دانلود پایان نامه درمورد دانش بنیان، رشد اقتصادی، اقتصاد خانواده، تولید اقتصادی

دانلود پایان نامه ارشد

مي‌فرمايد:… ( وَتَرْزُقُ مَنْ تَشاءُ بِغَيْرِ حِسابٍ(95؛ «و به هر كس بخواهي، بدون حساب، روزي مي بخشي.» در جاي ديگري، خداوند را بهترين روزي‌ دهنده معرفي مي‌كند. (… وَ اللَّهُ خَيْرُ الرَّازِقينَ (96؛ « و خداوند، بهترين روزي دهندگان است.»
عوامل معنوی رزق و روزی عبارت است از:
الف) ایمان وتقوا: مهم‌ترين عامل رزق و روزي در قرآن كريم، ايمان و تقوا معرفي شده است و به تصريح قرآن، اگر مردم، مؤمن و پرهيزكار باشند، خداوند بركت زمين و آسمان را بر آنها فرو مي‌ريزد. خداوند در اين زمينه مي‌فرمايد: (وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى‏ آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ بَرَكاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ وَ لكِنْ كَذَّبُوا فَأَخَذْناهُمْ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ(97 ؛ « و اگر اهل شهرها و آبادي ها، ايمان مى‏آوردند و تقوا پيشه مى‏كردند، بركات آسمان و زمين را بر آنها مى‏گشوديم ولى (آنها حق را) تكذيب كردند ما هم آنان را به كيفر اعمالشان مجازات كرديم. »
نكتۀ شایان توجه این است که نزول برکات، مشروط برایمان و تقوای الهی همۀ مردم است، نه ایمان و تقوای عده ای خاص و کفر و فسق دیگران.98
همچنین خداوند در آیه دیگری به تأثیر تقوای فردی در افزایش روزی و حل مشکلات زندگی اشاره دارد(… مَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً * وَ يَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لا يَحْتَسِب …(99؛« هر كس تقواى الهى پيشه كند، خداوند راه نجاتى براى او فراهم مى‏كند؛ و او را از جايى كه گمان ندارد روزى مى‏دهد.»
ب)استغفار وتوبه؛ از جمله عوامل توسعه رزق، استغفار و توبه است كه در آيات و روايات به آن اشاره شده است. خداوند مي‌فرمايد( وَ أَنِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ يُمَتِّعْكُمْ مَتاعاً حَسَناً إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى وَ يُؤْتِ كُلَّ ذي فَضْلٍ فَضْلَهُ … (100؛« و اينكه: از پروردگار خويش آمرزش بطلبيد سپس بسوى او بازگرديد تا شما را تا مدّت معيّنى، (از مواهب زندگى اين جهان،) به خوبى بهره‏مند سازد و به هر صاحب فضيلتى، به مقدار فضيلتش ببخشد! » امام علي 7نيز مي‌فرمايد:«أكثروا الاستغفارَ، فإنّه يجلِبُ الرِّزقَ؛ آمرزش بسيار خواهيد كه مايه جلب رزق و روزي است.»101 همچنين آن حضرت7 فرمود:« قَدْ جَعَلَ‏ اللَّهُ‏ الِاسْتِغْفَارَ سَبَباً لَهُ وَ لِلرِّزْقِ وَ رَحْمَةً لِلْخَلْق‏؛102خداوند، آمرزش‌خواهي را وسيله فراواني روزي و ريزش رحمت بر آفريدگان قرار داده است.»
ج) انفاق؛ انفاق درراه خدا، از جمله عوامل افزایش روزی است. آنجا که خداوند می فرماید:(… وَ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ شَيْ‏ءٍ فَهُوَ يُخْلِفُهُ وَ هُوَ خَيْرُ الرَّازِقينَ(؛103« هر چيزى را (در راه او) انفاق كنيد، عوض آن را مى‏دهد (و جاى آن را پرمى‏كند)واو بهترين روزى‏دهندگان است!» امام علي7دراین زمینه می فرماید: « اسْتَنْزِلُوا الرِّزْقَ‏ بِالصَّدَقَةِ ؛104 روزی را با صدقه فرود آورید.» به این معنا که صدقه نیز همچون دعا از اسبابی است معنوی که خزائن الهی را می گشاید و رزق و روزی را دریافت می کند.
د) شکرنعمت ها؛ شكر نعمت هم عامل فراواني رزق شمرده شده است. آنجا كه خداوند مي‌فرمايد: ( … لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزيدَنَّكُمْ … (105 ؛ « اگر شكرگزارى كنيد، (نعمت خود را) بر شما خواهم افزود.»106
امام علي7 در اين زمينه فرمود:« شكر المنعم يزيد في الرزق؛ سپاس‌گزاري از نعمت‌دهنده، روزي را مي‌افزايد.»107
در نتيجه، باور به عوامل معنوي رزق و روزي، انسان را علاوه بر راه‌هاي صرفاً مادي، به عوامل و اسباب غيرمادي كسب روزي جلب مي‌كند.
3-8. قاعده عزت مداری و نفی سبیل
يکي از مهمترين مبانی اقتصاد مقاومتي قاعده نفي سبيل وعزت مداری است. اين قاعده بر گرفته از آن آيه قرآن مجيد است که مي فرمايد( : وَ لَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكافِرينَ عَلَى الْمُؤْمِنينَ سَبيلاً (108؛« و خداوند هرگز كافران را بر مؤمنان تسلّطى نداده است.»
سبیل در لغت به معنای )راه (و طريق است اما در اصطلاح به معنای شريعت وقانون مي باشد . منظور از سبيل در اين جا همان معنای اصطلاحي است.109
واژه ی (نفي) نيز دراين جا به معنای بسته شدن مي باشد. سبيل نکره در سياق نفي است ونکره در سياق نفي مفيد عموم است؛ بنابراين معنای نفي سبيل کافران بر مسلمانان، اين است که خداوند در قوانين وشريعت اسلام هيچ گونه راه نفوذ وتسلط کفار بر مسلمانان راباز نگذاشته است و هرگونه راه تسلط بر مسلمانان را برآن ها بسته است؛ به اين ترتيب کافران در هيچ زمينه ای شرعاً نمي توانند بر مسلمانان مسلّط شوند.110
براساس اين اصل و قاعده، راه هرگونه نفوذ و سلطه ی کفار برجوامع اسلامي درحوزه های مختلف سياسي، نظامي، اقتصادی و فرهنگي بايد مسدود گردد. عدم وابستگي اقتصادی و جلوگيری از نفوذ فرهنگي ومنع مشورت در حوزه های فرهنگي ونظامي در روابط خارجي مورد توجه است .
پيامبرگرامي اسلام 9درتمام عرصه های زندگي اجتماعي خويش به ويژه در روابط خارجي به اين قاعده مهم و اساسي توجه جدّی مي نمود و آن را به عنوان يک مبنا و پايه در روابط خارجي در نظر مي گرفت.
سيره ی عملي و قولي پيامبر اکرم9بارزترين گواه براين مدعاست. از آن حضرت نقل شده است که فرمود: «الاسلام يعلوا ولا يعلي عليه؛111 اسلام هميشه بر ديگر مکاتب وملل برتری دارد و هيچ چيزی بر اسلام برتری ندارد.» از اين حديث به خوبي برمي آيد که آن حضرت هيچگاه راضي به سلطۀ کفار برمسلمانان نبود و تسلّط غيرمسلمان را برمسلمان در هيچ عرصه ای نمي پذيرفت.
درانديشه اقتصاد اسلامي يکي ازمهمترين عوامل تحقّق عزّت برای مسلمين استغناء و تأمين نيازهای اساسي آنان معرفي شده است .امام صادق7در حديثي عزّت مؤمن را در بي نيازی او از ساير مردم معرفي مي نمايد. « شَرَفُ الْمُؤْمِنِ قِيَامُ اللَّيْلِ وَ عِزُّهُ اسْتِغْنَاؤُهُ عَنِ النَّاسِ 112؛ شرافت مؤمن در گرو نماز شب و عزّت او در گرو بي نيازی از مردم است.»
بر اساس آموزه های اسلامي افراد بايد تلاش کنند که بي نياز از ديگران شوند و دولت اسلامي نيز درجهت تأمين نياز های اساسي آنها اقدام کند.
3-9. اعتدال و ميانه روي
اعتدال و میانه روی، شاخصه اقتصاد پویا و عدالت محور است. قرآن مجید انسان را به اقتصاد و میانه روى در به كارگیرى مال و بهره بردارى از ثروت فرمان می دهد. (وَ الَّذينَ إِذا أَنْفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَ لَمْ يَقْتُرُوا وَ كانَ بَيْنَ ذلِكَ قَواماً (113؛ « و كسانى كه هر گاه انفاق كنند، نه اسراف مى‏نمايند و نه سخت‏گيرى بلكه در ميان اين دو، حدّ اعتدالى دارند.»
اين آيه، بيانگر يكي از مهم ترين مسائل زندگي است كه رعايت آن، سبب آسايش و آرامش فرد و جامعه مي شود. همچنين بسياري از مشكلات اجتماعي و اقتصادي را برطرف مي كند. رعایت اعتدال در اقتصاد خانواده برای افراد و جوامع دو ارمغان مهم دارد: بشر را از بزرگترین رنج تاریخی او كه مسئله معیشت و غصه تأمین مایحتاج زندگی است، نجات می دهد. همچنین جامعه و فرد را از عوارض شوم فقر كه سوءاخلاق و فساد و فحشا و حتی كفر و بی دینی است، محفوظ نگه می دارد.
قرآن، مسلمانان را به سبب پيروي از اسلام، «امّت وسط»؛ يعني امّت معتدل معرفي مي كند:( وَ كَذلِكَ جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً( 114؛ «و اين گونه شما را امّت ميانه قرار داديم.»
اميرمؤمنان علي7 نيز آنان را كه از راه اعتدال به سوي افراط و تفريط كشانده مي شوند، جاهل مي خواند و مي فرمايد: «لا تَرَي الجاهِلَ إِلّا مُفرِطا او مُفرِّطاً115؛ هميشه جاهل را نمي بيني جز اينكه يا زياده روي مي كند يا كم مي آورد.» انسان مسلمان در انفاق و مصرف، نه اسراف مي كند و نه سخت گيري، بلكه ميانه اين دو را برمي گزيند. اين اصل را كه در آموزه هاي ديني بر آن تأكيد مي شود، خرد و فطرت آدمي نيز تأييد مي كند؛ زيرا سامان دهي و استواري جسم و جان آدمي و امور فردي و اجتماعي اش، مرهون رعايت همين اصل است.
از يك سو، نيازهاي انسان گوناگون است و به دليل محدوديت ها نمي تواند تمام آن را به بيشترين مقدار برآورده سازد. ازاين رو، به نيازهاي گوناگون خود بايد در حد اعتدال رسيدگي كند. از سوي ديگر، بيشتر امكانات و منابع مادي، محدود است و زياده روي گروهي در مصرف، محروميت ديگران را به همراه خواهد داشت. در كنار اين دو نكته بايد دانست سلامت و نشاط انسان و پرداختن به جنبه هاي ديگر زندگي به ويژه امور معنوي نيز نيازمند مصرف معتدلانه است.
3-10. نفي الگوپذيري از بيگانگان
يكي ازمبانی اقتصادمقاومتی، پرهيز از الگو قرار دادن بيگانگان و به ويژه دشمنان جامعه اسلامي در زمينه مصرف عمومي است. امام باقر7مي فرمايد:«أوْحَي اللّهُ إِلي نَبّيٍ مِنَ الانبياءِ أَنْ قُل لِقومِك: لا يَلْبَسُوا لِباسَ اَعدائي ولايَطْعَموا طَعامَ اعدائي و لا يُشاكِلوا بِمَشاكِلِ اَعدائي فَيكونُوا اَعدائي كما هُمْ اَعدائي.116
خداوند به پيامبري از پيامبرانش وحي فرمود كه به قومت بگو لباس دشمنان مرا نپوشند و غذاي آنان را نخورند و به شكل آنان، ظاهر نشوند؛ چون در اين صورت، بسان آنان، دشمن من خواهند بود.»
الگوپذيري از بيگانگان در نوع و مقدار كالاهاي مصرفي، از جنبه هاي گوناگون به جامعه اسلامي زيان مي رساند. از جنبه اقتصادي، اين كار بيشتر سبب ترويج مصرف كالاهاي خارجي و بي توجهي به توليد ملّي و كالاهاي داخلي مي شود كه افزون بر خارج ساختن سرمايه از كشور، به توليد و اقتصاد ملّي ضربه مي زند.
از جنبه اجتماعي و فرهنگي نيز نوعي تبليغ عملي و ترويج فرهنگ بيگانه و تهديدي براي اصالت هاي فرهنگي و حتي ديني درجامعه به شمار مي رود. به يقين، الگوپذيري درمصرف، ناخواسته، الگوپذيري در اخلاق و رفتار را در پي خواهد داشت.
حضرت رسول اكرم9با اشاره به اين نكته مي فرمايد: «لا يَشْبَه الزّيُّ بالزّيِّ حتّي يَشْبَه الخُلقُ بالخُلقِ و مَن شَبّهَ بقومٍ فَهُو منْهم117».شكل ها (و مدهاي مصرفي) به يكديگر همانند نمي شود، جز آنكه خُلق وخوها به هم نزديك گردد و هركس خود را شبيه گروهي سازد، از آنان به شمار مي رود.
روشن است كه انسان در زندگي، نيازمندي هاي گوناگوني دارد. برخي نيازمندي ها اساسي وضروري است و برخي در درجه بعدي قرار مي گيرد. برخي هزينه ها نيز تنها براي تأمين يا افزايش رفاه و آسايش زندگي است و تلاش براي برآوردن اين نيازهاي غيرضروري، ما را به بيگانگان وابسته مي كند كه از نظر ديني، چنين كاري نكوهش شده است.
3-11. دانش بنیان کردن تولید
امروزه با پیشرفت و رشد روزافزون جوامع درعرصه‌های مختلف، علمی و اقتصادی و تولیدی و فناوری، اهمیّت علم و دانش افزایش یافته است و مدل جدید‌ی به نام اقتصاد دانش‌بنیان را مطرح ساخته است. این اقتصاد با وقوع تحوّلات علمی و تحقیقاتی، دگرگونی عمیقی درعرصه رشد و تولید اقتصادی ایفا می‌کند.
بیش از هر زمان دیگر، امروز، آشکارشده که علم نقش اول را در رشد اقتصادی ایفا می کند. در این حقیقت هرگز نمی توان تردید کرد، حال آن که اسلام پیش از چهارده قرن قبل، آن را اعلان کرده بود. « خَیرُ الدُّنیا وَ الاخِرَةِ مَعَ العِلمِ، وَشَرُّ الدُّنیا وَ الاخِرَةِ مَعَ الجَهلِ118؛ خیر دنیا وآخرت، با علم تأمین می شود؛ و شرّ دنیا و آخرت آمیخته جهل است.»
 دانش: حاصل به هم پیوستگی اطلاعات به دست آمده از داده و تئوری که اطّلاعات را در بستر مناسب جای می‌دهد و نیز تجربه است.119 دانش هر شخص با دانش فرد دیگری که همان اطلاعات را دریافت می‌کند، یکسان نیست. دانش همان صورت ذهنی ایده‌ها، واقعیّت‌ها، مفاهیم، داده‌ها و تکنیک‌های ثبت شده در حافظۀ انسان است.120 دانش چیزی عمیقتر از داده یا اطلاعات است. در واقع دانش بر اساس اطلاعات، داده، تجربه و سایر توانمندیهای فردی تولید میشود.
کمیته اقتصادی(asia pacific economic cooperation)(کمیته اقتصادی آسیا-اقیانوسیه) APEC؛ اقتصاددانش بنیان اقتصادی است که در آن تولید، توزیع وکاربرد دانش، عامل ومحرک رشد اقتصادی، تولید ثروت

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درمورد قرآن کریم، منابع طبیعی، اقتصاد مقاومتی، عوامل طبیعی Next Entries دانلود پایان نامه درمورد اقتصاد مقاومتی، انقلاب اسلامی، توسعه کشاورزی، اجرایی تولید