دانلود پایان نامه درباره نشانه شناسی، ساختار زبان، بررسی تطبیقی، دانشگاه تهران

دانلود پایان نامه ارشد

كتابش « ايران و ايرانيان» (لندن، 1886 ) براي مطالعه و بررسي اين نمايش از اهميت فراوان برخوردار است.
در ادامه تحقيقات پژوهشگران و محققاني چون خوچكو ، برزين و پلي در زمينه تعزيه، ويلهلم لتين پانزده مجلس اين نمايش آييني را جمع آوري و تحت عنوان، « نمايش در ايران» منتشر كرد. كه اهميت اين كتاب بسيار روشن است.
در دوران پس از جنگ جهاني دوم، به مطالعه و بررسي نمايش تعزيه توجه فراوان شده است. در سال 1950 هنري ماسه، خاورشناسي مشهور فرانسوي ترجمه اي ناتمام از كتاب « شهادت قاسم» از خوچكو را بصورت گلچين ارائه نمود. در ميان سال هاي 1955-1950 ، انريكو چرولي، سفير ايتاليا در ايران تعداد غير قابل باور 1055 مجلس تعزيه را از مناطق مختلف ايران جمع آوري و به كتابخانه واتيكان در رم اهدا نمود. اين مهم ترين مجموعه مجالس تعزيه تا اين تاريخ مي‌باشد.
تعزيه ، موضوع رساله دكتراي فلسفه و پايان نامه هاي استادان هنر نيز بوده است. در 1952 مهدي فروغ براي رساله دكتراي خود در دانشگاه كلمبيا «بررسي تطبيقي قرباني كردن حضرت ابراهيم در شبيه خواني هاي ايران و نمايش هاي مذهبي غربي» را ارائه داد كه بعدها از سوي وزارت فرهنگ و هنر در تهران چاپ شد. در 1959 ؛ عباس بني صدر رساله دكتراي خود را تحت عنوان « تعزيه» به دانشگاه ادبيات دانشگاه پاريس ارائه داد در 1966 هيلدگار مولر، در دانشگاه آلبرت لودويگز فرايبورك رساله دكتراي خود را تحت عنوان تحقيق درباره نمايش ايراني نوشت ( تاريح انتشار 1966). در 1977 دو محقق ايراني رساله هاي دكتراي خود را در زمينه تعزيه ارائه نمودند. پرويز ممنون از دانشگاه وين با عنوان «تعزيه نمايش شيعي- ايراني» و داود منشي زاده با نام «تعزيه نمايش ايراني» از دانشگاه اوپسالا اين محققان بودند. كتاب ممنون درباره سير تاريخي تعزيه و شيوه اجرا و بازي آن و پژوهش منشي زاده شامل توصيف مراسم محرم مي‌باشد . در سال 1967 پيتر چلكووسكي رساله دكتراي خود در دانشگاه تهران تحت عنوان « ادب عوام و تعزيه ايراني» نوشت. همچنين در 1975 ژان كالمار دكتراي فلسفه خود را از دانشگاه پاريس تحت عنوان «فرهنگ سوگواري امام حسين در ايران ماقبل صفوي» نوشت.
آثار محققان ادب ايران را بايد با كتاب در خور توجه بهرام بيضايي، « نمايش در ايران» ( تهران ، 1344/66-1965 ) شروع نمود. بيضايي، نمايشنامه نويس، كارگردان فيلم و منقد هنر است.
دومين كتاب جامع در اين زمينه تعزيه از صادق همايوني است با عنوان «تعزيه و تعزيه خواني» ( از انتشارات سازمان جشن هنر، تهران 1354/ 76-1975) . همايوني نويسنده اي است كه تاليفات در خور توجهي درباره تحولات وسير پيشرفت نمايش تعزيه در ايران را دارد.
پتر چلكووسكي گردآورنده «تعزيه هنر بومي پيشرو ايران 1367 نشر علمي و فرهنگي» مجموعه مقالاتي را از محققان و نويسندگان مختلف در مورد آيين تعزيه ارائه مي كند. جمشيد ملك پور در كتاب «سير تحول مضامين در شبيه خواني 1366 نشر جهاد دانشگاهي» به منابع ديني و ادبي و نمايشي شبيه خواني مي پردازد. دكتر ابوالقاسم جنتي عطايي در كتاب «بنياد نمايش در ايران 1333 نشر صفي عليشاه» به منبع و منشأ تمدن و هنر ايراني پرداخته و اشكال نمايش را در ايران بررسي مي‌كند.
لاله تقيان در اثر «تعزيه و تئاتر در ايرن 1374 نشر مركز» به تاريخ تعزيه خواني و اصطلاحات نمايش رو حوضي پرداخته و گوشه‌هايي از تاريخ تئاتر در ايران را نقد و بررسي مي‌كند. استاد نمايش‌هاي آييني جابر عناصري در اثر «نمايش و نيايش در ايران 1366 نشر جهاد دانشگاهي» به متدلوژي نمايش‌هاي سنتي در ايران پرداخته از سياوشان تا امروز را مورد مطالعه قرار مي‌دهد.
عنايت الله شهيدي در كتاب «تعزيه و تعزيه خواني از آغاز تا پايان دوره قاجار در تهران 1380 نشر دفتر پژوهش‌هاي فرهنگي» اثري ممتاز و به ياد ماندني را ارائه مي‌كند كه در زمينه تحقيق و پژوهش در مورد آيين تعزيه كم نظير مي‌نمايد. شهيدي در ابتدا به كاركرد و نقش تعزيه خواني و ويژگي‌هاي آن و سپس پيدايش و پيشينه و روند تكوين و تحول اين آيين را بررسي كرده و به شكل‌هاي تعزيه خواني و مكان‌هاي آن اشاره نموده و سپس موسيقي و ادبيات تعزيه را مورد مطالعه قرار مي‌دهد. در پايان اثر او به شرح حال تعزيه خوانان و تعزيه گردانان پرداخته و منابع و مأخذ اين آيين را مفصل ثبت و نگارش مي كند.
درزمینه تحقیق و پژوهش درباره آئین تعزیه ، تحقیقات گسترده و بسیاری در قالب پایان نامه های دانشگاهی ، انجام پذیرفته که در اینجا به اختصار به چند مورد اشاره می گردد :
1- تجلی عاشورا در هنر ایران(بررسی نمادهای عاشورایی)/فرحناز علی پور/ 1389
2- ریخت شناسی تعزیه / مرتضی شیربک / 1379
3- زیبائی شناسی در تعزیه / شهربانو میرسلطانی / 1381
4- سیر تکاملی تعزیه از آئین تا نمایش / محمدجواد طاهری / 1388
5- نشانه شناسی در نمایش های ایرانی / پیمان گلزاری / 1384
6- بررسی تطبیقی عنصرکارگردانی در نمایش تعزیه ایرانی و تئاتر مدرن / علیرضا میرشکاری / 1389

4-2- مباني نظري تحقيق
براي تشريح اين بخش و بيان نظريه كاربردي در پژوهش موردنظر به ارائه مطالب در دو قسمت:
الف- نشانه شناسي و ب- چارچوب نظري تحقيق پرداخته مي شود.
1-4-2- نشانه شناسي
نشانه شناسی علمی است که به بررسی انواع نشانه ها، عوامل حاضر در فرایند تولید و مبادله و تعبیر آنها،و نیز قواعد حاکم بر نشانه ها می پردازد. این رشته با سخنرانی‌های زبانشناس سوئیسی فردینان دو سوسور در دانشگاه ژنو آغاز گشت. تنها پس از مرگ او بود که به کوشش شاگردانش اندیشه‌های او در کتابی با نام دروس زبانشناسی عمومی درسال ۱۹۱۶ به چاپ رسید. او با رد انگاره ی سنتی که رابطهٔ میان واژه و شئ را یک رابطه حقیقی می‌دانست برای نخستین بار به دلخواه بودن آن اشاره کرد. او هر پیوند ذاتی میان واژه و شئ و همچنین واژه و مفهوم را نادرست خواند و این پیوند را زادهٔ یک همگرایی و همرایی اجتماعی دانست.
او در “درس زبانشناسی عمومی” در توضیح نشانه‌شناسی می‌گوید: می‌توان علمی را تصور کرد که به مطالعه زندگی نشانه‌ها در یک جامعه بپردازد. این علم بخشی از روان‌شناسی اجتماعی و در نتیجه روان‌شناسی عمومی خواهد بود. نشانه‌شناسی معلوم می‌کند که نشانه‌ها از چه تشکیل شده‌اند و چه قوانینی بر آن‌ها حکم فرماست.
او جستار خود را اینگونه می‌آغازد: در همه ي دانش‌ها شئ مقدم‌ترین بخش یک پژوهش است در حالیکه در زبانشناسی هنگامی که به سراغ واژه می‌رویم متوجه می‌شویم که برای بررسی آن واژه نخست نیاز به شناختن دیدگاهمان داریم آیا ما واژه را از دید معنایی بررسی می‌کنیم یا ریشه یابی یا تاریخی یا جزاینها. پس استواری‌ای که دانش باید به دنبال بیاورد در گام نخست به خطر می‌افتد. پس سوسور به دنبال ساختاری استوار به ساختار زبان می‌رسد آنچه بنیاد نشانه‌شناسی را خواهد ساخت.
نشانه‌شناسي با بررسي نشانه‌ها در ساخت‌هاي گوناگون زندگي اجتماعي بشر مي‌كوشد به سه پرسش بنيادين پاسخ گويد: نخست اينكه، دنياي پيرامون ما، با توجه به اينكه ما به‌واسطه نشانه‌ها به درك و فهم آن نائل مي‌شويم، به‌عنوان يك محيط انساني چگونه ساخته شده است؛ دوم آنكه، اين دنيا چگونه به كمك نظام‌هاي نشانه‌اي گوناگون رمزگذاري و رمزگشايي مي‌شود و، در نتيجه، چگونه به يك قلمرو فرهنگي بدل مي‌گردد، قلمرويي كه از فرهنگ‌ها و خرده فرهنگ‌هاي گوناگون و شبكه‌هاي نشانه‌اي خاص پيچيده و پرشماري تشكيل شده؛ و سوم اينكه، ما چگونه از رهگذر نشانه‌ها ارتباط برقرار مي‌كنيم و دست به كنش مي‌زنيم تا اين قلمرو را به جهان فرهنگي جمعي و مشتركي بدل كنيم.
حوزه نشانه‌شناسي چنان وسيع و اهداف و روش‌هاي آن به قدري متنوع است كه به سختي مي‌توان آن را رشته‌اي واحد فرض كرد و شايد بهتر باشد نشانه‌شناسي را رويكردي روش‌شناختي يا حوزه‌اي ميان رشته‌اي بدانيم كه با رهيافت‌هاي گوناگون به بررسي موضوعات مختلفي مي‌پردازد؛ موضوعاتي كه طيف بسيار وسيعي از پديده‌ها از جمله متون ادبي، آثار سينمايي، اسطوره‌ها، تحقيقات جنايي، ارتباطات انساني و جانوري، علوم و فنون، و بررسي‌هاي پزشكي را در برمي‌گيرند. از دانشهایی که با نشانه‌شناسی در ارتباط هستند زبانشناسی، فلسفه، جامعه شناسی، روانشناسی و زیبایی‌شناسی را می‌توان نام برد.
پيشينه پژوهش‌هاي نشانه‌شناختي به دنياي باستان بازمي‌گردد. در نوشته‌هاي فلسفي، منطقي، دستوري، پزشكي، و معرفت‌شناختي يونان باستان و نيز تأملات چيني‌ها، هندي‌ها، و مسلمانان مي‌توان اشارات بسياري به سرشت و نقش نشانه‌ها و دلالت‌هاي آنها يافت. اين آثار را اگرچه نمي‌توان به معناي دقيق و امروزين كلمه آثاري نشانه‌شناختي خواند، اما بي‌شك نقش برجسته‌اي در تاريخ تفكرات نشانه‌شناختي و پي‌ريزي دانش نشانه‌شناسي داشته‌اند. از جمله كساني كه پيش از آغاز نشانه‌شناسي به‌عنوان يك رشته علمي و يك حوزه مستقل انديشه بشري، آرايي را مطرح كرده‌اند، مي‌توان از افلاطون، ارسطو، فيلسوفان رواقي، قديس آگوستين، و جان لاك نام برد. آراي افلاطون دركراتيلوس درباره رابطه طبيعي يا وضعي ميان واژه و معناي آن، ونظريات ارسطو در منطق، ريطوريقا (بلاغت)، و بوطيقا (فنّ شعر) را شايد بتوان نخستين نمودِ تأملات نشانه‌شناختي دانست؛ رواقيون با صورت‌بندي و تدوين منطق گزاره‌ها، نظام‌هاي نشانه‌شناختي پيشرفته‌اي پي ريختند. قديس آگوستين آموزه نشانه‌شناختي خود را از طريق تلفيق انديشه‌هاي پيشين درباره نشانه و تفكرات زمان خود طراحي كرد و به‌شدت بر فلسفه زبان دوران متأخر سده‌هاي ميانه تأثير گذاشت. اما واژه “سميوتيك” را نخستين بار جان لاك در اثر خود به‌نام رساله‌اي در باب فهم بشري (1690) به‌كار برد. وي سميوتيك را در كنار فيزيك و اخلاق، جنبه‌اي از علم مي‌انگاشت كه به ارتباط ميان مفاهيم و نشانه‌ها مي‌پردازد و در واقع از نظر او نشانه‌شناسي معادل منطق بود (سجودي،1382: 109-110).
1-1-4-2- ديدگاهها
به‌رغم تاريخ غني تفكرات نشانه‌شناختي، نشانه‌شناسي معاصر اساسآ بر پايه انديشه‌هاي دو متفكر يعني فردينان دوسوسور زبان‌شناس سوئيسي، و چارلز سندرس پيرس فيلسوف و منطقي امريكايي، استوار شده است. در آغاز اين سده، هر يك از اين دو انديشمند به طور مستقل و جداگانه درباره نشانه‌ها و نقش و كاركردشان نظريه‌هايي تدوين و عرضه كردند و سنگ بناي چيزي را گذاردند كه امروزه “نشانه‌شناسي” خوانده مي‌شود.
سوسور، كه او را بنيان‌گذار زبان‌شناسي نوين مي‌شناسند،همانطور كه گفته شد در كتاب درس‌هايي در زبان‌شناسي عمومي (1916)، كه مجموعه‌اي از درس گفتارهاي اوست كه پس از مرگش به چاپ رسيد، نويد شكل‌گيري علم نويني را مي‌دهد: “مي‌توان علمي را تصور كرد كه به بررسي زندگي نشانه‌ها در دلِ زندگي اجتماعي مي‌پردازد. اين علم مي‌تواند بخشي از روان‌شناسي اجتماعي و به تبع آن بخشي از روان‌شناسي عمومي باشد و من آن را نشانه‌شناسي مي‌نامم… نشانه‌شناسي به ما مي‌آموزد كه نشانه‌ها از چه تشكيل شده‌اند و چه قوانيني بر آنها حاكم‌اند. از آن جا كه اين علم هنوز به‌وجود نيامده نمي‌توان گفت چه خواهد بود، اما حق حيات دارد و پيشاپيش جايگاه آن مشخص است” (سوسور،1916: 33). انديشه‌ها و عقايد سوسور در باب زبان و نشانه زباني بر زنجيره به هم پيوسته‌اي از دوگاني‌ها (مانند زبان / گفتار، دال / مدلول و هم‌نشيني / جانشيني) استوار است كه روي‌هم‌رفته، تصويري منسجم و نظام‌مند از نشانه زباني به‌دست مي‌دهند. وي نخست از تمايز ميان زبان و گفتارسخن مي‌گويد. از نظر او، زبان نظامي است انتزاعي، خودسامان، و منسجم كه خصلت‌هاي اجتماعي و فرافردي دارد، حال آنكه گفتار، بازتاب‌هاي عملي، فردي، و متنوع زبان در كلام گويندگان متفاوت است. سوسور با تشبيه زبان به قواعد بازي شطرنج و گفتار به هر يك از بازي‌هاي عملا انجام شده آن، اين تمايز را روشن مي‌كند و معتقد است كه زبان‌شناسي تنها بايد به بررسي زبان بپردازد (همان: 30ـ32). از نظر سوسور زبان مجموعه‌اي از عناصر جدا و مستقل نيست، بلكه نظامي است متشكل از عناصري كه با يكديگر روابط متقابل دارند؛ عناصري كه

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درباره امر به معروف، نهی از منکر، نهج البلاغه، آیات و روایات Next Entries دانلود پایان نامه درباره دال و مدلول، نقش برجسته، رولان بارت