دانلود پایان نامه درباره ژئوپلیتیک، اصل برائت، فضای سایبر، نفس الامر

دانلود پایان نامه ارشد

وتدبر،تفكر و تعقل رااجزاي لاينفك دين مي شمارند.اينان اعتقاد به عقلانيت مستقل درحوزه نظر (بديهيات عقل نظري)ودرحوزه عمل(بديهيات عقل عملي) دارند وبه استمداد از عقلانيت مستقل براعتبار وحجيت وضرورت مراجعه به منبع وحي اصرار دارند(خسرو پناه، 33:1389).
اجتهاد روش دستيابي به حكم شرع واحياي موقعيت مجتهد زنده: اجتهاد از ويژگي هاي ديگر فقهاي شيعه است.پذيرش اجتهاد،ناشي از پذيرش صلاحيت عقل درتشخيص احكام شريعت توسط علماي شيعه است.اين اصل توانمندي هاي اساسي را به فقهاي شيعه براي رويارويي با مسائل مهم جديد جهان معاصر اعطا كرد است.اجتهاد نوعي توانايي علمي است كه شخص مي تواند احكام فرعي را ازاحكام اصلي شرع استنباط نمايد. (فوزي،197:1382).
بديهي است اعتقاد به اجتهاد منجر به تقسيم مردم به دوگروه مجتهدين ومقلدين مي گردد وجايگاه مهمي را براي مجتهدين درهدايت مقلدين تعيين مي كند كه براساس آن هرفرد،تا خود به درجه اجتهاد نرسد بايد مجتهدي را مرجع تقليد خويش قرار دهد ومردم عامي چون مجتهد نيستند،شرايط لازم براي تفسير مطالب عقيدتي را ندارند.ابراز اين نظريه كه مردم بايد ازنظريات يك مجتهد زنده تبعيت كنند واينكه چنين فردي قطعا ازيك حاكم يا فرمانرواي مادي كمتر درمعرض خطا واشتباه مي باشد،به مجتهدين شيعه پايگاه قدرتمندي بخشيد.
اصل تبعيت احكام ازمصلحت ومفسده:اعتقاد به مصلحت وتبعيت احكام ازمصالح ومفاسد يك پيش فرض واصل مسلم پذيرفته شده دركتاب هاي فقهي واصولي شيعه است. ازديدگاه فقهاي اماميه،احكام شرعي براساس مصالح ومفاسد واقعي ونفس الامري است وهيچ حكمي را نمي توان يافت كه درجعل او مفسده يا مصلحتي ملاحظه نشده باشد.اين مصالح ومفاسد درواقع همان ملاكات وعلل احكام است واحكام نيز دائر مدار آنهاست.
قابليت انعطاف پذيري احكام براساس شرايط:درشرايطي همچون عسر وحرج، اضطرار ،ضرر وضرار،عهد وپيمان،عهد،مقدمه واجب وحفظ نظام مي توان ازاحكام ثانويه استفاده كردكه تعيين تحقق اين شرايط به عقل واگذار شده است. ازعناويني ديگري كه سبب جعل حكم ثانوي مي شود،عنوان تقيه است.‍‍[آل عمران:28]تقيه عملي است كه شخص رااز آسيب جسمي يا فكري كه ممكن است درمقابل اظهار ايمان وعقايد خود درمقابل مخالفين متحمل شود،نگه مي دارد.قرار گرفتن اهم درمقابل مهم ويا دفع افسد به وسيله فاسد نيز موارد ديگري ازتغيير وتبديل حكم اوليه به ثانويه است.عملي كه مي تواند مقدمه فعل واجب يا حرامي باشد،خود به طور ثانويه تبديل به واجب ويا حرام مي شود.اين امر مي تواند بسياري از پديده هاي جديد رااز سوي فقها واجب ياحرام گرداند.
حفظ نظام واساس اسلام نيز مي تواند بسياري ازاحكام اوليه را به ثانويه تبديل كند.اين امر انعطاف پذيري احكام اوليه راتا حد بسيار بالايي درمواجهه باتحولات زمان افزايش مي دهد وكليدي براي گره گشايي مشكلات به حساب مي آيد وپويايي فقه رامحفوظ مي دارد.(فوزي،1382: 200-201)
نقش زمان ومكان درتحول احكام:يكي ازمباحثي كه دردهه هاي اخير به شكل جدي تري نزد فقهاي شيعي مطرح شده است مسأله تأثير زمان ومكان دراجتهاد است.دراين خصوص برخي ازفقهاي شيعه معتقدند زمان ومكان مي تواند همه احكام راتغيير دهد.طبق اين ديدگاه،فقيه مي تواند درمواقع ضرور وبه اقتضاي مصلحت نظام، احكام اوليه راتعطيل كند وخود به مصلحت حكومت وجامعه عمل نمايد(يوسفي اشكوري، 305:1373) .براين اساس همه موضوعات ومصالح وملاكات احكام تغيير كرد،ضرورتا حكم نيز تغيير مي كند.واين شامل تمام احكام عبادي ومعاملات به معناي اعم مي شود.لذا زمان ومكان مي تواند درتبديل حكم اوليه به احكام اوليه ديگر ويا احكام ثانويه وهمچنين درصدور حكم حكومتي ودرتوسعه وتضمين احكام ونقش آن دراجتهاد واستنباط احكام تأثير داشته باشد.(فوزي،204:1382). استفاده ازاصول عمليه درمواردي كه نص وجود ندارد:فقهاي شيعه درمواردي كه حكم الهي را كشف نكنند،اصولي راكه ازآنها به نام اصول عمليه ياد مي كنند پذيرفته وآن را به كار مي گيرند.اين اصول كه درهمه ابواب فقه مورد استفاده قرار مي گيرد ،عبارتند از:اصل برائت،اصل احتياط،اصل تخيير واصل استصحاب.
اصل برائت يعني اصل براين است كه ذمه ما بري است وما تكليفي نداريم.«اصل احتياط»يعني اصل بر اين است كه برما لازم است عمل به احتياط كنيم وطوري عمل نماييم كه اگر تكليفي درواقع ونفس الامر وجود دارد،انجام داده باشيم.اصل تخيير يعني اصل اين است كه ما مخييريم كه يكي ازدو تا را به ميل خودانتخاب كنيم.اصل استصحاب يعني اصل اين است كه آنچه بوده است برحالت اوليه خود باقي است وخلافش نيامده است.
ازاين چهاراصل،استصحاب شرعي وسه اصل ديگر عقلي است كه مورد تأييد شرع نيز واقع شده است. اصول چهرگانه اختصاص به مجتهدين براي فهم احكام شرعي ندارند، درموضوعات هم جاري است مقلدين هم مي توانند درعمل هنگام شك درموضوعات ازآنها استفاده كنند. اصول مذكور به خصوص اصل برائت كه مي توان اصاله الاباحه را نتيجه گرفت يعني هرعملي را بايد مجاز انگاشت مگروقتي كه از طرف شارع منع شده باشد انعطاف پذيري برداشت هاي فقهي درخصوص مسائل جديد اجتماعي وسياسي را تشويق مي كند.
حوزه فراغ واباحه:براساس نگرش فقها،بسياري ازاعمال انسان ها محكوم به يكي ازچهار تكليف وجوب،حرمت،استحباب ويااكراه مي باشدكه فرد مكلف ،بايد براساس اين بايدها ونبايدها عمل نمايد.درعين حال حوزه ديگري نيز وجود دارد كه فقها ازآن تحت عنوان حوزه مباحات ياد مي كنند كه خالي ازحكم شرعي است وآدمي درآن حيطه به خود واگذار شده است.نتيجه اين تفكر اين است كه بخش وسيعي ازراهكارها به بناي عقلا ومصالح تعيين شده ازسوي آنها واگذار شده است كه اين امر مصلحت انديشي،واقع گرايي وانعطاف پذيري اين گروه را درمواجهه با تمدن جديد آسان تر كرده وقدرت انطباق بيشتري به آنها مي دهد. دردهه هاي اخير فقها واصوليان شيعه موارد زير را نيز به صورت مبنايي مدنظر قرارداده اند.
ميراث گذشته اسلامي وشيعي:اين جريان برتحول ساختاري ومعرفتي ميراث گذشته تأكيد مي ورزد ونقدهايي رانيز براين نظام هاي معرفتي وارد مي سازد.
دغدغه دين ومدرنيته: نقد دستاوردهاي منفي غرب ومدرنيته با معيار عقلي وديني دركنار پذيرش تحول گرايانه دستاوردهاي مثبت غرب ومدرنيته،نه پذيرش تقليدي وترجمه اي،يكي ازويژگي هاي اين جريان است.
منطق فهم دين:ويژگي ديگر اين جريان،اعتقاد به دين اسلام با بهره گيري از قرآن وسنت پيامبر(ص) واهل بيت(ع) است يعني دين اسلام،داراي منطق فهمي است كه ازتفسير به راي جلوگيري مي كند. پاره اي ازاين اصول عبارتند از:قواعد زبان عربي،قواعد عام زبان شناختي،قواعد علوم قرآني،كل نگري درروش تفسيري،تفكيك ميان روش مدلول مطابقي والتزامي،تعيين اعتبار سندي روايات، پيش دانسته هاي پرسشي،استفاده ازقرائن حاليه،كلاميه،شان نزول ها ورمينه تاريخي ومعنايي متن،بهره گيري از ظهور عرفي وعمومي وپرهيز از ظهور شخصي بجاي آن،بكارگيري عقل بديهي وابتناي عقل نظري به آن دركشف آموزه هاي ديني.(خسروپناه،43:1388).
علم وتوسعه كوثري:اعتقاد به توليد وتوسعه علم بومي،توسعه كوثري ديني دربرابر توسعه تكاثري وبه تعبير رهبري،پيشرفت مبتني برعدالت نيز يكي ازاصول اين جريان است.
معنويت ديني:
تاكيد برمعنويت ديني درجهت رشد وتعالي انسان از مهم ترين ويژگي هاي اين جريان است.البته معنويت ديني دراين جريان برخلاف عرفان هاي سكولار وفرقه هاي صوفيه تنها درصدد رفع نيازهاي روحي ورواني واحساس آرامش نيست بلكه تكامل انسان به سوي خداوند متعال مقصود است.
هویت تشیع وبسترهای تاریخی آن
برای تبیین ماهیت تشیع، فرایند تاریخی تأثیر از شرایط واحوال زمان وهمزیستی وتعامل میان عناصر،اعضا واجزای جامعه شیعه ضروری به نظر می رسد. هویت یا Identity ریشه در زبان لاتین دارد(Identity که از Idem یعنی مشابه ویکسان ریشه می گیرد) ودو معنای اصلی دارد. اولین معنای آن بیانگر مفهوم تشابه مطلق است. معنای دوم آن به مفهوم تمایز است که به مرور زمان سازگاری وتداوم را فرض می گیرد (جنکینز،5،1384). بنابراین، شیعه ازآن به عنوان وسیله ای برای معرفی ماهیت خود بهره برده وبه این وسیله اشتراک وافتراق خود را با دیگران حفظ کرده است.
دوره پیش مدرن وویژگی های آن
در این دوره،هویت شیعه چون«جوهری ثابت»نگریسته می شود وهستی او را معنا می دهد.چنانچه عدهای از صحابه در عصر پیامبر اکرم (ص) معروف به شیعه علی (ع) بودند. بنابراین،این هویت شیعه را هم علمای شیعه وهم علمای سنی تأیید می کنند. چرا که محمد کردعلی در خطاط الشام،ابن جوزی در تذکره الخواص،بلاذری،شیخ سلیمان قندوزحنفی،خوارزمی وسیوطی همه از بزرگان اهل سنت نیز روایاتی از حضرت رسول اکرم (ص) ذکر کرده اند که در آنها از اصطلاح شیعیان علی استفاده شده است (رک.اصلانی،1383، 36-35). از ویژگی های این دوره مشروعیت بخشی به هویت تشیع است که بر این اساس،اقتدار هویت تشیع تجلی می یابد.
دوره مدرن وویژگی های آن
در این دوره نه تنها شیعه به عنوان جوهری ثابت،طبیعی،ذاتی وازپیش موجود تلقی نمی شود؛بلکه،باید با
توجه به شرایط زمانی ومکانی،پیوسته از نو ساخته شود.بر این اساس،هویت شیعه ماهیت دیگری یافت.به این مفهوم که عوامل جغرافیایی،اقتصادی،سیاسی،اجتماعی وفرهنگی در برداشت دیگران ازشیعه تأثیر گذاشت وشیعه که به عنوان کنشگر دراوضاع واحوال یا شرایطی قرار گرفت که ازطرف منطق سلطه بی ارزش دانسته می شد، برای مقاومت وبقا در نقاط مختلف هویت خود را به شکل های ذیل حفظ کرد:
1-در منطقه ای کانونی مثل ایران، شیعیان به عنوان قدرت غالب وپیروز مطرح شدند.
2-در مناطقی مثل عراق، عربستان ویمن شیعیان سرکوب شدند وتقیه رادر پیش گرفتند وجامعه پرتنشی را ایجاد کردند.
3-در مناطقی مثل ترکیه وسوریه شیعیان ناگزیر مهاجرت کردند یا از اصول اصلی شیعه فاصله گرفتند.
4-در کشوری مثل لبنان نیز شیعیان هویت مسالمت آمیز پیش گرفتند.
دوره پست مدرن وویژگی های آن
این نوع هویت،حاصل بخشی از«تحول بزرگ وعظیم» در مرحله جدید تکنو سرمایه داری شامل باز سازی بنیادین سازماندهی مجدد اقتصاد، سیاست و فرهنگ جهانی بوده است. این هویت با بحثهای پست مدرنیسم که دلالت بر شکاف بنیادین با گذشته دارد،پیوند خورده است.البته،این هویت نمی تواند جدا از تاریخ وچشم انداز آینده تلقی شود.ازاین رو،کنشگران شیعه ناگزیر بدون در نظر گرفتن مرز های سیاسی ومحدودیت های ناشی از آن با استفاده از توانمندی های موجود اقتصادی،اجتماعی وسیاسی که به ویژه در عصر تکنولوژی واطلاعات در فضای سایبر کسب می کنند اقدام به ساخت هویت جدیدی می کنند که موقعیت آنها را به صورت یکپارچه اما چند گانه در منطقه و جهان،از نوتعریف کند و به دنبال تحقق،احراز واثبات هویت برنامه دار،آمال آرزو های خود را در برابر دیگران جستجو کند که این مسأله به دلیل عامل تغییر نگرش دیگران نسبت به شیعه به شدت اهمیت یافته است(فولر و فرانکه، 1384، 38) ودر مفاهیمی چون«هلال شیعه»5، «احیای شیعه»6، «خیزش شیعه»7، «پان شیعیسم»8 و … مطرح است.

جدول1- روند تحولات هویت شیعه
ردیف
دوره
ماهیت
کارکرد
نمونه
1
پیش مدرن
جوهر ثابت
مشروعیت بخش
پیدایش مفهوم شیعه علی(ع) در زمان حضرت رسول اکرم(ص)
2
مدرن
ذات متغیر
مقاومت
تقیه
3
پست مدرن
باز سازی بنیادین
برنامه دار
هلال شیعه
تحلیل فرصتها وتهدید های تشیع درژئوپلیتیک پست مدرن
پس از پایان جنگ سرد و به خصوص سرنگونی رژیم بعث در عراق، سرعت جنبش های اجتماعی و فرهنگی شیعیان تحت تأ ثیر پیشرفت تکنو لوژی ارتباطات افزایش چشمگیر یافته است. به لحاظ ژئوپلیتیک، روی کار آمدن دولت شیعی در عراق،جنگ سی وسه روزه حزب ا… لبنان و قیام های شیعیان عربستان،یمن وبحرین شرایط جدید تشیع در دوره ژئوپلیتیک پست مدرن تلقی می شود و توسعه فضای سایبر بستر بسیار مستعدی برای تعاملات فرهنگی دیازپوریک تشیع فراهم می آورد.
آموزه های انقلاب اسلامی
بدون شک انقلاب اسلامی ایران یک تحول بزرگ سیاسی – اجتماعی بود که با جایگزین کردن نظام

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درباره ژئوپلیتیک، انقلاب اسلامی، مبانی نظری، جهان اسلام Next Entries دانلود پایان نامه درباره ژئوپلیتیک، انقلاب اسلامی، ایدئولوژی، جهان اسلام