دانلود پایان نامه درمورد اکوتوریسم، جوامع محلی، منابع طبیعی، محیط زیست

دانلود پایان نامه ارشد

گردشگری نیز دارای تأثیرات اقتصادی است. در واقع بخش مهمی از صنعت توریسم شامل گردشگری داخلی است و گردشگران داخلی نیز قشر وسیعی از گردشگر را تشکیل میدهند (میری، 1390: 28).
گردشگری بین المللی10: در این نوع گردشگری افراد برای حداکثر مدت دوازده ماه به کشوری که محل اقامت معمول آنها نیست و خارج از محیط معمول زندگیشان قرار دارد سفر میکنند و هدف اصلی آنها از این بازدید انجام کاری نیست که سرانجامش دریافت مزد از کشور مورد بازدید باشد (پاپلی یزدی و سقایی،1385: 13).

2 – 3- 6- گردشگری براساس فعالیت، موضوع، جاذبه‌ها و تعاملات گردشگری
ماجراجویانه و اکتشافی(دهستانی، 1383: 13).
توریسم دارای اشکال مختلف و انواع گوناگونی است که بسته به شرایط محیطی، متفاوت است (cater, 2000: 43). اکوتوریسم مفهوم نسبتاً جدیدی از توریسم است که هنوز هم اغلب، درست درک نشده و صحیح به کار نمی‌رود. واژه اکوتوریسم نخستین بار در دهه 1980 به کار رفت (درام و مور، 1388: 5) و مجمع بین‌المللی اکوتوریسم در سال 1991 نخستین تعریف خود را از اکوتوریسم این چنین ارائه داد: مسافت به منابع طبیعی که همراه با مسئولیت و موجب حمایت و حفاظت محیط زیست شده، بهبود سطح زندگی مردم محلی(بومی) را به دنبال داشته باشد (Havenegeard, 1994: 25). يكي از راهبردهايي كه اخيراً در اغلب كشورهاي جهان مورد توجه قرار گرفته، توسعه و گسترش روزافزون گردشگري بخصوص فعاليت‌هاي مرتبط با اكوتوريسم است(قادری، 1383: 36). توسعه‌ي فعاليت هاي گردشگري در عرصه‌هاي طبيعي جغرافيايي ميتواند پيامدهاي دوگانهي مثبت و منفي قابل توجهي در عرصه هاي اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و اكولوژيكي را در پي داشته باشد. بر اين اساس در صورت پايبندي و مد نظر داشتن و رعايت مفاهيم، اصول و اهداف مورد نظر در رويكرد توسعهي پايدار ميتواند زمينهي حفاظت از محيط زيست و در عين حال بروز تحولات مثبت اقتصادي و اجتماعي را در منطقه در پي داشته باشد و در صورت عدم در نظر گرفتن راهبردها و استانداردهاي زيست محيطي در توسعهي فعاليتهاي گردشگري در عرصه هاي طبيعي مناطق و نيز عدم انجام ارزيابي مستمر از نتايج اين فعاليتها بر عرصههاي طبيعي و اكولوژيكي، احتمال بروز پيامد‌هاي منفي و زيان بار اكولوژ يكي در ابعاد انساني و زيست‌ محيطي در اين عرصهها را شاهد خواهيم بود. بر اين مبنا بايستي در فرآيند توسعه فعاليتهاي گردشگري طبيعي تمامي ابعاد و وجوه را در نظر داشت و با مد نظر داشتن و رعايت آن‌ها اقدام به تدوين برنامه‌هاي توسعه در حوزهي اكوتوريسم نمود. از ديدگاه زيست محيطي توجه به فوايد گردشگري نبايد مانع از پرداختن به جنبههاي نامطلوب اين پديده گردد (پاپلی یزدی، 1386: 102).
رویکرد به اکوتوریسم به عنوان الگوی فضایی گردشگری در طبیعت، امروزه مورد توجه فراوانی قرار گرفته است. اکوتوریسم میرود تا در قرن بیست و یکم بسیاری از فضاهای جغرافیایی را تحت تاثیر قرار داده و الگوی فضایی جدیدی را در نواحی مختلف جغرافیایی ایجاد نماید (رخشانی‌نسب و ضرابی، 1388: 42). اکوتوریسم یا طبیعتگردی سفری است در ارتباط با مناطق به منظور مشاهدات خاص، مطالعه، افزایش تحسین و شگفتی، لذت بردن از مناظر مانند گیاهان و جانوران وحشی یا وجود فعالیت‌های فرهنگی خاص هر منطقه یا کشور شامل گردش، قایق سواری، کمپینگ، عکاسی، مشاهده حیات‌وحش و دیگر فعالیتها است (امینی نسب، 1381: 47). این نوع از فعالیت توریستی مبتنی بر استفاده از منابع طبیعی مانند، جنگل، دریا، کوهها، کویرها و دریاچهها میباشد و هدف اصلی آن بوم شناسی محیطهای طبیعی است. اکوتوریسم در مفهوم عام و کلاسیک خود بر مبنای استفاده از منابع طبیعی است که غالباً بدانها s3 میگویند یعنی دریا، سواحل و خورشید(Lawton & Weaever, 2000: 35). این نوع از توریسم در حال حاضر توجه زیادی را به خود جلب کرده است و رشد فزایندهای را دارد. از سوی دیگر با توجه به ورود مباحثی نظیر توسعه پایدار به جوامع مختلف، اکوتوریسم اهمیت فوقالعادهای را به دست آورده است، تا جای که سال 2002 از سوی سازمان جهانی توریسم سال بین‌المللی اکوتوریسم نامیده شده است (حیدری چیانه، 1383: 84). بر اساس برآورد سازمان جهانی گردشگری (WTO) در حالی که رشد عمومی صنعت توریسم برای نخستین دهه پیش رو (2000 تا 2010) بین 3/4 تا حداکثر 7/6 درصد پیش‌بینی شده بود، یافتههای موجود بیانگر آن است که بیشترین قسمت از این رشد در بخش اکوتوریسم به وقوع پیوسته و به طور کلی رشد این بخش بین 10 تا 30 درصد خواهد بود. به این ترتیب انتظار میرود تا یک دهه دیگر شمار طبیتگردان که اکنون 7 درصد از کل مسافران جهان را شامل میشود، به بیش از 20 درصد برسد (رخشانینسب و ضرابی، 1388: 42 – 43).
2 – 4 – مفهوم اكوتوريسم(طبیعت گردی)
تعاريف و تفسيرهاي گوناگوني از واژه اكوتوريسم وجود دارد اما عموماً شامل سفرهاي زيست محيطي پايدار و بازديد و لذت بردن از طبيعت با ترويج محافظت از آن، تأثيرگذاري كمتر نسبت به بازديد كننده و دست اندركار كردن مردم بومي است (ضيايي و ميرزايي، 1386: 45). این تعارف اولیه بیشتر متوجه برجسته کردن انگیزه درک و استفاده از ابعاد طبیعی – اکولوژیک است (Butter and Stephan, 2004: 31). اولین تعریف جامع، کوتاه و معتبر توسط انجمن بین‌المللی اکوتوریسم در سال 1990 ارائه شد: «سفر مسئولانه به مناطق طبیعی به منظور حفظ محیط زیست و بهبود اوضاع اقتصادی جوامع محلی». همزمان با کسب آگاهی و تجربه بیشتر، نیاز به یک تعریف جامع و کامل از اکوتوریسم نیز افزایش یافت. جدیدترین، بهترین و کاملترین تعریف توسط مارت هانی11 در سال 1999 ارائه شد: اکوتوریسم، سفر به مناطق حساس، بکر، سالم، و معمولا حفاظت شده میباشد. اکوتوریسم برای گردشگری، یک سفر آموزنده میباشد، که درآمد آن صرف حفاظت محل شده و مستقیماً در رشد و توسعه اقتصادی و تقویت سیاسی جوامع محلی تاثیر گذاشته و موجب تکریم فرهنگهای گوناگون و حقوق بشر میگردد (درام و مور، 1388: 5).
به اعتقاد گان12 (2000) گردشگری مبتنی بر طبیعت، هم انواع گردشگری متمرکز، گردشگری با انگیزههای هیجان طلبی و گردشگری با پیامد خفیف را که در آنها انگیزه اصلی بهرهبرداری از طبیعت وحشی و دست نخورده، همراه با گونهها و زیستگاه‌های جانوری، سیماهای طبیعی و رودخانههای جذاب و تماشایی است را شامل میشود (گان، 2000: 112). فنل معتقد است که اکوتوریسم نوعی گردشگری در طبیعت است که تاثیرات اندکی را بر محیط زیست و منابع طبیعی وارد نموده و در حفظ و بقای گونهها و زیستگاهای طبیعی سهیم می‌باشد (فنل، 1385: 63).
در تعریفی دیگر اکوتوریسم سفري است در ارتباط با مناطق به منظور مشاهدات خاص، مطالعه، افزایش تحسین و شگفتی، لذت بردن از مناظر مانند گیاهان و جانوران وحشی یا وجود فعالیتهاي فرهنگی خاص هر منطقه و یا کشور و شامل گردش، قایق‌سواري، کمپینگ، عکاسی، مشاهده حیات‌وحش و دیگرفعالیتهاست (دخیلی کهنموئی، 1383: 20).

2 – 5 – معیارها و ویژگیهاي اکوتوریسم
با رشد و تخصصی شدن صنعت گردشگري و مقوله اکوتوریسم به عنوان راهکاري براي تأمین منافع زیست محیطی، اجتماعی، اقتصادي و فرهنگی چه در سطح ملی و چه در سطح محلی، در سطح گسترده‌اي مورد استقبال قرار گرفته است.
هتزر در سال 1965 چهار معیار زیر را براي توصیف اکوتوریسم ارائه کرد:
حداقل تأثیر منفی بر محیط زیست؛
حداقل تأثیر منفی بر فرهنگ و حداکثر مسئولیت‌پذیري نسبت به فرهنگ جامعه میزبان؛
حداکثر سود اقتصادي براي جامعه میزبان؛
حداکثر رضایت تفریحی براي گردشگران (کریمی، 1383: 6).

2 – 6 – جنبه های اکوتوریسم
بنابراین با توجه به دیدگاههای ذکر شده، در تعریف اکوتوریسم باید بر جنبههای زیر تاکید شود:

2 – 6 – 1- جنبههای علمی
شناخت صحیح و توجه به ظرفیت طبیعی اکوسیستمها برای تضمین هرچه بهتر حفاظت، بازسازی و تولید بهینه و پایدار آنها؛
حفاظت از میراث طبیعی، فرهنگی و مذهبی در عرصههای گردشگری؛
با ارزش کردن میراث از راه اطلاع رسانی، فرهنگ‌سازی و آموزش مداوم مردم، جوامع محلی و گردشگران.

2 – 6 – 2- جنبههای اجتماعی
شناخت و احترام به نقش بسیار مهم مردم و جوامع محلی و مشارکت آنها در تصمیم‌گیریها، برنامه‌ریزيها و اجرای پروژهها؛
احترام به ساختارهای اجتماعی، فرهنگی، سنتی، آداب و رسوم و روش زندگی مردم و جوامع محلی؛
احترام به نیازهای معیشتی و وابستگی مردم و جوامع محلی به جنگل، عرصهها و منابع جنگلی؛
تبادل مثبت فرهنگی بین گردشگران و مردم جوامع محلی میزبان و ترویج فرهنگ حفاظت از میراث طبیعی و فرهنگی بین گردشگران و میزبانها؛
اعتلای کیفیت زندگی و آگاهیهای علمی مردم و جوامع محلی.

2 – 6 – 3- جنبههای اقتصادی
درآمدزایی برای مردم و جوامع محلی و تقسیم عادلانه درآمدها؛
اختصاص سهمی از درآمدهای برای مدیریت و حفاظت از میراث؛
اقتصادی کردن اکوتوریسم برای سازمان‌دهندگان آن و در عین حال توجه دقیق به حصول نتایج مثبت حفاظتی و حمایتی از اجرای پروژهها (رضوانی، 1387: 23 – 24).

2 – 7 – ویژگیهای اکوتوریسم
اكوتوريسم داراي ويژگيهاي خاص خود ميباشد. مهمترين ويژگيهاي اكوتوريسم شامل موارد زیر میباشد:
مشاركت در حفاظت از تنوع زيستي
كمك به رفاه اجتماعي بومي
تجربههاي شخصي
مسئوليتپذيري گردشگران
قابليت اداره شدن به وسيلهي مؤسسات و شركتها و گروههاي كوچك
كمترين نياز به استفاده از انرژيهاي تجديدناپذير
تأكيد بر مالكيت بومي و ايجاد فرصتهايي شغلي به خصوص براي جوامع روستايي(مشیری و ابوسعیدی، 1389: 7).

2 – 8 – اهميت اكوتوريسم
اکوتوریسم یکی از ابزارهاي مناسب در فرآیند توسعه پایدار بوده و قادر است که رشد اقتصادي را به روند حفاظت از منابع طبیعی در کشورهاي در حال توسعه پیوند زند. اکوتوریسم و توسعه میتوانند در یک تعامل تنگاتنگ با جوامع محلی به پایداري کمک کنند. اکوتوریسم میتواند از طریق کاهش روند فرسایش، حفاظت از یکپارچگی، ارتقاء آموزشهاي حفاظتی و تأمین انگیزه هاي مالی در بهره برداري پایدار به حفاظت از اکوسیستم‌ها بپردازد(پارسایی، 1384: 28). با افزايش آگاهي‌هاي مردم از فوايد و اثرات مثبت تجربه مستقيم طبيعت، اهميت اكوتوریسم بيشتر مي‌شود. اكوتوريسم به تنوع زيستي، ارزش اقتصادي می‌دهد. اكوتوريست‌هايي كه همه ساله به مناطق جذاب طبيعي (مانند كنيا در آفريقاي شرقي) مسافرت مي‌كنند ميليونها دلار ارز به كشور ميزبان وارد كرده و براي بسياري از مردم محلي اشتغال ايجاد مي‌كنند. چنانچه درآمدهاي حاصل از اكوتوريسم به درستي مورد استفاده قرار گيرد زمينه لازم براي حفظ محيط زيست طبيعي و بسط مناطق حفاظت شده فراهم خواهد آمد و تحقق هدفهاي توسعه پايدار، تسهيل خواهد شد (کریمپناه، 1384: 38). بر اساس برآوردهای شورای جهانی گردشگری و مسافرت، گردشگری طبیعی – اکولوژیک به عنوان بزرگترین بخش صنعت گردشگری در حال رشد است. مطالعات نشان میدهد که 40 تا 60 درصد گردشگران جهان را اکوتوریستها تشکیل می‌دهند و درآمد حاصل از فعالیت آنها 211 تا 317 میلیارد دلار میباشد و پیشبینی میشود تا سال 2015 رشد اکوتوریسم به 10 الی 30 درصد برسد (رضائی و همکاران، 1389: 2).

2 – 9 – اهداف اساسي و ارکان اصلی اکوتوریسم
اعتلای هویت بالقوه طبیعی و فرهنگی سرزمینها و کشف غنای زیبایی بصری و حفاظت از آنها
درآمدزایی جایگزین برای مردم روستایی میزبان از راه اشتغال، از جمله به عنوان راهنما، کرایه مسکن و اسب، اداره رستوران، فروش تولیدات کشاورزی و دیگر مایحتاج، فروش صنایع دستی و هنری؛
تشویق به سرمایهگذاری در سرزمینهای کوهستانی دور افتاده، محرومیتزدایی و فقرزدایی از مردم و جوامع محلی و روستاها؛
ایجاد زیرساختها، توسعه ارتباطات و امکان دسترسی به اطلاعات برای مردم و جوامع محلی و روستاهای محروم (رضوانی، 1387: 25 – 21).

2 – 10 – ارکان اصلی اکوتوریسم
استفاده پایدار از تنوع زیستی و منابع طبیعی؛
به حداقل رساندن تاثیر‌گذاری بر محیط زیست طبیعی و فضاهای اجتماعی- فرهنگی، به ویژه

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درمورد اکوتوریسم، صنعت گردشگری، توسعه گردشگری، الگوی فضایی Next Entries دانلود پایان نامه درمورد استان کرمان، استان کرمانشاه، زندگی شهری، گردشگری شهری