دانلود پایان نامه درباره قصد استفاده

دانلود پایان نامه ارشد

دين خود استفاده کرد.514
مذهب بودايي تأثير زيادي در تفکر ماني بر جاي گذاشت و اين اثر در سازمان ديني او، همچنين در روشهايي که براي تعليم مراسم خود به توده مردم انتخاب کرد، مشهود است. عناصر بودايي به عنوان تزئين در مذهب مانوي نشان داده مي شوند و به آساني مي توان آنها را مجزا کرد و هيچ ضرري هم به اصل نظام مانوي وارد نمي آورد.515
در شرق مبلغان آيين مانوي عناصري چند از آيين بودايي اقتباس کردند تا بهتر از سوي مردم بودايي پذيرفته شوند. 516
نگارنده بر اين باور است که با بررسي در آيين بودايي، مي توان نتيجه گرفت که پيروان بودايي اعتقاد داشتند که گناهاني که مرتکب شده اند بودا پيامبر آنها همه را بر گردن مي گيرد و آنها پاک مي شوند و در آيين مسيحيت نيز مسيحيان بر اين باور بودند که گناهان مرتکب شده آنها با به صليب کشيدن عيسي پاک شده و در قيامت گناهانشان بر گردن پسر خدا “مسيح” است. با بررسي درمتون مانوي، ساخت معابد مانوي و سخنان ماني در مورد بودا، ديده شدن بعضي از اعتقادات بودايي در اعتقادات مانوي به تأثير آيين بودا بر مانويت پي برد. تأثير بودا در هر دو آيين مانويت و مسيحيت به راحتي قابل مشاهده است.
6-6-3. تأثير کيش زرواني در مانويت و مسيحيت:
زروان در نوشته هاي مانويان، خداي ازلي و پدر بزرگي خوانده مي شود. زروان در دين مانوي در رأس جهان خدايان قرار داشتند اوست که آفريننده خدايان شمرده مي شود.517
ماني يک اسطور? زرواني را اقتباس کرده است. اساطير مانوي با انديشه زرواني نزديک است. بعضي از متون مانوي متعلق به قرن سوم نيز حقيقت چهارگانه ي زروان را تأييد مي کنند. نکته جالب توجه اينکه دين ماني وحدت زروان را با سپهر پذيرفته است و ظاهراً در اينجا هم مانويان از شاخه زرواني دين مزدايي متأثر شده اند. در هر دو آيين زرواني و مانوي آسمان، تجلي خداوند و مظهر او تصور شده است.518
نگارنده بر اين باور است که کيش زرواني در مانويت و مسيحيت تأثير خود را بر جاي گذاشته است. از جمله تأثير آن در مسيحيت، نسبت به سه شخصيت خداوند با زروان، و در مانويت هم در اساطير مانوي و هم در ايزدان مانوي تأثير گذار بوده است. پس نتيجه مي توان گرفت تأثير زروان در مورد خدا در هر دو آيين مانويت و مسيحيت ديده مي شود. ولي در مانويت تأثير آن بيشتر است.
6-6-4. تأثير آيين مهر بر مانويت و مسيحيت:
به موجب نقل لِگِه519، شهريار تاريکي ميان مانويان موجودي معرفي مي شد با سر شير و بدني چون مار و داراي دو بال و دم ماهي که شباهت دارد به آيين مهر و مراسم عشاءِ رباني که در آيين مهر برگزار مي شود در آيين مانوي نيز اجرا شده است. هفت مقامي که در آيين ميترايي (مهر) وجود داشت در آيين مانوي نيز تثبيت شده است.520
درباره قيافه و طرز لباس پوشيدن ماني تفاصيلي ذکر شده که شايان توجه است. ماني چوبدستي از آبئوس در دست و کتابي زير بغل داشت. بالاپوش لاجوردي و شلواري گشاد از پارچه زرد و سبز پوشيده بود. جامه ماني مانند جام? روحانيان ميترايي بود که نقش آن در دورا اورپوس521پيدا شده است.522
پوشش لباسي که در کتاب مسيحي آکتاي آرخلاي در مورد ماني تصوير شده که شبيه همان نقاشي هاي دو طرف محراب معبد مهر پرستي در شهر دورا ديده مي شود که در واقع به طور موجه او را يک کاهن مهر پرست قلمداد مي کند و همچنين نوشته ناخواناي روي سکه اي که به خط ماندايي از خاراسين در جنوب بابل به دست آمده احتمالاً به اين مضمون است: “ماني منصوب شد? ميترا”.523
در مسيحيت غسل تعميد، ظرف آب متبرک در کليسا، سنگابه ها و حوضچه هايي که در مدخل تکيه ها و اماکن مقدسه برپا مي کنند، همه از يادگارهاي آيين ميتراست. افروختن شمع در کليسا ها و اماکن مقدسه نيز يکي از يادگارهاي آيين ميتراست. ماهي يکي از نشانه هاي مسيحي بود که در قرون اوليه، براي شناسايي همچون رمزي از آن استفاده مي کردند، نشان و رسمي بوده از آيين ميترا. نفوذهاي آيين ميترايي در مسيحيت فراوان است. شکل ساخت و بناي مهرابه ها و کليساها مانند مهراب و تالار اجتماعات مهر، شمايل سازي، شمايل و تنديسه هاي مسيح و مريم مقدس و همانندي با شکل ميترايي و آناهيتاي باکره يا مادر و پسر و قرار دادن آن در شاه نشين و بناي مهراب و نقش آتش و دود کردن مواد خوشبوي. همسرايي همراه با ترنم موسيقي از مراسم عبادي ميترايي در کليسا نيز کاملاً رعايت شده است. مراسم عشاءِ رباني در آيين مهر که شباهت دارد با آيين مسيحيت.524
تثليث مسيحيان برگرفته از سه گانه انگاري ميترا و دو يااو (گاو نر و پرتو خورشيد) است.525
نگارنده بر اين باور است که تأثيرات آيين مهر بر مسيحيت و مانويت بسيار است. از جمله شباهتهاي تأثير آيين مهر بر مسيحيت و مانويت وجود تصوير ماهي است که در هر دو آيين وجود دارد. نمونه ديگر مراسم عشاءِ رباني است که در هر دو آيين به صورت وضوح نمايان است.
6-6-5. تأثير گنوسي ها و آموزه هاي مارکيوني در مانويت و مسيحيت:
مانويت همانند تمام مکتبهاي گنوسي کلاسيک، مدعي است که آورند? معرفت اصلي و اساس “گنوس” است. 526
سرنوشت انسان را از الف تا يا از آغاز و ميان و پايان آن را بر “سالک طريق” آشکار مي سازد.527
با گسترش مسيحيت در بيرون از مرزهاي فلسطين، سبب شد تا بسياري از يونانيان و روميان با انديشه هاي ديني نو و آشنا و به مسيحيت بگرانيد. انديشه هاي گنوسي از فرهنگ يوناني تا اندازه ايي به مسيحيت نفوذ کرد.528
آموزه هاي گنوسي و مانوي در اين باب که روح محض از ماد? روشن گريزان است، تأثير ناخود آگاهانه اي بر زهد گرايي قرن چهارم مسيحيت داشت.529
ديدگاه هاي گنوسي ها با تخريب ديدگاه يکتا پرستي ايمان مسيحي، به همه ي انديشه هاي اسطوره يي بيگانه اجازه ي ورود دادند. گنوسي ها به سنتي اسرار آميز و راز آلوده توسل مي جستند و ادعا داشتند که بازماندگان مخفي و سري جواري ها هستند.530
فرقه گنوسي که عقايد آن اساساً با تعاليم رايج کليسا در تعارض بود براي عيسي جنبه اي کاملاً ملکوتي قائل بودند. جنبه ي بشري او را تماماً مجازي مي دانستند، خداي برتر و خالق جهان ماده را روح تسلي يا همان “يهوه” مذکور در عهد قديم مي دانستند.531
برخي از آموزه هاي مارکيوني بر تعليمات مسيحي تأثير داشت. برداشت مانوي از مسيحيت، در مخالفت با عهد قديم و خداي آن تحت تأثير تعليمات مارکيوني بوده است. مسيح “روح انگاران?” مانوي ها (وجو الهي که شکل ظاهري انسان را به خود گرفته است) شبيه مسيح مارکيوني ها بود.532

فصل هفتم :
نتيجه گيري

نتيجه گيري:
ظهور مانويت و گسترش مسيحيت در ايران همزمان بود با تلاش شاهان ساساني براي ايجاد وحدت ديني در ايران به قصد استفاده از آن در ايجاد يکپارچگي ايران و بازگشت عظمت دوران کوروش کبير. مسيحيت بعد از عيسي (ع) از بعضي اديان چون مهرپرستي و زرواني و آيين گنوسي تأثير پذيرفته است که نقش اين اديان را در تعاليم پيروان مسيحي به وضوح ديده مي شود و حتي در سبک معماري مسيحيان به عنوان نمونه ساخت کليساها برگرفته از آيين مهر تأثير شگرفي داشته است. ماني بر اين باور بود که “حکمت او چکيده ي تمام حکمتهاي پيشين” است. نمونه اين تکامل، عيسي مسيح (ع) است که در بيانات خود اعلام کرده بود که براي تکميل دين هاي گذشته آمده است. ماني به مکتوب کردن سخنان و تعاليم خود بسيار اهميت مي داد که بيان کرده علت تحريف تعاليم عيسي و سخنان او، شفاهي بودن رهنمودهايش است که باعث تحريف و جعل فرمايشات عيسي مسيح (ع) است. آنچه مانويت را مخصوصاً با آيين مسيح نزديک مي کند ارتباط ماني است با مذاهب گنوسي مسيحي که شايد مذهب مغتسله هم از آنگونه بوده است. ماني افکار ايراني را با مسيحيت مخلوط کرده و از کتابهاي مقدس و رساله ها به ميل خود اقتباس کرده است. ماني بواسطه دوازده حواري احاطه شده و تشکيلاتي نظير کليساي مسيحي درست کرده بود. ماني خود اظهار کرده بود که يکي از حواريون عيسي مسيح و وارث فارقليط است. در نظام التقاطي ماني گاه مسيح را به عمد برجسته مي کند تا با هر موقعيتي سازگار شود. مانويت مسائلي را مديون مسيحيت راست مذهب و سازماندهي ويژه آن در غرب است، از جمله ويژگي اسقف ها، کشيشان و شماسان تا حواريون همه به اقتباس از مسيحيت است. به نظر مي رسد که [ماني] مسيحيت را از فرقه هاي گنوسي “باسيلدوسي” و نيز از طريق کيساهاس (فرقه)مارکيوني آموخته باشد. احتمالاً برداشت مانوي از مسيحيت، در مخالفت با عهد قديم و خداي آن، تحت تأثير تعليمات مارکيوني بوده است. مسيح “روح انگارانه” مانوي ها (وجود الهي که شکل ظاهري انسان را به خود گرفته است) شبيه مسيح مارکيوني ها بود. نظر ماني در مورد عيسي (ع) اين است که او موجودآسماني است، مانويان عيسي را دوست مي ناميدند. مراسم تعميد و عشاءِ رباني که از شعائر هفت گانه مسيحي است در دين ماني نيز برگزار مي شود. مراسم عيد بما در مانويت تجلي وظيفه ي فارقليطي يا وکيل دعاوي بودن نيکان در دادگاه مسيح معني مي دهد. ماني که در دوران جوانيش، اکثر متون مسيحي را مطالعه کرده بود، عيسي را الگوي خود قرار داده از اولين کتابهاي مسيحيت (اما با اقتباسي ماهرانه) الهام گرفته بود. مانويان مسيح را به دو صورت تصور مي کردند و يکي مسيح که عموماً به نام مسيح تابان خوانده مي شود و از ايزدان مانوي است که در دوره سوم خلقت براي نجات آدمي از خداي نخستين “شهريار بهشت روشنايي” منبعث مي شوند. و ديگر مسيح فرزند مريم است که به دست يهوديان کشته شد و سرگذشت او نشاني از سرگذشت ارواح پاک است که در اين جهان تاريکي برادر ماده رنج مي برد. ماني تلاش نموده که اصول عقايد مسيحيان را با عقايد زرتشت سازگار کرده و شايد به همين دليل است که از طرف مسيحيان و زرتشتيان بشدت مورد نفرت واقع شده است. ماني خود در رسال? دو اصل پيام خويش را اعلام مي کند: ماني، حواري عيسي مسيح معرفي مي کند و اين عنوان بر مهرهاي او هم ديده مي شود. ماني از مسيحيت عرفان آن را مد نظر داشت. با توجه دقيق به مطالب موجود دربار? زندگي ماني نشان مي دهد که از نظر ادبي شباهت زيادي با نوع مطلب به کار رفته در زندگي نامه هاي يوناني و مسيحي در مورد اشخاص مشابه دارد. نقش عيسي مسيح (ع) پيامبر مسيحيت در شريعت مانوي است. نفوذ مسيحيت به قدرت در متون مانوي ايراني و ترکي ديده ميشود. ماني بعضي از عقايد مسيحيت و عنوان کتاب خود (انجيل) را به تقليد از انجيل مسيحيان و تعداد شاگردان ماني به تقليد از شاگردان عيسي (ع) و نقش عيسي (ع) در شريعت مانوي آشکارا نمايان است. و گرايش برخي مانويان به دين مسيح به علت سخنان ماني درباره حضرت عيسي (ع) و به علت رهايي از شکنجه و آزار و اذيت حکام به مسيحيت گرويدند. دشمنان مسيحي، ماني را پيشواي ارتداد، مخالف تثليث در شيطان گزافه گو ناميدند. مسيحياني که به آيين ماني گرويدند او را فارقليط نجات بخش خوانده اند. ماني همچنان در سفرهاي خود در ايالات مرزي امپراتوري روم، کوشيد تا در جوامع مسيحيت آن نفوذ کند. يکي از علت هاي گرايش برخي از مسيحيان به دين ماني و در آميختن آموزه هاي وي با آموزه هاي عيسي (ع) سخنان ماني درباره حضرت عيسي (ع) و برگزيدن برخي آموزه هاي وي در دين خويش بود. به علت تلاش و کوشش زياد مبلغين مانوي در سرتاسر دنيا، سبب شد تا بعضي از مسيحيان تحت تأثير تبليغ آيين ماني قرار گرفته و آن هم به علت اينکه ماني خود را فارقليط عنوان نمود. همان کسي که مسيح (ع) آمدنش را بشارت داده و آميزش آموزه اي ماني با آموزه هاي عيسي (ع) و سخنان ماني در مورد عيسي مسيح (ع) باعث گرايش آنها به مانويت شد. هر چند در اين راه عده اي از مسيحيان که دشمن مانويت بودند او را شيطان نام نهاده و سعي در تخريب شخصيت ماني و آيين او داشته اند.

فهرست منابع:
1. قرآن کريم ، سوره مريم . ، مائده ، اعراف ، 1388 ، چاپ يازدهم.
2. عهد جديد يعني انجيل مقدس ، 1966 ، چاپ سوم .
3.ا بن نديم ، محمد بن اسحاق . ، 1381 ، الفهرست، ترجمه محمد رضا تجدد ، اساطير ، تهران ، چاپ اول .
4. ابن اثير ، عزالدين . ، 1370 ، تاريخ

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درمورد قرارداد پایه، ضمانت نامه بانکی، تجارت بین الملل، اعتبار اسنادی Next Entries دانلود پایان نامه درباره دانشگاهها، آموزش و پرورش، دوران باستان، روم باستان