دانلود پایان نامه درمورد ساختار خانه، آداب و رسوم

دانلود پایان نامه ارشد

استفاده چنداني نمي‌كنند.
كاملاً روشن است كه شكل مجتمع41 بر شيوه زندگي و خانه اثر مي‌گذارد. اقوام زاپوتك منطقه اوآكساكا42 سه طرح مختلف مجتمع هستند: شهر متراكم، شهر نيمه متراكم و شهر نيمه خالي- يا نيمه اشغال شده- كه از مركز شهر براي تشريفات استفاده مي‌شود و در آن، اكثر ساكنين در- فضايي به نام- رانچو43 كار و زندگي مي‌كنند و داراي دو خانه هستند.
هر يك از اين مجتمع‌ها داراي آداب و رسوم و رفتارهاي متفاوت مي‌باشند و در برابر عوامل متعدد روش‌هاي متفاوتي دارند و روابط زن و مرد در آنها متفاوت مي‌باشند. اين تفاوت و تنوع رفتاري در ساخت خانه و شكل آن و تقسيم فضاي داخلي و شيوه توزيع فضا، حتي اگر نتوان روابط علت و معلولي مستقيمي را براي آن تعيين نمود، منعكس مي‌گردد و بر آن تأثير مي‌گذارد.
پلان مجتمع‌هاي زيستي مي‌توانند نسبت به تغييرات و در برابر تغييرات ايجاد شده در آنها رفتارها را دگرگون كنند؛ چنانكه در قبايل ناواژا44 و زوني45 مشاهده مي‌گردد. هنگامي كه پس از جنگ دوم جهاني قديمي‌ها به منطقه برگشتند، قوم ناواژا كه شكل يا مدل زندگي پراكنده‌اي دارند، توانستند تغييرات- ناشي از مراجعت‌ قديمي‌ها- را بپذيرند زيرا اين تغييرات تنها خانه را تغيير مي‌داده است و باعث متلاشي شدن اجتماع آنان نمي‌گرديده است. در صورتي كه قبيله زوني كه داراي مجتمع‌هاي متراكم و فشرده مي‌باشد و هرگونه تغييري باعث دگرگوني كل جامعه مي‌گردد، تغييرات را نپذيرفته‌اند.
خانه‌ها، مجتمع‌هاي زيستي و سايت‌ها حاصل نظام فرهنگي و جهان‌بيني واحدي هستند. در نتيجه جزئي از يك نظام واحد مي‌باشند. به عنوان مثال در ژاپن سنتي تفكيك قلمروها و جدا كردن محدوده‌ها باعث مي‌شوند كه هر خانه منزوي باشد و هر خانواده آنچه را كه مي‌خواهد انجام دهد و تا هنگامي كه آنها از ارزش‌هاي مشتركي برخوردار هستند، تغييرات خانه در درون يك نظام نتايج خوبي به بار مي‌آورد و هنگامي كه اين ارزش‌هاي مشترك از ميان بروند و يا تضعيف گردند، همان رفتارها باعث آشفتگي و هرج و مرج يا پوچي آشكار شهر ژاپني امروز مي‌گردد. هيچ كس مسئوليت فضاهاي عمومي را قبول نمي‌كند؛ زيرا از آن به عنوان بخشي از كل مجموعه يا محدوده زندگي كم استفاده مي‌شود. واژه ژاپني براي “شهر” همان واژه يا كلمه است كه براي كوچه به كار مي‌رود. از آنجا كه شهر هيچ‌گاه به آن شكل و صورتي كه بايد به وسيله شهروندان مورد استفاده قرار گيرد، فكر و طرح نشده است؛ به شهر و خانه‌هاي آن به گونه‌اي كاملاً متفاوت از طريقي كه در غرب به آن توجه مي‌شود توجه دارند و تلقي مي‌گردد.
از اين جهت اهميت دارد كه نه تنها خانه را نسبت به “Dichotomie”؛ به معني تقسيم دوگانه پايه مبتني بر تفاوت و تضاد، انواع مجتمع‌ها و مشتقات آن نسبت به مقياس كلي استفاده از فضا قرار دهيم، بلكه بايد آن را به عنوان جزيي از نظام خاصي كه خانه به آن تعلق دارد در نظر گرفت. بايد آن را نسبت به شهر و در رابطه با بخش‌‌هاي مختلف آن، بخش‌هاي مونومانتال شهر و در رابطه با محلات غيرمسكوني آن و مكان‌هاي برخورد اجتماعي و بالاخره نسبت به نحوه استفاده از اين بخش‌ها و فضاهاي شهري فكر كرد و مطرح نمود. به منظور آشكار نمودن ضرورت فوق كافي است تا به شيوه‌هاي متفاوتي كه در شهر پاريس و لوس‌آنجلس از مسكوني استفاده مي‌شود انديشيد. به علاوه بايد مسير يا راهي را كه هنگام گذار از مراحل مختلف يا فضاهاي مختلف اتفاق مي‌افتد، يعني مسير انتقال انسان از يك فضا به فضاي ديگر، گذار از خانه به كوچه و سپس به ديگر بخش‌هاي مجتمع را در نظر بگيريم.

1-2-6- سايت و انتخاب آن
به دو طريق مي‌توان تأثير سايت بر بنا را مورد توجه قرار داد. طريق اول؛ عبارت است از بررسي طبيعت فيزيكي سايت با موقعيت هر بنا. يعني شيب آن، جنس خاك يا جنس و نوع زمين، مسير حركت آب، حركت سطحي آب، مسيل‌ها، پوشش گياهي، اقليم، خرده اقليم و… و روش دوم روشي است كه ارزش‌هاي سمبليك، اعتقادي يا فرهنگي، تاريخي، اجتماعي، اقتصادي سايت و نتايج حاصل از آن و تأثيرات آن بر بنا را مورد بررسي قرار مي‌دهد. اگرچه در حقيقت طبيعت فيزيكي سايت در نهايت بر شكل و ساختار بنا تأثير مي‌گذارد؛ مثلاً زميني با شيب بسيار زياد بر شكل و ساختار بنا تأثير مي‌گذارد، اما آنچه قابل توجه است انتخاب و دلايل انتخاب اوليه سايت مي‌باشد كه متغير فوق- يعني شيب تند را- مداخله داده است. در اين انتخاب عواملي چون مجاورت يا دسترسي به آب و مواد غذايي، جهت وزش باد و در مسير آن قرار داشتن، شرايط دفاعي، ذخيره كردن زمين براي كشاورزي يا صرفه‌جويي در زمين كشاورزي و عامل حمل و نقل و… نقش دارند. عامل دفاعي باعث خواهد شد كه نقطه‌اي مرتفع را در انحناء يك رودخانه و يا ساحل درياچه با تپه‌اي با شيب زياد انتخاب گردد. براي تجارت، وجود گذرگاه يا نقطه تلاقي دو راه يا نقطه‌اي از رودخانه كه عمق كمي دارد و سطح آب پايين باشد و به راحتي بتوان پياده از آن عبور كرد، مي‌تواند مورد توجه باشد و براي جابجايي در جنگلي انبوه، ساحل يا حاشيه برجسته رودخانه مي‌تواند اهميت داشته باشد. در نهايت انتخاب موقعيت يا سايت اساساً به ارزش‌هاي فرهنگي اجتماعي بستگي دارد؛ امري كه به درك علل انتخاب تپه براي ساختن بنا توسط قبايل مئو46 در آسياي جنوب شرقي و انتخاب دشت (مناطق مسطح) به وسيله اقوام مان47 كه داراي اقتصاد و كادر زندگي مشابه قبايل مئو هستند، بهتر كمك خواهد كرد. در صورتي كه ضرورت صرفه‌جويي كردن زمين‌هاي حاصلخيز در انتخاب محل استقرار ماركادر پرو و خانه‌هاي كالدوني جديد يا پوابلوها نقش دارند، ولي پوابلوها هم در دشت و هم در قله مزاس‌ها- يا دشت‌هاي مرتفع- ديده مي‌شوند، زيرا محل استقرار آنها به شش جهت اصلي و جهات شمال و شرق كه مقدس هستند بستگي دارد.
در اصل محل قرارگيري و شكل يك بنا نشأت گرفته از عوامل اجتماعي مي‌باشند؛ عوامل اجتماعي كه عبارت است از ساختار خانواده يا قبيله و نحوه تجمع يا گردهمايي آنها، روابط آنها با حيوانات و روابط فضايي كه افراد يا جمع با حيوانات برقرار مي‌كنند؛ به آن ترتيبي كه در اقوام مازه معمول مي‌باشد و يا نحوه رفتار يا رابطه‌اي كه با غلات دارند؛ مانند نگاهي كه در كشور كامرون و قبائل پوابلو وجود دارد و يا نگاه به طبيعت مانند نياز به داشتن جهت افسانه‌اي و مقدس و سمبوليسم ويژگي‌هاي منظر؛ يعني وجود منظري كه داراي ويژگي‌هاي سمبوليك باشد. انتخاب سايت يا موقعيتي كه به نظر مي‌رسد موقعيت خوبي باشد، شامل مختصات فيزيكي سايت و انطباق‌هايي است كه از آن به دست مي‌آيد. تأثير مختصات فيزيكي سايت بر محل قرارگيري و در نتيجه شكل بنا و روابط آنها با يكديگر، مي‌تواند شديد و قوي باشد. خانم كارن بليكسن (ايزاك- دينيوسن)48 رمان‌نويس، در كتاب “از آفريقا خارج شويد” توضيح مي‌دهد كه چگونه او تلاش كرده تا براي كارگران آفريقايي مزرعه خودخانه‌هايي بر اساس و منطبق يك طرح شطرنجي بسازد و چگونه كارگران اين طرح را نپذيرفته‌اند و خود پس از بررسي دقيق سيما و خصوصيات منطقه يعني پستي بلندي‌هاي تپه‌ها، ميزان بارندگي و… جنس خاك و جريان آب و جويبارها، خانه‌هاي خود را بر روي سايت انتخاب شده بنا كردند. پس به نظر مي‌رسد كه در انتخاب سايت عوامل فرهنگي با اهميت‌ترين فاكتورها هستند و در اين مبحث من بر جنبه‌هاي فوق تأكيد خواهم داشت و از آنها صحبت خواهم كرد.
بعضي از مؤلفين تأكيد دارند كه سايت بيشتر در رابطه با فاكتورهايي چون افسانه، مذهب و شيوه زندگي انتخاب شده تا در رابطه با عوامل كاربردي يا فيزيكي؛ مثلاً كوهستان به عنوان سايت چه از شهرت خوبي برخوردار باشد يا شهرت بد، انتخاب آن بدين معنا مي‌باشد كه اين كيفيت- به عنوان سايت- انتخاب شده است. در اين منطقه دره‌ورد49 در مكزيك جديد قوم هوهوكام (1100- 700 م) بناهاي خود را دشت‌هاي يا بر روي زمين‌هايي كه روي تپه‌ها به صورت تراس درآمده‌اند و تسطيح شده‌اند،50 بنا كرده‌اند؛ در صورتي كه اقوام سيناگوا (1400-1100-م) بناهاي خود را بر روي تپه‌ةا و دشت‌هاي مرتفع ساخته‌اند. حتي هنگامي كه سنت و عادت ساختن بنا بر روي تراس‌ها به وسيله قبيله هوهوكام51 رها گرديد، سيناگوا52 هرگز ساختماني را بر روي تراس احداث نكردند. به همين طريق تصميم گرفته مي‌شود تا در ساحل رودخانه‌ها بنايي ساخته شود و يا از آن اجتناب گردد و به دون‌ها53؛ اعراب باديه‌نشين شمال آفريقا، با همين ترتيب در كوير احداث بنا مي‌كنند و يا از ساختن در آن سايت دوري مي‌كنند. اخذ چنين تصميماتي در مقياس وسيع مبين احساسي است كه نسبت به مطلوب بودن سايت نشان داده مي‌شود؛ سايتي كه انتخاب آن بر ملاك‌هاي غيركاربردي تكيه دارد. يك نمونه بارز و افراطي آن را در جزيره بزرگ ماله‌كولا54 در منطقه ايبريد جديد مي‌توان مشاهده كرد كه سكونت كردن در آن جزيره ممنوع مي‌باشد. اهالي بومي جزيره در جزاير كوچكي كه در اطراف جزيره بزرگ قرار دارند سكونت دارند و براي كشت و زرع و حتي براي آوردن آب آشاميدني بايد به جزيره بزرگ بروند، حتي در جزاير كوچك پلان روستا، محل قرارگيري خانه‌ها و انتخاب سايت به رفتارهاي مذهبي بسيار پيچيده بستگي دارند.
تمام اين مثال‌ها و توضيحات حكايت از اين دارد كه شيوه برخورد در برابر طبيعت و سايت عامل مهمي در ايجاد شكل و ساختار خانه و تغييراتي كه در اثر سايت در آن به وجود مي‌آيد، مي‌باشد و به اين نتيجه مي‌رسيم كه روابط موجود ميان انسان و منظر، اولين عاملي است كه بايد مورد توجه قرار گيرد. در اين راستا دسته‌بندي‌هاي متفاوتي از اين روش‌ها و رفتارها پيشنهاد شده است كه به عقيده من مفيدترين آنها اين است كه رفتارها يا انديشه‌ها را در رابطه و نسبت به “من- تو” و “من- آن” مورد بررسي قرار مي‌دهد كه از نظر تاريخي مي‌توانند به سه شكل مطرح گردد:
طريقه مذهبي- كيهاني:55 در اين طريقه يا شيوه محيط عامل غالب يا مسلط است و انسان كوچك‌تر و كمتر از آن بوده و تابع محيط مي‌باشد.
در اتحاد كامل:56 در اين طريقه انسان و طبيعت باعث تعادل يكديگر شده و مكمل يكديگرند كه ريشه در باورها دارد و بدين لحاظ انسان در پيشگاه پروردگار خود را مسئول، محافظ خدمتگزار طبيعت تلقي مي‌كند.
نگرش كاربردي يا مصرفي: در اين روش انسان طبيعت را كامل مي‌كند سپس آن را تغيير مي‌دهد، آنگاه چيزي به وجود مي‌آورد (مي‌آفريند) و در نهايت به تخريب آن مي‌پردازد.
در دو حالت اول طبيعت و منظر يك “تو” هستند (مانند من و تو)؛ يعني يك كل واحد. روابط ميان انسان و طبيعت رابطه مشخصي است و بايد با طبيعت كار كرد، با آن هماهنگ و همراه و متعادل گرديد. در صورتي كه در حالت سوم طبيعت يك “آن” است (ديگر تو نيست) كه با آن كار نمي‌شود بلكه بر روي آن كار مي‌شود، استثمار مي‌شود و آن را به انقياد كشيده و مورد بهره‌برداري و استفاده قرار مي‌دهيم؛ بنابراين اين روش در هر زمان كه پديدار گردد و مورد استفاده قرار گيرد باعث يك دگرگوني اساسي مي‌گردد و كرونولوژي يا ترتيب زماني نحوه استدلال اوليه را تغيير نمي‌دهد.
همانطور كه خاطرنشان كردم تأثير انسان اوليه و بدوي بر منظر ناچيز است، به خصوص هنگامي كه تأثير گذاشتن بر منظر به فرد مربوط مي‌گردد (چون اين مداخله در منظر كار يك فرد است پس ميزان تأثير بسيار ناچيز است). براي انسان ابتدايي و در حد كمتري براي اقوام يا مردمان كشاورز، رابطه انسان با طبيعت و در نتيجه با منظر و سايت رابطه‌اي است شخصي و تمايز و جدايي با مرزي دقيق ميان انسان و طبيعت وجود ندارد. درك و برداشت دنياي بدوي انديشه‌اي است هماهنگ و موزون با طبيعت تا يك انديشه استوار بر خصومت و سلطه و فتح كردن آن؛ در نتيجه در جوامع ابتدايي مفهوم انسان و غيرانسان قبل از هر چيز مفاهيم دوجانبه يعني لازم و ملزوم مي‌باشند؛ انسان در طبيعت قرار دارد، جزيي از آن است و يا با آن است و نمي‌توان از انسان و طبيعت صحبت كرد.
اين مفهوم و برداشت و رابطه ميان انسان و حيوانات كه از آن ناشي مي‌گردد در برابر به وجود آمدن تخصص و در نتيجه تفاوت و تمايز قائل شدن (رفتارها و روش‌هايي كه

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درمورد ساختار خانه، خارج از خانه Next Entries دانلود پایان نامه درمورد سلسله مراتب، آزمون و خطا