دانلود پایان نامه درمورد اکوتوریسم، گردشگری شهری، توسعه پایدار، توسعه منطقه

دانلود پایان نامه ارشد

از نظر تغییرات آب و هوایی، مصرف انرژی و فرهنگهای سنتی؛
مشارکت موثر و کامل تمامی طرفهای دارای نفع، به ویژه اجتماعهای محلی و اهالی بومی؛
افزایش آگاهی و آموزش زیست محیطی تمامی طرفهای دارای نفع، به ویژه گردشگران و میزبانهای آنها؛
منافع اقتصادی پایدار برای همه فعالان این عرصه( رضوانی، 1387: 25 – 21).

2 – 11 – اكوتوريسم در ايران
ایران یکی از پنج کشور بهرهمند از تنوع زیستی کامل (داشتن چهار فصل و زیست گونههاي اصلی گیاهی و جانوری) به شمار میآید و افزون بر این وجود بزرگترین دریاچه جهان در شمال کشور، خط ساحلی 1200 کیلومتري خلیج فارس، وجود 50 دریاچه در داخل کشور که از میان آنها 18 دریاچه در شمار دریاچههاي کنوانسیون بینالمللی رامسر قرار دارند و نیز دریاچه ارومیه به عنوان یکی از 59 ذخایر زیستی کره زمین شناخته شده است. وجود بازماندههاي جنگلهاي هیرکانی در شمال غرب مازندران مربوط به 10 هزار سال پیش، بیابانها و کویرهاي ایران با مناظر وهمانگیز و بدیع مانند کلوتها در حاشیۀ غربی بیابان لوت که به بزرگترین شهر کلوخی جهان مشهور است، تالابهاي بینالمللی (شبه جزیره میانکاله، خلیج گرگان، دریاچۀ پریشان و …) غارها، آبشارها، چشمههاي آبمعدنی و روستاهایی با جاذبههاي ویژه (کندوان،ابیانه، ماسوله و …) همه و همه از جاذبه‌ها و ظرفیتهاي بی نظیر اکوتوریسم در ایران و برخی از آنها از قطبهاي بینالمللی اکوتوریسم در جهان، به شمار می‌روند. اما تعداد گردشگرانی که از ایران دیدن به عمل آورده‌اند در حال حاضر کمتر از 100 هزار نفر در سال است که از مجموع اندك گردشگران وارد شده به ایران تنها 2/2 درصد اکوتوریست بودهاند. ایران در صورت سرمایه‌گذارى و تأکید بر جذب گردشگر طبیعی (اکوتوریست) مىتواند به راحتى به درآمدهاى پیش‌بینى شده سازمان جهانى جهانگردى دست یابد. وجود 14 اقلیم مختلف، 12 هزار نوع گیاه، 163 گونه پستاندار، 196 گونه خزنده، 174 گونه ماهى، 20 گونه دوزیست و 500 گونه پرنده در ایران که به تنهایى به اندازه کل پرندگان سراسر قاره اروپا هستند، امتیازاتى است که مى‌تواند ایران را به سوى سهم واقعى اکوتوریسم بکشاند (سرائی و همکاران، 1389: 3).

2 – 12 – جایگاه اکوتوریسم در فرآیند توسعه پایدار گردشگري
توسعه پایدار گردشگري عبارت است از گسترش صنعت گردشگري و جذب گردشگران به یک ناحیه با استفاده از منابع موجود به گونه‌اي که ضمن پاسخ دادن به نیازهاي اقتصادي، فرهنگی و قانونی جامعه و انتظارات گردشگران بتوان وحدت، هویت فرهنگی، سلامت محیط زیست، تعادل اقتصادي مقصد و مهمانان آنان را به طور متوازن در حد بهینه تأمین کرد (استعلاجی و اللهقلی نژاد، 1390: 132). اکوتوریسم زیرمجموعه‌اي از مجموعه گسترده توسعه پایدار به حساب می‌آید. شکل 2 – 2 جایگاه اکوتوریسم در فرآیند توسعه پایدار گردشگري را نشان می‌دهد. علاوه بر این نشاندهنده این واقعیت است که اکوتوریسم علاوه بر این دربرگیرنده بسیاري از جنبه‌هاي گردشگري روستایی و گردشگري فرهنگی است خود به عنوان اساس گردشگري طبیعت نیز شناخته شده است.

شکل 2 – 2 : جایگاه اکوتوریسم در فرآیند توسعه پایدار گردشگري
مآخذ: محمودی نژاد و بمانیان، 1388: 51

2 – 13 – ويژگي اكوتوريست‌ها و انواع آن
برآوردهای جامعه اکوتوریسم13(TES) نشان میدهد طبیعت‌گردان بسته به انگیزه سفر خود، دو گروه سنی را شامل می‌شوند. گروهی که از طبیعت‌گردی به دنبال ماجراجویی، دیدار از سرزمینهای بکر و نیز توریسم ورزشی هستند، اغلب در مقطع سنی کمتر از 40 سال میباشند. بیشینه آن در محدودۀ سنی 19 تا 25 سال قرار می‌گیرد. اما گروه دیگر با هدف لذت بردن از طبیعت و دیدار از حیات وحش و … به طبیعت‌گردی میپردازند، در محدوۀ سنی 35 تا 54 قرار دارند (رضوانی، 1380: 118). اکوتوریستها ترکیب جنسی خاصی ندارند و اغلب نسبت آنها 50 به 50 است. اما قاعدتاً انتظار میرود با توجه به برخی محدودیتهایی برای طبیعت‌گردان زن در ایران وجود دارد این نسبت تا حدودی محرز، به نفع مردان تغییر کند. بررسی جامعه اکوتوریسم (TES)، همچنین بیانگر آن است که بیش از 80 درصد طبیعت‌گردان بین‌المللی دارای تحصیلات عالی هستند. برآوردها همچنین نشان میدهد بیشترین گروه از طبیعت‌گردان حدود (60 درصد) سفرهای گروهی را ترجیح میدهند، 15 درصد علاقهمند به سفرهای خانوادگی بوده و 13 درصد نیز اغلب سفرهای خود را به تنهایی انجام میدهند. متوسط زمان سفر حدود 50 درصد طبیعت‌گردان بین 8 تا 14 روز است و بسته به نوع سفر این رقم تغییر می‌کند. اغلب تورهای شکار در مقیاس بین‌المللی برای مدت بیش از 20 روز برنامهریزی میشوند و تورهای ماجراجویانه به 30 روز نزدیک میشود. با این وجود سفرهایی که در مقیاس محلی صورت میگیرد در مدت زمان بسیار کوتاه انجام میشود. اما در مجموع زمان سفر طبیعت‌گردان طولانیتر از سفر علاقهمندان به جاذبه‌های تاریخی – فرهنگی و تجاری است(گروه مطالعات اکوتوریسم سازمان ایرانگردی و جهانگردی، 1378).
در یک طبقهبندی، كاسلر طبيعت‌گردان را به سه دسته زير تقسيم مي‌كند:
طبيعت‌گردان آزاد: افرادي كه داراي پويايي و تحرك كافي براي ديدار از نواحي بكر و طبيعي هستند و انعطاف‌پذيري بالايي نيز دارند. اين گروه اگرچه تعدادشان بسيار است اما ناشناخته‌اند.
طبيعت‌گردان سازمان يافته: افرادي كه از طريق تورهاي برنامه‌ريزي شده به مناطق ويژه سفر مي‌كنند، مانند كساني كه براي ديدار از جذابيت‌هاي قطب جنوب، راهي آن منطقه مي‌شوند.
گروه‌هاي علمي و دانشگاهي: افرادي كه در چارچوب تحقيقات علمي براي مؤسسات پژوهشي و دانشگاهي به مناطق طبيعي سفر مي‌كنند و مدت نسبتاً بيشتري در مقصد اقامت دارند و بيش از طبيعت‌گردان عادي به كشف رازهاي طبيعت علاقه نشان مي‌دهند(جهانیان و زندی، 1389: 64).

2 – 14 – اكوتوريسم و توسعه
با عنايت به بحث‌هاي انجام شده در خصوص اكوتوريسم مي‌توان گفت كه شرايط زندگي انسانها پيوسته در حال تغيير است و به تبع آن نيازهاي جديدي پديد مي‌آيند كه در اين چارچوب توسعه فرآيندي است در جهت پاسخگويي به اين نيازها. در واقع در مفهوم توسعه تغيير، تحول و پيشرفت و انطباق مطرح است، گذار از وضعيت موجود به وضعيت بهينه و مطلوب مد نظر است. با توجه به تعريف مفهوم توسعه و ديگر مباحث از توسعه در كل مي‌توان گفت كه: توسعه فرآيندي است مستمر و پويا با هدف افزايش توانايي‌ها ، به منظور رفع نيازهاي مادي و معنوي، از طريق گسترش متوازن ساختارها و بهبود هماهنگ كاركرد نهادهايي اجتماعي، اقتصادي (آن پديده) و بهره‌برداري از تمام امكانات و قابليت‌ها است تا جامعه (پديده) را در مسير رشد و تعالي قرار می‌دهد (کریم پناه، 1384: 51).
در اين تعريف از توسعه تنها جنبه كمي يعني افزايش درآمد و توليد سرانه نيست بلكه از تغيير كيفي نظام اجتماعي، اقتصادی ، فرهنگي و توزيع درآمد حكايت مي‌كند. در واقع هدف توسعه بهبود كيفيت زندگي همه انسانها است و كوشش براي دست‌يابي به توسعه به گونه‌اي است كه منافع اكثريت مردم را دربرگيرد و با نيازهاي مردم هماهنگي و مطابقت داشته و شرايط كساني را كه در اين فرآيند سهيم هستند بهبود ببخشند. در اين چارچوب ارتباط متقابل توسعه و گردشگري بويژه اكوتوريسم از جمله نقش مردم،اقتصاد و … مورد توجه قرار مي‌گيرد تا به يكي از آثار توسعه وگردشگري كه در كالبد توسعه منطقه‌اي خود را بروز ميدهد، بيش از پيش روشن شود. با توجه به مطالب گفته شده در مورد توسعه مي‌توان توسعه منطقه‌اي را چنين تعريف نمود: روندي است فراگير در جهت افزايش توانائيهاي انساني- اجتماعي براي پاسخگويي به نيازهاي انساني- اجتماعي، در محدوده فضايي مورد نظر(صرافی، 1379).

2 – 15 – اكوتوريسم و توسعه منطقه‌اي
گردشگران طبيعتگرا (اكوتوريستي) براي اقامت، خريد كالاهاي محلي و خدمات، راهنماي محلي و … پول پرداخت مي‌كنند. پولها در فعاليتهاي محلي جريان يافته و موجب تحريك مناطق مستعد در برآوردن هر چه بهتر و بيشتر نيازهاي بازديدكنندگان ميشود (گرگوري، ١٩٩٢ ). به علاوه اكوتوريسم زمينة ايجاد اشتغال پاره وقت و فصلي، ايجاد زيربناهاي گردشگري مانند شبكه‌هاي ارتباطي، آب و برق و نظير اينها، كه براي فعاليت‌هاي گردشگري لازم است را مهيا مي‌کند، اين موضوع به توسعه منطقه و بهره‌برداري ساكنين منطقه كمك خواهد كرد (شارپلي، ١٣٨٠ ). از اين رو اكوتوريسم را ميتوان راهبردي براي توسعه به حساب آورد. بنابراين اكوتوريسم به عنوان راهبردي براي توسعه از نظر اقتصادي است. در ابعاد اجتماعي نيز اكوتوريسم می‌تواند به عنوان يك ابزار براي توليد اشتغال و توسعة اقتصادي در سطح منطقه در نواحي كم سود باشد. به طور كلي اكوتوريسم مي‌تواند در زمينة توسعه منطقه‌اي كاركردهاي زير را شامل شود:
اكوتوريسم مانند هر فعاليت صادراتي ديگر منبع درآمد و اشتغال زاست؛
اكوتوريسم زنجيره‌اي از فعاليت‌هاي اقتصادي و خدماتي را به وجود مي‌آورد و به عنوان اهرمي براي ايجاد تعداد زيادي از فعالیت‌های اقتصادي عمل مي كند؛
اكوتوريسم پديده‌هاي طبيعي را مورد بهره‌برداري قرار داده و به آنها ارزش اقتصادي می‌بخشد؛
اكوتوريسم ضمن گردش در طبيعت و ديدار از منابع طبيعي و روستاها، تقاضا براي صنايع‌دستي، هنرهاي سنتي و فعاليت‌هايي كه نياز به نيروي كار بيشتري دارند را ارتقا مي‌دهد (گرف، 1993).

2 – 16 – گردشگری شهری
شهر برای همه سنین جاذب است. مردم علاقه دارند برخی از تعطیلات خود را در شهر به سر برند. امروز گردشگری شهری به صورت مساله و فعالیتی مهم است که سبب تغییرات فضایی گسترده در شهرهای بزرگ شده است. از سویی دیگر، ویژگی شهرها باعث شده است گردشگران شهری متفاوت‌تر از سایر گروه‌های گردشگری باشند (law, 1996: 168). هانرز(1993) در بررسی خود بر روی نقش فرهنگی شهرها و انطباق آن با شهرهای جهانی در به روز کردن نظریه ردفیلد و سینگر(1954) چهار جریان و گروه از مردم را مورد بررسی قرار داد که به سبب نقش ویژه آنها، آن را از ویژگی‌های شهرهای جهانی به شمار آورده است. یکی از این گروه گردشگرانی هستند که نقش مهمی در جریان‌های گردشگری شهری دارند (موحد، 1386: 33 – 34).
گردشگری شهری ترکیب پیچیدهای از فعالیتهای مختلف است که از به هم پیوستن ویژگیهای محیطی و میزان توان‌مندی و کشش شهر در جذب بازدیدکنندگان و ارائه خدمات است. شناخت عناصر بنیادی گردشگری میتواند ما را در شناخت گردشگری شهری کمک کند که عبارتند از:
عناصر اولیه گردشگری شامل:
اول: فعالیتهای مانند: تئاتر، سینما، برپایی نمایشگاهها و . . .
دوم: مکانهای قابل بازدید، مانند، بوستانها، مکانهای تاریخی، گنجینهها، آبشار و غیره.
عناصر ثانویه شامل مهمانسراها، بازارها، فروشگاهها و غذا سراها است.
عوامل دیگر چون اطلاعات، خدمات موجود در بوستانها، نقشههای راهنما، و اداره اطلاعات برای راهنمایی گردشگران.
با توجه عناصر یادشده گردشگری شهری را چنین میتوان تعریف کرد:
گردشگری شهری عبارت است از مسافرت به شهر با انگیزههای مختلف بر پایه جاذبههای گوناگون، امکانات و تسهیلات شهری که در شخص ایجاد جذابیت و انگیزه مینماید (موحد، 1386: 33 – 34).
محیطهای شهری بخصوص شهرهای بزرگ، هرچند دارای معضلاتی چون آلودگیها، ترافیک، جرم و جنایت و غیره می‌باشند و مردم را گریزان میسازند، ولی شهرهای امروزی مظهر تمدن، فرهنگ و اداره جامعه هستند که خود از ویژگی‌های گردشگری بدور نیستند و بعضاً ارزشمندترین منابع توریستی را در خود جای دادهاند. برخی از این مراکز عبارتند از: موزهها، کاخها، بناهای تاریخی، فضاهای تاریخی، پارکها، مراکز خرید که جذاب برای افراد بوده و آنها را به سویی خود جذب می‌کنند(موحد، 1381: 64). عوامل ویژهای در ایجاد تحول در گردشگری شهری نقش داشتهاند. گردشگری شهری پدیدهای بس کهن است که پس از سالهای پر شکوه و جلالی که به دیدار نخبگان اشراف از محلهها و مکانهای باب روز اختصاص داشت، در سالهای 1960 و 1970 مرحله‌گذاری را طی کرد و نوعی سیر

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درمورد اکوتوریسم، جوامع محلی، منابع طبیعی، محیط زیست Next Entries دانلود پایان نامه درمورد استان کرمانشاه، استان کرمان، رطوبت نسبی، پوشش گیاهی