دانلود پایان نامه درمورد برنامه درسی، برنامه درسی پنهان، آموزش و پرورش، محیط آموزشی

دانلود پایان نامه ارشد

تدارک دیده شده است تا دانش آموزان در معرض آن قرار گیرند و به مقاصد و نتایج مورد انتظار دست یابند (همان، 18-17).
دال نیز کلیه فعالیتها و تجربیاتی را که دانش آموزان تحت نظارت مدرسه کسب می کنند را برنامه درسی می نامد (Doll ; 1982).
2-6- برنامه درسی به عنوان کلیه تجربیات یادگیری که دانش آموزان دارند
همان طور که در فصل اول خاطرنشان شد تجربیاتی که یادگیرندگان در محیط آموزشی کسب می کنند تنها منحصر به تجربیات برنامه ریزی شده و از پیش تعیین شده نمی گردد. به عبارت دیگر علاوه بر تجاربی که در برنامه درسی رسمی برای دانش آموزان تدارک دیده می شود، یادگیرندگان از یکدیگر، از تعامل با کارکنان مدرسه مانند معلمان، مدیران و نیز جو و فضای آموزشی، تجاربی را به دست می آورند. این تجارب غیر رسمی اگر چه از قبل پیش بینی نشده است ولی بر رفتار و نگرش یادگیرندگان اثر شگرفی دارد (فتحی و اجارگاه، 1388: 18). دیویی ( 1952-1859 م) در دو کتاب (1900م مدرسه و جامعه) و دیگری کودک و برنامه درسی (1902م) می گوید که پایه و اساس آموزش و پرورش باید تجربه کودک باشد، دست اندرکاران آموزش و پرورش باید بدانند که کودکان یاد گیرنده های فعالی هستند که قبلاً از طریق زندگی اجتماعی معنادار در این کار درگیر شده اند. آموزش و پرورش باید بر هر یاد گیرنده به عنوان یک انسان منحصر به فرد که می تواند خود به تنهایی همه زندگی باشد تأکید کند و چنین فرض کند که رشد او می تواند در رشد جامعه نقش بسزایی داشته باشد (قورچیان و تن ساز، 1374: 39).
بی یر برنامه درسی را به عنوان یک حوزه تخصصی می داند که محدود به مجموعه ای از تجارب و یادگیری های از پیش تعیین شده و یا برنامه درسی رسمی نیست (Beyer; 1991).

7- برنامه درسی به عنوان شیوه تفکر
برخی استدلال می کنند که برنامه درسی در حقیقت وسیله ای است که از طریق آن فراگیران درباره مسائل مختلف به تفکر و تأمل می پردازند. و بیشتر از آنکه در آن فراگیری مسائل و موضوعات خاص مدنظر باشد، آشنایی با نحوه برخورد و تفکر صحیح در ارتباط با مسائل مدنظر است. برای مثال کونلی و لانتز در طبقه بندی خود تعاریف مختلفی از برنامه درسی ارائه می دهند که یکی از این تعاریف اشاره دارد به اینکه:
«برنامه درسی مجموعه وسیعی از شیوه های تفکر درباره تجربیات بشر است و آنچه که در این فرآیند مهم است نه یادگیری نتایج و میراث فرهنگی، بلکه فرآیند تفکر می باشد» (فتحی و اجارگاه، 1388: 20).
در این طبقه بندی کسانی مانند اسمیت، استانلی و شورز نیز قرار می گیرند که برنامه درسی را به شکل زیر تعریف می نمایند:
«تنظیم تجربه های مهم که در مدارس برای عادت دادن کودکان و نوجوانان به فکر کردن و عمل نمودن گروهی در نظر گرفته و اجرا می شود» (ملکی، 1388: 13).

8- برنامه درسی به عنوان یک طرح
از مهمترین حامیان این دیدگاه، سیلور و الکساندر می باشند. اینان برنامه درسی را طراحی برای تدارک مجموعه ای از فرصت های یادگیری برای افراد تحت تعلیم قلمداد می نمایند. به زعم اینان این برداشت از برنامه درسی متضمن پیش بینی اهداف و غایت با تدارک تجربیات و فرصت های یادگیری و نیز مسائلی نظیر ارزشیابی از برنامه است. حقیقت امر این است که تعریف برنامه درسی به عنوان یک طرح برداشتی وسیعتر از تعاریفی نظیر نتایج یادگیری، محتوای درسی و … است.
بطور کلی تعاریف ارائه شده از برنامه درسی را می توان از دو جنبه اساسی مورد بررسی قرار داد:
01تأکید بر اهداف و غایات در مقابل تأکید بر وسایل.
02تأکید بر عامل درونی (یادگیرنده) در مقابل تأکید بر عامل برونی (محیط و …)
01وسیله در مقابل هدف
بسیاری از تعاریف برنامه درسی با توجه به تأکید بر هدف یا وسیله از یکدیگر متمایز می شوند. در حالیکه، اگر نیک بیندیشیم، برنامه درسی متضمن وسیله و هدف می باشد و در آن ضمن تصریح و تعیین هدف ها از منابع اطلاعاتی گوناگون، وسایل دستیابی به این هدف ها نیز پیش بینی می گردد.

02عامل درونی در مقابل عامل برونی
هنگامی که برنامه درسی در ارتباط با عوامل بیرونی مورد توجه قرار گیرد، این امر مستلزم پرداختن به مسائلی نظیر محتوا و مواد آموزشی، کتب درسی و … است. در این دیدگاه روش تدریس و نحوه تعامل یادگیرنده و محتوا مورد توجه ویژه می باشد. در عین حال برخی از تعاریف ممکن است به جای تأکید بر محیط آموزشی یادگیرنده، بر تجارب آموزشی آنان تأکید نمایند. تأکید بر عامل درونی در تعریف برنامه درسی، مسأله ای بنام «معنی دار بودن» را بوجود می آورد در این دیدگاه برنامه درسی معنایی است که محیط آموزشی برای دانش آموزان به ارمغان می آورد.
نکته ای که در اینجا مهم به نظر می رسد آن است که این اختلاف برداشت ها و طرز تلقی ها از تعریف برنامه درسی عمدتاً ریشه در باورها، پنداشت ها و زیر سازهای فکری و بینشی افراد دارد. از آنجا که صاحبنظران مختلف دارای اعتقادات و اصول فکری و زمینه فرهنگی و اجتماعی ویژه (مختص به خود هستند) برداشت آنها از مفهوم برنامه درسی نیز متفاوت است (فتحی و اجارگاه، 1388: 23-21).
2-2-2- سطوح برنامه درسی
یکی از مباحث عمده ای که می تواند در فهم بهتر حوزه برنامه درسی کمک شایان توجهی کند، تلاش های عمده ای است که برای تبیین مفهومی برنامه درسی در قالب سطوح مختلف تصمیم گیری برنامه درسی و انواع مختلف برنامه های درسی انجام شده است (فتحی و اجارگاه، 1388: 41).
در تقسیم بندی سطوح برنامه درسی کسانی مانند قورچیان و تن ساز و گلاتورن از نظر تعداد، بیشترین سطح را برای برنامه درسی قائل شده اند، و بیشترین شباهت را در تقسیم بندی دارند، هر دو به برنامه درسی توصیه شده، مکتوب یا قصد شده، حمایت شده، آزمون شده، یاد گرفته شده و تدریس شده اشاره دارند، در برنامه درسی توصیه شده کلاین با آنها توافق نظر دارد، در برنامه درسی قصد شده کسانی مانند کولز و پورتر با آنها هم عقیده اند، علاوه بر این پورتر در تقسیمات خود همانند قورچیان و تن ساز و گلاتورن به برنامه درسی سنجش شده و یاد گرفته شده نیز اشاره داشته است، پورتر علاوه بر این موارد برنامه درسی اجرا شده را نیز در تقسیم بندی خود گنجانده است، که همراه با او افرادی مانند کلاین، پوزنز، نلسون، کولز و نیولاو نیز به این سطح قائل هستند، گودلد و سو، کلاین، نلسون و کولز به برنامه درسی تجربه شده اشاره داشته اند، گودلد و سو و کلاین علاوه بر مورد ذکر شده در برنامه درسی اجتماعی، نهادی و آموزشی هم عقیده اند، کسانی مانند گلاتورن، نیولاو و پوزنز در برنامه درسی پنهان هم توافق نظر دارند، در این میان پوزنز به برنامه درسی رسمی اشاره کرده است و با نیولاو در برنامه درسی غیر رسمی هم عقیده است.
قورچیان و تن ساز برنامه درسی را به سطوح زیر تقسیم می نمایند:
برنامه درسی آرمانی یا توصیه شده. 12 – برنامه درسی مکتوب.13 – برنامه درسی حمایت شده (تهیه شده).14 – برنامه درسی تدریس شده.15 – برنامه درسی آزمون شده (تست شده).16 برنامه درسی یادگرفته شده.17 – برنامه درسی کلینیکی.18 – برنامه درسی ملموس و عینی19 (قورچیان و تن ساز، 1374: 96).
از جمله اندیشمندان و صاحبنظران دیگری که به تقسیم بندی سطوح برنامه درسی پرداختند می توان به گودلد و سو 20 اشاره کرد، آنها این سطوح را به شکل زیر بیان نمودند:
برنامه درسی اجتماعی 21- برنامه درسی مؤسسه ای یا نهادی 22 – برنامه درسی آموزشی 23 – برنامه درسی تجربی 24
در بحث از سطوح برنامه درسی، کلاین از 7 سطح نام می برد که به عبارتند از:
برنامه درسی آکادمیک25 یا آرمانی – برنامه درسی اجتماعی 26 – برنامه درسی رسمی27 – برنامه درسی نهادی – برنامه درسی آموزشی – برنامه درسی اجرایی28 – برنامه درسی تجربی یا تجربه شده
سطوح برنامه درسی از دیدگاه پوزنز عبارتند از:
برنامه درسی رسمی29 – برنامه درسی اجرایی یا عملیاتی30 – برنامه درسی پنهان31 – برنامه درسی پوچ32 – برنامه درسی فوق برنامه33

نلسون برنامه درسی را در سه سطح تفسیر می نماید:
برنامه درسی صریح34، – برنامه درسی اجرایی یا عرضه شده35، – برنامه درسی تجربه شده.
کولز سطوح مختلف برنامه درسی را در قالب دیاگرام 2-1 نشان داده است

شکل 2-1دیاگرام سطوح برنامه درسی کولز
سطوح برنامه درسی از دیدگاه نیولاو
برنامه درسی پراگماتیک36، – برنامه درسی غیر رسمی37، – برنامه درسی مخفی38، – برنامه درسی آشکار39، – برنامه درسی پنهان، – برنامه درسی اجتماعی – برنامه درسی نهفته40.
سطوح برنامه درسی از دیدگاه گلاتورن41
برنامه درسی توصیه شده42، – برنامه درسی مکتوب یا قصد شده43- برنامه درسی پنهان یا قصد نشده44- برنامه درسی کنار گذاشته شده45 – برنامه درسی حمایت شده46 – برنامه درسی آزمون شده یا سنجش شده47- برنامه درسی تدریس شده48 – برنامه درسی یاد گرفته شده49

پورُتر به چهار سطح برنامه درسی اشاره داشته است:
برنامه درسی مصوب (اجرا شده)50 – برنامه درسی قصد شده 51 – برنامه درسی سنجش شده52- برنامه درسی یادگرفته شده
بطور کلی حداقل 8 نوع برنامه درسی را می توان شناسایی نمود:
01 برنامه درسی «تجویز شده»53 یا «قصد شده»54؛ 2. برنامه درسی تدریس شده؛ 3. برنامه درسی آزمون شده55 ؛ 4. برنامه درسی گزارش شده، 5. برنامه درسی پنهان، 6. برنامه درسی غفلت شده ، 7. برنامه درسی خارجی (بیرونی) ، 8. برنامه درسی یاد گرفته شده (فتحی واجارگاه، 1388: 51).
اینک به شرح هر یک از انواع برنامه درسی پرداخته می شود:
1- برنامه درسی تجویز شده:
برنامه درسی تجویز شده که گاهی از آن تحت عنوان برنامه درسی قصد شده نیز نام برده می شود، عبارت است از آن چه که در اسناد رسمی منعکس می شود و معمولاً در بر گیرنده مؤلفه هایی چون محتوا، روش های تدریس، زمان اختصاص یافته برای حصول به هدف های مورد نظر و آموزش محتوای تعیین شده می باشد.
هنگامی که برنامه ها در سطح ملی تدوین می شوند، جهت گیری فلسفی و تربیتی برنامه درسی تجویز شده معمولاً به جهت گیری های فلسفی و تربیتی دولت بستگی دارد که به نوبه خود وضعیت و سیاست های نظام آموزشی را روشن می کند.
قطعاً در هر جامعه ای، فرایندی برای تدوین و مصوب سازی برنامه درسی رسمی وجود دارد. این فرآیند می تواند کم و بیش دموکراتیک باشد و نتیجه این فرایند نیز می تواند از لحاظ کیفیت و ارزش تربیتی متفاوت باشد.
2- برنامه درسی تدریس شده:
منظور از برنامه درسی تدریس شده عبارت است از آن چه که معلمان پس از بستن در کلاس های درس خود واقعاً انجام می دهند. به دلایل کمی و کیفی، بین برنامه درسی تجویز شده و تدریس شده، تفاوت و شکاف قابل توجهی وجود دارد؛ از لحاظ کمی، این شکاف بیانگر نتایج ناخواسته ناشی از تخصیص ناکافی وقت است. به عبارت دیگر برآوردی که در خصوص مدت زمانی که یادگیرندگان برای یادگیری محتوا نیاز دارند، غیر واقع بینانه است. این بدان معناست که معلمان علاوه بر محتوای کتب درسی از حوادث سیاسی جاری برای توجیه و تفسیر محتوا استفاده می کنند. (برای مثال مواردی چون بحث و بررسی حوادث ملی، استانی، انتخابات و مباحث نژادی، مذهبی، اخلاقی و جنسیتی که در رسانه های ارتباط جمعی منعکس می شود در مباحث کلاس درس مورد استفاده معلمان قرار می گیرد). طبیعی است که این مباحث در چارچوب زمان تعیین شده برای برنامه درسی مطرح می شود. در یکی از مطالعات انجام شده «جان میرز» به این نتیجه رسیده است که معلمی را نمی توان یافت که تدریس خود را با برنامه درسی تجویز شده به پایان برساند.
3- برنامه درسی آزمون شده:
برنامه درسی آزمون شده به آن بخش از برنامه درسی اشاره می کند که ارزشیابی می شود. از آنجا که ارزشیابی تمامی آموخته ها در یک درس معین غیر ممکن است، اغلب برنامه درسی آزمون شده نمونه معرفی از برنامه درسی تجویز شده است. برنامه درسی آزمون شده معمولاً در یک آزمون منعکس می شود. این آزمون

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درمورد بهداشت دوران قاعدگی، آموزش و پرورش، تعلیم و تربیت، بهداشت تغذیه Next Entries دانلود پایان نامه درمورد تغییر رفتار، سلسله مراتبی، مهارت حرکتی، نظام ارزشی