دانلود پایان نامه درمورد دانه های روغنی، بازدارنده ها، مواد غذایی

دانلود پایان نامه ارشد

ط میزان نیاز به پروتئین تعیین می‌شود. البته باید كیفیّت پروتئین، میزان مواد انرژی زای قابل هضم، شرایط پرورش، فرآیندهای ساخت غذا، دمای آب و قیمت بازار را نیز مدّنظر قرار داد. نتایج تحقیقاتی كه برای تعیین میزان نیاز ماهیان به پروتئین انجام شده است، بسیار شگفت انگیز است و در بین گونه‌های مختلف، تفاوتهای اندكی را نشان می‌دهد. وجود 35 تا 45 درصد پروتئین خام در جیره، برای تأمین نیازهای بیشتر گونه‌ها در شرایط پرورشی كافی است. پروتئینهایی كه توسط ماهی بلعیده می‌شود، به عنوان منبع انرژی و همچنین بازسازی پروتئینهای بافتی و رشد حیوان (افزایش نیتروژن بدن) مورد استفاده قرار می‌گیرد. از آنجا كه قیمت مواد پروتئینی گران است، لذا اگر همه پروتئنیهای جیره، جهت بازسازی بافتها و رشد، مورد استفاده قرار گیرد و فقط مقدار كمی جهت تأمین انرژی مصرف شود، جیره استفاده شده، مقرون به صرفه خواهد بود. وجود مواد غذایی انرژی‌زا یا ذخیره‌ای، نظیر چربیها و كربوهیدراتها، از جنبة تئوری، اكسیدشدن پروتئینها و تبدیل آنها به انرژی را كاهش، و در نتیجه، كارایی استفاده از مواد پروتئینی را افزایش می‌دهد (اثر ذخیره سازی پروتئینها). اثرات مفید تركیبات غذایی ذخیره كننده پروتئین، به طور گسترده‌ای مورد مطالعه قرار گرفته و نسبت متعادل بین پروتئین و انرژی برای بسیاری از ماهیان، مشخص و ارائه شده است(سالک یوسفی، 1379).
 در جدول (3-1) مقادير مورد نياز اسيدهاي آمينه ضروري براي قزل آلاي رنگين كمان با برخي ماهيان ديگر مقايسه شده اند. در برخي منابع، ميزان پروتئين توصيه شده براي قزل آلا در ماهيان جوان40-38 درصد، براي ماهيان در دوره پيش از بلوغ 38-36 درصد و در ماهيان بالغ 36-34 درصد توصيه شده است.
جدول3-1 :احتياجات اسيدآمينه‌ هاي ضروري در برخي ماهيان (برحسب درصد پروتئين قابل هضم)(NRC)
تيلاپيا
كپور
ماهي آزاد اطلس
قزل آلا
گربه ماهي روگاهي

اسيدآمينه
4/2
1/7
3/1
3/4
5/1
3/2
5/5
3/8
1
2/8
4/3
2/1
2/5
3/3
5/7
3/1
6/5
3/9
8/
3/6
6
1/8
2/2
3/9
5
4
5/1
2/2
5/
3/2
4/4
2/1
2/6
4/1
5/3
2/9
5/3
2/4
6/
3/5
4/3
1/5
2/6
3/5
5/1
2/3
5
2
5/
3
آرژينين
هيستيدين
ايزولوسين
لوسين
ليزين
متيونين+ سيستين
فنيل‌آلانين+تيروزين
ترهاونين
تريپتوفان
والين
 
ماهي قزل آلاي رنگين كمان ميتواند مقادير كم كربوهيدرات هاي قابل هضم مانند گلوكز و لاكتوز را مصرف نمايد. اما مقدار آنها در جيره نبايد از 9 تا 12 درصد تجاوز كند. به عبارت ديگر، مقدار مصرف روزانه كربوهيدرات در غذاي اين ماهي نبايد بيش از 5/4 گرم به ازاي هر كيلوگرم وزن ماهي باشد. درصورتيكه كربوهيدراتهاي قابل هضم به مقدار زياد به اين ماهيان داده شوند، تلفات سنگيني در آنها رخ خواهد داد، لاشة ماهيهاي مرده به صورت متورم ديده خواهدشد و در كالبدگشايي، اندازة كبد آنها بزرگ و رنگ آن روشن خواهد بود. دليل اين مشاهدات، تجمّع بيش از حد گليكوژن در كبد ميباشد. منابع اصلي مواد قندي در غذاي ماهيها فرآورده هاي گياهي ميباشند. گوشتها مقداركمي مواد قندي دارند (Brown, 1993).
1-1-3-1- استفاده از منابع پروتئین گیاهی :
مواد خام متعدّد با منشأ گیاهی وجود دارند که ارزانتر از مواد خام با منشأ حیوانی هستند. بنابراین، تولیدکنندگان متمایل به جایگزینی مواد قبلی با این مواد هستند. این مواد همچنین منبعی از ویتامین های گروه B را تشکیل می دهند. اما فاقد اسیدهای چرب غیر اشباع ضروری سری n-3 بوده و از نظر طعم کیفیّت بالایی ندارند از این رو، با نیازهای ماهی تطابق کمی دارد. ترکیب اصلی این مواد پروتئینی نشاسته است که همواره برای ماهی نامطلوب است. این مواد دارای مقادیر قابل توجهی از هیدراتهای کربن پیچیده غشایی (نظیر پکتین، هموسلولز، سلولز و لیگنین) هستند که اغلب غیر قابل هضم می باشند. مواد خام گیاهی همچنین حاوی عوامل ضد تغذیه ای مختلفی می باشند.
کنجاله دانه های روغنی در واقع همان بقایای دانه ها پس از استخراج روغن از آنهاست که نسبت به پودر های حیوانی پروتئین کمتری دارند (30 تا 50 درصد پروتئین). مقدار املاح معدنی آنها پایین است، اما دارای مقدار قابل توجهی از ترکیبات دیواره سلولی بوده ضمن آنکه شامل مواد ضد تغذیه ای بیشتری می باشند.
کنجاله سویا به علت قابلیّت دسترسی بالا، پایدار بودن، قیمت مناسب و بویژه ارزش تغذیه ای مطلوب، در تغذیه اغلب ماهیان پرورشی به صورت گسترده مورد استفاده قرار می گیرد. کنجاله سویا غنی از پروتئین است. پروفیل اسیدهای آمینه ضروری آن، به رغم کمبود متیونین متناسب با نیاز ماهی است. این کنجاله دارای مواد ضد تغذیه ای متعدد بویژه عامل ضد تریپسین است که از طریق حرارت دادن شدید تا حد زیادی غیر فعال می شود. تقاضای بیشتری برای سویا از سوی سازندگان خوراک ماهی نسبت به سایر کنجاله های روغنی وجود دارد بدلیل اینکه سویا حاوی مقادیر کمتری سلولز و هیدراتهای کربن پیچیده است. از اینرو، به عنوان یک ماده خام مهم در آبزی پروری شناخته می شود. همچنین فرآورده های سویا نسبت به سایر پودرهای موجود در بازار خالص تر بوده و از طرف دیگر پروتئین بیشتر و فیبر و کربوهیدرات کمتری دارد، ولی قیمت آن به عنوان غذای ماهی بالاست.
2-1-3-1-مشکلات پروتئين گياهي براي ماهيان گوشتخوار
آردماهي خشك شده با بخار و دماي كم، منبع عمده پروتئين در غذاي ماهيان گوشتخوار است. آرد ماهي ارزش غذايي بالایی دارد ولی قيمت آن نیز بالااست و بدین لحاظ تهيه آن محدود مي شود. اين موضوع باعث میشود که تلاشهای جدّی در جهت معرفی و توسعه منابع پروتئینی کم هزینه صورت بگیرد، منابعی که بتوانند حداقل جایگزین بخشی از آرد ماهی شوند. بقولاتی مانند نخود، لوبيا، سويا و چغندر قند به عنوان جايگزين بخشي از آردماهي در جيره ماهي گوشتخوار با موفقیت استفاده شده اند. به هر حال غذاهای ماهیان گوشتخوار پرانرژي بوده وعموماً محتوي بيش از 40 درصد پروتئین و حداقل 15 درصد ليپيد می باشند. چون هضم نشاسته و متابوليسم گلوكز در ماهيان گوشتخوار ضعيف است و لذا مقدار نشاسته در جيره پایین در نظر گرفته میشود.
به همین خاطر غذاهای گیاهی با محتوي پروتئين بالا ولی نشاسته، قند و پلی ساکارید غیر نشاسته ای غير قابل هضم کمتر (NSP) بیشتر مدّ نظر قرار داده میشود. تعدادی از محصولات دانه ای مانند بقولات مشمول این معیارها میشوند و دانه های روغنی عمدتأً حاوي 25 تا40 درصد پروتئین و بيش از30 % كربوهيدرات هستند. یکی از محصولات دانه ای که اخیراً مورد استفاده قرار می گیرد پودر سويا پوست كنده و چربي گرفته شده است که حتّی این فرآوردهها نیز به طور نامطلوبی حاوی پروتئین کم و دارای NSP و قند بالایی میباشد. معقول ترین اقلام غذایی حاوی پروتئين گياهي براي ماهيان گوشتخوار كنسانتره های پروتئينی هستند که به صورت صنعتی تولید می شوند. هم اکنون گلوتن ذرّت به صورت گسترده اي در این ارتباط استفاده مي شود و گلوتن گندم نیز در حال معرفی شدن و عرضه می باشد كنسانتره های پروتئينی سويا که از طریق عصاره گیری از سویای پوست کنده و چربی گرفته شده تولید میشوند داری کیفیت غذایی بالایی برای ماهیان گوشتخوار هستند. همچنين روشهای عصاره گیری جهت كنسانتره کردن پروتئين چغندر قند توسعه يافته است واگر چه محصول کنسانتره پروتئین چغندر قند ارزش غذايي بالايي براي ماهي دارد امّا اين فرآيند هنوز از لحاظ اقتصادي عملي و کار آمد نيست. استفاده از پروتئين گياهي حتّی به صورت کنسانتره در غذاها براي ماهيان گوشتخوار مشکلات متعددی را ایجاد میکند. پروفیل اسيدهای آمينه پروتئين های گياهي براي ماهيان غير بالانس است و به طور کامل نیازهای ماهیان را برآورده نمی سازند. گرماي زیاد در طول مدّت خشك كردن صنعتي ممکن است كيفيّت پروتئين غذاهای گياهي را به مقدار بیشتری كاهش دهد. همچنین گياهان حاوی فاكتورهاي ضد تغذيه اي مختلفی هستند كه باعث اختلال در سيستم هضم و فيزیولوژي ماهي مي شوند. ماهيان گوشتخوار داراي روده كوتاه با ميكروفلور میباشند و لذا نسبت به چنين فاكتورهای ضد تغذیه ای بسیار حساس هستند.
جدول 4-1 :ترکیبات عمومی آرد ماهی و پروتئین گیاهی مورد استفاده ماهیان گوشتخوار
قند
NSP
نشاسته
روغن
پروتئین
منبع پروتئین



12
78
آرد ماهی
11
18
3
21
42
سویا با چربی کامل
14
23
3
1
57
سویا پوست کنده بدون چربی
2
19
7
1
68
کنسانتره پروتئین سویا
1
3
21
2
67
گلوتن ذرت


7
6
85
گلوتن گندم

در مقايسه با پروتئين حيواني، پروتئين های گياهي عمومأً حاوی اسيد آمينه های آرژنین، ليزين و ميتونين كم هستند. ماهيان گوشتخوار به 3 تا 6 درصد اسیدآمینه آرژنین، 4 تا 5 درصد اسیدآمینه لیزین و2 تا 4 درصد اسیدآمینه متیونین از پروتئين خام نیاز دارند. كه اين نيازها به وسيله آرد ماهي بخوبی تأمين مي شود در حالی که با پروتئین سویا و گلوتن بخوبی تامین نمیشود. پروفيل اسيدآمينه های گلوتن ذرّت و پروتئين سويا مكمّل هم هستند. سويا حاوی ليزين و آرژنين بالا اما ميتونين كم است. ازطرف ديگر گلوتن ذرّت حاوی ليزين وآرژنین کم اما ميتونين بالا است. بنابراین وقتی سویا و گلوتن ترکیب میشوند جايگزين مناسبي براي بخشي از آرد ماهي بوجود می آورند. بيشتر آردهای حاوی پروتئين گياهي تجاري از بقاياي تولید صنعتي روغن گياهي يا نشاسته حاصل می شود. چنين فرآورده هاي صنعتي معمولاً حرارت داده مي شوند تا دانه های آنها نرم و بخش مایع آنها حذف شود وتبدیل به تفاله آرد خشك گردد. حرارت زياد كيفيّت پروتئين را به وسيله قطع اتصالات اسيد آمينه، پيوند با مواد معدني ديگر و اكسيداسيون كاهش مي دهد. اين اختلالات در اسيدهای آمينه هضم پروتئين را كاهش مي دهد آسيب پذيرترین اسید آمینه ها ليزين و سيستئين است.
جدول5-1 :اسید آمینه ضروری مهم در ترکیبات پروتئین گیاهی استفاده شده در غذای تجاری آزاد ماهیان
گلوتن گندم
گلوتن ذرت
سویا
آرد ماهی

6/3
7/3
3/7
9/5
آرژنین
5/1
8/1
1/6
1/8
لیزین
6/1
3/2
4/1
3
متیونین
3-1-3-1- فاكتور هاي ضدتغذيه اي:
فاكتورهاي ضد تغذيه اي به دو دسته فاكتورهای مقاوم در برابر گرما و فاکتورهای ناپايدار در برابر گرما تقسيم مي شود اگر این فاکتورها غیر فعّال نشوند محدوديّت زیادی در استفاده از پروتئين های گياهي ایجاد می کنند. فاكتور هاي ناپايدار در برابر گرما ممكن است بر اثر حرارت دادن، تخريب يا غير فعّال شوند. گلوتن به طور قابل ملاحظه ای فاقد چنین فاکتورهایی است اما بقولات و به ويژه سويا غني از فاكتورهاي ضد تغذیه ای ناپايدار در برابر گرما هستند. عمده ترین اين فاكتورهای باز دارنده پروتئيناز و همبند لكتين است. پروتئيناز به آنزيم گوارشی هيدروليز کننده اتصال پیدا کرده و لذا استفاده از پروتئين جيره را محدود مي كند. ماهيان گوشتخوار به بازدارنده های پروتئيني حساس هستند اگردر جيره فعالیّت باز دارنده تريپسين بيش از 5 ميلي گرم در گرم باشد جذب و رشد ماهي گوشتخوار شديداً كاهش مي يابد. فعالیت باز دارنده تريپسين در سويا خام تا 30میلی گرم در گرم افزايش مي يابد.
مهمترین عوامل ضد تغذيه اي مقاوم در برابر گرما در غذاهای با پروتئین گیاهی که در حال حاضر برای ماهی مصرف میشوند اسيد فيتيك وآنتي ژنها هستند. البته ممكن است كربوهيدراتهای غير قابل هضم به ويژه پلی ساکاریدهای غیر نشاسته ای(NSP) نیز مسئله ساز باشند.
آنتي ژنها فقط در ماهي آزاد و فقط براي سويا و گلوتن گندم بررسي شده اند. سويا حاوي فاكتور ضد تغذيه اي آنتي ژنيك است که موجب التهاب در روده انتهائي آزاد ماهیان مي شود. كه اين شرايط كاهش ظرفيّت جذب مواد مغذي در روده ي انتهايي را به همراه خواهد داشت. و عملاً مشخص نیست که اين شرايط چقدر بر كاهش جذب مواد مغذي در آزاد ماهيان تغذيه شده با سويا تأثیر دارد. زيرا روده ي انتهایي محل اصلی جذب مواد مغذی در ماهي نيست علاوه بر اين آزاد ماهیان آسيب دیده دارای رشد نرمال هستند. اینکه دانه های گیاهی دیگر خصوصيات آنتي ژن مشابهی داشته

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درمورد دانه های روغنی، مواد غذایی، رنگین کمان Next Entries دانلود پایان نامه درمورد مواد غذایی، چرخه زندگی