دانلود پایان نامه درباره پایگاه اقتصادی، طبقه اجتماعی، رسانه های جمعی، شاخص های عینی

دانلود پایان نامه ارشد

تعریف عملیاتی دینداری از جمله موضوعات بحث برانگیزی بویژه در میان جامعه شناسان بوده است . تا جاییکه برخی از صاحبنظران تلاش برای تعریف و مفهوم سازی دین را بی ثمر و غیر ضروری دانسته اند ( Tompson & kent , 2008 )
در این پژوهش برای سنجش میزان دینداری پاسخگویان از مدل گلاک و استارک78 استفاده شده است که بیشترین استفاده را در پژوهش ها دارد . کلاک و استارک بر این باورند که در همه ادیان با وجود تفاوت هایی که در جزییات آنها وجود دارد عرصه های مشترکی وجود دارد که دینداری در آن متجلی می شود (Glock & Stark,2008 ) . این عرصه شامل ابعاد چهارگانه دینداری است که عبارتند از : بعد اعتقادی ، بعد مناسکی ، بعد عاطفی و بعد پیامدی .
بعد اعتقادی دینداری به باورهایی اشاره دارد که انتظار می رود مومنان به آنها اعتقاد داشته باشند . این بعد به اصولی معادل اصول دین در اسلام یا آنچه گلاک و استارک تحت عنوان « باورهای پایه ای مسلم » می نامند اشاره دارد .
بعد مناسکی شامل اعمال دینی مشخصی همچون عبادت ، نماز ، روزه که انتظار میرود پیروان دین آنها را بجای آورند .
بعد عاطفی (تجربی) که به عواطف و احساسات مذهبی ناشی از اعتقاد دینی نظیرحس ستایش ، تواضع و احساس کوچکی در برابر خدا ، احساس معنویت در اماکن مذهبی و احساس ندامت پس از ارتکاب گناه راجع است .
بعد پیامدی که ناظر بر اثرات باورها ، اعمال ، تجارب و دانش دینی بر زندگی روزمره پیروان است . (Ibid :20-21 ) این بعد به نقش حداکثری یا حداقلی دین در زندگی فرد اشاره دارد .
این متغیر نیز در سطح سنجش ترتیبی بوده و هر کدام از ابعاد نامبرده از طریق گویه هایی که با متن دین اسلام تطبیق یافته است مورد سنجش قرار گرفته است . فهرست گویه های مذکور به تفکیک ابعاد مختلف در جدول زیر آمده است .
جدول2-6-4- معرف ها و گویه های سنجه دینداری
متغیر
ابعاد
معرف ها
میزان دینداری
دینداری اعتقادی
میزان اعتقاد به خدای یگانه (اصل توحید ) – اینکه چقدر فرد به فرستاده شدن پیامبران از سوی خداوند برای هدایت انسانها اعتقاد دارد (اصل نبوت ) – اعتقاد به قران به عنوان منبع وحی و رابطه خدا با انسان –اعتقاد به وجود جهان آخرت و روز حساب (اصل معاد ) – اعتقاد به وجود جهنم و بهشت – اعتقاد به احکام دینی به عنوان راه رستگاری و خوشبختی – اعتقاد به ظهور منجی

دینداری مناسکی
میزان توجه به انجام احکامی مانند : نماز خواندن ، روزه گرفتن ، شرکت در مراسم مذهبی ، خواندن قران ،در صورت استطاع انجام حج ، رجوع به رساله مجتهدان و استفتاء از آنها در امور جاری زندگی

دینداری پیامدی
اینکه فرد چقدر در امور جاری زندگی احکام اسلام را درباره اعمال نهی شده ، ازقبیل غیبت کردن ، ربا خواری ، دروغ گفتن ، نگاه و رابطه با نامحرم رعایت می کند . چقدر مواظب حلال و حرام خود در زندگی میباشد . چقدر برای دین در تنظیم روابط دنیوی نقش قائل است .

دینداری عاطفی(تجربی)
اینکه فرد چقدر احساس نزدیکی به خدا دارد ؟ چقدر ترس و دلهره از واقعه قیامت در فرد وجود دارد ؟ چقدر فرد به زیارت مکانهای مذهبی احساس نیاز می کند ؟ چقدر مناسبت های مذهبی (میلاد و شهادت ) در تغییر حالات احساسی فرد تاثیر گذار است ؟ احساس نیاز به معنویت مذهبی درفرد چقدر است؟

2-6-2-3-موقعیت اقتصادی – اجتماعی :
تعریف مفهومی :
پایگاه اجتماعی نشان دهنده اعتبار ، ارزش ، موقعیت و جایگاه اجتماعی فرد است و با نقش اجتماعی هم رابطه منظمی دارد . (محسنی ، 1374 :267 )
معمولاَ در تعریف این اصطلاح به دو شیوه عمل می شود یک دسته افرادی هستند که این مفهوم را برمبنای عوامل عینی چون : شغل ، درآمد ، تحصیلات و غیره تعریف می کنند و دوم آنهایی هستند که این مفهوم را برمبنای عوامل ذهنی تعریف می کنند . مارکس یکی از نمایندگان رویکرد عینی به طبقه است . طبق تعریف مارکس از طبقه « موقعیت طبقاتی افراد دقیقاَ بر اساس جایگاه و عملکرد شان در چارچوب نظام عینی اقتصادی تعریف می شود » ( مارکس ،1971 :80 ) در مقابل ، نظریه های ذهنی مربوط به طبقه بر خصلت های روانی اعضای طبقه تاکید می کنند . در این رویکرد مفاهیم حیثیت ، عقاید سیاسی و احساسات مربوط به شیوه های محلی و منطقه ای زندگی جای نگرش های دقیقاَ اقتصادی را می گیرد . از جمله نظریه پردازانی که طبقه را به این صورت مفهوم پردازی می کند کورنهاوزر است از نظر وی طبقه بخشهایی از جامعه است که در مورد علایق و جایگاه خود یک جور فکر کرده ، دیدگاه و نگرش مشترک و مشخصی دارند ( ریزمن و انگویتا ، 1383 :126) به عقیده وی مشخصه اصلی تعیین کننده طبقه ، هویت روانشناختی مشترک یا مجموعه ای از نگرش های افراد است و معیارهای عینی چون شغل و درآمد بیشتر بعنوان شاخص طبقاتی به شمار می رود . از دیگر نظریه پردازانی که بین جنبه های عینی و ذهنی در تعریف طبقه تفاوت قائل می شود ساندرز79 است . او اولی را ( تعریف طبقه بر اساس جنبه های عینی ) قشر نامید و آنرا به گروهبندیهای اقتصادی و اجتماعی و دسته بندیهایی از مردم اطلاق کرد که بر اساس شغل ، قدرت ، درآمد ، سطح زندگی ، سطح تحصیلات و معیارهای دیگر تقسیم بندی می شوند . از سوی دیگر مفهوم طبقه را مولفه ای ذهنی می داند که عبارتست از گروهبندیهای روان شناختی – اجتماعی و از نظر ویژگی کاملاَ ذهنی و وابسته به تعلق به گروه . (Saunders , 1990:127)
در این تحقیق در تعریف عملیاتی و معرف یابی پایگاه اقتصادی – اجتماعی به هر دو جنبه عینی و ذهنی توجه شده است . در بخش عینی از یک شاخص ترکیبی متشکل از درآمد ، شغل ، تحصیلات ، محل سکونت ، نوع مسکن و خودرو استفاده گردیده به این ترتیب که مجموع نمراتی که فرد در هر کدام از آیتم ها بدست می آورد نمره کل فرد در بخش شاخص های عینی پایگاه اقتصادی – اجتماعی بر آورد خواهد گردید .
از جمله شاخص های ترکیبی که بعنوان الگو و مبنایی برای محاسبه پایگاه اقتصادی – اجتماعی در این تحقیق مورد توجه بوده است . شاخص «هولینگ شید » «شاخص اقتصادی – اجتماعی دانکن » و « نمرات پایگاه اقتصادی – اجتماعی پاورز » می باشد (میلر ، 1380 : 380-420) بطور مثال شاخص هولینگ شید شاخصی است مرکب از فاکتور درآمد ، شغل ، تحصیلات ، محل سکونت ، نوع مسکن و خودرو . در مرحله اول بهر کدام از مولفه های مذکور نمره ای اختصاص می یابد و سپس به هر کدام از آنها بر حسب میزان اهمیت ، وزن و ضریبی اختصاص داده می شودکه در نمره اولیه ضرب می شود . در مجموع از نمرات جزئی افراد در هر شاخص نمره کل فرد به دست می آید و طبقه اجتماعی فرد را تعیین می کند .
در بخش دوم به ارزیابی ذهنی فرد از پایگاه اقتصادی – اجتماعی توجه شده است . منظور از ارزیابی ذهنی خود پنداشت فرد از جایگاهش در ساختار اجتماعی است . در اینجا مبنای عمل تئوری سنترز می باشد . به عقیده وی در نظر گرفتن هویت ذهنی طبقه قبل از هر چیز مستلزم آنست که طبقه واقعیت اصلی خودش را بدست آورد . این واقعیت از طریق باور های مردم نسبت به جایگاه خود در جامعه و تعیین هویت طبقاتی توسط خود افراد حاصل می شود . (ریزمن و انگویتا ،1383:128)
ویژگی مهم تحقیق سنترز با یک سوال مشخص می شد : اگر از شما سوال شود که یکی از چهار عنوان را برای طبقه تان بکار ببرید شما کدامیک را به عنوان طبقه اجتماعی تان بر می گزینید : طبقه پایین ، طبقه کارگر ، طبقه متوسط و طبقه بالا . ( ریزمن و انگویتا ، 1383 :130) به این ترتیب سنترز بر آن بود که گرچه محقق برای مطالعه طبقه اجتماعی ناچار باید مبنایی عینی داشته باشد و از شاخص های عینی استفاده کند اما مهمترین اصل تعیین هویت ذهنی طبقه اجتماعی است .
بر این اساس در این تحقیق در بخش دوم سنجش موقعیت طبقاتی افراد، گویه هاو پرسش هایی طراحی گردید تا برداشت ذهنی آنها را از جایگاه اقتصادی – اجتماعی شان ارزیابی کند . این گویه ها برداشت و ارزیابی ذهنی افراد را در چهار بعد در آمد ، تحصیل ، شغل و مسکن در یک طیف پنج گزینه ای اندازه گیری می کند بطور مثال در باره تصور ذهنی پاسخگویان از رتبه شغل ایشان پرسش زیر طراحی گردید :
شما رتبه شغلی خود را در قالب کدامیک از مراتب زیر ارزیابی می کنید ؟
بسیار بالا بالا متوسط پایین خیلی پایین
پرسشهای مشابهی در مورد هر کدام از آیتم های در آمد و مسکن طراحی گردید . علاوه بر آن برداشت و تصور ذهنی کلی پاسخگویان از موقعیت طبقاتی خود در قالب سوالی مشخص به شرح زیر مورد سنجش قرار گرفت .
اگر مردم را به پنج طبقه اقتصادی خیلی بالا ، بالا ، متوسط ، پایین ، و خیلی پایین تقسیم کنیم شما خود را در کدام طبقه اقتصادی جای می دهید ؟ خیلی بالا – بالا – متوسط – پایین – خیلی پایین
در نهایت مجموعه نمره ای که در دو بخش شاخص های عینی و ذهنی به پاسخگویان اختصاص می یابد. پایگاه اقتصادی و اجتماعی آنها را تعیین خواهد کرد .
جدول زیر شاخص های پایگاه اقتصادی – اجتماعی مورد استفاده در این تحقیق را به طور خلاصه نشان می دهد .
جدول 2-6-5- معرف ها و گویه های پایگاه اقتصادی – اجتماعی
متغیر
بعد
معرف ها
پایگاه اقتصادی – اجتماعی
عینی
مجموعه درآمد اعضای خانواده – میزان تحصیلات – نوع شغل – منطقه سکونت – نوع مسکن و ارزش آن – نوع خودرو و ارزش آن

ذهنی
ارزیابی ذهنی پاسخگویان از رتبه شغلی خودشان – ارزیابی ذهنی پاسخگویان از رتبه تحصیلی شان -ارزیابی ذهنی پاسخگویان از رتبه درآمدی شان – ارزیابی ذهنی پاسخگویان از ارزش مسکن و منطقه سکونت گاهی شان – ارزیابی ذهنی پاسخگویان ازموقعیت خود در بین طبقات اجتماعی سه گانه
2-6-2-4-میزان استفاده از رسانه های جمعی :
رسانه های جمعی آندسته از وسایل ارتباطی است که در تمدن های جدید بوجود آمده است و مورد استفاده اند و ویژگی اصلی آنها قدرت و شعاع عمل گسترده است . (کازنو ،1365 :3 ) رسانه در این تعریف واسطه یا به تعبیر کازنو حاملی است که به کمک آن معنا یا پیام از فرستنده به گیرنده انتقال می یابد . امروزه به موازات پیشرفت های حاصله در حوزه چاپ و نشر و نیز حوزه های الکترونیک و توسعه فضاهای ارتباطی مجازی ، انواع مختلفی از رسانه بوجود آمده اند و در علوم ارتباطات نیز طبقه بندی های مختلفی از رسانه های جمعی بعمل آمده است . در یکی از طبقه بندی ها ( ویمر و دومینیک ،1386)رسانه ها به دو گروه رسانه های چاپی (شامل کتاب ، روزنامه ، مجله و… ) و رسانه های الکترونیک ( شامل اینترنت ، تلویزیون ، رادیو ، ماهواره و موبایل ) تقسیم بندی شده است . بعضی از طبقه بندی ها بطور جزئی تری انواع رسانه ها را تقسیم بندی کرده است و بین رسانه های دیداری و شنیداری مانند تلویزیون و رادیو و رسانه های اینترنتی تفکیک قایل شده است . در این تحقیق برای اندازه گیری و سنجش میزان استفاده از رسانه شاخصی تهیه گردید که در قالب آن هم به بعد تنوع استفاده از رسانه ( گوناگونی رسانه های مورد استفاده افراد ) و هم به کمیت استفاده از رسانه ها ( تعداد ساعات استفاده از رسانه ها ) توجه شد . البته باید توجه داشت که افراد مختلف بطور یکسان و یکنواخت از رسانه های متفاوت استفاده نمی کنند به این صورت که کسانی که از رادیو تلویزیون داخلی استفاده زیادی می کنند لزوماَ به همین نسبت از رسانه های مکتوب و یا رسانه های مرتبط با اینترنت بهره نمی گیرند به همین نسبت حالت معکوس آن نیز قابل تصور است . این نکته وقتی اهمیت بیشتری می یابد که جامعه آماری تحقیق را (اساتید دانشگاه و فرهنگیان ) در نظر آوریم که در بین آنها رغبت به رسانهای مکتوب و اینترنت بیشتر از سایر اقشارجامعه است (بالاخانی و جواهری ، 1385) و در مقابل میزان رغبت و استفاده از رسانه هایی مانند تلویزیون و رادیو در بین این قشر به دلیل صرف وقت بیشتر به رسانه های مکتوب و اینترنت کمتر از عامه جامعه است در بین دو قشر مورد مطالعه نیز به نظر میرسد اساتید دانشگاه به دلایل شغلی و علمی بیشتر از فرهنگیان به رسانه های مکتوب و شبکه های اینترنتی رغبت و گرایش داشته باشند از سوی دیگر تجربه

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درباره احساس امنیت، فرهنگ سیاسی، امنیت اجتماعی، مشارکت سیاسی Next Entries دانلود پایان نامه درباره جامعه آماری، آموزش و پرورش، دانشگاهها، علوم پزشکی