دانلود پایان نامه درباره طرح جامع تهران، مفهوم جنسیت، کلانشهر تهران، آقا محمدخان قاجار

دانلود پایان نامه ارشد

(يا روايي) سازه با استفاده از تحليل عاملي مورد بررسي قرار گرفته و در هر دو مورد نتايج قابل قبولي به دست آمده است. روايي يا اعتبار يک امر کيفي است و ناظر به اين موضوع است که آيا ابزار اندازهگيري همان چيزي را ميسنجد که محقق ميخواهد يا خير (عبدللهي، 1387: 62). در اين راستا، تحليل عاملي از تمام گويههاي مرتبط با يک متغير، يک عامل را توليد کرد. در جدول شمارهي (4-10) معناداري آزمون بارتلت، مقادير ويژه و واريانس تبيين شده براي هفت متغير اصلي اين تحقيق گزارش شده است.

جدول شماره (4-10): نتايج تحليل عاملي متغيرهاي پژوهش
متغير
مقدار ويژه*
واريانس تبيين شده**
معناداري آزمون بارتلت***
سرزندگي شهري
2.459
81.974
0.000
کنترل شهري
1.890
63.003
0.000
سهم فيزيکي
2.221
55.513
0.000
توليد فضا
2.054
51.349
0.000
سازماندهي شهري
2.444
.61.109
0.000
تصميمگيري
2.172
72.388
0.000
حق به شهر
3.485
69.702
0.000
* عاملهايي که مقدار ويژه آنها کمتر از 1 است حذف ميشوند. در اين جا مقادير ويژه ما همه قابل قبول هستند
** مقدار واريانسي که عامل توانسته نسبت به کل واريانس مجموعه متغيرها تبيين کند.
*** نتيجه آزمون بارتلت که در خطاي کوچکتر از 0.01 درصد معنادار است نشان ميدهد که ماتريس همبستگي بين گويهها ماتريس واحد نميباشد (حبيبپور و صفري، 1388: 347-345).

با توجه به مقادير به دست آمده از آزمونهاي روايي و پايايي به نظر ميرسد که پرسشنامه از روايي و پايايي قابل قبولي بهرهمند باشد (نمونهي پرسشنامهي نهايي در پيوست شمارهي شش قابل دسترسي است).

4-5- روش تجزيه و تحليل دادهها
4-5-1- تجزيه و تحليل دادههاي کمي
تجزيه و تحليل دادهها با استفاده از مجموعهاي از تکنيکهاي آماري و کيفي صورت گرفت. از روش تحليل مصاحبه، براي استخراج داده از متون مصاحبههاي به عمل آمده استفاده شد. از تکنيکهاي مردمنگاري و مشاهده مشارکتي در فضاهاي مختلف شهر تهران (در خيابانها، حملونقل عمومي، پارکها، فضاهاي فرهنگي-تفريحي مانند فرهنگسراها و…) استفاده شد و از عکسبرداري براي ثبت يافتههاي ميداني کيفي استفاده شد. در کنار تکنيکهاي کيفي، از تکنيکهاي آماري نيز استفاده شد (با استفاده از نرمافزار اس.پي.اس.اس145 نسخه 16) که عبارتند از:
– استفاده از آمارههاي توصيفي؛
– رگرسيون چند متغيره146: جهت بررسي بخش اول پژوهش و به آزمون گذاشتن نظريهي لوفور در زمينهي اجتماعي شهر تهران و بررسي قدرت و ميزان تبيين حق به شهر براساس متغيرهاي ششگانهي استخراج شده از چهارچوب نظري؛
– رگرسيون لجستيک دوگانه147: جهت بررسي تفاوتهاي موجود در بخت زنان و مردان در بهرهمندي از حق به شهر و بررسي اين که آيا جنسيت اساسا متغيري تعيين کننده است يا خير؛
– تحليل خوشه148: براي خوشهبندي ميزان مشارکت براي تعيين قرار گرفتن شهروندان در پلههاي پلکان مشارکت آرنستاين.
– تحليل خوشه: تحليل خوشه براي تعيين خوشههاي شهري براساس ميزان بهرهمندي از حق به شهر در مناطق 22 دوگانهي شهر تهران.

4-5-2- تجزيه و تحليل يافتههاي کيفي
تحقیق کیفی گستره‌ای است که در آن بر کاربرد رویکرد تفسیری و طبیعت‌گرا به موضوع مورد بررسی تاکید شده است. این بدان معنا است که محققان کیفی پدیدهها را در زمینه‌های طبیعیشان مطالعه می‌کنند و تلاش میکنند تا پدیده‌ها را در قالب معناهایی که مردم به آنها می‌دهند ادراک و سپس تفسیر کنند.
یافتههای حاصل از بخش کمي پژوهش با استفاده از تکنيکهاي کيفي مشاهدهي مشارکتي، مصاحبههاي فردي باز و نيمهساختيافته، تهيه نقشهي مردمنگارانهي شهري، تحليل عکس و تحليل مصاحبه در شهر تکميل شده است که يافتههاي حاصل از آن در فصل آتي گزارش ميشود.
در اين پژوهش، مطالعهي کيفي که پس از مرحلهي پيمايش اجرا شده، در واقع تکميلکنندهي بخش کمي بوده است. جمعيت نمونهي آن از تمام مناطق تهران انتخاب شده است. نحوهي نمونهگيري در اين بخش به اين ترتيب بوده است که براي اين مرحله از داخل حجم نمونهي اوليه، نمونهگیری با تکنيک تصادفی انجام شد، تا يک مرد و يک زن در هر منطقهي تهران به پرسشهاي بخش کيفي پاسخ دهد. با اين وجود، به دليل عدم همکاري شهروندان در بخش مصاحبه، در برخي از موارد از درون جمعيت نمونه، نمونهگيري هدفمند صورت گرفت؛ به اين معنا که شهرونداني که تمايل به پاسخگويي به پرسشهاي بخش کيفي داشتند مورد مصاحبه قرار گرفتند. ضمن اين که جمعيت نمونه به نوزده نفر (به جای بیست و دو نفر) کاهش يافت (فهرست مصاحبهشوندگان در پيوست شمارهي پنج موجود است).
مطالعهي کيفي به بررسي ادراک شهروندان از حق به شهر و مولفههاي آن پرداخته است که يافتههاي آن در بخش يافتههاي کيفي گزارش ميگردد. محورهاي پرسشهاي مصاحبه (چنانکه در پيوست شمارهي چهار گزارش شده است)، براساس متغيرهاي اصلي تحقيق بوده و به بررسي اکتشافي ادراک شهروندان از مفهوم کليدي «حق به شهر» و ادراکهاي شهروندان از وضعيت شش متغير تببينکنندهي آن پرداخته است. در تحلیل مصاحبههای انجام شده، هدف محقق برقراري ارتباط بين مقوله‏هاي اصلي و فرعي و به خصوص يافتن شواهدي براي تحليل‏های حاصل از یافتههای کمی بوده است. ضمن این که با توجه به اهمیت مفهوم جنسیت در چهارچوب مفهومی این تحقیق، پس استخراج دادهها، تفاوتهایی که به لحاظ جنسیتی معنادار بودهاند در پاسخگویی به مقولات شناسایی شدهاند. بنابراین کدگذاری، استخراج و تحلیل دادههای مصاحبه از درون مصاحبهها با محوریت مفهوم جنسیت صورت گرفته است. از جدولهای مفهومی برای دستهبندی یافتههای این بخش استفاده شده است.
برای انجام بخش مشاهده، تهیه نقشهها و عکسها در ابتدا محورهای مهمی که باید مشاهده و ثبت شوند، مشخص شدهاند (هفت متغیر اصلی تحقیق). در طول انجام مشاهدات، آنها ذیل مقوله‌ها و طبقه‌هایی که موجود هستند جای داده شدهاند. این مشاهدات با عکسبرداری تکمیل شدهاند. ضمن این که نمونه‌گیری مکانی و زمانی در انجام مشاهدهها صورت گرفته است. طوری که محقق در فضاها و زمانهای مختلف به مشاهده پرداخته است. نتایج حاصل از این سه تکنیک علاوه بر آزمون نتایج استخراج شده از بخش کمی، تاحدودی جنبهی اکتشافی نیز داشته است. این نتایج در قالب عکس و تحلیل مشاهدات و فضاها در فصل یافتهها به بحث گذاشته میشود.

فصل پنجم
يافتهها

5-1- مقدمهاي بر ميدان تحقيق: کلانشهر تهران
5-1-1- خلاصهاي از تاريخچهي شهر تهران
تهران را در متون قديم اسلامي در ترجمه احوال يکي از محدثين بزرگ به نام محمد بن ابو عبداله حافظ تهراني رازي مي بينيم. اين اثر مربوط به 1157 سال پيش است و اين خود دليل بر آن  است که در آن روزگار دهکدهاي به نام تهران وجود داشته و از آباديهاي حومهي ري باستاني به شمار ميرفته است. در فارسنامه ابن بلخي نيز که مربوط به سالهاي 500 تا 510 هجري قمري يعني 918 سال پيش ميباشد، از تهران به خاطر انارهاي خوبش ياد شده است.
اگر چه در آثار مکتوب قديمي از تهران قبل از اسلام نام برده نشده است، ولي کاوشهاي باستانشناسي 1321 شمسي در دهکدهي دروس شميران نشان ميدهد که در اين منطقه، در هزارهي دوم پيش از ميلاد، مردمي متمدن زندگي ميکردهاند. همچنين کاوشهاي ديگري که در 28 سال پيش در ارتفاعات قيطريه انجام شد، حاکي از آن است که اين پهنه در سه هزار سال  پيش،  محل زندگي بوده است و همين بررسيها نشان ميدهد که تهران در اعصار قبل از اسلام از مناطق مذهبي  بوده و آيين زرتشتي در اين منطقه رواج داشته است. همچنين پرستش مهر و آيين ناهيد پرستي نيز در جلگه پهناور تهران از رواج کامل برخودار بوده است.
در متون قديم از محلات عودلاجان و چال ميدان و بازار و سنگلج به عنوان قديميترين مناطق ‍«تهران قديم» ياده شده است. همچنين از مطالعه اين متون چنين برميآيد که مردم دهکده  ‍«دولاب» و ‍«تهران» پيرو مذاهب اهل سنت و اهالي ونک و فرحزاد شيعه و زيدي مذهب بوده اند. در کتاب ‍«آثار البلاد» زکرياي قزويني نيز، که مربوط به 674 هجري قمري ( يعني 744  سال پيش) است، اطلاعاتي درباره مردم اين دهکده وجود دارد در اين کتاب تهرانيها  مردمي سرسخت و ياغي، باجنده و ستيزهجو توصيف شدهاند. همچنين آمده است که تهران دوازده محله دارد و اهل هر محله با محله ديگر در نزاعاند و به سلطان وقت خراج نميدهند، خانههايشان نيز در زير زمين است (سايت شهرداري تهران، 1393).
پس از غائله افغان در زمان نادرشاه، تهران اهميت نظامي پيدا کرد به طوري که نادرشاه حکومت تهران را به فرزندش رضاقلي ميرزا داد و بعد از فتح هندوستان در تهران مجلسي از علماي مذاهب تشکيل داد و از آن پس مورخان و نويسندگان در تهران بنام دارالامان و حاکمنشين ري و شهريار ياد ميکنند. کريم خان زند در محضر شاه سليمان اول در تهران بر تخت نشست و همواره در سر داشت که تهران را پايتخت خود قرار دهد و به همين علت دستور داد عمارت سلطنتي و ديوانخانهاي بزرگ در تهران بسازند و در نتيجه نويسندگان دوره قاجار از تهران بنام دارالاماره کريم خان ياد مي کردند ولي اين آقا محمدخان قاجار بود که تهران را در سال1200 پايتخت رسمي کشور ساخت و در آن سال بر تخت سلطنت جلوس کرد و به توسعه ارگ سلطنتي پرداخت و عمارت زيادي بر آن افزود.
آقا محمدخان کوشيد که مردم را در تهران ساکن و تجارت را در آن برقرار کند. در زمان فتحعلي شاه برادرزاده آقا محمدخان (1212) زمينه هاي رشد و توسعه فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي تهران فراهم شد به طوري که جميع سياحان خارجي درباره بزرگي و عظمت تهران داستانها نوشتهاند. هم زمان با تکميل کاخها در زمان فتحعلي شاه، بناهاي زياد ديگري با کاربرد مذهبي و اجتماعي در تهران ايجاد شد که از آن جمله است مسجدشاه يا مسجدسلطاني جنب بازار و مسجد و مدرسه فخريه يا مروي، مسجد فخرالدوله با اوقاف فراوان مسجد جامع و امثال آن. چنانچه ويليام اوزلي انگليسي در 1226 نوشته است که تهران با  60000 نفر جمعيت، 30 مسجد، 300 حمام عمومي و 6 دروازه داشته است. توسعه تهران در زمان محمدشاه از هر حيث ادامه داشت تا اين که در اوايل سلطنت ناصرالدين شاه عنوان دارالخلافه ناصري يافت (اطلس تهران، 1393).
شهر تهران با تمرکز امور حکومتي در تهران، دستخوش تحولي سريع شد و در سال 1320 جمعيت آن به حدود 600 هزار نفر رسيد. اين رشد شتابان تداوم يافته و در سال 1335 جمعيت تهران به حدود 5/1 ميليون نفر افزايش يافت. تهران در اين سالها، تدريجا با مسائلي مانند کمبود مسکن و حاشيهنشيني، کمبود آب، زيرساختها و خدمات شهري، ترافيک و… مواجه شد که پيش از اين سابقه نداشت (طرح جامع تهران، 1385). تصوير شمارهي (5-1) رشد پيراموني شهر تهران از سال 1270 تا سال 1375 را به تصوير ميکشد.

چنانچه در تصوير شمارهي (5-1) مشاهده ميشود، شهر تهران در فاصلهي زماني صدساله يعني بين سالهاي 1270 تا 1375 رشد بسيار سريع جغرافيايي و جمعيتي را تجربه کرده است. عدم وجود برنامهريزي شهري مناسب در اين دوران و مهاجرتهاي بالا، عملا فضاي شهري را به تودهاي نامنظم و غيراصولي از کاربريهاي مختلف تبديل کرده است (طرح جامع تهران، 1385).

5-1-2- تاريخچهي طبقاتي شدن فضاي شهر تهران
در دوران قاجار، با به وجود آمدن فاصلهي طبقاتي بالا ميان افراد صاحب نام و منصب و مردم عادي، شاهد بازنمود آن در فضاي شهري هستيم. اگرچه در طول تاريخ همواره جدايي ميان طبقات وجود داشته است، اما بازنمايي عمدي آن در توليد فضاي شهري در تهران، نمونهي جالبي است. نياز طبقه‌ي اشراف و اعيان جامعه براي جدايي از بافت‌هاي قديمي و طبقات ديگر جامعه تا جايي مورد توجه حکومت قاجار قرار گرفت که:
«هدف اصلاح ساختار کالبدي تهران (درسال1247ه.ش) تاحدي، ايجاد بستر لازم براي ساختار جديد اجتماعي قطببندي شده بود که از طريق گسترش شهر و ايجاد محله‌هاي جديد براي طبقات بالا صورت گرفت. در ساختار جديد شهري، طبقات فوقاني و تحتاني اجتماع جدا از يکديگر در بخش‌هاي

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درباره حمل و نقل، شهروندان تهران، مشارکت مردم Next Entries دانلود پایان نامه درباره شهروندان زن