دانلود پایان نامه درمورد سیستم خبره، تحقیق در عملیات، سیستم های خبره

دانلود پایان نامه ارشد

(قواعد سرانگشتی) که رویههای استدلال یک فرد خبره را دربارۀ یک موضوع بیان میکنند. روشهای بسیاری برای ارائۀ این دانش در سیستمهای خبره وجود دارد. مثالهای آن عبارتند از روشهای ارائۀ دانش مبتنی بر قاعده، مبتنی بر چارچوب، مبتنی بر شیء و مبتنی بر مورد (اُبراین، 1386، 317). از تخصص و دانش افراد خبره جهت ساخت پایگاه دانش استفاده می شود. دانش میتواند به صورت قواعد (Rules) و یا موردها (Case) در پایگاه دانش ذخیره شود. یکی از مهمترین مسائلی که در ارتباط با طراحی سیستمهای خبره وجود دارد فرآیند ایجاد پایگاه دانش از طریق کسب دانش از افراد خبره میباشد.

2-2-7 عناصر یک سیستم خبره عبارتند از:
واسط کاربری: مکانیزمی که کاربر و خبره با هم ارتباط برقرار مینمایند.
امکان تبیین: استنتاج سیستم را به کاربر توضیح میدهد.
حافظه: پایگاه دادهای از واقعیتها که توسط قواعد به کار میرود.
موتور استنتاج: استنتاج هایی با تصمیمگیری در مورد اینکه چه قواعدی توسط واقعیتها ارضاء میشوند را ایجاد میکند ، قواعد ارضاء شده را اولویتبندی میکند و قواعد دارای بالاترین اولویت را اجرا میکند.
لیست کارها: لیست اولویتبندی شده از قواعدی که توسط موتور استنتاج ایجاد شده و الگوهایش توسط واقعیتهای حافظه ارضاء شدهاند.
امکان اخذ دانش: راهی اتوماتیک برای کاربر برای وارد کردن دانش در سیستم به جای داشتن مهندس دانش که دانش را کدگذاری مینماید (Giarratano, Riley, 1989, 32).

2-2-8 کاربردهای سیستم خبره
در ابتدا کاربر نهایی از طریق تعامل با سیستم رایانهای مسئلۀ خود را جهت مشورتگیری از سیستم خبره تشریح مینماید. سیستم خبره سؤالاتی را از کاربر نهایی میپرسد، پایگاه دانش خود را برای حقایق و قوانین و سایر دانش ها جستجو نموده، فرآیند استدلال خود را طبق درخواست توضیح میدهد و دربارۀ موضوع مورد بررسی توصیۀ کارشناسی شده به کاربر میدهد. سیستمهای خبره برای انواع بسیار متفاوتی از کاربردها استفاده میشوند و انتظار میرود تنوع کاربردها همچنان ادامه پیدا کند. شش دستۀ عمدۀ فعالیتهای سیستم خبره با مثالهایی خاص از کاربردهای حقیقی سیستم خبره در جدول زیر نشان داده شده است (اُبراین، 1386، 320).

دسته کاربردهای سیستمهای خبره
مدیریت تصمیم- سیستمهایی که موقعیتها را بررسی میکنند یا گزینهها را در نظر میگیرند و توصیههایی ایجاد میکنند که بر عوامل ضروری تأمین شده در طول فرآیند اکتشاف مبتنی است:
تحلیل پرتفوی وام
ارزیابی عملکرد کارکنان
تضمین بیمه
پیشبینیهای جمعیت شناختی
تشخیص/ عیب یابی- سیستمهایی که علل اساسی را از طریق اشارات گزارش شده و زمان استنباط مینمایند:
سنجش تجهیزات
عملیات کمک رومیزی
اشکال زدایی نرم افزارها
تشخیصهای پزشکی
طراحی/ پیکربندی- سیستمهایی که به پیکربندی اجزای تجهیزات، با توجه به محدودیتهای موجود کمک می کنند:
تصب گزینشی رایانه
مطالعات قابلیت تولید
شبکههای ارتباطات
طراح بهینه مونتاژ
گزینش/ طبقه بندی- سیستم هایی که به کاربران امکان می دهد محصولات و فرآیندها را از میان گزینههایی که اغلب مجموعههایی بزرگ و پیچیده هستند، گزینش کنند:
گزینش مواد
تعیین حسابهای معوقه
طبقهبندی اطلاعات
تعیین فرصتها
کنترل/ نظارت فرآیند- سیستمهایی که رویهها و فرآیندها را نظارت و کنترل میکنند:
کنترل ماشین (شامل رباتیک)
کنترل موجودی
نظارت بر تولید
آزمایشهای شیمیایی

2-2-9 استفاده از قواعد برای بازنمایی دانش
تفاوت سیستمهای خبره با دیگر برنامههای متداول این است که سیستمهای خبره، خلاف برنامههای متداول که پردازش اطلاعات را انجام میدهند، به پردازش دانش میپردازند. دانش در یک برنامه رایانه ای به شکل قواعد مشخص شده است. آنها نحوۀ جستجو را ذخیره کردهاند که کارشناس خبره را هدایت میکنند. به طور کلی قواعد در سیستمهای خبره به صورت زیر بیان میشوند.
اگر شرایط
آنگاه عملگرها (اقدامات)
فعالیتها اجرا میشوند، اگر شرایط فراهم شده باشد. قواعد ایجاد شده در این موارد، به نام پایگاه دانش نامیده میشوند. بیشتر سیستمهای خبره با استفاده از قواعد توسعه پیدا میکنند و به همین دلیل، سیستم های مبتنی بر قاعده1 نامیده میشوند. ولی همه سیستمهای خبره با توجه به این قواعد توسعه پیدا نمی کنند و لذا شیوههای دیگر بازنمایی، نظیر چارچوبهای2 شبکههای معنیشناسی3 یا منطق ممکن است به کار روند.

2-2-10 سیستمهای خبره فازی
به طور کلی یک سیستم فازی، هر سیستم مبتنی بر منطق فازی میباشد که در آن منطق فازی میتواند به عنوان مبنایی برای نمایش فرمهای مختلف دانش و یا در مدلسازی تاثیرات متقابل و روابط بین متغیرهای سیستم به کار رود. سیستم های فازی به عنوان ابزار مهمی برای مدلسازی سیستمهای پیچیده میباشند که به خاطر پیچیدگی یا غیر دقیق بودن اینگونه سیستمها ابزارهای معمولی کارایی ندارند. برای گنجاندن عدم قطعیت و ماهیت طبیعی تجرید در روش تصمیمگیری انسان در سیستمهای هوشمند، سیستمهای خبره فازی روش کارا و دقیقتری را پیشنهاد میکنند. زیرا این روش سعی دارد که تقریب، عدم قطعیت و شرایط مرزی کیفی را از طریق مجموعههای فازی با توابع عضویت مربوطه به نمایش گذارد. سیستمی با چنین قابلیت انعطاف پذیری، توابعی که به اصطلاحات انسان یعنی قوانین زبانشناختی اگر- آنگاه نزدیک میباشند را پیاده سازی و ارزیابی میکند. این عمل با استفاده از منطق فازی که از پشتوانۀ محکم و محرز ریاضی برخوردار است صورت میگیرد. این موضوع ثابت شده است که سیستمهای خبرۀ فازی سیستم هایی قابل اعتماد و مقاوم و پیاده سازی آنها به راحتی انجام پذیر است (Rogers, Li, 1993).
ضرورت اصلی در طراحی یک سیستم خبرۀ فازی این است که نخست باید به جمع آوری دانش در مورد مسألۀ مورد نظر پرداخت و از طریق کد کردن دانش جمع آوری شده به صورت قانون اگر- آنگاه، پایگاه قانون ایجاد نمود. پایگاه دانش یک سیستم فازی مبتنی بر قانون از دو قسمت پایگاه داده و پایگاه قواعد تشکیل شده است. پایگاه داده شامل تعاریفی مانند ضریب مقیاسی و پارامترهای توابع عضویت مجموعه های فازی میباشد که این توابع معانی مربوط به اصطلاحات زبانشناختی را مشخص میکنند. در پایگاه قواعد، قواعد فازی جمع آوری میشوند. یک طرح کلی از یک سیستم خبرۀ فازی در شکل 2-3 نشان داده شده است. سیستم خبرۀ فازی متغیرهای ورودی را از طریق یک قسمت تحت عنوان رابط شرطی به عناصر زبانشناختی فازی تبدیل میکند. این عناصر توسط توابع عضویت مجموعههای فازی مشخص می شوند.

در یک سیستم خبرۀ فازی عناصر زبانشناختی که در حوزۀ مورد بحث تعریف شدهاند، با استفاده از قوانین ترکیبی استنتاج ارزیابی میشوند. نتایج اعمال قوانین، یک مجموعۀ فازی میباشد که بر روی تمام عملکردهای ممکن تعریف شدهاست و بعد از آن عملکردی که به طور صحیح محاسبه شده است تعیین میگردد و برای رسیدن به عملکرد نهایی دوباره به مقدار قطعی تبدیل میشود. از این رو مراحل طراحی یک سیستم خبرۀ فازی به صورت زیر میباشد (برزویی، 1381، 56)
مشخص نمودن متغیرهای ورودی و خروجی
تعیین تمامی مجموعههای فازی و توابع عضویت آنها که برای هریک از متغیرهای ورودی و خروجی تعریف میشوند.
تبدیل متغیرهای ورودی و خروجی به مجوعههای فازی
جمع آوری مجموعۀ کامل و مناسبی از قوانین اکتشافی که بر روی این مجموعه های فازی عمل می کند (موتور استنتاج)
انتخاب یک روش برای تبدیل عملکرد فازی به مقدار قطعی (فازی زدایی)

2-2-11 بررسی نرمافزارهای مورد استفاده برای طراحی سیستم خبره
برنامههای کامپیوتری جهت سیستمهای خبره به سه دسته اصلی تقسیم میشوند:
زبان ها (Languages)
برنامههای کاربردی (Tools)
پوستهها (Shells)
زبانها: یک مترجم دستورات است که به نحو بخصوصی نوشته شده است. یک زبان سیستم خبره همچنین موتور استنتاج برای اجرای بیانیههای زبان فراهم میکند. بسته به کاربرد، موتور استنتاج ممکن است زنجیره رو به جلو، زنجیره رو به عقب و یا هر دو را فراهم کند (Giarratano, Riley, 1989,22). برخی از زبانهای برنامه نویسی که برای طراحی سیستمهای خبره به کار می روند شامل C، Prolog، JAVA، C++ میباشند. Prolog به خاطر استفاده از زنجیرۀ رو به عقب، دارای مزایای بسیاری برای سیستمهای تشخیصی میباشد. این زبان برای طراحی سیستمهای خبره با شل4 و برنامههای کمکی به کار میرود.
Tools: یک زبان به علاوه برنامههای سودمند مرتبط برای تسهیل توسعه، اشکال زدایی و تحویل برنامه های کاربردی. برنامههای سودمند میتوانند شامل ویرایشگران متنی و گرافیکی، اشکال زداها، مدیریت فایل و حتی مولدان کد باشند (همان منبع، 22)
Shells: یک Tool با مقصود خاص که برای انواع قطعی کاربردها طراحی شدهاست که در آن کاربر باید فقط پایگاه دانش را عرضه کند. مثال کلاسیک آن EMYCIN Shell است (همان منبع، 23). برخی از پوستهها که جهت طراحی سیستم خبره بهکار میروند عبارتند از: Nexpert، Knowledgepro، VP- Expert، GURU و ….. .

2-2-12 مقایسه سیستمهای خبره و سیستمهای پشتیبان تصمیمگیری
سیستمهای پشتیبان تصمیمگیری (DSS)5 شاخهای از علم تحقیق در عملیات هستند که به دلیل نیاز به فنون کمی کردن مسائل پیچیدۀ مدیریت ایجاد شدهاند.
بیش تر موفقیت تحقیق در عملیات در سه دهه اخیر به دلیل نگرشهای سنتی این علم بوده است که نیاز به محاسبات زیاد و پیچیده داشتهاند. DSS کاربرد تحقیق در عملیات در پشتیبانی از فرآیندهای تصمیم گیری مدیریتی را شامل میشود. خصوصیات اصلی DSS به شرح زیر است:
دسترسی سریع مدیریت به اطلاعاتی که در فرآیند تصمیمگیری مورد نیاز هستند.
تلفیق فنون تحقیق در عملیات با استفاده از نرم افزار پردازش اطلاعات را موجب میشود.
توانایی مدیران تصمیمگیرنده را گسترش میدهد و با این کار تأثیر فرآیند تصمیم گیری مدیریت را بهبود میبخشد.
به مدیریت کمک میکند تا به مسائل ساختار نایافته بپردازد (یعنی مسائلی که به تنهایی با فنون ساختار یافته تحقیق در عملیات قابل حل نیستند).

2-2-13 تفاوت بین DSS و سیستمهای خبره
بسیاری از افراد در تشخیص رابطۀ بین DSS و سیستمهای خبره دچار سردرگمی میشوند. DSS به تصمیمگیرندگان در پردازش دادهها و استفاده از فنون تحقیق در عملیات کمک میکند ولی سیستمهای خبره خودشان تصمیم گیرندهاند. در عمل سیستمهای خبره به منظور اهداف مشاورهای مورد استفاده قرار میگیرند. یعنی تصمیمگیرندگان در کار سیستم های خبره در حد کنترل کننده، تنها نقش ارائه مشاوره به سیستم جهت تصدیق و تأیید و یا دادن دستورالعمل اثر خاص را دارد.
خصوصیات دیگر که DSS و سیستم های خبره را از هم جدا می کنند به شرح زیر می باشند:
جواب های بدست آمده از سیستم های خبره در مسائل ریاضی بهینه سازی (تحقیق در عملیات) به کار نمی روند، ولی جواب های DSS برای حل اینگونه مسائل به کار گرفته می شوند.
سیستم های خبره در مورد مسائلی به کار گرفته می شوند که بیان اهداف و مأموریتهای آن ها در قالب اعداد و ارقام (کمی) امکان پذیر نیست.
به خاطر توانایی استدلال سیستمهای خبره، این سیستم ها برای گزینههای استنتاجی به عنوان بخشی از فرآیند راه حل مؤثر به کار گرفته میشوند که ممکن است شامل سناریوهای چه- اگر6 باشد.
DSS اغلب به فرد تصمیمگیرنده با ارائه تجزیه و تحلیلهای کمی و کیفی کمک میکند درحالیکه سیستم خبره سعی در جایگزینی با تخصص انسان یا خود متخصص دارد. تفاوت بین این دو در جدول بیان شده است.

ویژگی ها
سیستم پشتیبان تصمیم گیری
سیستم های خبره
اهداف
کمک به تصمیم گیری
کپی و جایگزینی توانایی فرد
جهت اصلی
تصمیم گیری
انتقال تخصص
تصمیم گیرنده
کاربر و یا سیستم
سیستم
حوزه مسأله
وسیع، پیچیده
محدود
نقطه نظر نسبت به دنیا
باز
بسته
جهت پرس و جو
برس و جوی انسانی
سیستم پرس و جو را انجام می دهد
داده ها
عددی/ علائم
علائم
مدل های ریاضی
مشارکت

2-3 بخش سوم: تحلیلهای بازار سهام
2-3-1 تحلیل بنیادی
تحلیل بنیادی روش پژوهشی است که اطلاعات مالی

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درمورد سیستم خبره، هوش مصنوعی، قابلیت اعتماد Next Entries دانلود پایان نامه درمورد قیمت سهام، بازار سهام، عرضه و تقاضا