دانلود پایان نامه درمورد اقتصاد خانواده، اقتصاد مقاومتی، کالاهای مصرفی، رشد و بالندگی

دانلود پایان نامه ارشد

هزينه‎هاي ميان مدت و بلندمدت به ويژه در خريد مسكن و اتومبيل، تأمين آن از طريق درآمد ماهانه، در همان ماه امكان پذير نيست. به ناچار برنامه‎ريزي براي هزينه‎هاي جاري و ميان مدت بايد به گونه‎اي انجام گيرد كه امكان تهيّه كالاهاي بلندمدت ممكن شود.237
در اين مورد بايد به دو نكته مهم توجّه داشت. نخست اينكه براي برخورد آگاهانه و گزينش درست كالا بايد اطلاعات لازم را در مورد ضروري بودن آنها به دست آورد. دوم، اطلاعات لازم درباره قيمت كالا را بايد به دست آورد؛ زيرا كالاها و خدمات معيّن با نرخ‎هاي متفاوت در نقاط مختلف شهر وجود دارد.238
3-4-2. جایگزين كردن كالا
در مديريّت خردمندانه اقتصاد خانواده، به ويژه در خريد مصرف كالاها و خدمات، داشتن تصوير روشني از كالاهايي كه قابليت جايگزيني دارند، ضرورت دارد. البته ممكن است كالاهايي از نظر كيفيّت، بسته بندي و اندازه اندكي با هم متفاوت باشند و با عرف مصرف يا با معيارهاي خانواده‎هاي پردرآمد و ثروتمند هم خواني زيادي نداشته باشند، ولي در مقابل، تفاوت قيمت آشكاري با كالاهاي مشابه داشته باشند. در اين صورت، برابر كاهش هزينه‎هاي خانوار بايد بتوان كالاي ارزان‎تر را جانشين كالاي گران‎تر كرد. البته شخص زير فشار قيمت‎ها و كمي درآمد، خود به خود به اين كار اقدام خواهد كرد و حتي ممكن است با تأخير و با تحمّل فشارهاي رواني ناشي از احساس محروميت، اين كار را انجام دهد، درحالي كه با برخورد خردمندانه و توجيه آن در خانواده مي توان به اقدامي آگاهانه و داوطلبانه دست زد و اسير حركت و امري زجرآور نشد.239
3-4-3. استفاده كامل از كالاها
خانواده‎ها براي«بهره‎وري»اقتصاد خانواده، نه تنها نبايد در انديشه مصرف كالاهاي جديدتر باشد بلكه بهتر است از مصرف كالاهاي جديدتر و به روزتر ـ كه هر روز شركت‎هاي بيگانه توليد مي كنند و با تبليغات وسيع و ايجاد نياز كاذب وارد بازار مصرف مي‎شود ـ خودداري كنند. در اين راستا لازم است به فكر استفاده متنوّع‎تر، مفيدتر و كامل‎تر از كالاهايي باشند كه در اختيار دارند؛ اگرچه كالاهاي جديد توليدي بيگانگان از كالاهاي موجود، كامل‎تر باشند. بي شك، استفاده نكردن از كالاهايي كه هنوز عمر مفيدي دارند يا به صورت كامل استفاده نشده‎اند، ولي كنار گذاشته مي‎شوند، مصداق اسراف درجامعه است.240 نقل است كه «روزي امام رضا 7ديد يكي از غلامانش، ميوه نيم خورده‎اي را دور انداخت. آن حضرت فرمود: سبحان‎الله، اگر شما مستغني شده‎ايد، ديگران مستغني نيستند. آن را به كسي بخورانيد كه محتاج باشد.»241
3-4-4. نگهداري اصولي از وسايل و كالاها
امروزه، مردم و خانواده‎ها به اندازه كوششي كه براي خريد وسايل انجام مي‎دهند، براي نگهداري آن تلاش نمي‎كنند .اين در حالي است كه اسلام بر نگهداري وسايل تأكيد كرده است.
حضرت رسول اكرم9مي‎فرمايد:« مَنْ رُزِقَ مِن شَيء فَلْيَلْزَمْه242؛ هركه چيزي نصيبش كرده‎اند، درحفظ آن بكوشد.» همين طور امام علي7مي‎فرمايد: «حِفْظُ مَا في يَدِكَ خَيْرٌ لَكَ مِن طَلَبِ مَا فِي يَدِ غَيْرِكُ243؛ نگه داشتن آنچه در دست توست، بهتر است براي تو از درخواست چيزي كه در دست ديگران است.»
متأسّفانه اين موضوع در فرهنگ مصرف كشور، جايگاه كم رنگي در ميان خانواده‎ها دارد.
3-5. صبر و خویشتن داری در سختی ها و مشکلات
صبر و خویشتن داری در سختی ها و مشکلات، از جمله راهکارهای اقتصاد مقاومتی است.تحمّل سختی های اقتصادي، دورانديشيِ منطقي است كه درآينده اقتصاد شخص راتأمين مي‏كند و مانع از درافتادن افراد به ورطه تهي‌دستي و فقر مي‌شود.‌ و همچنین می تواند اقتصاد کشور را از رکود خارج کند.
يكي از دستورهاي مهمّ ديني براي پيروزي بر مشكلات، صبر در برابر ‌آن است. خداوند در مورد پرهیزگاران می فرماید: ( … وَ الصَّابِرِينَ فِي الْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ وَ حِينَ الْبَأْسِ …( ؛244 « … و در برابر محروميت ها و بيماري ها و در ميدان جنگ، استقامت به خرج مى‏دهند … .» آنها كسانى هستند كه در هنگام محروميت و فقر، و به هنگام بيمارى و درد، و همچنين در موقع جنگ در برابر دشمن، صبر و استقامت به خرج مى‏دهند، و در برابر اين حوادث زانو نمى‏زنند.245
صبر و خویشتن داری درسختی ها و مشکلات، يعني انسان در برابر كالاهاي لوكس و تجمّلي، خود را نبازد و شيفته نشود و به شغل‌هاي نامشروع دست نیابد و سرمايه‌ها و امكانات مازاد بر نياز فردي را در اختيار ديگران قرار دهد و درراستاي سعادت جامعه، آن را به كار بندد وهنگام كمبود امكانات، به مصرف حداقل بسنده كند.
بدون خويشتن‌داري نمي‌توان به كمال رسيد و اگر جامعه به آن آراسته نشود، به رشد و توسعه دست نمي‌يابد. بايد باور داشت كه تحمّل سختی های اقتصادي، دوراني زودگذر است، ولی ثمربخش و پربار. چه بسا ملّت‌ها كه با تكيه بر آن، از يوغ سلطه‌گران رهايي يافته، به استقلال سياسي ـ اقتصادي رسيده‌اند و از قدرت و شوكت برخوردار گرديده‌اند.246
امام علي7مي‌فرمايد: «اي مردم، درسرگذشت جوامع گذشته، نيك بينديشيد. آنان كه كوهي از مشكلات بر دوششان سنگيني مي‌كرد و در امتحاني سخت گرفتار آمده بودند. فقر و تهي‌دستي آزارشان مي‌داد. نظام‌هاي مستبد فرعوني، يوغ بردگي رابرآنها افكنده بود و انواع شكنجه‌ها رامتوجّه آنان مي‌ساخت و تلخ‌كامي‌ها و زندگي فلاكت‌بار برآنان سيطره افكنده بود. درظاهر، همه راه‌ها برآنان بسته مي‌نمود و وسيله‌اي براي رهايي خود سراغ نداشتند. تا آن‌گاه كه خداوند، نهايت صبر و بردباري را درراه تعالي ارزش‌ها در آنها مشاهده كرد و اين‏گونه بود كه خداوند، آنها را از تنگناها رهايي داد و عزيز و قدرتمندشان ساخت، و به آنان امنيّت بخشيد، و آنها را حاكم و زمامدار و پيشواي انسان‌ها قرار داد و آن‌قدر كرامت و بزرگي ازطرف خدا به آنها رسيد كه خيالِ آن را نيز درسر نمي‌پروراندند، و بدين‌گونه آنان با خويشتن‌داري اقتصادي توانستند استقلال سياسي بيابند و فرمان‌روايي به نام گردند.»247
امام باقر7ی فرموده است؛ «الْکَمَالُ کُلُّ الْکَمَالِ التَّفَقُّهُ فِی الدِّینِ وَ الصَّبْرُ عَلَى النَّائِبَهِ وَ تَقْدِیرُ الْمَعِیشَهِ؛248 كمال، در درجه اعلا، به تفقّه در دين است، و صبر بر مصيبت، و اندازه دارى (و برنامه‏ريزى) در معيشت.»
با توجه به حدیث، راه رسیدن به کمال، صبر در مقابل سختی‌هاست. بسیاری از افراد در زمان مواجهه با سختی، دین خود را از دست داده و کفران می‌کنند و بسیاری نیز از مواجهه با آن خودداری می‌کنند.
به بیان معصوم، انسان زمانی به کمال حقیقی خود می‌رسد که در مقابل سختی‌ها صبور باشد. برای انسان در بسیاری از زمینه‌ها، سختی‌هایی رخ می‌دهد و انسان باید در مقابل تمامی این سختی‌ها صبور باشد. در زمینه‌ی ‌اقتصادی انسان ممکن است با فقر مالی و مادی مواجه شود و از راه خدا و استقامت در آن سرپیچی کند و همان طور که قرآن بیان می‌کند، «وَ أَمّا إِذا مَا ابْتَلاهُ فَقَدَرَ عَلَیْهِ رِزْقَهُ فَیَقُولُ رَبّی أَهانَنِ‏»249 زمانی که بر او سختی وارد شد، کفران خدا کند و خدا را متهم کند. کما آنکه در تجربه‌ی تاریخ نیز موارد بسیاری از بلایا و سختی‌های مالی بر مسلمانان بار شده است (همانند شعب ابی‌طالب) و مردم یا استقامت کرده و یا راه شیطان را در پیش گرفته‌اند. امروزه نیز تحریم‌ها و تنگناهای اقتصادی از بلایا و سختی ‌های اقتصادی است که با جامعه‌ی اسلامی ارتباط دارد.
بر این اساس، مردم ایران زمانی که در مقابل تحریم‌ها به عنوان یک سختی اقتصادی ایستادگی نمایند و صبر پیشه کنند، این امر موجب می‌شود که نه تنها فرد فرد مردم به کمال خود نائل شوند، بلکه جامعه نیز در مسیر کمال خود قرار گیرد و به رشد و بالندگی خاص خود برسد.زیرا بعد از هر سختی یک آسانی هست. (إِنَّ مَعَ العُسرِ یُسرا(250؛ «با هر سختی، گشایشی هست.»
امیرمؤمنان، علی7می فرماید: الصبرُ عونٌ عَلی کُلِّ اَمرٍ251؛ صبر بر هرکاری، به انسان یاری می رساند.
رسول اکرم9نیز فرمود:« إِنَّ النصرَ مَعَ الصَّبرِ252؛ پیروزی(بر ناملایمات) با شکیبایی به دست می آید.»
دراین زمینه امام صادق 7نوید می دهد: « پایداری عالمانه دربرابر مشکلات و رنج های مقطعی را به جان خریدن، نوید بخش آینده درخشان است. به میزان استقامت دراین مسیر، چیرگی بر مشکلات سرعت می گیرد.»253
امام علی 7بشارت می دهد که اگر مردم، تحمّل سختی ها را برخود هموار سازند، بر دشمنان پیروز خواهند شد: « الصَّبرُ یزعَمُ الاَ عدَاء254؛ شکیبایی سبب شکست دشمنان می شود.»
3-6. تقدیر معیشت مقاومتی
یکی از راهکارهای اقتصاد مقاومتی، تدبیر امور اقتصادی و انضباط مالی است که به عنوان« تقدیر معیشت» یاد شده است. تقدیر معیشت در واقع برنامه ریزی صحیح و واقع بینانه و ساماندهی به مسائل اقتصادی است تا استفاده از امکانات مالی برای تأمین نیازها و رفاه نسبی، هر چه بیشتر و بهتر انجام گیرد.255 نبود تدابیرلازم درتخصیص درآمد و مصرف، اتلاف سرمایه های مادی و هدر رفتن نیروهای انسانی را باعث می شود. اهمیّت تقدیر معیشت در بُعد اقتصادی و به تبع آن در دیگر ابعاد زندگی، تا آنجاست که در روایات، از آن به عنوان « نیمی از ابزار تأمین زندگی» و نشانۀ ایمان و کمال شخص یاد شده است. امام علی 7 می فرمایند: «التقدیر نصف المعیشة؛256 تقدیر و اندازه گیری، نیمی از وسیلۀ زندگی است.»
تدبيرمعيشت و مديريّت صحيح امور اقتصادي، امري لازم دراداره زندگي فردي، خانوادگي و اجتماعي است كه تأثير بسزايي دارد. تدبير يا مديريّت، فرآيندي منظّم و هدف‌مند است كه پس از بررسي علمي و دقيق موضوع مورد مطالعه و هدف‌گذاري، تخصيص منابع و امكانات لازم، تصميم‌گيري مناسب و اقدامات عملي در جهت تحقق هدف تعيين‌شده انجام مي‌گيرد.257 با توجه به اینکه درجامعه‌ی اسلامی مسیر کمال فردی از مسیر کمال اجتماعی جدا نیست و فرد نیز باید وظایف خود را در قبال اجتماع به درستی انجام دهد و در طرف دیگر نوسانات اجتماعی نیز بر زندگی او تأثیرگذار است. بر این اساس، زمانی که دامنه‌ی تحریم‌های اقتصادی و فشارهای مالی بر یک کشور اسلامی بیشتر می‌شود، این مسئله نیز بیشتر معنا پیدا می‌کند و مسلمانان نیازمند تقدیر معیشتی مقاومتی و متناسب با اقتضائات تحریم هستند که زندگی آن‌ها را متغیر می‌کند.
بنابراین به دو صورت می توان تقدیر معیشت نمود:
الف) تناسب در آمد با هزینه ها؛
در آموزه های دینی، تناسب در آمد با هزینه ها مورد تأکید قرارگرفته است. قرآن کریم در این باره می فرماید: ( لِيُنْفِقْ ذُوسَعَةٍ مِنْ سَعَتِهِ وَ مَنْ قُدِرَ عَلَيْهِ رِزْقُهُ فَلْيُنْفِقْ مِمَّا آتاهُ اللَّهُ لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلاَّ ما آتاها…( 258؛« آنان كه امكانات وسيعى دارند، بايد از امكانات وسيع خود انفاق كنند و آنها كه تنگدستند، از آنچه كه خدا به آنها داده انفاق نمايند خداوند هيچ كس را جز به مقدار توانايى كه به او داده تكليف نمى‏كند» پیامبراکرم9می فرمایند: « إِنَّ الْمُؤْمِنَ أَخَذَ عَنْ رَبِّهِ أَدَباً حَسَناً فَإِذَا وَسَّعَ عَلَيْهِ وَسَّعَ عَلَى نَفْسِهِ وَ إِذَا أَمْسَكَ‏ عَلَيْهِ‏ أَمْسَكَ‏259 ؛ به راستی مؤمن، ادبی نیک از خداوند متعال آموخته است: هر گاه خدا[روزی را] بر او گشایش دهد، او [بر زندگی] خود، گشایش دهد، و زمانی که خداوند، بر او تنگ گیرد، او نیز [بر خود] سخت گیرد.»
از این رو، در روایات آمده است که شخص کم درآمد درخرید و هزینه های زندگی، با افراد ثروتمند همراهی نکند و با الگو پذیری از آنان، خود را به تکلّف یا ذلّت نیفکند.260
ب: شرایط اقتصادی جامعه و عموم مردم؛
از پاره ای روایات بر می آید که در تقدیر معیشت و تدبیر زندگی، افزون بر توجّه به مقدار در آمد و هزینه های فرد و خانواده، به شرایط اقتصادی عمومی نیز باید توجّه شود، بدین معنا که شرایط نامناسب اقتصادی جامعه، بایستی بر نوع و مقدار کالاهای مصرفی و چگونگی تخصیص درآمد فرد، تأثیرگذار باشد، حتّی در صورتی که وی از وضعیت مطلوبی برخوددار باشد و شرایط دشوار اقتصادی

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درمورد اقتصاد مقاومتی، امر به معروف، مبدأ و معاد، جامعه اسلامی Next Entries دانلود پایان نامه درمورد اقتصاد مقاومتی، امام صادق، کالاهای خارجی، کالاهای مصرفی