دانلود پایان نامه درمورد فرش دستباف، کاهش استرس، ارزش اقتصادی

دانلود پایان نامه ارشد

دارد. برای جدا کردن این الیاف،آن ها را درون آب شفاف غوطه ور کرده و در ادامه الیاف را در معرض هوا آویزان کرده.
تا زمانی که پتانسیل رنگی وجود دارد می توان الیاف دیگری را نیز در آن رنگرزی کرد. اگر شرایط رشد گیاه مناسب بوده باشد بنحوی که برگ های دارای پتانسیل رنگی خوب و با غلظت بالغ شده باشند و علاوه بر آن امکان ثابت نگه داشتن حرارت وجود داشته باشد، می توان خم وسمه را برای چند روز فعال نگه داشت. با توجه به اینکه با گذشت زمان برگ ها ماده رنگزای خود را درون خم آزاد می کنند، ممکن است رنگ های بدست آمده از رنگرزی های دوم و سوم از اولین رنگرزی قوی تر و پر رنگ تر باشند. شیدهای بدست آمده از این خم دامنه ای از رنگ های آبی واقعی تا آبی مایل به سبز، غالبا شیدهای سبز و گاهی مواقع شیدهای بنفش کمرنگ مایل به صورتی را شامل می شوند.
2- 7- 5- 5 ساخت محلول وسمه جهت ذخیره
محلول رنگزای تهیه شده از برگ های تازه وسمه را می توان یکسال و یا بیشتر ذخیره کرد. برای ساخت این محلول، دستورالعمل های روش 1 مراحل 1 الی 4 را انجام می دهیم و تا زمانی که شروع به سرریز کند محلول را به حال خود رها می کنیم. بعد از سرریز آن را درون ظرفی با سرپوش خوب که هوا به داخل آن نفوذ نکند خالی می شود. ظرف را کامل پر می کنیم تا سرریز کند و سپس در آن را محکم بسته می شود. یک قاشوق چایخوری متا بی سولفیت سدیم به آن اضافه کرده، این ماده در ساخت شراب به عنوان نگاهدارنده به کار می رود. تا زمانیکه هوا نفوذ نکند ممکن است به این ماده نیازی نباشد.
مایع وسمه ذخیره شده را می توان در هر زمانی از سال مورد استفاده قرار داد، برای انجام رنگرزی آن را تا 50 درجه سانتی گراد (120 فارنهایت) حرارت داده و سپس رنگبر را اضافه می کنیم (روش 1 مرحله 5). همچنین از این ماده می توان برای خم ادرار، همانطوریکه در روش 3 شرح داده شد استفاده نمود “دین جنی ،1385،ص 54 ، 57”.
2- 8 سوابق تحقیق
مسلم است که رنگ آمیزی در میان مردم فلات ایران سابقه ی دیرینه دارد هرچند که نقطه آغاز آن بی خبریم و قادر نیستیم به دقت نخستین جماعتی را که در این فلات به کار رنگ آمیزی پرداختند مشخص کنیم اما می توان گفت اقوام اولیه در برخورد با گیاهانی که دارای مواد و مایعات رنگین بوده اند توانسته اند وسایل خاصی از لوازم زندگی را رنگ آمیزی کنند. به علاوه با توجه به مدارک باستان شناسی و مردم شناسی در خودآرایی نیز این رنگها را به کار می برده اند. رنگهای سنتی حاصل تجربه صدها ساله مردمان سرزمینی است که همواره با اقتباس از طبیعت به زندگی خود رنگ بخشیده اند، به این سبب از ارزش معنوی و مادی بسیاری برخوردار هستند. حداقل تا یک قرن پیش که رنگینه های شیمیایی ناشناخته بودند الیاف مورد استفاده نساجی به طور سنتی رنگرزی می شدند. در ایران بیش از صد نوع رنگینه گیاهی به ثبت رسیده که از نظر ثبات از درجات مختلفی برخوردار می باشند. فرش و سایر دستبافته های ایرانی بعد از نفت مهمترین اقلام صادراتی کشور را تشکیل می دهند. از این رو، گسترش تولید مواد اولیه آن در داخل کشور، با توجه به کیفیت مرغوب رنگهای طبیعی، از یک سو می تواند از خروج ارز برای تهیه رنگ های شیمیایی تا حدود زیادی بکاهد و از سوی دیگر بازارهای جهانی فرش ایران را دوباره رونق می بخشد “جهانشاهی افشار،1375، ص12 تا 17”.
با توجه به اطلاعات میدانی و کتابخانه ای صورت گرفته، طی تحقیقی که توسط دکتر محمد خواجه مهریزی و همکاران برای استخراج ماده رنگزا از ریشه روناس صورت گرفته است، 15 روش استخراج با بکارگیری حلال های مختلف مورد آزمایش قرار گرفت که نهایتا پس از استخراج، ماده استخراج شده در رنگرزی نخ پشمی با روش یکسان به کار گرفته شده و نتایج حاصل از سنجش رنگ کالای رنگرزی شده توسط دستگاه اسپکتوفتومتر، نشان می دهد که 6 روش از 15 روش نتیجه بهتری داشته است. همچنین نتایج نشان داد که افزایش دما در فرآیند استخراج چندان تاثیری بر راندمان فرآیند نداشته است و استفاده از حلال ایزوپروپیل الکل و آب به عنوان بهترین حلال در روش استخراج مؤثر بوده است”خواجه مهریزی و همکاران،1388″.
همچنین در تحقیق دیگری شمس ناتری و همکاران به روش سوکسله و با استفاده از حلال اتانول، موفق به راندمان استخراج 27.5 درصدی آلیزارین از ریشه روناس شدند “شمس ناتری و همکاران،1386”.
در تحقیق دیگری که عصارزادگان و ملاحسینی برای مقایسه رنگرزی روناس با امواج مافوق صوت و روش معمولی انجام داده اند نتایج نشان داد که رنگرزي در شرايط مافوق صوت، داراي راندمان جذب بالا تر و يكنواختي بيشتر از شرايط متداول رنگرزي مي باشد “عصار زادگان – ملاحسینی،1388”.
همچنین با تحقیقات انجام شده در خصوص استخراج رنگ از برگ گیاه وسمه، که کیومرثی و همکاران با عنوان “معرفی گیاه وسمه به عنوان منبع طبیعی رنگزای ایندیگو در رنگرزی پشم و اثرات مواد کمکی در رنگرزی” انجام داده اند، خامه پشم رنگزای گیاهی وسمه با استفاده از مواد احیاء کننده سدیم هیدروسولفیت و قلیایی هیدروکسید رنگرزی شد. نتایج نشان داد که وجود سدیم هیدروسولفیت در حمام رنگرزی روشنایی کالا را کاهش می دهد لذا افزایش مقدار سدیم هیدرو سولفیت در حمام رنگرزی سبب احیاء رنگزا بمیزان بیشتر در حمام رنگرزی و در نتیجه افزایش حلالیت ماده نگزا می شود و در نتیجه جذب ماده رنگزا بر روی کالا افزایش می یابد “کیومرثی و همکاران،1382”.
در تحقیق دیگری که توسط قرنجیک و همکاران با عنوان” بهینه سازی شرایط رنگرزی الیاف پشم با مواد استخراج شده از گیاه وسمه و بررسی خواص رنگرزی آن” انجام شده است. طی این تحقیق برای رسیدن به شرایط بهینه رنگرزی پارامترههایی چون، اثر pH محیط، دمای محلول رنگرزی، مقدار هیدروسولفیت سدیم مصرفی و زمان رنگرزی بررسی شدند. نتایج نشان داد که کالاهای رنگرزی شده دارای ثبات شستشویی عالی، ثبات نوری، کلرینه کردن و سایشی خوبی می باشد ” قرنجیک و همکاران، 1390″.
همچنین در کار تحقیقاتی که مفتخر و همکاران انجام داده اند نتایج نشان كه بهترين نتايج زماني حاصل مي شود كه مدت زمان خيساندن 16ساعت قلياي مورد استفاده سود و هيدروسولفيد سديم متناسب با مقدار ماده رنگزا بوده و عمليات رنگرزي دردماي 50 درجه صورت گيرد، علاوه براين نتايج FTIR نمونه ها نشان دادكه ميزان تغييرات شيميايي كالاي عمل شده با سود بيشتر از كالاي عمل شده با آمونياك مي باشد.” مفتخر و همکاران،1390″.
تحقیق دیگری با عنوان ” رنگ آبی در خامه قالی با وسمه ایرانی ” توسط منتظر و پیرکهن انجام شده است، که نتایج حاصل حاکی از آن است که محیط قلیایی آمونیاک در رنگرزی نخ پشمی با توجه به pH پایین و حصول فام آبی مناسب همراه با اکسایش رنگ توسط آب اکسیژنه برای نخ پشمی بهترین نتیجه را ایجاد کرده است ” منتظر، پیرکهن،1382، ص19 ، 28 “.
شیرساد86 و همکاران در تحقیقی با استفاده از روش التراسونیک به شناسائی مواد رنگزای موجود در مواد طبیعی ازجمله روناس پرداختند “Shirsath,S.R.,et, al.2012”. همچنین بارانی و ملکی، تلفیق استفاده از روش مافوق صوت و پلاسما در رنگرزی کالای پشمی با روناس در حضور لیسیتین مورد مطالعه قرار دادند “Barani, H., Maleki, H.,2011”.
کوآکو و همکاران، روش استخراج رنگزاهای ریشه روناس برای دستیابی به ساختار شیمیائی موجود در آن به کمک امواج مافوق صوت با روش LC-PDA مورد مطالعه قرار دادند. نتایج حاصله نشان داد که بهترین حالت استفاده از مخلوط نسبی متانول و آب در دمای 36 درجه و مدت زمان 18 دقیقه می باشد “Cuoco.G. 2009”.
با توجه به اطلاعات وسیعی که برای استخراج آلیزارین از ریشه روناس وجود دارد همچنان بهترین روش برای رسیدن به بالاترین راندمان رنگی هنوز در مرحله تحقیقات آزمایشگاهی بوده و به مرحله تولید صنعتی نرسیده است و برای عملیاتی شدن در صنعت راه طولانی را در پیش رو دارد. همچنین با در نظر گرفتن اینکه اکثر این فام ها از رنگینه های طبیعی موجود در کشورمان تولید می شود اما هنوز هیچ تلاشی برای احیاء و بهینه کردن این فرآیند صورت گفته است و با توجه به تحقیقات در این زمینه ما با مشکلات زیادی مواجه هستیم:
1- منابع علمی استفاده از رنگزاهای طبیعی بسیار اندک است و تجربیات فراوانی که در ایران داشتیم کمتر تدوین و علمی شده اند. خلاء علمی رنگرزی گیاهی چه در بحث تکنولوژیک و چه در بحث شناخت گونه های مختلف رنگزا و آماده سازی سیستم های رنگرزی از جمله مسائل قابل توجه است در حالی که ما سیستم های رنگرزی شیمیایی و مصنوعی پیشرفته ای داریم.
2- شناخت دقیقی از رنگزاهای طبیعی نداریم و تا کنون مقایسه درست و کامل مزایا و معایب رنگهای طبیعی انجام نشده است.
3- رنگهای طبیعی دارای عمق های رنگی متفاوتی به مرور زمان هستند و می توانند تنوع رنگی زیبایی را برای فرش دستباف به همراه داشته باشند.
4- در انتخاب نوع دندانه رنگرزی باید دقت شود و بیشتر از زاج سفید و آهن که مشکلات کمتری دارند استفاده شود. مسائل و بهداشت زیست محیطی و ضد میکروب بودن فرش های گیاهی از جمله مباحثی است که باید به آن توجه شود.
5- رنگ های طبیعی دارای عمق های رنگی متفاوتی به مرور زمان هستند و می توانند تنوع رنگی زیبایی را برای فرش دستباف به همراه داشته باشند.

2- 8 اهمیت موضوع
رنگرزی الیاف طبیعی پشم از گذشته دور به وسیله رنگرزان با رنگزاهای طبیعی محلی انجام شده است. این هنر و صنعت رنگرزی نسل به نسل انتقال یافته و با عجین شدن با هنر ایرانی به صورت یک اثر ملی و فرهنگی خود را در فرش دستباف نشان داده است “Montazer.M.2002”. یکی از آفت های اصلی صنعت فرش دستباف ایران استفاده از مواد مصنوعی و غیر طبیعی در فرآیند تولید است. این امر سبب کاهش کیفیت محصول و در نتیجه کاهش سهم صادرات ایران از فرش دستباف می شود “Montazer and parvinzade.2004”. برای حفظ هویت و اصالت فرش دستباف ایرانی که همان کاربرد پشم ایرانی با رنگ ایرانی و همراه با ذوق و سلیقه ایرانی، باید تلاش کرد. یکی از راهکارها جهت کاهش مصرف مواد مصنوعی در فرش دستباف، شناخت دقیق ویژگی های مواد اولیه فرش دستباف ایرانی یعنی پشم و رنگ آن است. تحقیق و مطالعه روی مواد اولیه طبیعی اصیل و قدیمی در فرش دستباف و همچنین فرآیند به کارگیری آنها می تواند به بهبود وضعیت استفاده از آنها با توجه به ویژگی هایشان کمک کند. رنگزاهای به کار رفته در رنگرزی الیاف پشم مصرفی در فرش یکی از شاخص های مؤثر در فرش دستباف به شمار می رود. رنگزاهای مصنوعی به دلیل برخی خواص برتر و همچنین فرآیند رنگرزی آسان تر جای رنگزاهای طبیعی را گرفته اند. با وجود اینکه اثر زیانبار این مواد شیمیایی برای سلامتی انسان تا حدودی شناخته شده است ولی به جهت شناخت کم رنگزاهای طبیعی و نبود مواد تکمیلی طبیعی و همچنین فرآیند رنگرزی طولانی و هزینه نسبتا زیاد رنگرزی، سبب شده تا رویکرد به مواد شیمیایی همچنان ادامه یابد “Montazer.M.et,al.2004”. در حالی که رنگهای طبیعی در برابر نور، اکسیداسیون و مواد قلیایی به تدریج روشن تر و پخته می شوند و حالت نرم و مخملی به خود می گیرند که این مسأله هرگز در مورد رنگهای شیمیایی دیده نمی شوند در حالی که رنگهای طبیعی هرچند در ابتدا تیره هستند ولی با گذشت زمان جلا می یابند. همچنین استفاده از رنگهای طبیعی با توجه به مأنوس بودن انسان با طبیعت، سبب آرامش، کاهش استرس، سلامتی و طول عمر انسان می شود “الله داد،1384،ص32 – 34”. علاوه بر این خصوصیات رنگی منحصر به فردی در الیاف رنگرزی شده با رنگزاهای طبیعی همواره با ثبات بالای رنگی حاصل می شود که امتیازات این مواد رنگزا به حساب می آید “Pellew.C.I.1998”.
با توجه به ارزش اقتصادی و بالقوه گیاهان رنگزا و نظر به اینکه استانهای مختلف کشورمان از تنوع گیاهی مناسبی در این زمینه برخوردار هستند ولی متأسفانه عدم شناسایی آنها سبب گردیده تا کوششی کافی در بهره برداری و در نتیجه استفاده صحیح از آنها به عمل نیاید. به علاوه چون ارزش و اهمیت استفاده از رنگهای طبیعی در صنایع مختلف از زمان های بسیار دور شناخته شده

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درمورد تغییر رنگ، گیاه شناسی، اکسیداسیون Next Entries دانلود پایان نامه درمورد علم و تکنولوژی، هزینه های مالی، ارزش افزوده