دانلود پایان نامه درباره شهرستان داراب

دانلود پایان نامه ارشد

و توسع? کليسا اين گونه برمي آيد که در دوره هاي کشتار نيز همچنان مسيحيان در نقاط مختلف از صلح و امنيت و آزادي عمل به اعتقادات، البته به طور نسبي برخوردار بوده اند. آنچه در شرق عموميت داشته، استبداد دولتمردان و شاهان بوده که گاه در کشتارها چندان ميان مسيحيان و غيره مسيحيان شرايط متفاوت نبوده است. همچنين حکم پرداخت ماليات بيشتر از سوي مسيحيان از ديگر موارد فشار بوده که اين رويه در روم نيز بي سابقه نبوده است.
از سويي ديگر، سرزمين وسيع پادشاهي ايران، افق هايي نوين را پيش روي کليسا و توسع? آن گشوده بود. شهر سلوکيه و تيسفون محل آمد و شد کاروان هاي تجاري از عربستان، آسياي مرکزي، هند و چين بود. در آنجا امکان آشنايي نسطوريان با مردمان مختلف سرزمين هاي شرقي فراهم آمده بود و اين سرآغاز فعاليت کليسا در ميان اين مردمان بود. اما موفقيت حيرت آور کليساي نسطوري برخاسته از مجموعه عوامل مختلفي بود. آنها با نظام کارآمد کليسايي و رهباني که نزد عموم مردم مقبوليت مي يافت شروع به فعاليت کردند. آنها در فعاليت هاي تبشيري بسيار ابتکار عمل داشتند و مطابق با ضوابط زندگي جديد عمل مي کردند.
هر اسقفيه جديد که بنا مي شد، در کنار آن مدرسه اي همراه با کتابخانه و بيمارستان داراي تجهيزات درماني و دارويي نيز تأسيس مي شد. نسطوريان بسيار براي توان فني، تعليم و تربيت و مهارت هاي طبي اهميت قائل بودند. عملکرد آنها نظير فعاليت هاي هيئت هاي تبشيري در چند قرن اخير بود؛ اين فعاليت از نظر بسياري از مورخان تاريخ کليساي نسطوري اعجاب آور تحسين برانگيز است.
3-5-7. زمينه هاي نسطوري شدن کليساي ايران و ايجاد شوراي مذهبي:
از نظر سازمان کليسايي، کليساي ايران زير نظر بطرک نشين قسطنطنيه به شمار مي رفت. اما عملاً کليساهاي ايران از دو جهت کاملاً از بخش اعظم جهان مسيحيت جدا بود، يکي از نظر زباني و ديگري از جهت مرزهاي جغرافيايي و سياسي که به تبع آن اقوامي با مليت هاي متفاوت را زير پوشش داشت. مسلماً اسقف مهم ترين کليسا مي توانست سمت رهبري را برعهده بگيرد، اسقف نشين سلوکيه و تيسفون (مدائن يا بيت اردشير) بر ساحل رود دجله، مرکز حکومت ساسانيان از قدرت بيشتري برخوردار بود. درسال 315 ميلادي ” پاپابارآگايي” اسقف سلوکيه و تيسفون رياست خود را بر ديگر اسقف هاي کليساي ايران اعلام کرد. ادعاهاي او نه تنها پذيرفته نشد، بلکه منازعات در اين باره بسيار بالا رفت. ظاهراً مخالفت شديد کليساي نصيبين که برخاسته از رقابت جماعت مسيحي سرياني زبان اين کليسا با جماعت يوناني زبان کليساي سلوکيه و تيسفون بود، بيش از هر چيز سبب اختلاف و انشقاق در کليساهاي ايران شده بود.143
گسترش مسيحيت در دوران ساساني بود. دستگاه روحاني نسطوري در همه جاي شاهنشاهي اسقف نشين داشت و منابع ما پراست از داستانهاي برجسته اي از ايرانياني که به مسيحيت گرويدند و حتي شربت شهادت نوشيدند. در باز پسين سد? فرمانروايي ساسانيان مسيحيان يعقوبي نيرو گرفتند و در ميان پيروان نسطوريوس رخنه کردند و مسيحيت در ايران چنان ريشه دوانده بود که بعضي برآنند که اگر اسلام نرسيده بود مسيحيت جايگزين آيين زرتشت مي شد.144

3-5-8. نقش بارصوما در نسطوري کردن کليساي ايران و استقلال نسطوريان از کليساي روم شرقي:
درگزارش ها دربار? بارصوما و عملکرد او بسيار اختلاف نظر است. در يک طرف گزارش هايي حاکي از سوءِ نيت وي وجود دارد و اقدامات او ناشايست و خائنانه توصيف شده، و از طرف ديگر بر شخصيت پرنفوذ و تأثيرگذار وي در کليساي ايران و ثمرات آن تأکيد شده است. شايد بتوان با تفکيک دو مسأله در مورد بارصوما به گزارشي نزديک به واقع دست يافت؛ يکي اقدام وي در نسطوري کردن کليساي ايران در سال484 ميلادي و ديگري سلوک و منش و خصلت هاي شخصي او.
همزمان با افول قوت و اقتدار مذهب نسطوري در مرکز فرهنگي نسطوريان ادسا و نيز به طور کلي در امپراتوري روم اين اعتقادات در ايران بيش از پيش اعتلاءِ پيدا کرد و پيرواني کثير يافت. اکثر کشيش هاي ايراني سال ها در مدرسه ادسا تحصيل کرده و فارغ التحصيل شده بودند، از اين رو آراي نسطوري در ايران نقشي ويژه را در گسترش آن ايفا کرد. او از شاگردان و دوستان هيب ها در دوره اي بود که ربولا اسقف ادسا بود و هيب ها مديريت مدرسه را بر عهده داشت. ربولا، صوما را به سبب طرفداري صريح و قاطع از مذهب نسطوري از شهر اخراج کرد، وي به نصيبين در مرز ايران رفت و مورد استقبال قرار گرفت.145
نسطوريان در انديش? گرويدن به آيين زرتشتي نبودند، ليکن بارصوما به خوبي دريافت که براي آن که از آزاري که دير يا زود در انتظار آنها است برهند لازم بود که در زمر? مسيحيان ايراني يعني مخالفان مسيحيان روم شرقي درآيند و سخنرانيش را در برابر پيروز چنين آغاز کرد.
” مسيحيان سرزمين هاي تو فقط در صورتي از جان و دل هواخواه تو خواهند بود که مذهبي غير از مسيحيان سرزمين هاي روميان داشته باشند.”146
اعلام رسمي نسطوري کردن کليساي ايران، هر چند با پيگيري ها و اقدامات بارصوما به مرحل? نهايي رسيد، اما در واقع خيلي پيش از اين، مقدمات و زمينه هاي اين اقدام در کليساي ايران شکل گرفته بود.
اما در دور? بارصوما، که پيروز(457تا 484 م) برمسند قدرت بود شرايط تغيير کرد. پس از شوراي کالسدون و محکوميت نسطوريان آنها طرد و جدا شده بودند، ديگر تهديدي به شمار نمي آمدند و چه بسا حمايت از آنها در ايران و ترغيب مذهب نسطوري در جدا سازي مسيحيان و کليساها از امپراتوري روم براي حاکمان سودمند مي نمود. پيروز بر اين اساس به حمايت از بارصوما پرداخت تا به صورت رسمي کليساي ايران نسطوري بود. ظاهراً در دوره هاي بعد، کشتار مسيحيان بيشتر براي وحدت بخشيدن و يک دست کردن کليساي ايران بود تا اينکه مانعي براي گسترش مسيحيت. 147
بارصوما به فرمان پيروز، مطران نصيبين گرديد و در اينجا از جهت حفظ سرحد ايران و روم غالباً نقش مرزباني را بازي کرده است. بارصوما با عده ي سپاهي که از فيروز در اختيارش قرار داده بود تمام مسيحيان مخالف خود را در شهرهاي مسيحي نشين متصرفي ايران از ميان برد و7700 تن را به قتل رساند؛چنانکه نسطوريان در بسياري از سرزمين هاي ايران به تبليغ آئين خود پرداختند و کليساهايي تأسيس کردند. 148
بنابراين ظهور فرقه نسطوري به عنوان شکل قطعي مسيحيت در ايران متعلق به دور? پيروز بوده است؛ در حالي که پيروز شخصاً پيرو سرسخت آئين زرتشت بوده است. 149
معلمين کليساهاي نسطوري در ايران همان روش کار دبستان ايرانيان رها را دنبال کردند و چون به آثار ارسطو توجه داشتند در کليساهاي خود که در ايران ترتيب دادند به قوت بسيار به تحقيق در روش اين استاد يا شراح اسکندراني او توجه کردند و بسياري کتب سرياني تأليف و عده اي از آثار فلسفي و منطقي را هم به پهلوي ترجمه نمودند. 150
تعديل نسطوري از الوهيت عيسي و به ويژه ضديت آن با زهد و فقرپرستي نيز اين شاخه از مسيحيت را در نظر زرتشتيان قابل گذشت تر مي کرد. 151
پناهندگي نسطوريان در ايران و اعلام استقلال و جدايي از کليساي روم، باعث عبرت مسيحيان ديگر ايران شد که درحال محدوديت به سر مي بردند روي اين مبنا آنها در استقلال خود از روم از نسطوريان پيروي کردند. 152
3-5-9. مسجد سنگي داراب، آتشکده آذرخش:
مسجد سنگي داراب، در جنوب کوه پهناور نزديک شهرستان داراب در 111 کيلومتري جنوب شرقي نسا واقع شده و به صورت کامل در دل صخره کوه کنده شده است. محققان بر اين عقيده اند که بناي اوليه مسجد سنگي داراب، مربوط به دوره ساسانيان بوده و در دوره اتابکان فارس- 652 هجري قمري – با تعبيه محراب و تغييراتي، به مسجد تبديل شده است.
نقشه بناي مسجد، عبارت از محوطه صليبي شکل است که در اطراف آن، دور تا دور، با جرز، ستون و دهانه هاي طاقدار قرار گرفته است. پوشش چهار بازوي محوطه صليبي شکل، به صورت طاق گهواره اي ساخته شده اما پوشش بخش مياني را به صورت مربع بريده و فضاي رو باز تهيه ديده اند و در زير آن و در وسط تالار،حوض چهار گوش کم عمقي ساخته اند.
با توجه به شکل صليبي شکل پلان مسجد مي توان به اين فرضيه دست يافت که مسجد سنگي داراب در دوران ساسانيان يک کليساي نسطوري بوده است؛ همان طور که گفته شد، دارابگرد منطقه اسقف نشين نسطوري در اين عصر بوده است. 153

3-5-10. کليساي نسطوري خارک:
کهن ترين کليساي نسطوري در ايران در جزير? خارک واقع شده است، که متعلق به سد? پنجم و ششم ميلادي است.154
کليساي نسطوريان در مغرب جزيره و مشرف به دريا و در مجاورت قنات و باغچه ساسانيان از لاشه سنگ هاي محلي و ملاط گچ ساخته شده است.
مشخصات کليسا به اختصار به شرح ذيل است :
تراسي به طول 12 و پهناي کمتر با پله اي پهن که در جلوي دهليز قرار گرفته به آن راه مي يابد. دهليز کليسا که 13مترطول و 4 مترعرض دارد واطراف ورودي آن را که مدخل اصلي است با دو نيم ستون استوانه اي شکل تزئين نموده اند. صحن مرکزي کليسا که محل نيايش و اجراي مراسم خاص مذهبي بوده است. تالارهاي اطراف صحن مرکزي که داراي پهناي کمتري است. محراب کليسا که در درون ديوار ايجاد شده و محوطه محراب داراي دو طاقچه مستطيل شکل کوتاه در جهات شرقي و غربي و دو پنجره در جهت غرب و در جهت جنوب و اطراف طاقهاي مستطيل شکل آن مي باشد. 155
قسمت بالاي برخي از ديوارها، با نقوش برگ خرما به سبک ساساني آراسته و بر روي آنها را با يک رشته نقوش هندسي و برگ ها وگل هاي برجسته و گرد که بالاي آن کنگره هايي نقش گرديده تزئين کرده اند. 156
پشت محراب دو تالار بزرگ و دراز به موازات يکديگر ساخته شده. رف هاي فراوان به سه رديف نشانه آن است که اين تالارها کتاب خانه بوده است. صومعه داراي تقريباً شصت حجره است که هر يک داراي سه قسمت کوچک مي باشد که يکي از آنها جاي خواب بود. خانه هاي کشيشان در چند صد متري کليسا به شکل ويران? کوچک به فواصل زياد از يکديگر ديده مي شود. اين مسکني است با چهار اتاق در اطراف راهرويي و چند پستو براي انبار و آشپزخانه، گرداگرد خانه و حياط ديوار است. همان طور که گفته شد کشيشان نسطوري بايد ازدواج مي کردند. وضع کليسائيان که با خانواده شان به فاصله اي از صومعه مسکن داشتند و فرايض الهي را فقط در کليسا مي توانستند به جاي آورند بي شک چنين بوده است. 157
محوطه کليسا حداقل هشت هزار متر مربع مساحت داشته و خود بناي کليسا به ابعاد 15- 30 متر بوده است. گيرشمن تخمين زده است که محل زيست صومعه گنجايش قريب يکصد نفر را داشته است.
طبق آداب و سنن، ناخداياني که به بصره نزديک مي شدند در خارک توقف مي کردند تا قبل از ورود به رودخانه، يک نفر راهنما را با خود ببرند و بدين ترتيب جزيره خارک در بازرگاني دريايي خليج فارس اهميت بسزايي داشته است.
با توجه به اين موضوع و اينکه نسطوري ها به لورتبشيري اهميت خاصي مي داده اند و اينکه اسقف اعظم ” ريو اردشير” بر کليساي هندوستان نظارت داشته است، به اين نتيجه مي رسيم که ممکن است صومع? خارک مرکز مبشرين براي انجام در خارج بوده باشد.158
تعداد مقابر مسيحي با مدخل مستطيلي شکل که در سردر آن صليبي ساده به شکل صليب نسطوري ها حک کرده اند، نشان مي دهد که در عصر ساسانيان جماعت بزرگي از نسطوريان در خارک وجود داشته اند.159
آگاهي بر وضع جغرافيايي بخش هاي اسقفي نسطوريان براي پي بردن به جغرافياي سازمان اداري شاهنشاهي ساساني مهم است، زيرا کليسا غالباً از تقسيمات کشوري پيروي مي کرد. 160
بخش هفتم : 3 -7. منابع و خط مسيحي
3-7-1. اسناد و منابع خط سرياني:
منابع سرياني بر جاي مانده درباره تاريخ ايران در عهد سلوکي، اشکاني و ساساني و برخي سرزمينهاي آسياي ميانه حاصل فعاليتها و مکاتبات مسيحيان سوري نستوري مذهب است. اين گروه از مسيحيان به دليل گريز از مجازاتهاي ديني و مشکلاتي که روحانيون متعصب ارتودوکس آسياي صغير براي آنان ايجاد مي کردند، به بين النهرين و ايران پناهنده مي شدند. اين گروه از مسيحيان نستوري مسير خود را به سوي شرق تا ترکستان و چين و حتي هندوستان نيز ادامه داده اند.
افزون بر اين گروه از مسيحيان، اقوام ديگري

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درباره بهرام گور Next Entries دانلود پایان نامه درباره اهورامزدا