دانلود پایان نامه درباره فرهنگ عامه، آداب و رسوم، خاوران نامه

دانلود پایان نامه ارشد

نامه يا رموز حمزه نام برد.
از قرن نهم به اين سو آثار متعددي در مدح و منقبت و شرح غزوات ؛جنگ ها و فتوحات پيامبر اکرم و علي بن ابي طالب به نظم فراهم آمد که بسياري از آن ها به عنوان حماسه هاي مذهبي قبوا عوام يافت.از نخستين آن ها خاوران نامه ابن حسام خوسفس است که سفرها و جنگ هاي علي عليه السلام به سرزمين خاوران و جنگ با پادشاهان از جمله قباد و تهماسب شاه نام برد با ديو و اژدها و امثال اين گونه وقايع را به نظم کشيده و در سال 830 آن را به پايان رساند.
از کتاب هايي که بيشتر مورد توجه عامه قرار گرفت کتاب حمله حيدري است که ” مشتمل بر معجزات و توصيف از رشادت و شجاعت و عظمت و منقبت و جنگ هاي تاريخي غزوات مولاي متقيان علي بن ابي طالب تاليف مرحوم ميرزا محمد رفيع بن محمد المشهدي المتخلص به باذل ” مي باشد(همان ص 55) اندک اندک فرهنگ عامه گسترش قابل توجهي پيدا کرد ؛چيزي نگذشت تا تعزيه خواني به کمال خود رسيد و نوحه سرايي و نوحه خواني رواج قابل ملاحظه يافت و تصانيف و سروده هاي عامه سر زبان ها افتادو به نوعي روايتگر تاريخ و وقايع زمان شد.” روضه بهانه و اصل مقصود انتشار تربيت و معلومات اسلامي در توده مردم بود”( مستوفي ؛ص315) “جمع شدن عارف و عامي و اعيان و اشراف و متوسط و فقير در يک مجلس و در زير يک چادر و براي يک مقصود باعث خبردار شدن طبقه توانا از حال ناتوان و بالنتيجه تراوش اعمال خير از بين طبقه و عموميت دادن فرهنگ در طبقات پايين بود” (همان ص 315)
بعضي از کتاب هاي عامه به طلسمات و خرافات و ادعيه و اوراد اختصاص يافته است و امروزه هم در بعضي از موارد مورد استفاده قرار مي گيرد.در اين زمينه مي توان از اين کتاب ها ياد کرد : 1- اسرار قاسمي در علم کميا؛سيميا؛ليميا ؛هيميا
2-جوشن صغير 3- جوشن کبير 4-سرالاسرار 5-هرمس الهرامسه از حکيم مطنطن هندي(که اصل آن مصري است ) 6- نواميس افلاطوني (اثر جعلي که به افلاطون نسبت مي دهند) 7- خواص الحروف 8-جامع الدعوات
بعضي از کتاب هاي فولکوريک جنبه آموزش و تعليم دارد مثل کتاب سفره اطعمه که آشپزباشي ناصرالدين شاه در باب انواع غذاهاي زمان خودش و طريقه ي پخت و مواد مصرفي آن نوشته است .علاوه بر اين نادر ميرزا قاجار که از دانشمندان و مولفان عهد ناصري است کتابي “در انواع اطعمه و اغذيه ايراني و کيفيت طبخ و ترکيب هر يک از آن ها در خورش ها و هر گونه پختني هاي مردم ايران به فارسي نوشته و عبارات را با آيات و امثال و اخبار و استعار آراسته است “(زرين کوب،از صبا تا نيما، ص 178)
از ديگر منابعي که در تدوين فرهنگ مردم ايران مي تواند موثر باشد مطالعه کتاب ها و رسالاتي است که درباره ي روستاها؛شهرها و استان هاي کشور از ديرباز نوشته مي شده است .در اين کتاب ها به جز مسائل تاريخي و جغرافيايي به فرنگ عامه و مردم شناسي نيز توجه شده است .و نويسندگان آن ها قوم ها و طايفه ها و نحوه زيست آن ها را تا اندازه اي تشريح کرده اند..از جمله اين کتاب ها که شايد بتوان آن ها را نوعي تک گرافي منو گرافي به شمار آورد از تاريخ سيستان از مولفي نامعلوم ؛تاريخ بيهق ابوالحسن علي بن زيد بيهقي ؛تاريخ قم حسن بن محمد قومي ؛تاريخ طبرستان ابن اسفنديار؛فرسنامه ي ابن بلخي ؛تاريخ کرمان افضل الدين ابوحامد کرماني و… مي توان ياد کرد .از منابع مهم ديگر ،فرهنگ ها و واژه نامه هايي است که در طول قرون نوشته شده و در آن ها به لغات و ترکيبات عاميانه و معاني و مفاهيم آن ها اشاره شده است.همچنين با مطالعه آثار ارزنده ؛متنوع ؛نظم و نثر فارسي که از آغاز تا کنون در دسترس ماست با انديشه ها؛اصطلاحات؛مقالات و حکايات و امثال و حکم و دانش ها و ارزش هاي عامه آشنا مي شويم .علاوه بر اين ها سفرنامه ها و سيحت نامه هايي که توسط سياحان و جهان گردان خارجي و ايراني نوشته شده مي تواند وسيله خوبي باشد براي آشنايي با بعضي از موضوعات فرهنگ مردم ايران گشوده شدن باب رفت و آمد برغرب بر روي ايراني ها در زمان قاجار موجب شد تا فرهنگ مآبي و غرب گرايي ذر ايران رواج يابد و توجه به آداب و سنن مذهبي و ملي شکوه و گلايه داشتند در صدد نوشتن رسالات و مقالاتي برآمدند که درآن ها به حفظ و نگهداري آداب و سنن و ارزش و اعتبار آن تاکيد مي شد و حالات و عادات فرهنگي مآبها مورد انتقاد و عيب جويي قرار مي گرفت که از آن جمله مي توان از کتاب هاي “پند نامه ملاباجي” نوشته محمد حسين زنجاني “حديقه الآداب”اثر ميرزا عنايت الله خان تفرشي و “شوخ و شيخ” از نويسنده اي گم نام و کتبي از اين قبيل ياد کرد .
ص 70: در ايران دير زماني نمي گذرد که کوشش هاي اساسي در زمينه گردآوري مردم آغاز شده است .از ايرانيان نخستين کسي که با روش غربي به کار تدوين فولکلور پرداخت ميرزا حبيب اصفهاني متخلص به دستان است .وي در تحقيق ادبي شيوه جديدي در پيش گرفته بود .در دوره ناصرالدين شاه قاجار زندگي مي کرد.به خاطر دلبستگي به فرهنگ عامه به چاپ ديوان “البسه نظام الدين محمود قاري يزدي ” و ديوان و منظومه کنز الاشتهاري بسحاق اطعمه و منتخبات عبيد زاکاني پرداخت و کتاب حاجي باباي اصفهاني اثر جيمز موريه فرانسوي را ترجمه کرد .کتاب جيمز موريه حاوي آداب و رسوم ايراني است که متاسفانه با غرض ورزي همراه مي باشد (همان، ص 359-405)
از آناني که آثارشان خيلي زود توانستند با مردم رابطه و پيوند برقرار کنند .سد اشرف الدين حسيني معروف به نسيم شمال است که در روزنامه خود توجه زيادي به زبان گفت و گو داشت و از اصطلاحات و تعبيرات رايج عامه در اشعار ساده و پيرايه اش که طرفداران پر و پا قرص هم داشت استفاده مي کرد.شادروان علامه حلي ؛علي اکبر دهخدا با توجه به زبان عامه و محاوره اي به نوشتن “چرند و پرند” در روزنامه صور اسرافيل پرداخت و غناي اين زبان و طريقه استفاده آن رادر ادب رسمس نشان داد و سر مشقي شد براي نويسندگان فارسي زبان .
در راس پژوهندگان فرهنگ عامه از شادروان صادق هدايت بايد سخن گفت .او در اين زمينه کوششي پيگير داشت .کتاب نيرنگستان را که محتوي بسياري از آداب و رسوم و عادات ايراني است به رشته تحرير در آورد.محققان پيش از هدايت؛فرهنگ عامه را در چند موضوع خلاصه مي کردند و به وسعت دامنه آن نمي انديشيدند ولي صادق هدايت براي آگاهي علاقه مندان و دست اندر کاران به تشريح موضوعات مربوط به فولکولور پرداخت.و يادآور شد که “امروزه فولکولور توسعه شگفت آوري به هم رسانيده ؛ابتدا محققين فولکولور فقط ادبيات توده مانند:قصه ها؛افسانه ها؛ترانه ها؛مثل ها؛معما ها ،متلک ها,و.. جست و جو مي کردند .کم کم تمام سنت هايي که افواها آموخته مي شودو آن چه مردمان در زندگي خارج از دبستان فرا مي گيرند جزو آنان گرديد.چندي بعد جست و جو کنندگان اعتقادات و اوهام ،پيشگويي راجع به وقت ،نجوم؛تاريخ طبي،طب و آن چه دانش توده ناميده مي شد مانند گاه نامه ،سنگ شناسي ،گياه شناسي،جانورشناسي و داروهايي که عوام به کار مي بردند به اين علم افزودند .سپس اعتقادات و رسومي که وابسته به هر يک از مراحل گوناگون زندگي مانند:تولد،بچه گي،جواني؛زناشويي،پيري،مراسم سوگواري ؛جشن هاي ملي مذهبي و عاداتي که مربوط به زندگي عمومي مي شود از جمله پيشه ها و فنون توده جزو اين علم به شمار مي آمد.زيرا هر پيشه اي ترانه ها و اوهام و اعتقادات مربوط دارد.مثلا فولکولور شکار يا ماهيگيري جداست و هر شغلي ممکن است نزد محقق اين فن بايگاني علي حده داشته باشد .همچنين کتاب هايي از دست توده مردم بيرون آمده مانند بهرام و گلذام؛خاله سوسکه ؛عاق والدين و..بايد جمع آوري و مطابق تاريخ فلسفه بندي شود( هدايت ص448)
در زمينه فولکولور ايران خارجيان هم دست به تحقيقات دامنه داري زده اند که از اين ميان ذکر نام پتسي دولاکروا نويسنده کتاب هزار و يک روز؛الکساندرخوجکو گردآورنده جنگ شهادت،کنت دوگوبينو نويسنده قصه هاي عاميانه ايراني ؛کريستين مولف مجموعه قصه هاي فارسي ،سوريمر جمع آورنده فرهنگ مردم کرمان ؛ژوکووسکي نويسنده نمونه آثار ملي ايران ،راماسکوييچ مولف دوبيتي هاي ملي فارسي ،زاروبين تدوين کننده فولکلور و افسانه هاي بلوچ؛هانري ماسه نويسنده معتقدات و آداب ايراني و دونالد سون ،کيمسيا روفوروزنفلد و…
مرحوم جلال آل احمد در زمينه گرد آوري فولکلور و تحقيق در روستاها و شهرهاي ايران و نشر چند تک نگاري زحماتي را متحمل شد .همزمان با وي دکتر غلامحسين ساعدي ،سيروس طاهباز ،جواد صفي نژادو چند تن ديگر مونوگرافي ها و تحقيقات ارزنده اي را در مورد شناخت زندگي و انديشه مردم گوشه و کنار ايران ارائه دادند.احمد شاملو با نشر کتاب کوچه کار کذشتگان را در زمينه گردآوري و توضيح صفات و اصطلاحات و داستان ها و امثال و جز آن دنبال کرد( بيهقي ص73-67)
3-3-فرهنگ عامه
بحث فرهنگ عامه براي اين مهم است که با هويت فرهنگ توده اي گره خورده است .ايده اي که از دهه 1920 و 1930 شکل خاصي به خود گرفت .پيدايش رسانه هاي جمعي که به دنبال آن بحث از اوقات فراغت و تجاري شدن فرهنگ را پيش مي آورد .اين مطالعه را جدي تر مطرح مي کند .ويليامز واژه عامه را واژه مردمي تعريف کرده است .به نظر او فرهنگ نه با مردم بلکه توسط ديگران تعريف مي شود و بحث هاي پست تر مثل ادبيات عامه و مطبوعات عامه که از ادبيات حرفه اي متمايز مي شود جز فرهنگ عامه محسوب مي شود (به نقل از استرياني 1380؛24 ويليلامز ؛1990-1996).
فرهنگ عامه به سه مسئله اشاره مي کند :
1- کجا و چگونه ايده فرهنگ عامه به وجود آمد و اينکه چه کساني به عنوان سازندگان تفکر فرهنگ عامه محسوب شوند .به عبارتي شناخت مردم از جمله طبقه پايين جامعه ؛نخبگان و کساني که به مسند قدرت تکيه دارند.از جمله دغدغه هاي توجه به فرهنگ عامه است .
2-مسئله دوم به آثار تجاري و صنعتي شدن فرهنگ عامه مي پردازد .سوال اين است که آيا مفهوم کالايي شدن براي فرهنگ نيز صدق مي کند و فرهنگ همانند يک کالا شکل تجاري به خود مي گيرد؟
3-مسئله سوم فرهنگ عامه به نقش ايدئولوژيک فرهنگ عامه معطوف مي شود .سوال اين است آيا فرهنگ عامه براي ايجاد خط فکري به مردم پديد آمده است ؟يعني گروهي مردم را به پذيرفتن و پيروي از عقايد خود وادار مي کنند ؟ به عبارتي بخش کردن جامعه به دو شکل ؛کساني که در مسند قدرت اند و کساني که از طريق اين افراد کنترل اجتماعي مي شوند درست است ؟
“لنبيت ولاکات ” وقتي درباره شکل بندي قرائت داستان هاي عامه پسند صحبت مي کند اين نظر را رد مي کند که کارکرد اصلي متون داستان ههاي عامه پسند القاي ايدئولوژيک است .در واقع اين داستان ها وسيله اي راحت و هميشه موثر براي انتقال فرهنگ مسلط اجتماعي و صنايع فرهنگ سازي به توده ها ي فريب داده شده و آلت دست قرار گرفته شده است .
يکي از اشکالات چنين ديدگاهي اين است که چندان از افشاي دائمي ايدئولوژي هاي مسلط فراتر نمي رود .اما برخي از فرهنگ ها مستقلا بحث مي کنند به عنوان فرهنگي که مردمي است و کسي آن را نساخته است .
هبيدج فرهنگ عامه را همان چيزي مي داند که در يک مجموعه از بدايع ساخت بشر به طور عمومي در دسترس اند.مثل فيلم ؛نوار ؛موسيقي ؛پوشاک؛ برنامه هاي تلوزيوني ؛وسايط حمل و نقل و…(هبيدج 1998به نقل از استرياني 1380) با تفسير هبيدج فرهنگ عامه ساخته خود مردم است نه ساخته مسند نشينانر قدرت که خط فکري و ايدئولوژي مردم را در اختيار دارند .
برخي به جنبه هاي منفي فرهنگ عامه اشاره مي کنند .در عين حال که جنبه مثبت آن را نيز يادآوري مي کنند .در بسياري از مواقع آن ها مفهوم فرهنگ توده اي را همان فرهنگ عامه مي دانند که غير منسجم است .استرياني فرهنگ توده اي را متشکل از افراد پراکنده اي مي داند که هيچ رابطه منسجم و معناداري با هم ندارند .روابط آن ها قراردادي ؛سرد و فاقد انسجام است .آن ها در عين حال نمي دانند که کدام روش خوب و کدام بد است چون توده سليقه و قوه تميز دادن ندارد (استرياني 1380؛31-30) و طبقه ممتاز جامعه است که نهاد هاي قدرت را کنترل مي کند .از نظر استرياني مرز خاصي ميان فرهنگ عامه و توده نمي توان قائل شد و هر دو ساخته و در کنترل نخبگان جامعه اند .
3-3-1- آراء ميشل دوسترو
ميشل

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درباره قهوه خانه ها، آداب و رسوم، امثال و حکم Next Entries دانلود پایان نامه درباره فرهنگ عامه، فرهنگ مصرف، مکتب فرانکفورت