دانلود پایان نامه درمورد فراشناختی، تفکر انتقادی، تعلیم و تربیت، تفکر نقادانه

دانلود پایان نامه ارشد

تأمل عملی و ج.تأمل انتقادی است.در تکمیل مفهوم تأمل گرایی و انعکاسی بودن، والاس عنصر چهارمی به نام تأمل اخلاقی را به فهرست سه گانه فوق اضافه می کند.از طرف دیگر، کورتاژن31(2001) معتقد است که فعل انعکاسی شامل فرآیندهای تصمیم گیری است که سازمان یافته،عقلانی و زمان محور است و در آنها رفتارهای غیرعقلانی و گشتالتی نیز به چشم می خورد.در یک دسته بندی دیگر، جی و جانسون32(2002) به تعریف عمل انعکاسی در سه مرحله الف.توصیف ب.مقایسه و ج.انتقاد می پردازند.در مرحله توصیف مسأله یابی صورت می گیرد و طی آن معلم مشخص می کندکه چه جنبه هایی از کلاس درس یا فعالیت های وی مورد توجه تأمل گرایانه یا انعکاسی قرار گیرد.در مرحله مقایسه، معلم درباره موضوع مورد تأمل از منظرها و چارچوب های متفاوت به تفکر می اندیشد.در مرحله مقایسه،معلم سعی می کند از نظرات و افکار دیگران معنایی به دست آورد یا چارچوب جدیدی برای ارجاع توسعه دهد(شان،1983).از این طریق، معلم این توانمندی در تسامح و تساهل را در خود به وجود می آورد تا افکار و آراء مخالف خود را تحمل کند و حتی به درک آنها برسد.این توانمندی در تسامح و تساهل را در خود به وجود می آورد تا افکار و آراء مخالف خود را تحمل کند و حتی به درک آنها برسد.این توانمندی در فاصله گرفتن از محدودیت های موجود در تجربه هایمان به ما کمک می کند تا معنایی را کشف کنیم که در غیر این صورت بر ما پنهان خواهد ماند(جی و جانسون،2002).نتیجه حاصله، درک جامع تر از محیط و بافت آموزشی و پیچیدگی های آن است.در مرحله سوم، یعنی مرحله تأمل انتقادی، معلم تأمل گرا انتخاب ها و گزینه های مختلفی را ارزیابی می کند و اطلاعات جدید خود را با آنچه از پیش می دانشته است در هم می آمیزد و تلفیق می کند.در واقع این مرحله یک مرحله تصمیم گیری است که از تحلیل موقعیت موجود حاصل می شود، این مرحله باعث شکل گیری روشهای جدید آموزش و برخورد با مشکلات و مسائل از جانب معلم می شود.
2-6جایگاه تفکر انعکاسی در تعلیم و تربیت
یادگیری فقط به‌معنی فرایند جمع‌آوری اطلاعات نیست بلکه منظور از یادگیری آن است که یادگیرنده اطلاعاتی را که با استفاده از فعالیت و تلاش کسب کرده‌ است سازماندهی کند و آنها را درون طرحواره خود و ساختار دانش قبلی قرار دهد. این نوع نگرش نسبت به یادگیری هماهنگ با دیدگاه سازندگی یا ساختن‌گرایی در مورد یادگیری است. مطابق این دیدگاه، یادگیری یعنی ایجاد دانش و درک از جهان از طریق سوال‌کردن، تفسیر کردن، و تحلیل اطلاعات یادگیری یعنی استفاده از اطلاعات برای یکپارچگی تجارب کنونی با تجارب و اطلاعات گذشته اندشیدن و تعمق بخشی از یادگیری از راه مسئله یا یادگیری مسئله‌مدار را تشکیل می‌دهد.
کوان (1998) معتقد است که دانش‌آموزان در هنگام تفکر انعکاسی درگیر یک مسئله یا رویداد می‌شوند و این درگیری معمولا به شکل درگیری نزدیک و تنگاتنگ در فرایند یادگیری است و شاخصی از میزان یادگیری فرد به حساب می‌آید. در این معنا، فرد یادگیرنده در موقع اندیشیدن به یک مطلب به جزئیات محرک توجه می‌کند. در تفکر انعکاسی از فرایندهای ذهنی سطح بالا که فراتر از تفکر صرف و یادآوری مطلق اطلاعات است استفاده می‌شود (مون ، 1999).بنابراین، تفکر انعکاسی نقش زیادی در یادگیری و به‌خصوص یادگیری از راه حل‌مسئله دارد. تحریک تفکر انعکاسی انتقال یادگیری را تسهیل می‌نماید و با تقویت این نوع تفکر به دانش‌آموز کمک می‌شود تا از آموخته‌های خود در موقعیت‌های جدید و پیچیده استفاده کند. ارتباط بین مطالب یادگیری جدید و آموخته‌های قبلی، اندیشیدن به امور انتزاعی و سطح بالا، استفاده از راهبردهای خاص یادگیری، درک تفکر شخصی و راهبردهای یادگیری و پرداختن به یادگیری از راه حل‌مسئله از جمله پیامدهای مثبت ترویج تفکر انعکاسی است.رابطه یادگیری مسئله محور و تفکر انعکاسی را می‌توان بدین گونه مطرح کرد که هرگاه دانش‌‌آموز با مسئله‌ای مواجه می‌شود، تفکر انعکاسی به او کمک می‌کند تا نسبت به پیشرفت یادگیری خود آگاه‌تر شود، راهبردهای مناسب برای حل‌مسئله را انتخاب کند، و مشخص کند که از چه راهی می‌تواند اطلاعات لازم را برای حل مسئله جمع‌آوری کند.
2-7 شیوه‌های تقویت تفکر انعکاسی و ارتقاء اندیشه‌ورزی
برخی از مهمترین شیوه‌ها برای تقویت تفکر انعکاسی به شرح زیر خلاصه می‌شوند. استفاده از این راه‌ها به معلمان و مربیان توصیه‌ می‌گردد:
1.ارائه الگوهای فراشناختی از حل مسئله و تفکر: فراشناخت نقش زیادی در اندیشه‌ورزی دارد. از این رو معلمان می‌توانند به منظور تقویت فعالیت‌های فراشناختی دانش‌آموزان الگوهایی از تجارب فراشناختی فراهم نمایند. آن‌ها می‌توانند با استفاده از تفکر با صدای بلند یا «بلند اندیشیدن» به دانش‌آموزان نشان دهند که چگونه می‌اندیشند و از جه طریق راهبردها را امتحان می‌کنند (اسکراو33، 1998)
ارائه مسئله به دانش‌آموزان نیز سبب تحریک آگاهی فراشناختی آنها می‌شود (ویسینگر ، 2004). در چارچوب حل‌مسئله موقعیتی فراهم می‌شود که فرد بر روی سوالاتی که از موقعیت مبهم بر‌می‌خیزد تامل و اندیشه کند و افکار خود را مورد بازبینی و وارسی مجدد قرار دهد. اگر این مسائل مرتبط با جهان واقع باشند و از ساختار کمتری برخوردار باشند تاثیر بیشتری در تحریک اندیشه‌ها خواهند داشت. مسائلی که از یک پاسخ صحیح برخوردار باشند و دارای ساختار روشن و واضحی باشند نقش تحریک‌کنندگی کمتری در تفکر ایفا می‌کنند. تحقیقات زیادی نشان می‌‌دهند که استفاده از تفکر با صدای بلند در زمانی که فرد به ارائه دلیل بپردازد، پردازش فراشناختی و در نتیجه حل مسئله را افزایش می‌دهد (فولادچنگ، 1375).
2.تدوین نشریه اندیشه: با وادار ساختن دانش‌آموزان به تهیه نشریاتی که در آن عقاید و اندیشه‌های خود را مطرح کنند می‌توان اندیشه‌ورزی را در بین دانش‌آموزان گسترش داد. در این نشریات دانش‌آموز دیدگاه خود را بیان می‌کند، دلیل حمایت از آن دیدگاه را مطرح می‌کند، آگاهی خود از نظرات مخالف و مقابل را نشان می‌دهد، معایب دیدگاه خود را بر‌می‌شمارد، و به‌طور کلی در این نشریات نشان‌می‌دهد که بر روی آن مطلب و جوانب مختلف آن تامل کرده‌است.
3.ترویج فرهنگ پرسش‌گری: راهبردهای «سوال‌کردن» از اهمیت زیادی در پرورش فکری یادگیرندگان برخوردارند. به‌ویژه، سوال‌هایی که در باره چرایی، چگونگی، و دلیل اتخاذ تصمیمات پرسیده می‌شوند. اساس فهم انسان از هستی و دنیای خود استفاده از پرسش‌گری هوشمندانه است. به اعتقاد کریمی (1382) برای ترویج فرهنگ پرسش‌گری باید فضای آزاد همراه با امنیت و اعتماد در میان مخاطبان ایجاد شود. بدون امنیت روانی نمی‌توان به پرسش‌های آزاد که از ذهن خلاق می‌جوشد پاسخ داد.روش تفکر انتقادی ماکس پلانک،یکی از راهبردهای اساسی در تعلیم و تربیت فعال و خلاق،‌ زمینه‌سازی برای ایجاد پرسش‌گری و تقویت تفکر نقادانه در دانش‌‌آموزان است تا بتوانند در چنین شرایطی اعتماد به نفس، استقلال، آزاداندیشی و شهامت در فرایند یاددهی-یادگیری را در خود بارور سازند (کریمی، 1382).
به اعتقاد مهرمحمدی (1379) این تعلیم و تربیت سوال‌محور -و نه پاسخ‌محور- است که دانش‌آموز را کنجکاو و جستجوگر بار می‌آورد و در جهت حفظ و تقویت حس کنجکاوی و لذت از یادگیری و سوال‌کردن عمل می‌کند. برعکس، تعلیم و تربیت پاسخ‌محور که دانش‌آموز را از لذت به‌کارگیری و استفاده از حس کنجکاوی، پرسش‌گری و جست وجوگری محروم می‌سازد و پوشش‌دادن به حجم وسیعی از اطلاعات را وجهه همت خود قرار می‌دهد، تعلیم و تربیتی غیرانسانی است، زیرا لذت از یادگیری و ارضاء حس کنجکاوی را از انسان می‌گیرد.
4.یادگیری پروژه ‌محور: این نوع یادگیری بیانگر رویکردی مستقل در آموزش و پرورش است که در آن دانش‌آموزان به برنامه‌ریزی،‌ اجرا، و ارزیابی پروژه ‌هایی می‌پردازند که کاربرد آن‌ها فراتر از سطح کلاس و مدرسه است و بیشتر در موقعیت‌های جهان واقع کاربرد دارند. منظور از یادگیری از راه پروژه، اضافه کردن یک یا دو پروژه به درس روزانه نیست، بلکه بیانگر یک راهبرد کلی آموزشی است. کار پروژه ‌محور بخش معمی از فرآیند یادگیری است. این روش به ‌ویژه برای کلاس‌هایی موثر است که دانش‌آموزان آن از نظر ویژگی‌های مختلف نظیر سبک یاگیری، پیشینه فرهنگی و سطح توانایی با یکدیگر تفاوت داشته باشند. دانش‌آموزمحوری، تدوین اهداف و فعالیت‌های بلندمدت، و استفاده از تکالیف میان ‌رشته‌ای از جمله خصوصیات این روش آموزشی است. استفاده از این مدل ریشه در دیدگاه ساختن‌گرایی پیاژه، ویگوتسکی، برونر و دیویی دارد. مطابق این دیدگاه باید از پروژه‌هایی استفاده شود که لذت‌بخش، برانگیزاننده، و چالش‌انگیز باشد. هدف از یادگیری از راه پروژه فعال‌ساختن دانش‌آموز در فرایند یادگیری و کل جریان یاددهی-یادگیری است.
در این نوع یادگیری، معلم باید در تدوین اهداف به یادگیری مهارت‌های شناختی، فراشناختی، عاطفی، و اجتماعی توجه کند .تکالیف و فعالیت‌هایی برای روش پروژه‌ محوری مناسب است که پاسخ‌باز بوده و مستلزم تفکر واگرا و خلاقانه باشند. مطابق این مدل باید بر روی تعاملات تشریک مساعی که مستلزم پاسخ‌گویی فردی و گروهی است تاکید شود (باخ و وولف34، 2000). شیوه‌های ارزشیابی نیز در این نوع یادگیری متفاوت است و علاوه بر سنجش‌های معمول شامل ارزشیابی دانش‌آموز از جریان پیشرفت پروژه نیز می‌شود. دانش‌ِآموز باید گزارش پیشرفت خود را ثبت کند و آن را با اهداف مقایسه کند. برخی سؤالاتی که دانش‌آموز باید در این رابطه از خود بپرسد عبارت است‌از: موفقیت‌های پروژه من چه بود؟ برای بهبود این پروژه چه کار می‌توانستم انجام دهم؟ چگونه می‌توانستم به اهدف یادگیری دست یابم؟ مشکل‌ترین بخش انجام پروژه در کجا بود؟ بهترین تلاش گروهی در کدام قسمت صورت گرفت؟ ارزیابی نهایی من از پروژه چیست؟
ترویج کار گروهی و تشریک مساعی: یادگیری و فعالیت در گروه در مقایسه با یادگیری انفرادی یا یادگیری از راه رقابت پیامدها و آثار مثبت بیشتری در ترویج اندیشه و تبادل افکار دارد. فراهم ساختن محیطی که افراد بتوانند به بررسی اندیشه‌ها و بیان آن‌ها بپردازند نقش زیادی در تقویت اندیشه و اندیشه‌پروری به‌جای می‌گذارد. یکی از روش‌هایی که از گذشته‌ دور برای تقویت تفکر مورد استفاده قرار گرفته است، روش بحث گروهی است. در این روش ایده‌ها و تجارب یادگیرندگان در جریان بحث عرضه می‌شود و بدین ترتیب بر مشارکت و چالش افزوده می‌شود. بیشتر مردم بحث را انگیزه‌ زا و انگیزش ‌افزا یافته‌اند و از اینکه در فرآیند بحث بخواهند ازکس دیگری پیشی بگیرند، اظهار نظر کنند، و یا باورهای دیگران را نقد کنند لذت می‌برند (احدیان و آقازاده، 1382).
2-8مفهوم تفکر انتقادی
واژه نقد مبانی و مفاهیم گوناگونی دارد که در موراد مختلف و برحسب نیاز می توان آنها را به کار برد، در فرهنگ دهخدا، انتقاد به معنی سره کردن، نقد گرفتن پول، جدا کردن پول خوب و بد و نیز به معنای آشکار کردن عیب شعر و بحث کردن درباره مقاله یا کتاب آمده است. اصطلاح کرتیک نیز که در تمامی زبان های اروپایی به کار می رود از لغت کرتیس35 یونانی گرفته شده است.در فرهنگ آکسفورد معادل نقطه عطف در بیماری، داوری توأم با سخت گیری، دقت و خطایابی و مهارت نقادی یک اثر هنری است.اصطلاح تفکر انتقادی برای اولین بار در فرهنگ یونان وآتن، سده پنجم پیش از میلاد پیدا شد.
سقراط نخستین فیلسوفی بود که داور روزگار خویش خوانده شد.او خرد را برترین نیروی هستی شمرد و از آن در زندگی الهام گرفت و سرانجام جان خود را در راه خرد گذاشت.کلیه تعلیمات تربیتی سقراط((خودت بشناس))بود.روش تربیتی سقراط بر پایه گفتمان بنا شده بود و نقادی یکی از ارکان مهم این روش به حساب می آمد(جهانی،1380،ص14).
جان چافی36(1994) تفکر انتقادی را چنین تعریف می کند: تفکر انتقادی فرایند تفکر را با روش و قاعده کشف می کندکه این نه تنها به معنای تعمق هدفمندانه است، بلکه آزمودن مدرک ومنطقی است که ما ودیگران از آن استفاده می کنیم(جانسون37،2002،ص102).
تعاریف مهم و مطرح شده درباره تفکر انتقادی

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درمورد تعلیمات اجتماعی، تفکر انتقادی، انگیزه پیشرفت، مهارت های تفکر انتقادی Next Entries دانلود پایان نامه درمورد تفکر انتقادی، داده ها و اطلاعات، پرسشگری، تعلیم و تربیت