دانلود پایان نامه درمورد دوران کودکی، پرخاشگری، انتخاب رشته، گابریل تارد

دانلود پایان نامه ارشد

تقلید از افراد سرمشق فرامی‌گیرد. بنا بر نظر وی عامل مشاهده و تقویت در یادگیری رفتارها مؤثر است. بند ورا سه گونۀ مختلف از الگوگیری را معرفی می‌نماید:
1 – یادگیری از طریق مشاهده به معنای فراگیری رفتارهایی است که در خزانه یادگیری یادگیرنده وجود ندارد.
2 – تشویق و تنبیه والدین و یا دیگر افراد در تقویت و ادامه عمل یا بازدارندگی از آن.
3 – درجه اعتبار و نفوذ الگو که بر اساس آن یادگیرنده به جهت اهمیت و احترامی که برای وی قائل است از رفتار او تقلید می‌کند.215
گابریل تارد نماینده مکتب روان _ پیوندی نظریه قوانین تقلید را مطرح می‌کند و بر اساس آن معتقد است «فرد ایده‌های خود را از طریق تداعی یاد می‌گیرد و طبق آن‌ها عمل می‌کند این نظریه دربردارنده دو مؤلفه است: 1 – مردم به‌تناسب میزان ارتباط فیزیکی که باهم دارند از یکدیگر تقلید می‌کنند. 2 – معمولاً فرودستان از فرا دستان تقلید می‌نمایند.»216 ازنظر وی افراد به لحاظ روانی با یکدیگر در ارتباط هستند و رفتارهای یکدیگر را تقلید می‌کنند؛ بنابراین رفتارهای نابهنجار فرزندان می‌تواند ناشی از این ارتباط روانی و تقلید از والدین باشد.217
لوپله در مطالعات جامعه‌شناسی خود بیان می‌دارد «امروزه فرزندان بیش‌تر با طرز تفکری که نزد والدین خویش کسب کرده‌اند، عمل می‌کنند. این نفوذ غیرمستقیم پدر و مادر از راه دیگری به فرزندان اعمال می‌شود و آن همان چیزی است که می‌توان تصویر خانوادگی نامیده شود.»218
می‌دانیم که غریزه تقلید و همانندسازی یکی از نیرومندترین غرایز انسانی است که در تمام عمر وجود دارد، منتهی در دوران کودکی این غریزه در تقلید از والدین بیشتر است؛ به‌گونه‌ای که دختران تمامی حرکات مادر را زیر نظر گرفته و دربازی‌های خود و سایر روابط تقلید می‌کنند.219 قابل‌ذکر است که عدم توجه و پایبندی والدین به آموزه‌های دینی درزمینه ی تربیت جنسی مبنی بر جداسازی بستر خواب دختران و پسران در ده‌سالگی، ممنوعیت آمیزش با همسر درحالی‌که طفلی بیدار است سخنان و جماع آنان را مشاهده می‌کند و غیره سبب بیداری زودرس این غریزه شده و زمینه را برای ناهنجاری‌ها و انحراف ایجاد می‌کند.220.
گفتار چهارم: روش‌های تربیتی نامناسب والدین
رفتارهای نامناسب والدین که در ذیل به برخی مصادیق آن نیز اشاره می‌کنیم می‌تواند بستر مناسب برای بروز رفتارهای نابهنجار دانش آموزان را فراهم نماید. این عامل به‌طورکلی و تحت عنوان روش‌های تربیتی نامناسب والدین با تعیین برخی مصادیق آن نظیر تبعیض بین فرزندان، محدودیت و آزادی بیش‌ازحد، افراط در محبت در پرسشنامه گنجانده‌شده است.
الف: افراط در محبت
همان‌گونه که پیش‌تر بیان نمودیم، نیاز به محبت یکی از اساسی‌ترین نیازهای روانی فرزندان به‌ویژه دختران است که از روحیه لطیف و سرشار از احساس برخوردار هستند. همچنین دیدگاه اسلام در مورد تأمین این نیاز و محبت ورزیدن به فرزندان بیان شد. گاهی والدین آگاهانه یا غیرآگاهانه در تأمین این نیاز بر اساس تصور غلط خود عمل نموده و راه افراط ‌وتفریط را در پیش‌ می گیرند وزمینۀ انحراف دختران خود را ایجاد می‌کنند. ازآنجایی‌که دختران در دوران کودکی بیشترین ارتباط را با مادر خوددارند، نحوه محبت ورزیدن مادر در این دوران نقش تعیین‌کننده‌ای داشته و آینده آنان را تحت‌ تاثیر قرار خواهد داد.
افراط در محبت سبب می‌گردد فرزند وابستگی بیش‌ازحد به والدین پیدا نماید، در همه مراحل زندگی وابسته و نیازمند والدین خود باشد؛ این وابستگی قدرت ابتکار و خلاقیت را از او گرفته و مانع پیشرفت وی خواهد شد.221 چنین فرزندی که با یک سیستم وابسته مدار تربیت‌شده باشد، احساس ترس و اضطراب ناشی از جدایی و طرد والدین دارد، اعتمادبه‌نفس پایینی داشته و نمی‌تواند مستقل تصمیم بگیرد؛ زیرا والدین با محبت بیجا، به‌جای وی دیده‌اند، شنیده‌اند و حتی درس‌خوانده‌اند و لذت درس خواندن را از او گرفته‌اند.222 چنین فرزندانی خودخواه و پرتوقع بوده، پرخاشگری می‌کنند و چون هر چه را خواسته و گفته‌اند والدین آن را برآورده ساخته‌اند، نمی‌توانند به قوانین و مقررات چه در مدرسه و چه خارج از آن پایبند باشند.223
گاهی تک‌فرزند بودن دلیل محبت بیش‌ازحد والدین است، آلفرد آدلر معتقد است افرادی که تک‌فرزند هستند تحمل انتقاد را ندارند و همواره ترس از عدم‌کفایت و رسوایی دارند که این منجر به گوشه‌نشینی و انزواطلبی آن‌ها می‌گردد.224 افراط در محبت منجر می‌شود فرزندان لوس و نازپرورده بار بیایند، مغرور بوده در مقابل والدین بایستند و کم‌کم این تصور برایشان ایجاد شود که خواسته‌های آن‌ها قانون است و باید اجرا شود.225 مرحوم دکتر کی نیا بیان نموده اند «کودکان نازپرورده امروز، کژ خویان فردایند، اینان افرادی کج‌خلق، عصبانی، کینه‌توز، پرتوقع و خودخواه، سوءظنی، وسواس، تنبل، حسود، جاه‌طلب، بی‌وجدان و خطرناک هستند.»226 درارتباط با افراط در محبت امام محمدباقر (ع) می‌فرمایند: «بدترین والدین کسانی هستند که محبت را به‌افراط بکشانند.»227 هرچند از منظر اسلام محبت به فرزندان دارای اهمیت فراوان است؛ اما باید توجه داشت محبت به آنان به معنای غفلت از تربیت آن‌ها نیست اظهار محبت نباید مانع تربیت باشد بلکه باید وسیله تربیت باشد.228
ب: آزادی و محدودیت بیش‌ازحد
دیگر روش تربیتی آسیب‌زای والدین آزاد گذاشتن و محدود نمودن بیش‌ازحد دختران است، دراین‌ارتباط می‌توان از الگوها و رژیم‌های حاکم بر خانواده بحث نمود.
الگوی خانواده سهل گیر: در چنین خانواده‌ای قوانین و مقررات محدود است، هریک از افراد خانواده در انجام کارهایش آزاد است تا بر طبق میل و سلیقه خود عمل نماید، کسی در کار دیگری دخالت نمی کند، کنترل و نظارتی وجود ندارد و منافع فردی بر مصالح عمومی خانواده ترجیح داده می‌شود. در چنین خانواده‌ای کارکرد مهم خانواده که تربیت نسل آینده است تأمین نخواهد شد و یک حالت آنارشی در خانواده وجود دارد.229 برخی خانواده‌ها بر اساس این تصور اشتباه که منع فرزند از آزادی منجر به عقده‌ای شدن وی خواهد شد یا به دلایل مختلفی همچون بی‌حوصلگی در کنترل و نظارت بر رفتارهای فرزند، او را بیش‌ازحد آزاد می‌گذارند، بدون توجه به خطراتی که می‌تواند او را تهدید کرده و به منجلاب فساد بکشاند.230
الگوی خانواده مستبدانه: در این‌گونه خانواده غالباً فرد مستبد پدر است که دستورات وی باید بی‌چون‌وچرا اجرا گردد. فرزندان در چنین خانواده‌هایی حق نظر نداشته و در تصمیمات خود باید تابع اراده سرپرست خانواده باشند.231 دراین‌ارتباط هافمن بیان می‌دارد: فرزندان این خانواده‌ها اگرچه فرمان‌بردار و مطیع هستند اما از ثبات عاطفی برخوردار نبوده، انتقادپذیر نیستند و در رفتارهایشان گرایش به پرخاشگری دارند.232 در چنین خانواده‌هایی تحمیلات متعددی درزمینه تحصیل (انتخاب رشته)، انتخاب دوست، ازدواج و غیره بر فرزندان می‌شود که زمینه عقده‌ای شدن آنان را فراهم نموده و این عقده‌ها روزی منفجر می‌شود و عکس‌العمل‌های زننده‌ای را در پی خواهد داشت.
سختگیری بیش‌ازحد والدین سبب روی آوردن فرزند به‌دروغ می‌شود زیرا او می‌بیند بابیان واقعیت با تنبیه و سرزنش و محدودیت بیشتر روبه‌رو می‌شود.233 بیشتر اوقات احساس یاس و ناامیدی کرده و در رفتارهایش رنگی از شادی به چشم نمی‌خورد. درواقع شخصیت و استقلال نوجوان با این شیوه تربیتی نابود گشته و او قدرت تشخیص را از دست می‌دهد.234 در مورد روش‌های سخت‌گیرانه در تربیت حضرت علی (ع) می‌فرمایند: «انسان به‌حکم این‌که انسان است و دارای شعور و اندیشه است، از طریق پند و اندرز و ادب شایسته تربیت است، نه از طریق زورگویی و تنبه بدنی.»235
بنابراین باید گفت والدین باید به‌گونه‌ای عمل کنند که در نظر فرزندان نفوذ مناسب را داشته باشند و در این زمینه از افراط‌وتفریط پرهیز نمایند. نفوذ والدین بر فرزندان عبارت است از «شایستگی بلاتردید و قدرت و ارزش بزرگ‌ترها که به‌اصطلاح با چشم فرزندان قابل‌رؤیت باشد.»236 آنتون ماکارنکو برخی از اقسام نفوذ آسیب‌زای والدین بر فرزندان را بیان می‌نماید که هر یک می‌تواند زمینه انحراف فرزندان را فراهم آورد.
نفوذ ناشی از پند واندرز: در این خانواده‌ها والدین معتقدند تنها از طریق پند و اندرز می‌توان فرزند را تربیت کرد، مدام در حال نصیحت فرزندان هستند، نشاط و لبخند جایگاهی ندارد. نفوذ ناشی از دوری: در این شیوه نفوذ والدین معتقدند برای تربیت فرزندان باید از آنان دور بود، کمتر با آن‌ها حرف می‌زنند، پدر همچون رئیسی اتاق جداگانه داشته به‌تنهایی غذا می‌خورد و مادر نیز زندگی خاص خود و افکار خاص خود را دارد. درواقع در این شیوه هیچ منعی وجود ندارد و فرزند به حال خود واگذار می‌شود237.
نفوذ ناشی از خرده‌گیری: این‌گونه والدین در تمام امور فرزندان دخالت می‌کنند و مدام از آنان پرس‌وجو می‌کنند و هر کار آنان را پر از ایراد و اشکال دانسته و سرزنش می‌ نمایند.238 نفوذ ناشی از تطمیع: این‌گونه والدین چنان رفتار می‌کنند که فرزندان خود را، به باج خواستن و تطمیع عادت می‌دهند به‌گونه‌ای که حتی نمازخواندن، روزه گرفتن فرزندان هم محتاج تطمیع می‌شود.239
والدین باید در زمینۀ تربیت فرزندان یک شیوه معتدل را برگزینند و با سخت‌گیری یا آزادی بیش‌ازحد نمی‌توانند در مورد تربیت فرزندان موفق باشند. گاهی عملکرد نادرست والدین در زمینۀ مسائل مذهبی همچون سخت‌گیری و حساسیت بیش‌ازاندازه سبب بی‌علاقگی فرزند به دین خواهد شد. بنابراین اعمال هرگونه محدودیت و رفتار خشونت‌آمیز در روحیۀ دختران تأثیر گذاشته منجر به عقده‌هایی درروان آنان می‌گردد که به‌صورت تندخویی، کینه‌توزی، خشونت وغیره خود را نشان خواهد داد .
ج: تبعیض
تبعیض در لغت به معنای «بعضی را بر بعض دیگر بدون دلیل موجه و عادلانه ترجیح دادن، کسی را باکس دیگر دشمن ساختن»240 است. در اصطلاح حقوقی بیانگر هرگونه محرومیت و تفاوت بر مبنای نژاد، رنگ پوست، جنسیت، مذهب و … است.241 تبعیض ازنظر عرف بیانگر فرق قائل شدن بین دو فردی است که در شرایط یکسانی هستند.242
از منظر اسلام تبعیض جز رذایل اخلاقی شناخته‌شده و هر نوع تبعیضی مردود است. دراین‌ارتباط پیامبر گرامی اسلام (ص) فرموده‌اند: «بین فرزندان خود به عدالت رفتار کنید، همان‌گونه که دوست دارید در بین شما با عدالت رفتار شود.»243 «و نیز آمده است روزی شخصی در حضور پیامبر (ص) یکی از فرزندان خود را بوسید و دیگری را نبوسید. حضرت فرمود: چرا میان آن‌ها به مساوات رفتار نکردی.»244
باید دانست که تبعیض بین فرزندان یک ستم است که ریشه در عواملی همچون جهل و ناآگاهی والدین، علاقه و تعصب به یک جنس و … دارد ومی تواند ریشه بسیاری از رفتارهای نابهنجار و جرایم فرزندان گردد.
ناصرالدین صاحب‌الزمانی در کتاب خود بیان می‌دارد: «در بسیاری از خانواده، متأسفانه هنوز هم مانند عصر جاهلیت دختر را مایه‌ی سرافکندگی می‌دانند. درنتیجه دختری که در چنین محیطی آلوده از اهانت و تحقیر پرورش یابد عزت‌نفس خود را ازدست‌داده و احساس حقارت و تنفر از خود می‌نماید؛ بنابراین تبعیض در خانواده و توجه کمتر به برخی از فرزندان و توجه کمتر به برخی دیگر سبب ایجاد عقده‌های کهتری و احساس نفرت و بدبینی در دختر می‌گردد.»245
در ارتباط با تبعیض بین فرزندان گروبرگ ولف معتقد است: تبعیض منجر به ایجاد یک روحیۀ رقابت و چشم هم‌چشمی میان فرزندان می گردد؛ به‌طوری‌که آن‌ها مدام در حال مقایسه خود با دیگر خواهران و برادران خود بوده و با نوعی احساس کهتری و کینه روبه‌رو خواهند شد.246
بنابراین می‌توان گفت تبعیض بین فرزندان از جهات مختلفی تأثیرات منفی خواهد داشت. از جهت روانی و عاطفی فرزند دچار یک احساس منفی نسبت به خواهر یا برادر خود شده، دچار بدبینی وکینه توزی خواهد شد و با تهاجم سعی در حفظ موقعیت خود خواهد داشت. از جهت رفتاری نیز چنانچه تبعیض به نفع جنس پسر در خانه باشد دختر سعی در رفتار پسرانه خواهد داشت؛ و به جهت اجتماعی

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درمورد میل جنسی، امام علی (ع)، امام صادق، احساس حقارت Next Entries دانلود پایان نامه درمورد گروه همسالان، اوقات فراغت، تعلیم و تربیت، نیروی انسانی