دانلود پایان نامه درمورد استان همدان، استان اصفهان

دانلود پایان نامه ارشد

و به دلايل مختلف هر ساله وقوع انواع آتش سوزيها در اين عرصهها گزارش شده است. طبق گزارش سازمان جنگلها، مراتع و آبخيزداري کشور هر ساله انواع حريقها در سطح جنگلها و مراتع به دلايل مختلف بروز مينمايد. طبق همين گزارش از سال 1379 الي 1389، تعداد 14960 فقره آتش سوزي در157121 هکتار اراضي جنگلي و مرتعي کشور روي داده است. بنظر ميرسد عدد واقعي بيش از اين باشد. در سالهاي اخير با افزايش فراواني آتش سوزيهاي عمدي در مراتع ، پايش پوششگياهي و پهنه بندي خطر آتش امري ضروري گرديده است. شناسايي و پهنه بندي نواحي داراي خطر آتش سوزي يکي از ابزارهاي اساسي به منظور دستيابي به راهکارهاي مقابله با آتش سوزي در مرتعداري پايدار محسوب ميشود. يکي از کانونهاي بحراني آتش سوزيهاي عمدي در استان همدان، گونزارهاي وسيع شهرستان ملاير است. لذا هدف مطالعه حاضر، تهيه نقشه نواحي داراي خطر آتش سوزي مرتع بر پايه تهيه نقشه پوششگياهي گون درختچهاي و بوتهاي به منظور مديريت آتش گونزارها با استفاده از تصاوير ETM+ است، تا در جهت مديريت و حفاظت گونزارها مديران بتوانند برنامه ريزي نمايند زيرا با تهيه نقشه نواحي داراي خطر آتشسوزي و برنامه ريزي براي اين نواحي ميتوان خطرات آن را تا اندازهاي کاهش داده و به فعاليتهاي پيشگيرانه، حفاظتي و مديريتي در اين مورد پرداخت. براي زمين مرجع کردن دادههاي ماهوارهاي از 28 نقطه کنترل زميني و نقشههاي توپوگرافي 1:50000، با اعمال روش نزديک ترين همسايه و مدل هندسي درجه يک، RMSe کمتر از 1/0 پيکسل ، حاصل گرديد. منطقه مورد مطالعه اطراف شهر ملاير در جنوب شرقي استان همدان با مساحت 70000 هکتار، است. جمعآوري دادههاي زميني براي آناليز تصاوير با روش نمونه برداري تصادفي طبقهبندي شده انجام شد كه در هر واحد نمونه برداري تعداد 10 پلات بر روي محيط دايرهاي فرضي به شعاع 20 متر مستقر و درصد پوششگياهي هر پلات برآورد گرديد. ميانگين اعداد درصد پوششگياهي 10 پلات بعنوان درصد پوششگياهي براي آن واحد در نظر گرفته شد .انواع آناليزهاي پردازش دادههاي ماهوارهاي براي تهيه نقشه کاربري اراضي نظير فرايند فيوژن به روش Brovey فيلترگذاري، تعديل هيستوگرام، آناليز مؤلفهي اصلي شاخصگياهي NDVI، Tasseled Cap، NDBIطبقه بندي نظارت شده و نظارت نشده انجام شد. در نهايت نقشه کاربري اراضي با استفاده از روش هيبريد و ترکيب لايههاي مختلف و روي هم گذاري آنها به دست آمد. نتيجه اين طبقهبندي به دست آمده 16 طبقه کاربري با ضريب کاپاي 75/0 به شرح زير ميباشد: 1- معادن آهن 2- اراضي حاوي آهن 3- زراعت آبي 4- تاکستان 5- زراعت ديم 6- آيش 7- مناطق مسکوني و صنعتي 8- رخنمون سنگي 9- کوه 10- معادن رس 11- خطوط ترابري 12- مسيل و آبراهه 13- فضاي سبز شهري 14-. سايه رخنمون سنگي 15- اراضي دست خورده 16- مراتع و ديمزارهاي رها شده . بيشترين درصد مساحت منطقه مطالعاتي مربوط به مراتع و ديمزارهاي رها شده با مساحت 77/69 درصد و کمترين درصد مساحت مربوط به فضاي سبز شهري با مساحت 11/0درصد است. بين دادههاي درصد پوشش گياهي جمعآوري شده از مراتع منطقه با ارزشهاي پيكسلهاي نظير تصاوير با رگرسيون گام به گام، مدل برآورد مقدار تاج پوشش گون تعيين شد. سپس اين مدل بر روي تصاوير اعمال و با استفاده از تفکيک تاري و طبقه بندي مجدد، نقشه طبقات خطر آتش به دست آمد. با رگرسيون خطي چند متغييره همبستگي و روابط بين درصد پوشش گياهي با شاخصهاي گياهي و باندهاي اصلي بررسي شد. همبستگي باند 4 و 3 با درصد تاج پوشش گياهي گون بيشتر از ساير باندها است که در برازش مدلها با استفاده از باندهاي اصلي، از باند 4 استفاده شد. نقشه توليدي با استفاده از مدل باند 4 با نقشه پوششگياهي منطقه مطابقت دارد. همبستگي درصد تاج پوشش گياهي با 12 شاخص گياهي بررسي شد که شاخص TVI با ضريب همبستگي 76/0 بيشترين ميزان همبستگي را نشان ميدهد.بعد از TVI ، شاخص های MND و NDVI و SAVI با ضريب همبستگي 75/0 بيشترين ميزان همبستگي را دارند. در نهايت 4 طبقه از دامنه خطرآتش سوزي مراتع منطقه مورد مطالعه تحت: “خطر زياد” با بيش از 35% تاج پوشش گون ، “خطر متوسط” با 15-35% تاج پوشش گون ، “خطر کم” با 5-15% تاج پوشش گون و دسته چهارم “مراتع بدون خطر” آتش سوزي با 0-5% تاج پوشش گون مشتق شدند. دقت و صحت کلي نقشه توليدي با روش ماتريس خطا تعيين شد که نقشه نهايي کاپاي کلي 70% دارد. نقشه به دست آمده تطبيق زيادي با مکانهاي واقعي آتش گرفته طي چند سال اخير دارد، زيرا با توجه به اختلاف 6 ساله تاريخ تصوير با زمان نمونه برداي، 90% آتش سوزي هاي رخ داده طي ده گذشته مربوط به طبقه “خطر زياد” و “خطر متوسط” ميباشد. که اين مناطق امروزه جزء مناطق بدون خطر طبقه بندي ميشوند، زيرا ديگر گوني براي آتش زدن در آنها باقي نمانده است. در مطالعه ميداني براي تعيين علت آتش سوزي هاي مراتع منطقه ملاير، مشخص شد که 100 درصد آتش سوزيها عمدي است و با هدف حذف گونههاي خاردار و غير خوشخوراک غالب گون زارها اتفاق ميافتد تا با باز شدن فضا، گونههاي مرتعي خوشخوراک جايگزين گردند. بررسي مدل نهايي نشان ميدهد که شاخصهاي تهيه شده با باند 3 و 4 سنجنده نقش مؤثري درمدلهاي رگرسيوني ايفا کردند. نتايج کلي نشان داد که تصوير سنجنده ETM+ براي توليد نقشه کاربري اراضي و خطر آتش سوزي مناسب ميباشد.
واژگان کليدي: پهنه بندي خطر آتش، ملاير، گون، تصاوير ماهواره اي، ETM+

فصل اول
مقدمه
1-1- طرح موضوع
جنگلها و مراتع يکي از مهمترين و با ارزش ترين مواهب الهي است که نه تنها به عنوان ميراثي گرانبهاء از گذشتگان بلکه امانتي است که در اختيار ابناء بشر قرار گرفته تا نسل هاي آينده، ضمن بهره برداري مناسب، نسبت به حفظ و صيانت آن اقدام نمايند [16] .به همين دليل، براي مديريت و بهره برداري بهينه مراتع بايد شناخت دقيق از اجزاء اکوسيستم هاي مرتعي داشته و واکنش آنها در برابر دخالت ها و تغييرات گوناگون بررسي نمود [36]. مراتع از نظر علم اکولوژيک، اکوسيستمي پويا و از نظر شناخت آن پديده پيچيده طبيعي است، در حالت طبيعي و نرمال اجزاي تشكيل دهنده همواره با هم در حالت تعادل قرار دارند. هنگامي كه تحت تأثير يك يا چند عامل مخرب طبيعي يا مصنوعي قرار ميگيرند، با توجه به نوع و شدت اثر آنها، ممكن است حالت تعادل يا قدرت خودتنظيمي آنها ضعيف گشته و يا از بين برود [72]. اساساً گياهان در جنگل ها و مراتع هميشه در معرض آسيبهاي طبيعي و تخريب قرار دارند. هرگونه تغييرات مضر و قابل اندازه گيري در کيفيت فيزيکي، شيميايي يا توان زيستي منابع طبيعي که موجب از دست رفتن يا کاهش کمي و کيفي خدمات منابع طبيعي مانند کارکرد هاي فيزيکي و بيولوژيکي آن گردد، اصطلاحاً تخريب يا آسيب منابع طبيعي ناميده ميشود [46]. اصطلاحا” گفته ميشود که “در سيستم اغتشاش يا بي نظمي به وجود آمده است”. يکي از عوامل اصلي ايجاد اغتشاش در بسياري از اکوسيستمها آتش سوزي است. آتشسوزي طبيعي و يا مصنوعي، به لحاظ اثرات سريع ويرانگري که دارد نقش کليدي در تغيير شکل ساختار و پويايي مراتع بازي ميکند [71،83،88،99].
مسئله آتش سوزي مسئله اي نيست که به امروز و فردا بسنده شود بلکه امري است که از گذشتههاي دور و ساليان متمادي به طور طبيعي وجود داشته و به مرور زمان با آمدن انسان به عرصه، مقدار و تعداد آتش سوزي افزايش يافت [30]. در تاريخ مذکور است که رومي ها و ساير ساکنان منطقه مديترانه، بيش از٢٠٠٠ سال است که سوزاندن بقاياي گياهان را انجام ميدهند [87]. سرخ پوستان ساکن آمريکا نيز گاهي براي بدست آوردن محصول بيشتر، چمنزارها را آتش ميزدند [87]. اين روش در ايران براي جلوگيري از گسترش گياهان مهاجم خاردار در پروژه هاي اصلاح مراتع به کاربرده نميشود ولي در کشورهاي ديگر مانند استراليا و آمريکا به عنوان يک روش اصلاحي محسوب ميشود [35].
آتش سوزي در عرصه منابع طبيعي يکي از بحران هايي است که هر ساله خسارات غير قابل جبراني بر اکوسيستم ها و محيط زيست وارد ميسازد به طوري که در سالهاي اخير به عنوان يک مسئله و چالش جهاني تبديل شده است. عرصههاي منابع طبيعي ايران نيز از اين امر مستثنا نيست و بنا به هر دليلي هر ساله شاهد وقوع انواع آتش سوزيها در اين عرصهها هستيم. طبق گزارش سازمان جنگلها مراتع و آبخيزداري کشور هر ساله شاهد بروز انواع حريقها در سطح جنگلها و مراتع هستند که به دلايل مختلف بروز مينمايد. طبق گزارش سازمان جنگلها، مراتع و آبخيزداري کشور از سال 1379 الي 1389، تعداد 14960 فقره آتش سوزي رخ داده که در مجموع 157121 هکتار در جنگل ها و مراتع کشور روي داده است [28].
آتش سوزي را از لحاظ علل بروز به دو دسته: طبيعي و غيرطبيعي تقسيم ميكنند:
در آتش سوزيهاي طبيعي يا خود سوزي، آتش سوزي در اثر تخمير و فعل و انفعالات شيمياي مواد آلي و لاشبرگ روي هم انباشته در روي زمين و به دام افتادن نور و انرژي حرارتي تابشي خورشيد در آنها و همچنين رعد و برق ايجاد ميشود [16]. در عرضهاي جغرافيايي شمالي که پوشش جنگلي فراوان تر است، رعد و برق عامل اصلي آتش سوزي ميباشد [117]. آتش سوزيهاي ناشي از فعاليتهاي انساني غير طبيعي قلمداد ميشود و خود به دو دسته آتش سوزي عمدي و غيرعمدي تقسيم ميشود. آتش سوزيهاي عمدي عملاً توسط برخي از افراد براي دستيابي به اهداف خاصي ايجاد ميشوند، مثل تبديل اراضي جنگلي و مرتعي به زمينهاي زراعي با هدف تصاحب اراضي منابع طبيعي و يا تغيير تيپ گياهي و گونههاي غير خوشخوراک به گونههاي جايگزين مناسب، ايجاد چراگاه به منظور تأمين علوفه بيشتر براي چراي دام از جمله اين موارد است که موجب آتش سوزي و وارد شدن خسارت به منابع طبيعي ميگردد. در آتش سوزيهاي غيرعمد که در اثر بي توجهي و سهل انگاري صورت ميگيرد ميتوان به سهل انگاري در حين گردشگري و تفرج افراد اتفاق ميافتد که در اثر مثلاً پرتاب ته سيگار يا کبريت روشن در مسير جادهها، آتش زدن سرشاخهها براي ايجاد گرما با اهداف مختلف زياد گزارش شده است. همچنين سوزاندن بقاياي محصولات کشاورزي در مزارع يا بروز آتش سوزي در اثر عمليات عمراني يا مواد منفجره اشاره کرد که موجب آتش سوزي و وارد آمد خسارت به منابع طبيعي جنگل و مرتع مي‌گردد [16].
از ديدگاه جهاني، آتش سوزي هايي که توسط انسان به صورت آگاهانه و يا ناآگاهانه شکل ميگيرند به مراتب بيش تر از آتش سوزيهاي طبيعي است [68]. بررسيها نشان ميدهد که در جهان تقريبا 80-90% از آتش سوزي ها به دلايل انساني رخ ميدهد، چنانچه در اروپا 5% از کل آتش سوزيها در اثر عوامل طبيعي رخ ميدهد [65]. در ايران و به طور مثال در استان اصفهان از تاريخ 1389 تا تاريخ 1390 تعداد 390 فقره آتش سوزي در مراتع استان گزارش شده که 100 درصد آنها عمدي و با هدف تغيير گونههاي غالب مرتعي صورت گرفته است [16]. آتش به عنوان يک عامل بوم شناختي ميتواند بر اجزاي تشکيل دهنده هر اکوسيستم اثرات مثبت يا منفي داشته باشند [112]. آتش سوزي پوشش گياهي پديده اي جهاني است که در اکثر نواحي گرمسيري، معتدل و سردسيري رخ ميدهد بطور طبيعي اتفاق ميافتد [68]. آتش سوزي با توجه به شرايط آب و هوايي هر منطقه و نوع پوشش گياهي اثرهاي متفاوتي بر روي گونههاي مختلف دارد [112].
مطالعات صورت گرفته اثرات آتش سوزي ها را به 3 گروه کلي تأثيرات آتش پوشش گياهي، خاک و محيط و اتمسفر تقسيم بندي ميکنند. در ذيل به اختصار به توضيح در مورد نکات ذکر شده پرداخته مي شود.
الف) اثرات آتش بر پوشش گياهي
در مورد اثرات آتش بر پوشش گياهي و يا گون هاي گياهي ميتوان به حذف يا کاهش معني دار گياهان چوبي نامرغوب، افزايش توليد و خوشخوراکي علوفه، از بين بردن علف هاي خشک، بلند و با کيفيت پايين و تجديد علوفه تازه، آزاد کردن مواد مغذي گياه و لاشبرگ در خاک، تغيير در الگوي توالي و منابع گياهي، تغيير در ميزان جست زني در گونههاي مختلف، شکستن خواب بذر و افزايش جوانه زني در برخي از گونهها که بذر آنها پوسته سخت دارند، افزايش و بهبود علوفه مرتعي از طريق سوختن مواد غير قابل هضم خش

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی تعهدات قراردادی، قانون مدنی، ایفای تعهدات Next Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد اطلاعات مالی، بورس اوراق بهادار، اثرات ثابت