دانلود پایان نامه درمورد تفکر انتقادی، یشرفت تحصیلی، پیشرفت تحصیلی، ساخت گرایی

دانلود پایان نامه ارشد

تأکید بر پژوهش، پشتکار تا حصول به نتیجه، ترکیب مهارتهای تفکر انتقادی با پرورش چنین گرایشهای مبنای برای عقلانیت و جامعه دموکراتیک است»(فاسیونه، 1990، ص 13).
مقایسه تفکر انتقادی و تفکر عادی
لیپمن (1991) میان تفکر عادی و تفکر انتقادی تمیز قائل می شود. تفکر عادی، ساده وفاقد ملاک است اما تفکر انتقادی، پیچیده تر و بر پایۀ ملاک های عینی است. اواز معلمان می خواهد تا تغییرات زیر را (از تفکر عادی به سمت تفکر انتقادی) در دانش آموزان پدید آورند .
می توانیم تفاوت های میان تفکر عادی و تفکر انتقادی را از دیدگاه لیپمن را در جدول زیر مشخص و آن
ها را با هم مقایسه کنیم:

جدول2-3:مقایسۀ تفکر عادی و تفکر انتقادی از دیدگاه لیپمن
تفکر عادی
تفکر انتقادی
حدس زدن
ترجیح دادن
گروه بندی
باور کردن
استنتاج
مفاهیم هم خوان
توجۀ به ارتبا طات
تصور کردن پیشنهاد بدون دلیل
قضاوت بدون معیار

تخمین زدن
ارزشیابی کردن
طبقه بندی
فرض کردن
استنتاج منطقی
اصول درک شده
توجه به روابط متقابل
پیشنهاد یا دلیل
قضاوت یا معیار

تفكر نقادانه ازدیدگاه قرآن واسلام
اين مهارت مخصوص انسان‌های باهوش و داراي حكمت الهي است كه فكري نقادانه دارند و هيچ نظر و عقيدهاي را بدون نقد و بررسي نمی‌پذیرند، همچون حضرت ابراهيم (ع) كه از پدرش به جهت پرستش معبودانی بي خاصيت انتقاد كرد و چه زيبا و محترمانه انتقاد می‌کند آنجا كه مي فرمايد: اي پدر چرا چيزي را كه نه می‌شنود و نه می‌بیند و نه هيچ نيازي از تو بر می‌آورد، می‌پرستی؟ اي پدر مرا دانشي داده‌اند، پس از من پيروي كن تا تو را به راه راست هدايت كنم (مريم 42 و 43).
عقل و نیروی های عقلانی یکی از جنبه هایی است که در تعلیم وتربیت اسلامی مورد توجه قرار گرفته است. اگر عقل معلومات خارجی را تجزیه و تحلیل نکند و آن را به مشابه مواد خام برای دستیابی به معلومات جدید به کار نگیرد، باز دهی چندانی نخواهد داشت. یعنی علم ، آن زمان ثمر بخش است که در سایه عقل و استنباط حرکت کند و به مقصود برسد. در نظام تعلیم و تربیت اسلامی، توجه به عقل و پرورش آن از جایگاه والایی برخوردار است. آیات قرآن مجید با الفاظ و تعابیر متفاوت،کلام به سبب آیات متعدد با مضامین گوناگون انسان را به تعقل و تدّبر ودر یک کلام به عقل گرایی و خرد ورزی دعوت می کنند. بنابراین ، تربیت انسان را با مبنا و اساس تعقل واساس و تفکر پایه ریزی می کنند. برای مثال، در سوره های حج، آیه 46؛ بقره، آیه 164؛ آل عمران، آیه 190؛ رعد، آیه 3 و انعام آیه 5 ؛ ناظر به تشویق، ترغیب وتوجه دادن افراد به خرد ورزی است. در باب پرورش عقلانی از پیشوایان معصوم (ع) نیز سخنان گهرباری در این مورد ثبت شده است(سلطان القرائی 1384، ص 139).
برای نمونه در قرآن خداوند می فرماید:
” كَذَلِكَ يُبيِّنُ اللّهُ لَكُمُ الآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ” (بقره ،آیه 219).
“خداوند بدین روشنی آیات خود را برای شما بیان کند، باشد که تفکر نموده و عقل خود به کار بندید”
“قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الْأَعْمى‏ وَ الْبَصيرُ أَ فَلا تَتَفَکَّرُونَ”(انعام ،آیه 101)
بگو آیا فرد کور و بینا یکسان هستند؟ چرا فکر نمی کنید؟
“قُلِ انظُرُواْ مَاذَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ …”(یونس آیه 101)
بگو با چشم عقل بنگرید به آنچه که در آسمان ها و زمین است.
نتیجه چنین مشاهده دقیقی شکفته شدن عقل است و به همین علت روش فوق یکی از روش های پیاده شدن اصل تعقل می باشد:
نظر و نگاهت با دقت، عقل را باز و شکفته می کند. (کافی ، 1370ص 380).
ظاهری بدون تفکر نمی باشد ، زیرا چنین دیدنی هرگز موجب شکفتن عقل نخواهد شد.
آیات زیادی در قرآن وجود دارند که مردم را به تفکر، تشویق و ترغیب می کند. علاوه بر آیات قرآن احادیث نیز مردم را به تفکر دعوت می نماید، حتی تفکر را به عنوان یک عبادت بلکه بهترین عبادت ها معرفی می نماید: از جمله:
حضرت علی (ع) می فرماید: به وسیله تفکر قلبت را بیدار کن و در شب پهلویت را از بستر جدا سازد و تقوای پروردگارت را پیشه ساز (طباطبایی بروجردی، 1407ق، چ 19،ص 319).
حضرت موسی بن جعفر (ع) به هشام فرمود: یا هشام! برای هر چیز دلیل و راهنمایی وجود دارد و دلیل عقل تفکر است و دلیل تفکر سکوت می باشد.(طباطبایی بروجردی ، 1407 ق،ج 13، ص 286)
نظریه های یادگیری همسو با تفکر انتقادی
نظریه شناختی
نظریه های شناختی ابعاد مختلف تفکر را تبیین می کنند. طبق این نظریه ها در فرایند یادگیری، فراگیران مانند پردازش کنندگان فعال اطلاعات عمل می کنند، کسانی که خود تجربه کرده و در جهت حل مسائل، اطلاعات مورد نیاز را جستجو می کنند و آنچه را برای حل مسئله جدید کاربرد دارد، تشخیص داده، آنها را به کار می گیرند. و اطلاعات اضافی را حذف می کنند و به عبارتی به طور فعال انتخاب، تمدن یا توجه ویا چشم پوشی می کنند و این تئوری ها یاد گیرنده را در رابطه با چگونگی کسب اطلاعات و تجزیه وتحلیل درونی یا پردازش اطلاعات ملاحظه می کنند و مراحل رشد شناختی فراگیر، هوش، حل مسئله، تفکر (تفکر انتقادی و خلاق) و مفهوم آفرینندگی یا خلاقیت را مورد توجه قراد می دهند(هانکیز  ، 1993؛ نقل از هاشمیان ، 1383).
نظریه ساخت گرایی
یکی دیگر از نظریه های مرتبط، با تفکر انتقادی، نظریه ساخت گرایی است که ریشه در تفکر شناختی دارد. ساخت گرایان موقعیت یادگیری را یکی از مهمترین عوامل مؤثر در فرایند یادگیری می دانند و بر این اساس مراحل خطا پذیری معرفت انسان معتقدند، به این دلیل که با توجه به سنتی بودن ادراک انسان، همه ی معرفت ها و شناخت های او خطاپذیر ند(کوپر 1992 ؛ نقل از هاشمیان ، 1383).
زائوریک (1995) در این مورد می گوید: معرفت امری بیرونی نیست؛ انسان در فرایند معرفت نقش فعال دارد و از طریق تجربه است که به سبک معرفت نائل شده و یادگیری انجام می شود. در فرایند تجزیه نیز خود انسان فعالانه به ساختن و کسب معرفت دست میزند. بر اساس نگرش ساختگرایان معلمان باید در کلاس محیطی ایجاد کنند که در آن دانش آموزان بتوانند به بحث های استدلالی پرداخته و ازطریق تعامل با هم کلاسی ها  با معلم و همچنین تحلیل مواد آموزشی، در اجرا و فراگیری مهارت ها تفکر انتقادی تسلط لازم را کسب کند. ساختگرایان امتحانات را به عنوان یک وسیله ی خود تحلیلی –ابراز تفکر انتقادی – در نظر می گیرند آن چه در نظریه ساخت گرایی اهمیت دارد. و تمایل علمی و تحصیل افکار و اندیشه هاست، زیرا یادگیری صحیح در سایه تقابل فکر ی است که صورت می گیرد(کوپر 1994 ؛ نقل از شعبانی ، 1379) کوپر اضافه می کند محور نگرش این نظریه بر مبنای یادگیری تعاملی، یادگیری در یک محیط صحیح و مسئله دار و توجه به حل مسئله و پرورش اعمال متفکرانه، تأکید بر فرایند ساختن دانش تمرکز بر فرا شناخت و آگاهی فراگیر می باشد(زائوریک ، 1995نقل از شعبانی ، 1379).
معرفت ساخته ی ذهن انسان است. معرفت مجموعه ای از حقایق، مفاهیم با قوانینی که انتظار می رود کشف شوند نیست. آن چیزی نیست که خارج از فرد و مستقل از او وجود داشته باشد. انسان، خلاق و سازنده معرفت در فرایند تجربه است. به همین دلیل تخمینی اند و قطعیت ندارند. ساخت گرایان نیز همچون روانشناسان شناختی یادگیری را یک فرایند ادراک حاصل از تجربه می دانند و معتقدند که مجریان برنامه های درسی باید موقعیتی فراهم سازند که در آن دانش آموزان از طریق مباحثه ی استدلالی که عمل تعامل و تحلیل را سریعتر و تسهیل می کند، به تفکر انتقادی بپردازند( زاحوریک ، 1995، به نقل از شعبانی 1379 ).
تأکید بر فرایند ساخت دانش به جای تولید پرورش اعمال متفکرانه، آموزش  یادگیری مشارکتی، توجه به فراشناخت وخود تنظیمی دانش آموزان، یادگیریی در یک محیط کلی و معتبر حل مسأله همواره در مرکز ثقل رویکرد ساخت گرایی قرار دارد( کوبران ، 1992، به نقل ازشعبانی،1379 ).
نظریه فراشناخت
فراشناخت یکی از رویکردهای ویژه است که به عنوان آموزش و پرورش اندیشیدن بزرگترین کشف آموزش و پرورش در دهه 1980 به حساب می آید. به عبارتی به فراشناخت نمایهی عقل تربیت شده با تفکر تربیت شده است(کاستا،1984نقل از اسلامی ، 1382). رویکرد فراشناختی نیز در تقویت و پرورش تفکر انتقادی نقش اساسی دارد. از دیدگاه فراشناخت فراگیر باید بر فرآیند ذهنی خود نظارتی فعال داشته باشد و فعالیت های ذهنی خود را شخصاً تنظیم و بازسازی کند. در تفکر فراشناختی دانش شرطیکه یکی از عناصر مهم فراشناخت می باشد جزء اجزای تفکر انتقادی دربرنامه ریزی درسی قلمداد شده است(مارزانو و دیگران ، 1998؛ نقل از شعبانی ، 1379). فراشناخت آگاهی یک فرد درباره فرایند های تفکر، آگاهی او از فرایند ها و پیامدهای تفکر و نیز توانایی ارزشیابی و بازبینی فرآیند تفکر خود است. از این رو فراگیرانی که توانایی انتقاد از آموخته های جدید را ندارد در انتخاب روشی مناسب به منظو راستفاده از  فرایندها و میان موفقیت در بهره گیری بهسازی آنها برای تحقق هدف مشکل خواهند داشت(اکردولو 1975، نقل از هاشمیان 1383). و همچنین  رویکرد فراشناختی نیز از تقویت و پرورش تفکر انتقادی در فرایند آموزش حمایت می کنند در تفکر فراشناختی « دانش شرطی » که یکی از عناصر مهم فراشناخت است جزء اجزاء تفکر انتقادی در برنامه ریزی درسی قلمداد شده است(مارزانو، 1988، نقل از هاشمیان1383).
الگوي کامل تفکرنقادانه
آري اگر پيامبران و اولياء الهي را الگوي خويش قرار دهيم از آن ها خواهيم آموخت كه طوطي وار همه چيز را نپذيريم بلكه مورد نقد و بررسي قرار دهيم و با معيار هاي الهي بسنجيم اگر با آن همخواني داشت پذير فته و بدان عمل نماييم. (انبياء 21 وكهف 15)
آیات مرتبط به تفكر انتقادي
تفكر درداشته ها و موارد آشكار نه مجهولات (رعد-3)
پذيرش با نشانه هاي واقعي نه خيالي (روم-21)
عدم پذيرش بدون دلايل روشن چرايی وچگونگي (مريم-42 و 43)
سنجش همه چيز با معيارهاي الهي (انبياء-21 وكهف 15)
تفكر قبل ا ز تصميم با توكل برخدا نه غير او (آل عمران-122)
عدم پيروي از ظن وگمان (آل عمران 154)
عدم مشورت با افراد غيرفهيم (انعام -98)
شناخت همنشين وتشخيص خوب ازبدان (اعراف -184)
تفكر درسرانجام ديگران (يوسف -109)
بررسي تمام راه هاي منتهي به نتيجه (تحل -69)
تفكر درنهايت امنيت هركاريا پيشنهاد (شعرا-146)
عدم تكذيب حقايق الهي (زمر-25)
اعتماد به وعده هاي الهي نه وعده مخلوق (ق-35)
تدبير وعاقبت انديشي (واقعه -71)
توجه به هشدارهاي قانوني وشرعي (نباء -7-4)
تفکر انتقادی در دیدگاه پژوهشگر یعنی، توانایی افراد برای ارزیابی مسائل ، هنر اندیشیدن دربارۀ تفکر خود، کوشش برای تجزیه و تحلیل مباحث و همچنین بررسی و تجدید نظر در عقاید، نظرات، و ارزشمند که پرورش آن باعث رشد آدمی می شود.
پیشرفت تحصیلی
پیشرفت تحصیلی دانش آموزان یکی از شاخص های مهم در ارزیابی آموزش عالی است وتمام کوشش و کشش های این نظام برای جامهی عمل پوشاندن به این امر است. با نگاهی دقیق به عوامل مؤثر به پیشرفت تحصیلی به این نکته پی می بریم که عوامل مختلفی علاوه برتوانائی های فرد بر پیشرفت تحصیلی تأثیر دارند. پیشرفت تحصیلی عبارت است از: میزان دستیابی دانش آموزان به اهداف آموزشی از پیش تعیین شده که از آنان انتظار داریم در کوشش های یادگیری خود به آن ها برسند(سیف 1381).
پیشرفت تحصیلی به توانایی های آموخته شده اکتسابی فرد در موضوعات آموزشگاهی اطلاق می شودکه به وسیله آزمونهای فراگیری استاندارد شده یا آزمون معلم ساخته اندازه گیری میشود.(تمنایی فروگندمی(1390).
سنجش عملکرد یادگیرندگان ومقایسه نتایج حاصل با اهداف آموزشی از پیش تعیین شده، به منظور تصمیمگیری درباره این که آیا فعالیت های آموزشی معلم وکوشش های دانش آموزان ودانشجویان به نتایج مطلوب انجامیده اند، به کار می رود.(سیف1386).
پیشرفت تحصیلی از راههای مختلف و با معیارهای متفاوت سنجیده می شود، یکی از معیارها معدل دانش آموزان در نیمسال تحصیلی و یا محاسبه معدل یک سال وی است، مثلا درس ریاضی یا علوم شیوه دیگر استفاده از مجموع نمرات برای یک سال می

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درمورد تفکر انتقادی، برنامه درسی، آموزش و پرورش، خود تنظیمی Next Entries دانلود پایان نامه درمورد هوش معنوی، تفکر انتقادی، پیشرفت تحصیلی، یشرفت تحصیلی