دانلود پایان نامه درمورد جامعه شناسی، روابط اجتماعی، زبان فارسی

دانلود پایان نامه ارشد

ن امر را ضروري می سازد تا بیش از پیش از
پرداختن به جایگاه آن در مطالعات معماري و بررسی ابعاد و تعاریف آن بپردازیم (مظفر و همکاران، 391 1).
8 شکل 2-2: فرهنگ در یک نگاه
فرهنگ را ادوارد تایلور1 (832 1-7 91 1)، مجموعه اي پیچیده اي
از دانشها، باورها، هنرها، قوانین، اخلاقیات، عادات و هرچه که فرد به عنوان عضوي از جامعه خویش
فرامیگیرد تعریف میکند. هر منطقه از هر کشوري میتواند فرهنگی متفاوتی با دیگر مناطق آن کشور داشته
باشد. فرهنگ به وسیلهي آموزش، به نسل بعدي منتقل میشود؛ در حالی که ژنتیک به وسیلهي وراثت منتقل
میشود.
فرهنگ از آنجا که بر پایه زندگی رشد می کند و از درون زندگی جمعی موجودي به نام انسان سر بر
می آورد، خود موجودي است زنده و زایش و زندگی و مرگ دارد. فرهنگها از سادگی و حالت ابتدایی
قبیلهاي بیرون می آیند، با اقتصاد و پیشه وري و صنعت پیشرفت میکنند و با خط و نوشته و علوم و
حکمت و ادبیات و هنر کامل تر وارد سیر تاریخ میشوند (دیبا، 378 1).
2- 1- 1- 1- پیشینه واژه فرهنگ
در بسیاري از متنهاي کهن شعر و نثر فارسی، تا سده هفتم هجري این کلمه دیده میشود. از سده هفتم به
بعد، به ویژه وقتی واژههاي برابر عربی، جاي آن را میگیرند از متون ادبی یا غیر ادبی حذف میشود. تا آنکه
میرمجال الدین حسین بن فخرالدین حسن انجوي شیرازي، در سال 7 1 0 1 هجري قمري درهند کتاب لغتی
به نام جهانگیر گورکانی پادشاه هند به زبان فارسی مینویسد و آن را فرهنگ جهانگیري مینامند. از این پس
این کلمه به معناي کتاب لغت یا لغت نامه به کار میرود. مانند فرهنگ برهان قاطع، فرهنگ رشیدي، فرهنگ
معین و … گشایش فرهنگستان ایران در سال 4 31 1 شمسی، کاربرد تازه اي از واژه فرهنگ بوجود آورد و در
1
Edward Taylor
9
مقابل کلمه «آکادمی» در زبان فرانسه جاي گرفت، به معناي انجمنی رسمی از اهل علم و ادب و هنر براي
پذیرش واژهها و آرایش و پیرایش زبان (دیبا، 378 1).
واژه فرهنگ را در ادبیات انگلیسی معادل کلمه “culture” می دانند که سابقه آن نسبت به معادل فارسی خود
کمتر می باشد. این واژه از نظر لغوي با معانی “کشت و زرع”، “پرورش حیوانات” و همچنین با مفهوم
“عبادات دینی” ارتباط داشته است. آنچه از این گونه ارتباطات لغوي درك می شود اشاره لغت “culture” به
پرورش و تربیت انسانی با هدفی خاص است. اما این لغت در میان اندیشمندان غرب که آن را به صورت
امروزي خود به کار می برند به طرق مختلف شرح داده شده که به نظر می رسد مشترکاتی می توان بین این
تعاریف به دست آورد (مظفر و همکاران، 391 1).
2- 1- 1-2- ریشه واژه فرهنگ
صورت پهلوي آن «فرهنگ» “hang -Fra” است که از پیشوند «فر»، به معنی پیش و ریشه باستانی ثنگ
“thang” به معنی کشیدن می باشد. هنگ در واژههاي فارسی به معنی قصدو آهنگ است و آهختن و
آهیختن به معناي کشیدن و برآوردن از همین ریشه است که با افزودن فر به آن فرهیختن یا فرهختن به
معنی تربیت کردن و ادب آموختن میباشد(دیبا، 378 1).
واژه فرهنگ همانند بسیاري از واژهها در زبان فارسی در طول دوران شکلگیري و حیات خود، در
هماهنگی با سیر تحول افکار و ذهنیات انسانها، دچار تغییرات معنایی و کاربردي شده است.
در جدول 2-1 ریشه واژه ي فرهنگ در دوره هاي گوناگون ارائه شده است. جدول 2- 1: ریشه واژه فرهنگ (آشوري، 386 1) فرهنگ دهخدا لغت نامه دهخدا فرهنگ را متشکل از دو جزء (فر، پیشوند + هنگ از ریشه ثنگ اوستایی به معنی کشیدن، فرهختن و فرهنگ) میداند و آن را مترادف کشیدن و نیز به معنی تعلیم و تربیت قرار میدهد. فرهنگ معین در فرهنگ معین، واژه فرهنگ مرکب از دو واژه “فر” و “هنگ” به معناي ادب، تربیت، دانش، علم، معرفت و آداب و رسوم، تدبیر و چاره، عقل و خرد، واژهنامه و کتاب لغت ذکر شده است. فرهنگ رشیدي در فرهنگ رشیدي (قرن 1 1) آمده است: « فرهنج و فرهنگ، ادب و اندازه و حد هر چیزي، و ادب کننده و امر به ادب کردن». پهلوي ساسانی فرهنگ در پهلوي ساسانی به صورت «فره هنگ» آمدهاست که از دو جزء «فره» به معناي پیش و فرا؛ و «هنگ» به معناي کشیدن و راندن، ساخته شدهاست. در نتیجه «فرهنگ» به معناي پیشکشیدن و فراکشیدن است. به همین سبب است که در فارسیزبانان فرهنگ را سبب پیشرفت میدانند.
1 0
2- 1- 1-3- معناي امروزي واژه فرهنگ از نظر بعضی از صاحب نظران
در جهت روشن شدن معناي امروزي واژه فرهنگ از میان تعاریف موجود چند نمونه متفاوت بیان میشوند: جدول 2-2: تعاریف واژه فرهنگ (آشوري، 386 1) تایلور (انسان شناس انگلیسی) 871 1 فرهنگ کلیت درهم تافتهاي است شامل دانش، دین، هنر، قـانون، اخلاقیـات، آداب و رسوم و هرگونه توانایی و عادتی که انسان به عنوان عضوي از جامعه به دست میآورد. کلاکن (انسان شناس امریکایی) 951 1 یک فرهنگ اشارتی است به راه و روش مشخص یک گروه از آدمیان یا طرح کامل زندگی آنان. یونسکو 997 1 فرهنگ کلیتی تام است از ویژگیهاي مادي، فکري و احساسی که یک گروه اجتماعی را مشخص میکند. فرهنگ نه تنها هنر و ادبیات را در برمـیگیـرد، بلکه شامل آئینهاي زندگی، حقوق اساسی نـوع بشـر و نظـامهـاي ارزشـی سنتها و باورها میباشد. گیدنز (جامعه شناس انگلیسی) 989 1 فرهنگ عبارت اسـت از ارزشهـایی کـه اعضـاي یـک گـروه معـین دارنـد. هنجارهایی که از آن پیروي میکنند و کالاهاي مادي که تولید میکنند. علامه جعفري فرهنگ عبارت است از کیفیت یا شیوهاي بایسته و یا شایسته براي آندسته از فعالیتهاي حیات مادي و معنوي انسانها که مستند به طـرز تعقـل سـلیم و احساسات تصعیدشده آنان در حیات معقول تکاملی باشد.
به طور کلی در تعریف فرهنگ دو گونه تلاش صورت گرفته است که می توان آنها را به صورت کلی به
تعاریف سنتی و مدرن تقسیم نمود.
– تعاریف سنتی بیشتر به توصیف خصوصیات فرهنگ از قبیل پویایی، سازمان یافتگی، فرهنگ آموختگی ،
جامع، عام و وابسته بودن فرهنگ به نمادها می پردازند.
– تعاریف مدرن بیشتر به زندگی روزمره و شیوه و مرام زندگی اشاره دارند.
1 1 شکل 2-3: مظاهر گوناگون فرهنگ (دیبا، 378 1)
2- 1-2- رابطه فرهنگ و معماري
فرهنگ را در تعریفی کلی می توان محصول تلاشهاي متفاوت انسان در راه خلق و آفرینش دانست که از
آزادي عمل واراده او سرچشمه میگیرد. مجموعه آداب، عقاید، باورها و سنن یک جامعه که عمدتاً از دورن
منبعث شده و در بدو امر نیز درون را تحت تاثیر قرار می دهند، فرهنگ را به وجود می آورند. گرایش اساسی
کمال طلبی پایه ریز شالوده فرهنگهاست. کمال طلبی زیر بناي جهان بینی فرهنگی را ساخته و مبانی فکري و
نظري آن را تنظیم میکند(دیبا، 378 1).
معماري همواره به عنوان بستر فرهنگ جهانی مطرح بوده است، این هنر والاي انسانی با ترکیب مناسب
خود با علم هندسه، ریاضیات، نجوم و … از دیرباز خالق آثار زیبا و ماندگاري در اقصی نقاط گیتی شده
است.
نمی توان به معماري به عنوان علمی جدا از مقوله هاي فرهنگ، جامعه شناسی، سیاست، اقتصاد، روانشناسی
و … نگریست زیرا این هنر متعالی که همواره در طول تاریخ، به ید تواناي معماران برجسته و فرهیخته،
دست به دست و سینه به سینه به ما رسیده است زیباترین تجلی و انعکاس فرهنگ و سنت درهر دوره
تاریخی بوده است.
فرهنگ
فرهنگ از تعامل انسانها
سرچشمه می گیرد
تعابیري که از فرهنگ
میشود در طول زمان و
در پی پیشرفت فکري و
اقتصادي بشر تعبیر
نموده است
فرهنگها به علت وابستگی به جوامع بشري خاص ممکن است با
یکدیگر در حالت تضاد یا توافق قرار گیرند. اما در هر صورت بر
یکدیگر اثر گذارند. حال هر چه ارتباط جوامع با یکدیگر
گستردهتر باشد، این اثر گذاري بیشتر است
فرهنگ عامل اصلی ایجاد هویت
فردي و اجتماعی بوده به زندگی
میراي انسان جنبه تاریخی میدهد.
آنچه که موجب زوال یا بالندگی
یک فرهنگ در طول تاریخ
میگردد، در توانائی آن در ایجاد
هویت خلاصه میشود.
1 2
دیگر نیازي به بررسی تاریخ و جامعه شناسی و … ادوار مختلف نداریم زیرا بهترین جلوه هاي فرهنگ
انسانی در همه زمینه ها کاملا در سیماي معماري هر منطقه و دیار منعکس است (قصري و خسروي،
.(1 382
معماري به عنوان یک پدیده اجتماعی از فرهنگ نشأت گرفته و بر آن تاثیر میگذارد و آینهاي است از
اندیشههاي انسان در رابطه با فضا، زیبایی شناسی، و فرهنگ. به همین سبب سبک معماري هر دوره انعکاسی از
فرهنگ و هنر آن محسوب میشود و با دگرگونیهائی که در سایر عرصه هاي زندگی و هنر به وقوع میپیوندد،
متناسب است و هر سبک جدید معماري بر اصول، روشها و سنتهاي سبک پیشین استوار است، به همین
خاطر بین سبکهاي گوناگون معماري رابطهاي استوار وجود دارد و مرزبندي بین آنها دشوار به نظر
میرسد(دیبا، 378 1).
2- 1-3- کارکرد و مظاهر فرهنگ در معماري
آثار معماري هر سرزمین، روشنگر ویژگیهاي جوامع آن سرزمین در زمینۀ اوضاع و احوال اجتماعی –
اقتصادي- سطح فنون و مهارتهاي فنی، روشنگر فصول تمدن و حوادث تاریخی، میزان ذوق هنري وحس
و دریافت زیبائی (و ارائه مجدد آن به صورت آثار معماري) و نیز تعیین کنندة مذهب و
جهانبینیهاي فلسفی است، هم ازاینروست که باستانشناسان، مردمشناسان، تاریخ پژوهان، جامعه شناسان،
اکولوژیستها و روانشناسان قومی و روانکاوان شعور جمعی، و نیز پرستندگان هنر، به پژوهش درباره
جنبههاي مختلف هنر معماري علاقمند و نیازمندند (تقیان و ستاري، 354 1). شکل 2-4: تصویري از برگزاري مراسم عزاداري ماه محرم در یکی از شهرهاي مناطق کویري ایران در اوایل قرن حاضر
1 3
فرهنگ به اعضاي یک اجتماع انسانی در تطبیق با محیط زیست و تنظیم روابط اجتماعی قابلیتها و
آمادگیهاي شکل گرفته و الگوداري میبخشد. بین فرد، جامعه و محیط تعادل برقرار میسازد، به سبب
ماندگاري و پایداري در طول زمان و مشترك بودن میان اعضاي یک اجتماع، تداومبخش حیات اجتماعی و
وحدت بخش و انسجام دهنده ارزشهاي جامعه است. از سوي دیگر از آنجا که در میان گروههاي مختلف
انسانی و در رابطه با وضعیت طبیعی، جغرافیایی، اعتقادي و … مختلف شکل گرفته و در بین جوامع
گوناگون متفاوت است، از عوامل هویتی یک گروه انسانی محسوب میشود. در حقیقت “هر فرهنگ
الگوهاي رفتاري ویژهاي را در اعضایش میپروراند که با آن الگوها بتوانند بهتر و آسانتر خود را با محیط
زیست خود تطبیق دهند و روابط اجتماعی بین آنها به گونهاي تنظیم گردد که کمترین تنشها را در روابط
داخلی خود داشته و در برخورد با جهان بیرون به گونهاي رفتار کنند که به دوام و بقاي اجتماع فرهنگی آنها
آسیب سهمگینی وارد نیاید. بنابراین الگوهاي فرهنگی به طور آگاهانه و ناآگاهانه بر تمام رفتارها و
کنشهاي اعضاي جامعه نفوذ کرده و در تمام شئون زندگی آنان همواره حضور دارند (ثلاثی، 387 1). شکل 2-5: وجود هشتی در خانه ایرانی براي تعریف ورودي و درونگرایی
این الگوها که در اثر تعامل اعضاي یک اجتماع انسانی با یکدیگر و با طبیعت زیستگاه خود در طول سالیان
متمادي شکل میگیرند، به صور گوناگون در نحوه تفکر، احساس و رفتار، شیوه زندگی، کلیه تلاشهاي
مادي و معنوي آنان، از جمله در تمامی مصنوعات یک مجموعه انسانی، عینیت مییابند. از میان تمام
مصنوعات انسانی، شهر و معماري نیز به عنوان نمودهایی از تلاش انسانها در سامان دادن به جریان زندگی
1 4
خصوصی و عمومی خود در مراتب مادي و معنوي وجودشان، به واسطه انسانهاي پدید آورنده خود در
ارتباط مستقیم با الگوهاي فرهنگی قرار گرفته و ریشه در فرهنگ مردمان یک سرزمین دارند. در حقیقت
ساکنان یک محدوده فرهنگی و سرزمینی بر اساس ارزشها، باورها، فضاي حاکم بر اندیشه و تلقی ذهنی
آنها از نظم، که خود متاثر از عوامل گوناگونی است، در بستر یک سرزمین با ویژگیهاي جغرافیایی و اقلیمی
مشخص و در تعامل با شرایط اقتصادي، به سازماندهی و ایجاد نظم در محیط زندگی خود میپردازند و
ماحصل این فرایند طولانیمدت از تاثیر و تاثر عوامل فرهنگی و سرزمینی در یک جامعه انسانی، تکوین و
تجلی مفهوم معماري در معناي جامع و کامل خود است. همه محیطهاي انسانساخت، نتیجه انتخاب
راهحلهایی از بین تمام گزینههاي ممکناند. انتخابهاي خاصی که جامعه روا و

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درمورد فرهنگ عامه، استان مازندران، دوره صفویه Next Entries دانلود پایان نامه درمورد زیبایی شناختی، فرهنگ و تمدن، فرهنگ ایرانی