دانلود پایان نامه درباره نمایشنامه، داستان کوتاه، عناصر داستان، ادبیات نمایشی

دانلود پایان نامه ارشد

داستان ها واقع مي شود زيرا در نظرية بازتاب، ضمن بيان كليّت داستان و ارائة تصوير همه جانبه از واقعيّات اجتماعي، توجه به شخصيّت هاي تيپيك يا به عبارتي ديگر، نشان دادن تيپ ها و طبقات گوناگون اجتماعي نيز مطرح مي شود.
اين رساله، پژوهشي انتقادي است كه مجموعة داستان هاي محمود طيّاري را از ديدگاه علم جامعه شناسي مورد نقد و بررسي قرار مي دهد. در مجموع، اين رساله در 5 فصل تدوين شده است كه با توجه به اهداف در نظرگرفته شده به شرح زير مي آيد:
فصل اول با هدف آشنايي بهتر و بيشتر با محمود طيّاري، از زندگي، آثار، تأليفات نويسنده و ويژگي هاي آثار داستاني او مطالبي بيان مي كند.
فصل دوم در باب جامعه شناختي ادبيّات و نظريات مختلفي كه پژوهشگران اين علم مطرح كرده اند، مباحثي ارائه مي كند. همچنين رابطة جامعه و ادبيّات و تأثير متقابل آن ها بر روي هم، مورد بررسي قرار مي گيرد. هدف اصلي در اين فصل، آشنايي بهتر با روش ها و اهداف نقد جامعه شناختي ادبيّات و رمان، نظريات صاحب نظران جامعه شناسي رمان و نظريه ی بازتاب واقعيّت و جايگاه تيپ و شخصيت در نقد داستان هاست.
فصل سوم اختصاص دارد به ارائة خلاصه اي از داستان هاي مجموعه هاي مختلف داستاني نويسنده و بررسي برخي عناصر داستاني در آن ها.
در فصل چهارم سعي ما بر اين بوده تا با تحليل درون ماية داستان ها و دقّت در وقايع زمان انتشار آن ها، وارد نقد و تحليل آن ها شويم. درهمين رابطه، ابتدا مروري بر نظريات و انديشه هاي گوناگون مطرح شده در فصل هاي پيشين مي اندازيم، سپس به توصيف و تحليل اين آثار مي پردازيم. هدف اين فصل، تحليل دقيق نگاه نويسنده به اجتماع و مسائل آن و ميزان بازتاب رويدادها و واقعيّات اجتماعي در اين داستان ها و بررسي شخصيت ها و تيپ هاي اجتماعي بوده است.
فصل ششم نتايج حاصل از اين نقد و بررسي ها را ارائه مي دهد .

فصل اول

1-1) زندگي
محمود طیّاری، نوزدهم اسفند ماه 1317 در شهر رشت متولد شد. او کودکی، نوجوانی و بزرگسالی اش را در همان شهر گذراند. خانواده اش از طبقة مردمان معمولی و قشر پایین دست جامعه بودند. او پس از اتمام تحصيلات متوسطه به عنوان بهداشت يار در روستاهاي توابع رشت مشغول به كار شد. او در سال 1348 ازدواج کرد و حاصل این ازدواج دو فرزند دختر و پسر است. امّا این زندگی مشترک دوام چندانی نداشت و پس از 14 سال به جدایی منجر شد. پس از آن، طیّاری درراه تحصیلات عالی فرزندان در سال 1376 رهسپار تهران گشت و تاکنون ساکن تهران است.
«طیّاری پس از طیّ یک دوره افسردگی طولانی، که فاصلة سال های 59 تا 65 را در بر می گرفت، از هر چه رنگ تعلّق پذیرد – با بازنشستگی زودرس و متاركة دیرهنگام ! – آزاد و به شعر و نمایشنامه پرداخت.» (طيّاري: www.Tayari.ir)
طیّاری کارمند اداره فرهنگ استان گیلان بود و پس از آن «از بیست و اندی سال پیش ، جز به کار ادب بار از کسی نبرد!» (طيّاري،18:1388)
میرعابدینی در صدسال داستان نویسی ایران این گونه به معرفی او پرداخته است: «او از نخستین نویسندگانی است که پس از به آذین و رادی دربارة زندگی در شمال ایران داستان نوشت، …و نوشته هایش از برخوردهای شغلی اش در شهرها و روستاهای محل خدمتش تأثیر پذیرفته اند.» (ميرعابديني،586:1386)

1-2) آثار
محمود طیّاری در سه شاخة داستان، نمایشنامه و شعر، آثار متعدّدی منتشر کرده است :
مجموعه داستان
1. خانة فلزی، مجموعه اي از داستان های کوتاه که شامل 15 داستان و 2 نمایش نامة تک پرده است و در پاییز 1341 منتشر شد.
2.طرح ها و کلاغ ها، دوّمین اثر انتشاریافتة طیاری در سال 1344 است که شامل طرح های روستایی است.
3. کاکا، سوّمين مجموعة داستاني که از 7داستان کوتاه و یک نمایشنامه تشکیل شده، در سال 1346 به چاپ رسیده است.
4. صدای شیر، مجموعه ای از طرح ها و داستانهای کوتاه است که در سال 1350 منتشر شد.
5.آن سال برفي، آخرین مجموعة داستانی که شامل 20 داستان کوتاه است، درسال 1379 انتشار یافت.
6. رمان سینما، تنها داستان بلند طیّاری است که در سال 1383 چاپ شد و مهمّترین و بهترین اثر او محسوب می شود.
نمایشنامه
1. گلبانک، نمایشنامة تک پرده، 1350.
2. تا زیر میز فرمانده، تريلوژي نمايش، خرداد 1357.
3. مارخانگی، نمايشنامه اي كه در پاییز 1358 منتشر شد و طیاری 11 سال بعد، مجلس اوّلی را به آن افزود و از سه به چهار مجلس، با نام مارنقره تغییر وضعیت یافت.
4. صندلی چرخدار، فيلمنامه، 1363.
5. چل گیس خاتون، نمايشنامه، 1373.
6. عروس زره پوش، تريلوژي نمايش، 1378.
7. هفت سال سیاه، نمايشنامه، 1380.
8. پس گل من کو، که شامل 12 نمایش تک پرده است و در سال 1380 منتشر شد.
9. اپرای پیاز، متنِ اوّل برندة جایزة مسابقة بزرگ ادبیات نمایشی ایران در سال 1387 منتشر شد.
10. مسترموش، نمايشنامه، 1388.
داستانهای کودكان
1. خروس بال طلا، مجموعه ای از قصه های کودکان که در سال 1370 به چاپ رسید.
2. آفتاب و مورچه، بي تا.
شعر
1. نارنجستان، 1370.
2. همیشه برفی، 1372.
3. یه موشته سرخ آلوچه، 1380.
4. کولی و ماه، بي تا.
داستان گیلکی
1. تی دست مرا فادن، 1384.
2. پیله برفی، بي تا.

1-3) ويژگيهاي هنري
طیّاری در آغاز فعالیّت هنری خود و در مجموعه های اولیه اش، با نگاهی به محیط اجتماعی و اقلیمی خود، ساختاری خاص و زبانی ساده و توصیفی داشت. در ابتدا توجه و دقت او به اصول و فنون داستان نویسی و انتخاب نوع شخصیت ها، او را به عنوان نويسنده اي توانا مطرح كرد.
طیّاری ابتدا با شعر شروع کرد و آن گونه که خود به آن اشاره می کند: «از بهار سی و دو که پانزده سالم بود با شعری کلاس را بهم ریختم. این کف دهان که می بینی حالا شفا می دهد، تبرّک یافتة آن زمان ها است.» (حسيني،70:1373) نیز در جای دیگر مي گويد: «همه چيز با شعر شروع شد: زبان نرم ايرج، زبان تصويري عشقي و زبان ستيزه جوي عارف، بار معنايي خود را به زبان من داد. تابلوي «اوايل گل سرخ است» از ميرزادة عشقي، «زهره و منوچهر» از ايرج ميرزا و بعدها سروده هاي عارف كارِ گردش زباني مرا آسان كرد و براي هميشه «رقص پا با زبان» را به من آموخت.» (طياري،12:1388)
جدا از شعر، اولین کار داستانی طیّاری یک رمان با نام بیداد فقر بود که طیّاری آن را به سال 1336 در سه دفتر صدبرگی نوشت، اما هرگز این رمان او چاپ نشد.(صاحبان زند،109:1384)
آن چه طیّاری در مجموعه های اول ارائه می دهد، برمبنای زبانی توصیفی، احساسی و رمانتیک است و در عین حال از بیان واقعیّت های اساسي که در لابه لای زندگی روزمرّه در جریان است، غافل نیست. او در طرح ها و کلاغ ها، نویسنده ای مطرح می شود و چون این طرح های روستایی ادراکی قوی دارد و چشم اندازی دقیق و رسا از واقعیّت های جامعة روستایی شمال کشور ارائه می دهد، در میان دیگر آثار نویسنده، ارزشی دیگر پیدا می کند.
«رمان هاي كرايه ايِ پليسي ـ تاريخي، پاورقي هايي مثل «دلشاد خاتون»، «يادداشت هاي يك معلم» از محمد عاصمي، محرّك و برانگيزانندة من بود و شخصيت پي گير مرا در ادبيات ساخت. اما آن چه جنبه هاي ژورناليستي را از من گرفت و شأن دوباره به من داد، داستانهاي چوبك، هدايت، بزرگ علوي و ابراهيم گلستان بود.» (طياري،12:1388)
طیّاری نویسنده ای است که در همة آثارش به دنبال زبانی خاص است. این جستجو که نویسنده را به سمت کوتاه نویسی در طرح ها و کلاغ ها سوق داده، در آثار بعدی او به زبانی ادبی، شاعرانه و سرشار از آرایه ها تبديل می شود. او این نوع کاربرد زبانی را در نمایشنامه هایش نیز پی گرفت.
هدف طیّاری از برگزیدن زبان سمبلیک در برخي داستان ها این است که نوشته هایش با دیگر نویسندگان که از دید او «کیلویی نویس» هستند، متفاوت باشد و معتقد است که نوشته ای از ارزش هنری برخوردار است که تنها خواص آن را درک کنند. تمام تلاش او این است که نوشته هایش سطحی نباشد و نگاه و دقت خواننده به عمق باشد، تا درک دقیق تری از آن به دست آورد.(ازافادات شفاهي نويسنده)
طیّاری معتقد است که زبان باید در خدمت فکر باشد و می گوید : « در کار نوشتن، زبان درکنترل و شیء درخدمت است»، او شیوة نوشتاری خود را معادل «راه رفتن مور، روی گوی بلور» می داند و می گوید « کلمه از هر طرف که برود، به خودش می رسد: جنس زبان من کریستال است». همچنین «رقص پا با زبان»، عنوان دیگری است که او برای خصیصة زبانی خود مطرح می کند. (ر.ك.پنجه اي،97:1381-50)
نکتة مهمّ و قابل توجه در ساختار داستان های طیّاری توجه به فرم، نه محتوا، استفاده از زبان ورزی ها و بازی های زبانی و گفتگوهای داستانی است. او در ساخت و پرداخت گفتگوهای داستانی قدرت و مهارتی بالادارد. اساس بیشتر داستانهای او بر گفتگو استوار است.
از دیگر خصیصه های داستانی او اینکه داستان های او از مایه های اقلیمی، بومی و خانوادگی شکل گرفته اند. دنیای این داستان ها، دنیای تلخ و غم بار فقر و تنگدستی و ناتوانی است و آدم های این داستانها از اقشار و طبقات فرودست جامعه اند که در برابر واقعیّت های بی رحم زندگی به خفّت و ناتوانی راضی شده اند. بُن مایة اکثر آثار او فقر اقتصادی و فرهنگی جوامع شهری و روستایی است. «در انگیزه یابی یا شناخت عوامل مؤثر در شکل گیری منش و آثار وی باید گفت: ابتدا کتب پلیسی و پاورقی روزنامه ها و سپس اشعار ایرج میرزا و میرزادة عشقی و عارف قزوینی و بعدها داستانهای صادق هدایت و صادق چوبک به طور جنبی، در قدرت بخشی جهات دید و زبان او مؤثر می شود.» (طيّاري،www.tayari.ir)
بافت و فضای یکسان، شخصیّت های تکراری و زاویة روایت مشترک از ویژگی های مهمّ داستانهای دهة هفتاد اوست. حتّی در آخرین اثر داستانی طیاری که تنها رمان منتشر شدة اوست، علی رغم تلاش در ایجاد تفاوت با سایر مجموعه ها، آنچه مشهود است، همان فضای آشناست که طیّاری با یاری جستن از تجربیّات و خاطرات خود، آن را عرضه می کند.
طیّاری در نخستین دورة نويسندگی خویش، آثاری مردم گرایانه و در جهت ارزش ها و باورهای جامعه می نوشت، اما در دوره های بعد، او را نویسنده ای درونگرا می یابیم که به انعکاس احساسات و تجربیّات شخصی و خاطرات خویش می پردازد.

فصل دوم

2-1) بخش اول: جامعه شناسي ادبيّات
2-1-1) درآمد
از گذشته تاکنون، متفکّران و پژوهشگران برای مطالعه و بررسی ادبیّات روش ها و دیدگاه های مختلفی را به کارگرفته اند. یکی از شیوه های نقد و بررسی ادبیّات که عمر نسبتاً کوتاهی دارد، نقد ادبی از دیدگاه جامعه شناسی است. در جامعه شناسی ادبیّات، پژوهشگر در پی شناخت روابط موجود میان جامعه و ادبیّات است و از آن جا که ادبیّات یک پديدة اجتماعی محسوب می شود، پیوندهای شکل گرفته میان ادبیّات به عنوان بازتاب دهندة واقعیّات جامعه و جامعه به عنوان نهادی تأثیرگذار بر روی آن، مورد بررسی قرار می گیرد.
در این شيوه، به ادبیّات به عنوان يكي از نهادهای اجتماعی نگریسته می شود، زیرا «ریشه در زندگی اجتماعی انسان دارد.» (ستوده،56:1378) از همین روست که تحوّلات زندگی اجتماعی برآن تأثیر می گذارد. از سوی دیگر ادبیّات به عنوان زیر مجموعة هنر «از ذات زندگی اجتماعی می تراود و یکی از عوامل ضروري حیات اجتماعی است و پایاپای تحوّلات جامعه تحول می پذیرد.» (آریان پور،76:1354)
جامعه شناسی به عنوان یک علم با اتّخا

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درباره نقد داستان، جامعه شناختی، جامعه شناسی، صاحب نظران Next Entries دانلود پایان نامه درباره جامعه شناسی، جامعه شناختی، نقد جامعه شناختی، آثار ادبی