دانلود پایان نامه درمورد نظام اداری، فساد اداری، ارزش های اخلاقی، اقتصاد مقاومتی

دانلود پایان نامه ارشد

ازسوءاستفاده توليدكنندگان ازكارهاي توليدي خود مي‌شود، درحفظ و ارتقاي كيفيّت و كنترل قيمت‌ها نيز مؤثّر است.
نظارت يكي از اركان حياتي در ساختارهاي حكومتي است. استيفن رابينز، نظارت را اين گونه تعريف مي كند: «فرآيند تحت نظر قرار دادن فعاليّت ها، به منظور حصول اطمينان از اين كه آنها همان گونه كه برنامه ريزي شده اند، انجام مي پذيرد. … »199
براساس اين تعريف، نظارت و كنترل، فرآيندي است كه بايدها را با هست ها، مطلوب ها را با موجودها و پيش بيني ها را با عملكردها مقايسه مي كند.200 ضرورت چنين كاري انكارناپذير است. با اين كار، كارگزاران هرجامعه يا سازماني، به روند انجام كارها اشراف پيدا مي كنند و از وقوع هرگونه انحراف درمسير پي گيري اهداف باخبر مي شوند و دركوتاه ترين زمان، به اصلاح آن مي پردازند. درآموزه هاي اسلامي، از جمله مسئوليّت هايي كه براي رهبران جامعه ذكر شده، نظارت كامل بر روند كارهاست تا اطمينان بيابند، همه فعاليّت ها درچارچوب احكام و مقرّرات اسلامي، براي تحقّق هدف هاي معيّن درمجموعه نظام هاي اجتماعي اسلام، درحال انجام است.
از امام باقر7روايت شده است كه سيره امام علي7اين گونه بود كه: « هرروز صبح به تك تك بازارهاي كوفه سر مي زد، درحالي كه تازيانه اي به همراه داشت. درهر بازاري مي ايستاد و با صداي بلند ندا مي داد: اي تجارت كنندگان! پيش از هرداد و ستدي، ازخداوند خير و نيكي بطلبيد و با آسان گيري در معامله، از خداوند بركت مسألت كنيد. با خريداران تقرّب داشته باشيد (گران نفروشيد كه آنها از شما فاصله بگيرند) و خود را به زينت بردباري آراسته سازيد. از دروغ گفتن و سوگند كذب ياد كردن بپرهيزيد. از ستم كناره گيري و با مظلومان و درماندگان به انصاف رفتار كنيد و به رباخواري نزديك نشويد. پيمانه و ترازو را دقيق و كامل بگيريد و از اموال مردم چيزي را كم نگذاريد و در زمين فساد نكنيد… .»201
به كارگزاران خود نيز دستور مي داد براي نظارت و بازرسي كارها، مأموراني را گسيل دارند. براي مثال، به مالك اشتر سفارش مي كند:« ثُمَّ تَفَقّدْ اَعْمالَهُمْ وَ ابعثْ العُيُونَ مِنْ اَهْلِ الصِّدْقِ وَ الوَفاءِ عَلَيْهِمْ202؛ سپس با فرستادن مأموران راست گو و با وفا، كارهاي آنان را زير نظر داشته باش.»
اميرمؤمنان، علي7،درباره نظارت برعملكرد كارگزارانش و چگونگي روند كارها، دقت بسياري داشت، به گونه اي كه كوچك ترين عملكرد ها از ديد او پنهان نمي ماند. اگر عثمان بن حنيف، كارگزار حضرت، در بصره در مهماني اشرافي شركت مي كند، خبردار مي شود و در نامه اي او را توبيخ مي كند كه:« گمان نمي كردم تو مهماني افرادي را بپذيري كه نيازمندانشان از آن سفره رانده و ثروتمندانشان، دعوت شده اند… .»203
دولت اسلامي بايد بر فعاليّت هاي اقتصادي نظارت داشته باشد تا كارها به گونه اي شايسته و در چارچوب مقرّرات اسلامي، در همه اين عرصه ها جريان يابد و در صورت بروز هرگونه نابساماني يا تخلّف با دخالت دولت، كارها به روال سالم خود برگردد تا مراحل سرمايه گذاري و كار وتوليد و توزيع، به شيوه اي كه با هدف هاي نظام اقتصادي هم خواني كامل داشته باشد، با جدّيّت تمام انجام گيرد.
مورد ديگر، نظارت بر مالكيّت است. دولت بايد به همه شكل هاي مالكيّت نظارت داشته باشد تا مشخّص شود، زمين هايي كه با حيازت به تملك افراد در آمده است يا از جمله انفال به شمار مي آيد، به خوبي اداره مي شوند و در بهره برداري از آنها و در احيا و آبادسازي آن و مسئوليّت هايي كه در قبالش بر عهده اداره كنندگان است، كوتاهي نمي شود.
از امام علي7در اين باره روايت شده است:« هركس از مسلمانان زمين مواتي را احيا كند و آن را آباد نگه دارد و خراج آن را به امام از اهل بيت بپردازد، هر چه از آن سود مي برد، مال اوست و اگر زمين را رها كند يا به اهل آن آسيب برساند و مردي از مسلمين آن را پس از او بگيرد و آبادش سازد و در احياي آن بكوشد، به آن سزاوارتر از كسي است كه آن را رها كرده است و بايد خراج آن را به امام بپردازد.»204
2-3. مبارزه با فساد اداری
از راهکارهای مهم و اساسی در اقتصاد مقاومتی مبارزه با فساد اداری است. مبارزه با فساد، بسيار لازم و ضروري است و درصورت بي توجّهي به اين مسئله، روزبه روز بر عمق و دامنه آن افزوده مي شود.
بنابراین، مبارزه با هرگونه فساد از جمله فساد اداری، به برنامه ريزي و راهكارهاي مناسبی نياز دارد. که عبارت است از:
2-3-1. احیا وتقویت فرهنگ دینی و ارزش های اخلاقی
یکی از راه های جلوگیری از به وجود آمدن فساد وگسترش آن درجوامع و سازمان ها را می توان، احیای فرهنگ دینی درجامعه و تقویّت ارزش های اخلاقی در میان مردم و کارگزاران حکومتی برشمرد. تقویّت باورها و اعتقادات دینی و گسترش و تعمیق ارزش های معنوی و اخلاقی نیز می تواند نقش تعیین کننده ای در ارتقای سلامت اداری ایفا کرده و زمینه و بستر مناسب برای پیشگیری از فساد اداری را فراهم آورد.
ایمان به خدا و باور به ارزش های والای دینی، و پایبندی به قوانین و مقرّرات دین، مسیر زندگی انسان را تغییر داده و او را در راه صحیح ومنطقی قرار می دهد و ارتکاب انواع مفاسد مصون می دارد.205
بنابراین، تأثیرایمان و باورهای دینی در پیشگیری و مبارزه با فساد اداری، تأثیر بسیار شگرف است و هر قدر این ایمان و باور، قویتر و عمیق تر باشد، مصونیت انسان درآلوده شدن به مفاسد و آلودگی ها به ویژه مفاسد اداری نیز بیشتر خواهد بود. حضرت علی7 همواره در تقویت بنیان های اعتقادی و اخلاقی کارگزاران خویش تلاش می کردند.
برای مثال می توان به نامه های حضرت علی7به کارگزاران خویش اشاره کرد..« أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّكَ مِمَّنْ‏ أَسْتَظْهِرُ بِهِ عَلَى إِقَامَةِ الدِّينِ وَ أَقْمَعُ بِهِ نَخْوَةَ الْأَثِيمِ وَ أَسُدُّ بِهِ لَهَاةَ الثَّغْرِ الْمَخُوفِ فَاسْتَعِنْ بِاللَّهِ عَلَى مَا أَهَمَّكَ وَ اخْلِطِ الشِّدَّةَ بِضِغْثٍ مِنَ اللِّينِ وَ ارْفُقْ مَا كَانَ الرِّفْقُ أَرْفَقَ وَ اعْتَزِمْ بِالشِّدَّةِ حِينَ لَا يُغْنِي عَنْكَ إِلَّا الشِّدَّةُ وَ اخْفِضْ لِلرَّعِيَّةِ جَنَاحَكَ وَ أَلِنْ لَهُمْ جَانِبَكَ وَ آسِ بَيْنَهُمْ فِي اللَّحْظَةِ وَ النَّظْرَةِ وَ الْإِشَارَةِ وَ التَّحِيَّةِ حَتَّى لَا يَطْمَعَ الْعُظَمَاءُ فِي حَيْفِكَ وَ لَا يَيْأَسَ الضُّعَفَاءُ مِنْ عَدْلِكَ وَ السَّلَامُ؛206 اما بعد، تو از کسانی هستی که من برای به پاداشتنِ دین ازآنهاکمک می گیرم و سرکشی و خودستایی گناهکاران را به وسیله آنان درهم می کوبم، و مرزهایی را که درمعرض خطر قرار دارد وبه وسیله آنها حفظ می کنم؛ بنابراین تو در مورد آنچه برایت مهم است از خدا کمک بگیر و سخت گیری رابا کمی نرمش بیامیز درآنجا که مدارا کردن بهتر است مدارا کن، اماآنجا که جزء با شدت عمل کار به پیش نمی رود، شدت را به کار بند. در برابر مردم فروتن باش و با چهره گشاده با آنان رو به رو شو و نرم خویی نسبت به آنان را نصب العین خود قرار ده. و در نگاه با گوشه چشم یاخیره شدن درآنها و نیز در اشاره کردن به آنها و تحیت و سلام دادن به آنها، میان آنان مساوات را رعایت کن؛ تابزرگان و زورمندان در تبعیض و ستم تو طمع نورزند و ضعیفان و ناتوانان از عدالت تو مأیوس نگردند؛ والسّلام. »
2-3-2. نظارت وکنترل دقیق، جامع و قوی
در صورت وجود نظارت وکنترل دقیق، جامع و قوی، بسیاری از بسترها و زمینه های ایجاد و گسترش مفاسد مختلف اداری از جمله رشوه، اختلاس، رانت خواری و استفاده نابجا از موقعیّت سازمانی، از بین می رود و میزان سلامت و رشد نظام اداری افزایش می یابد.
امیرمؤمنان علی7در قسمتی از نامه خویش به مالک، ضرورت نظارت و کنترل بر عملکرد کارکنان نظام اداری در حکومت اسلامی را مورد تأکید قرار داده است.«ثُمَ‏ تَفَقَّدْ أَعْمَالَهُمْ‏ وَ ابْعَثِ الْعُيُونَ مِنْ أَهْلِ الصِّدْقِ وَ الْوَفَاءِ عَلَيْهِمْ فَإِنَّ تَعَاهُدَكَ فِي السِّرِّ لِأُمُورِهِمْ حَدْوَةٌ لَهُمْ عَلَى اسْتِعْمَالِ الْأَمَانَةِ وَ الرِّفْقِ بِالرَّعِيَّة207؛ پس با فرستادن مأموران مخفی راستگو و باوفا، کارهای آنان را زیر نظر بگیر؛ زیرا بازرسی مداوم پنهانی، سبب می شود آنها به امانتداری و مدارابا مردم، ترغیب شوند.»
2-3-3. پاکسازی نظام اداری از افراد فاسد
پاکسازی نظام اداری از وجود کارکنان و مدیران فاسد و ناسالم و برکناری کارکنان و مدیران خائن و مبتلا به فساد از جمله راهکارهای مبارزه با مفاسد اداری است. این گونه افراد علاوه بر اینکه خود مبتلا به فساد بوده وسلامت نظام اداری را با مخاطره مواجه می کنند، زمینه را برای ابتلای کارکنان دیگر به فساد نیز فراهم می آورند و دیگران را نیز به ارتکاب مفاسد اداری مثل رشوه، اختلاس، کم کاری و … تشویق می کنند.
بنابراین، پاکسازی نظام اداری از افراد مبتلا به فساد می تواند میزان سلامت اداری را افزایش داده و مبارزه با فساد اداری را تسهیل کند.
در سیره مدیریّتی امیرمؤمنان حضرت علی7 دربرخورد با کارگزاران فاسد و برکناری آنها، عزل منذربن عبدی فرماندار آن حضرت است که وقتی از خیانت و فساد او مطلع شد، نامه ای چنین به او نوشت و او را برکنار کرد.« أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ صَلَاحَ أَبِيكَ غَرَّنِي مِنْكَ وَ ظَنَنْتُ أَنَّكَ تَتَّبِعُ هَدْيَهُ وَ تَسْلُكُ سَبِيلَهُ فَإِذَا أَنْتَ فِيمَا رُقِّيَ إِلَيَّ عَنْكَ لَا تَدَعُ لِهَوَاكَ انْقِيَاداً وَ لَا تُبْقِي لآِخِرَتِكَ عَتَاداً تَعْمُرُ دُنْيَاكَ بِخَرَابِ آخِرَتِكَ وَ تَصِلُ‏ عَشِيرَتَكَ‏ بِقَطِيعَةِ دِينِكَ وَ لَئِنْ كَانَ مَا بَلَغَنِي عَنْكَ حَقّاً لَجَمَلُ أَهْلِكَ وَ شِسْعُ نَعْلِكَ خَيْرٌ مِنْكَ وَ مَنْ كَانَ بِصِفَتِكَ فَلَيْسَ بِأَهْلٍ أَنْ يُسَدَّ بِهِ ثَغْرٌ أَوْ يُنْفَذَ بِهِ أَمْرٌ أَوْ يُعْلَى لَهُ قَدْرٌ أَوْ يُشْرَكَ فِي أَمَانَةٍ أَوْ يُؤْمَنَ عَلَى جِبَايَةٍ فَأَقْبِلْ إِلَيَّ حِينَ يَصِلُ إِلَيْكَ كِتَابِي هَذَا ‏؛ اما بعد، شایستگی پدرت مرا به تو خوش بین ساخت و گمان کردم که تو هم پیرو هدایت او هستی وبه راه او می روی؛ ناگهان به من خبردادند که تو در پیروی از هوا و هوس فروگذار نمی کنی و برای آخرت خود چیزی باقی نگذاشته ای، دنیایت را با ویرانی آخرتت آباد می سازی و پیوند با خویشاوندانت را به قیمت بریدن دین خود برقرار می کنی و اگر آنچه از تو به من رسیده است، درست باشد، شتر(بارکش) خانواده ات و بند کفشت از تو بهترند و کسی که مانند تو باشد نه شایستگی این را دارد که حفظ مرزی را به او بسپارند و نه کاری به وسیله او انجام دهند، یا قدرش را بالا برند و یا در امانتی او را شریک سازند و یا در جمع آوری حقوق بیت المال به او اعتماد کنند؛ با رسیدن این نامه به سوی من حرکت کن.»208

فصل سوم : راهکارهای اجرایی مصرف
3-1. قناعت
یکی از راهکارهای تعیین کننده در اقتصاد مقاومتی، « قناعت» است. قناعت در لغت يعنى «اكتفا به اندك و راضى شدن به سهم خود»209 و در اصطلاح علم اخلاق، عبارت است از «ملكه‏اى نفسانى كه سبب مى‏شود، انسان از ثروت بقدر ضرورت و نياز، اكتفا كند و در پى فزون طلبى، خود را به زحمت نيندازد.»210
همچنين گفته شده قناعت در اصطلاح، عبارت است از اينكه انسان بيش از هر چيز به خداوند متعال متكي بوده و به هرچه در اختيار دارد، خشنود و سازگار باشد و با عزّت نفس و آبرومندي به سر برد و هيچ گاه چشم داشتي به ديگران نداشته باشد و از نداشتن امور مادي و كمبودها اندوهگين و حسرت زده نباشد.211
قناعت در مقام مصرف، معنا پيدا مى‏كند، نه در مقام كار و درآمد و سرمايه‏گذارى و توليد، يعنى اگر كار و درآمد و سرمايه‏گذارى و توليد انسان، بيش از نياز و كفاف شخصى باشد، نه تنها اشكالى ندارد، بلكه چه بسا مورد تشويق شرع مقدس و مطابق باسيره ائمه بخصوص اميرالمؤمنين 7است، در مقام مصرف بايد قانع بود و به اندازه نياز و يا كفاف، حاصل درآمد خود

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درمورد بنگاه های کوچک، واسطه گری، امام صادق، مصرف کنندگان Next Entries دانلود پایان نامه درمورد اقتصاد مقاومتی، امر به معروف، مبدأ و معاد، جامعه اسلامی