دانلود پایان نامه درمورد سازمان تجارت جهانی، حل اختلاف، تجارت جهانی، حل و فصل اختلافات

دانلود پایان نامه ارشد

چنانچه گزارش و نظرات هیئت رسیدگی در شورا به تصویب میرسید، یا در ظرف مدت معلومی به اجرا گذاشته شود و شورا موظف بود بر اجرای آن نظارت داشته باشند در صورت عدم اجرا، عضو خسارت دیده میتوانست اقدام به تلافی و مقابله به مثل نماید مشروط بر آنکه شرایط مندرج دربند 2 از ماده 23 گات سابق را رعایت کند.
ماده 23 گات در مقام مقایسه حاوی نوعی مکانیزم حل و فصل است. بند 1 این ماده هم ناظر به شکایات نقض و هم شکایات غیر نقضی است. منظور از شکایات نقض آن است که کشور شاکی بتواند به نقض و تخلف کشور دیگر از یک تعهد مشخص تحت گات اشاره و استناد نماید.
منظور از شکایات غیر نقض آن است که گرچه مورد خاص و مشخصی از نقض رخ نداده اما ادعا میشود که اقدامات کشور متشکی عنه یا خاطی شاکی از بعضی امتیازات و منافعی که مقرر بوده تحت ترتیبات گات عائد او شود محروم کرده است. به عنوان مثال : میتوان به قضیه سال 1985 اشاره کرد که آمریکا علیه اتحادیه اروپا شکایت نمود که اوضاع و احوال ناشی از کمکهای تولیدی جامعه مذکور در مورد پارهای از محصولات در آن سالها با ترتیبات مربوط به کاهش تعرفه محصولات وارداتی از همان نوع که در آن ایام مورد توافق طرفین قرار گرفته بود هماهنگ نبوده است. در واقع این اوضاع و احوالی است که کشور خاطی ایجاد کرده و نه الزاما ارتکاب یک فعل مثبت. و آمریکا در این شکایت موفق نیز شد.
به هر حال اولین هدف ترتیبات حل و فصل گات عبارت است از اطمینان در لغو و بی اثر شدن هر گونه اقدام تخلف آمیز اعضا از گات به سخن دیگر در اجرای عین تعهد است که کشورهای عضو گات به عهده گرفتهاند و نه جبران خسارت به صورت مثلا پولی.46
۳-رویه حل و فصل اختلاف در گات
میتوان مراحل و ترتیبات حل و فصل اختلافات و آیین آن در گات طی سه مرحله تقسیمبندی کرد.
مرحله اول : عضو شاکی یا مدعی نقطه نظرات و شکایات خود را به صورت مکتوب برای طرف مقابل یا سایر اعضا ذیربط ارسال و ارائه میکند و بعد مشورتها و رایزنیهای دو جانبه رسمی انجام میپذیرد. یا مشورتهای چند جانبه که البته گهگاه اتفاق میافتد. در همین مرحله است که راههای دیپلماتیک حل و فصل اختلاف مورد استفاده قرار میگیرد. (البته ترجیح اعضا این است که موضوع مورد اختلاف را به طریقهای الزام آور و مطابق با اصول حقوقی حل کنند.) اما اگر مذاکره به توفیق نینجامید.
مرحله دوم: ارجاع موضوع به (شورای گات) که درباره موضوع اختلاف تحقیق و بررسی میکند و گزارشی همراه با توصیههایی برای حل موضوع تهیه میکنند.
شورای گات هیئتی 3 یا 5 نفره را تشکیل میدهد و بعد از بررسی گزارش از نظر مقررات حقوقی نیز از حیث احراز و تسجیل واقعیات مربوط به اختلاف تهیه نمایند. اعضا باید بی طرف باشند. لوایح کتبی در این مرحله مجاز است. اما رسیدگی غیر علنی است. و گزارش مشورتی است و الزام آور نیست مگر اینکه شورای گات پذیرفته شود. در هر حال هیئتها دارای اختیار بررسی موضوع شکایت با توجه به (مقررات مربوط به گات) هستند یعنی ممکن است مقررات خاصی در هر مورد جاری باشد ولی هیئتها میتوانند حسب مورد به تمامی مقررات گات توجه نمایند. این نکته در دعوای جامعه اروپا و شیلی مورد تایید قرار گرفته است. قانون حاکم در این خصوص عملا مقررات عمومی گات و به نظر عدهای اصول تجارت و حقوق بینالملل است.
مرحله سوم : در ترتیبات حل و فصل گات عبارت است از بررسی در گزارش هیات رسیدگی منتخب شورای گات که باید به فوریت انجام شود و ظرف مدت معقولی تصمیم مناسب در خصوص موضوع اتخاذ شود. هر چند طبق رویهای که در شورا به وجود آمده برای تصمیم گیری نسبت به گزارش هیئتها اتفاق آرا ملاک است ولی در عمل معمولا گزارشهای بدون جرح و تعدیل یا بحثهای طولانی پذیرفته میشود. با تایید گزارش در شورا یک تعهد حقوقی برای کشور خاطی به وجود میآید که اقدامات خود را که مخالف ترتیبات گات بوده است لغو کند. یکی از راههای پیگیری این تعهد در مواردی که کشور خاطی از اجرای تصمیم شورا در مورد لغو اقدامات نامناسب خود سرباز میزند عبارت است از درخواست مجوز تعلیق تعهدات یا امتیازات تعرفهای که کشورهای عضو به نفع کشور خاطی قبول یا وضع کردهاند. در بند 2 ماده 23 گات 1947 پیش بینی شده بود که امکان تعلیق تنها در صورتی است که طرفهای متعاهد تشخیص دهند که اوضاع و احوال برای توجیه چنین اقدامی به قدر کافی خطیر است. مثلا در دعوای هلند و آمریکا ظاهرا اجازه اقدام متقابل با دولت هلند بر اساس ماده 23 داده شد. در این مورد دولت آمریکا محدودیتهایی را بر واردات محصولات لبنی از هلند برقرار نموده بود بر اساس مورد دیگر اختلاف کانادا و اتحادیه اروپا که در این خصوص اتحادیه اروپا محدودیتهایی را بر صادرات مس کانادا به اتحادیه اروپا برقرار نمود. بدین ترتیب در غالب گزارشها هیئتها توصیه مینمایند که فقط اقدامات مغایر لغو شود و طرف خاطی مهلتی داشته باشد تا اقدامات خود را منطبق با مقررات گات نماید.47
۴- استثنائات امنیتی عدم استفاده از شیوه حل و فصل اختلاف در گات
 ماده 21 مقررات عمومی گات تحت عنوان استثنائات امنیتی سه مورد عام را برشمرده که دول عضو میتوانند بر آن اساس از اجرای مقررات گات خودداری نمایند.
الف: در صورتی که انجام تعهد مستلزم ارائه اطلاعات و اخباری باشد که افشای آن مخالف منافع اساسی و امنیتی کشور مربوطه باشد.
ب:اقدامات مغایر با مقررات عمومی گات که برای حفظ منافع اساسی و امنیتی آن کشور انجام شده. مثلا جلوگیری از حمل و نقل وسایل و ادوات نظامی کشور درگیر جنگ.
ج:اقدامات مغایر با مقررات عمومی گات که مانع از اجرای تعهدات آن کشور نسبت به سازمان ملل در جهت تحکیم صلح و امنیت بینالمللی بوده باشد. به نظر میرسد با توجه به تفسیرهای متفاوت و برداشتهای گوناگون از امنیت ملی و صلح بینالملل چنانچه دولت یا دولی به استناد به مواد فوق اقداماتی را به اجرا در آورند دولت یا دولتهای ذینفع میتوانند موضوع را به هیات رسیدگی ارجاع و در نهایت نظر مرجع حل اختلاف را درخواست نمایند. بنابراین میتوان چنین نتیجه گرفت که علی رغم امکان عدم اجرای مقررات عمومی گات تحت عناوین فوق دولت یا دول مربوطه مصون از پیگیری امر توسط مراجع حل اختلاف نمیباشند. شایان ذکر است که ماده 21 گات، اجازه محدودی برای کاهش حجم تعهدات و ترتیبات تحت گات (تعرفههای ترجیحی) براساس ملاحظات امنیتی به اعضاء میدهد. تا جائیکه اطلاع حاصل است، این تنها موردی است که گات اجازه کاهش تعهدات به طور یکطرفه را داده است. مقررات ماده 21 واجد اهمیت است زیرا ویژگی جدی و قاطع بودن تعهدات کشورهای تحت گات را مورد تاکید قرار میدهد زیرا عضو گات اصولاً اجازه ندارد به صورت گزینشی عمل کند و پارهای تعهدات را برگزیند و بپذیرد و بعضی را کاهش یا تغییر دهد(اصل عدم تبعیض در گات)، مگر تحت شرایط استثنایی که ملاحظات امنیتی آن شکور مطرح باشد.
معذلک علیرغم مفهوم مضیق ماده 21 گات، وقتی اختلافی پیش میآید چندان نامرسوم نیست که عضوی این پرسش رامطرح کند آیا اساساً حادث از نوع اختلافات مربوط به گات هست یا نه؛ به عبارت دیگر آیا در حوزه مقررات گات قرار میگیرد یا از جمله استثنائات امنیتی است که طبق ماده 21 گات مجاز و معاف است.48
ه) مقایسه مزایا و معایب مکانیزم حل و فصل اختلاف در گات و سازمان تجارت جهانی
1) مزایای گات
نظام حل و فصل اختلاف سابق با وجود ایراداتی که بر آن وارد بود به عنوان یک نظام منحصر به فرد بینالمللی برای رسیدگی به اختلافات بین دول قلمداد شده است. از دلایل ارایه شده برای منحصر به فرد بودن نظام گات در مقایسه با سایر توافق نامههای بینالمللی تکیه بر استفاده از تمام روشهای دیپلماتیک و حقوقی موجود و نیز تاکید بر استفاده و به کارگیری مقررات خود گات به جای استفاده از سایر مقررات بینالمللی. از دیگر امتیازات گات تمایز بین (تخلف همراه با نقض) و (تخلف بدون نقض) به نحوی که دول عضو را ملزم مینماید نهایت تلاش خود را جهت اجرای مقررات گات به کار گیرند. از دیگر امتیازات معمولا به ویژه در نظامها و قراردادهای تجاری بین دول در سطوح بینالمللی نقض مقررات یک توافقنامه زمانی به مراجع حل اختلاف ارجاع میشود که متضمن ورود و زیانی به دولت و دول جامعه بینالمللی باشد. به عبارت دیگر مادام که نقض تعهدات بینالمللی منجر به خسارت نشده مسئولیتی به دنبال نمیآورد لیکن بر اساس مقررات گات صرف عدم اجرای مقررات گات تخلف صرف عدم اجرای مقررات گات تخلف محسوب شده و عضو یا اعضای متخلف موظفند اقدامات جدی و عملی را در به کارگیری مقررات آن و اصلاح روشهای خود به عمل آورند. در نهایت دو امتیاز دیگر گات اولا هدف عمده و اساسی ماده 23 آن است که به هر وسیله ممکن در اسرع وقت اقدامات خلاف مقررات گات متوقف شود که برای این منظور میتوان متوسل به هر گونه داوری قضاوت و یا رجوع به سایر مراجع اداری نمود.
ثانیا: به کارگیری مراجعه و استفاده از مقررات حل و فصل اختلافات در گات بیشتر از سایر مقررات مشابه در زمینههای بینالمللی بوده و این نشانگر کارآیی بهتر این نظام میباشد.49
2) معایب گات
1ـ پراکندگی مقررات مربوط به حل اختلافات در پیمان گات بود که یک تشکیلات ثابت منسجم را برای رسیدگی به اختلافات در نظر نگرفته بود.
2ـ راههای مناسبی وجود نداشت که نظام گات بتواند موثر عمل کرده و حاکمیت قانون را به نحو مستحکمتری جامه عمل بپوشاند.
3ـ رویه خاصی برای رسیدگی به اختلاف موجود بین کشورهای در حال توسعه عضو گات و کشورهای توسعه یافته نبود.
4ـ این که در مواعد و زمانبندی مراحل مختلف در مقررات راجع به حل و فصل اختلاف ابهام وجود داشت.
5ـ نوعی حق وتو برای اعضای و بلوکه کردن تصمیمات هیات رسیدگی توسط دولت و عضو ذینفع بود بدین معنا که اگر دولتی تصمیمات و گزارش Panel را مخالف منافع خود میدید با رای منفی از اجرای آن جلوگیری میکرد به طور نمونه وتوی آمریکا در خصوص واردات موز 1993.
6ـ این که سیستم نظارت قوی بر اجرای تصمیمات هیات رسیدگی وجود نداشت و در صورت درخواست تجدیدنظر نسبت به تصمیم هیات رسیدگی مرجعی وجود نداشت که موضوع به آن ارجاع گردد.
7ـ مهمترین مشکل نظام حل و فصل اختلافات گات وجود مراجع مختلف رسیدگی بود. مراجعی که در برخی مسایل تجاری دارای صلاحیت متداخل بودند و تصمیمات متعدد اتخاذ مینمودند.
8ـ یکی دیگر از ایرادات مهم گات این بود که بعد از آن که تقاضای مجوز برای تعلیق امتیازات به موجب بند دو ماده 23 مورد مخالفت واقع میشود و رویه اجماع موجب سد شدن این تقاضاها میشود بسیاری از کشورهای شاکی به طور یک جانبه به اقدام متقابل متوسل میگشتند در صورتی که هدف این نظام جلوگیری از عمل متقابل یک جانبه بود که به تجارت لطمه میزد.50
3) مزایای سازمان تجارت جهانی
1ـ یکی از مهمترین مزایا این بود که توانسته اعضا را ترغیب نماید تا اختلافات خود را به آسانی بدون رجوع به هیئت حل اختلاف سازمان تجارت جهانی حل و فصل نمایند و در نتیجه تعداد زیادی اختلافات که توسط مصالحه دو جانبه و اجتناب از دعوای رسمی حل و فصل شدند.
2ـ نظام یکپارچه حل اختلاف: تفاهم نامه حل و فصل اختلاف بر تمام موافقتنامههای تحت پوشش موافقت نامه سازمان تجارت جهانی حاکم است و صلاحیت نظام جدید حل و فصل اختلاف سازمان تجارت جهانی به طور قابل توجهی گسترده است.
3ـ گرایش به سمت قاعدهمندی و قضایی شدن: ماهیت اجباری رسیدگی ارگان رسیدگی در سازمان و نداشتن حق اقدام متقابل یک جانبه اجرای برخی از اصول حقوق بینالملل را در زمینه حل و فصل اختلافات محدود میکند. از جمله اصول باید به آزادی انتخاب شیوه حل و فصل اختلاف طبق ماده 23 منشور ملل متحد و حق توسل به اقدام متقابل در پاسخ به نقض مستمر تعهدات بینالملل اشاره کرد.
4ـ تصویب نظام حل و فصل اختلاف: نوآوریهایی که به تقویت نظام حل و فصل اختلاف منجر شدهاند.
5ـ نظارت بر اجرا نیز یکی از نکات مثبت نظام حل و فصل اختلاف سازمان تجارت جهانی و موجب تقویت اعتماد به این نظام است که در چارچوب گات 1947 به

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درمورد حل اختلاف، سازمان تجارت جهانی، تجارت جهانی، حل و فصل اختلافات Next Entries دانلود پایان نامه درمورد ایالات متحده، تجارت جهانی، سازمان تجارت جهانی، انقلاب اسلامی