دانلود پایان نامه درباره سلامت روان، سلامت روانی، انسان سالم، انسان گرایی

دانلود پایان نامه ارشد

شده اند که انسان تا هنگامی که آن ها را از دست ندهد ، به ارزش آن ها پی نخواهد برد. دین اسلام ، تأکید بسیار بر ساختن انسان هایی دارد که از سلامت روانی برخوردارند تا بتوانند اهداف خویش را پیگیری کنند . از این رو اسلام برای حفظ سلامت روانی و جسمانی ، برنامه هایی را تدارک دیده است تا از راه آن بتواند انسان های مؤمن کاملی را تربیت کند . تأکید عمده اسلام در حفظ سلامت روانی و جسمانی انسان ، بر محور پیشگیری استوار است . اسلام می کوشد تا سلامتی انسان ها را پیش از آنکه نیاز به درمان بروز نماید ، تأمین کند . یعنی تلاش اسلام بر محور حفظ بهداشت روانی و جسمانی است و به طور خلاصه ، از دیدگاه اسلامی ، پیشگیری مهم تر و بهتر از درمان است ( ابوالقاسمی ، 1389 ) .
همان گونه که گام مهم در سلامت جسمانی حفظ بهداشت فردی و عمومی است ، مهم ترین گام در سالم سازی روانی نیز حفظ بهداشت روانی است . انسان با رعایت نکات خاصی می تواند سلامت روانی خود را تأمین و پیش از آنکه نیازمند درمان باشد ، از وقوع آن پیشگیری کند .شارع مقدس اسلام برای حفظ بهداشت روانی ، اصول و قواعدی را قرار داده است تا با به کارگیری و رعایت آن قواعد بتوان سلامت عمومی را تأمین کرد . این اصول با تأکید بر بهسازی محیط زیست انسان ، خانواده و جامعه و سرانجام ، وظایفی را برای فرد تعیین می کند که این وظایف ، باعث حفظ سلامت روانی وی می شود ( آل یاسین ، 1389 ) .
به صورت کلی و اجمالی می توان گفت از نظر اسلام ، انسان سالم کسی است که دارای سه ویژگی اساسی و برجسته باشد : 1- تعقل و تفکر 2-ایمان ، تقوا ، تدین و تعهد 3- هدفمند بودن و به دنبال آن تلاش و فعالیت در جهت رسیدن به اهداف انسانی و معنوی ( چه فردی و چه اجتماعی ) . به تعبیر دیگر می توان گفت : انسان سالم و ارزشمند از چشم انداز اسلام ، انسانی است که در زندگی سه جایگاه را به خوبی بشناسد و به آن ها توجه و عنایت خاص داشته باشد :
جایگاه جهانی خود
جایگاه فردی خود
جایگاه اجتماعی خود و دستیابی به حداکثر رشد که به طور مترادف با کمال و تکامل به کار می رود ، معیار ایده آل سلامت روانی در مکتب اسلام است ( ابوالقاسمی ، 1389 ) .
2-3- 2- دیدگاه انسان گرایی
دیدگاه انسان گرایی ، با رویکردهای نظری تفاوت بسیار دارد.دیدگاه انسان گرایی ریشه در آن دسته از نظام های فلسفی و مذهبی دارد که بر منزلت خوبی، ذاتی و آزادی ماهیت انسان تاکید کرده اند.این دیدگاه در روانشناسی تا حدی محصول این سابقه است و تا حدی واکنشی است به مفاهیم بی اعتنا به ماهیت انسان که مشخصه روانکاوی و رفتارگرایی است ( احدی و بنی جمال،1369).
روان شناسان مکتب انسان گرایی معتقدند که علامت سلامت روانی عبارت است از رشد کامل استعدادهای بالقوه به عنوان یک انسان منحصر به فرد .

روان شناسی انسان گرایی تنها یکی از سه مکتب اصلی است که به سلامت روانی می اندیشد ، دو گرایش یعنی تحلیل روانی و رفتار گرایی ، دیدگاه های متفاوتی درباره اختلالات روانی دارند .به اختصار به نظریه و دیدگاه سه تن از روان شناسان انسان گرا (مازلو29 ، راجرز30 ، آلپورت31 ) درباره سلامت روانی پرداخته شود :
به عقیده مازلو هر فرد دارای گرایش ذاتی برای رسیدن به خود شکوفایی است. بخش عمده پژوهشهای مازلو به خصایص اشخاصی که نیاز به خود شکوفایی درآنان ارضاء شده و ازنظر روانی سالم تلقی می شوند معطوف می باشد.
سلامت روانی، نه تنها از نظر ذهنی احساس مطبوعی به شمار می رود بلکه به نقص حقیقی و واقعی نیز هست و به همین جهت بهتر و برتراز بیماری است که تنهایی نقص و حقیقی است بلکه بیشتر نشانه هوشمند نیز هست. زیرا موجب می شود که بتوان حقایق بیشتر و والاتری را دریافت و بدین معنیکه فقدان سلامت نه تنها احساس ناخوشایند به انسان میدهد بلکه نوعی کوری، نقص ادراکی و نقصان اخلاقی و عاطفی نیز به شمار می رود. (احدی و بنی جمال ، 1369) .
مازلو برای تحقق عزت نفس وخود شکوفایی سیزده معیار بالینی پیشنهاد می کند:
ادرک خوب از واقعیت
پیشرفت در قبول خود ،دیگران و طبیعت
پیشرفت در داشتن اراده
پیشرفت های نسبی در مسائل اصلی
آزاد بودن وشوق زندگی داشتن
خود مختاری فزاینده ومقاومت در تشکیل گروه ها
ابتکار داشتن در قضاوت وغنی بودن در انگیزش
فراوانی تجربه های بسیار بالا
همانند سازی خوب با انسانیت
بهبود روابط با دیگران
راحتی در قبول دیگران
رشد خلاقیت
تحرک در نظام ارزش ها (گنجی،1376) .
تعریفی که مازلو ازسلامت روان دارد بدین مضمون است :
شکوفا شدن سرنوشت انسانی ، تحقق یافتن استعدادهای بالقوه و رشد بسوی “کمال” شخصیت سالم ازنظرمازلو شخصیت انسان خود شکوفاست .

مازلوانسان سالم را انسان خواستار تحقق خود می داند و معتقد است که در همه انسانها تلاش یا گرایشی فطری برای تحقق خود یا خود شکوفایی وجود دارد . به نظر مازلو درجه رضایتمندی نیازهای اساسی به گونه ای مثبت با درجه سلامت روانی همبستگی دارد و ناکام گذراندن نیازها و تواناییها موجب بیماری افراد می شود.
انسان سالم کسی است که به بالاترین سطح نیازها دست یابد و لذا کسی که به مرحله تحقق خود رسیده باشد از سلامت برخوردار است. (شولتس و شولتس32، 1377)
به نظر راجرز، نخستین شرط لازم برای تحول سلامت روانی توجه مثبت بی قید و شرط در دوران کودکی است. یعنی هنگامی که مادر، محبت و پذیرش کامل خود را بدون توجه به خود شکوفایی به معنای رسیدن به بالاترین سطح سلامت روانی به فرزند عرضه می کند، و این فرآیندی است که راجرز آن را کارکرد کامل می نامد. (همان منبع)
به نظر راجرز اشخاصی که دارای کارکرد کامل هستند یا خصایصی مانند گشودگی یا آزادی عمل نسبت به همه تجارب، گرایش به زندگی کامل در هر لحظه از هستی داشتن اعتماد به غرایز خود درباره یک موقعیت به جای اعتقاد به عقاید دیگران احساس آزادی در تفکر و عمل و برخورداری از خلاقیت سطح بالا مشخص می شوند (احمدی و بنی جمال، 1369)
راجرز شخصیت سالم را اینگونه تعریف می کند: شخصیت سالم روند است نه حالت بودن مسیر است نه مقصد تحقق خود روندی دشوار و گاه دردناک است تحقق خود بودن و غوطه ور شدن در جریان زندگی است.
در نگرش راجرز ویژگی آمادگی کسب تجربه به- زندگی هستی دار- اعتماد به ارگانیسم خود- احساس آزادی و خلاقیت مهم است.
راجرز دو نوع خویشتن واقعی و خویشتن آرمانی را نام می برد. خویشتن آرمانی آن نوع خویشتنی است که در فرد وجود ندارد ولی فرد دوست دارد که به آن دست پیدا کند. هر چه خویشتن آرمانی به خویشتن واقعی نزدیکتر باشد فرد راضی تر و خشنودتر خواهد بود.
راجرز معتقد است افرادی که در جهت داشتن شخصیت سالم پیش می روند می خواهد آن چیزی باشند که هستند و مسئولیت آن را نیز به عهده می گیرند. وقتی چنین می کنند احساس می کنند که رفتارشان بیانگر خود واقعی آنهاست.
مهمترین مفهوم در نظریه راجرز خویشتن است که شامل ادراکات و ارزشهایی است که «من» را تشکیل می دهد. این خویشتن ادراک شده بر ادراک فرد از جهان و رفتار او تأثیر می گذارد. شخص سالم می تواند در دگرگونیهای جدی شرایط محیطی سازگاری بیشتری نشان دهد این گونه افراد از چنان خود انگیختگی و خلاقیتی برخوردارند که حتی با دگرگونیهای دردناکی چون جنگ یا بلایای طبیعی کنار می آیند (شولتس، 1369).
آلپورت از نخستین روانشناسانی است که توجه خود را به شخصیت سالم معطوف داشت به نظر وی افراد سالم، معقول و آگاهانه عمل می کنند از قید و بندهای گذشته آزادند. از نیروهایی که آنها را هدایت می کند کاملاً آگاهند ولی می توانند بر آنها چیره شوند.
دیدگاه آلپورت درباره ویژگیهای شخصیت سالم، در هفت معیار مشخص می شود:
1- گسترش مفهوم خود 2- ارتباط صمیمانه با دیگران 3- امنیت عاطفی 4- ادراک واقع بینانه 5- مهارتها و وظایف 6- عینیت بخشیدن به خود 7- فلسفه یگانه ساز زندگی.
شخص سالم می تواند به دیگران صمیمیت نشان دهد. تصور شخص نسبت به خود از اهمیت برخودار است. هر چه شخص با واقع بینی به خود بنگرد سلامت روان او مثبت تر و مورد قبول تر است. اشخاص سالم موانع را تحمل می کنند. تسلیم ناکامی نمی شوند بلکه برای دست یافت به همان هدفها با هدفهای دیگر که جایگزین ساخته اند شیوه های متفاوتی را که از ناکامی کمتری برخوردارند به کار می گیرند. شخصیت بالغ شخصیتی است که بتواند عینیت خود را نشان دهد و خود را بهتر بشناسد این مسئله مستلزم آگاهی به آنچه که شخص می پندارد هست و آنچه که واقعاً هست هر چه این دو تصور بهم نزدیکتر باشد فرد بالغ تر است. (شولتس و شولتس، 1377).
تصور آلپورت از شخصیت سالم حنبه دیگری نیز دارد که شاید متناقص به نظر برسد هدفهایی که شخص سالم آرزو می کند در نهایت دست نایافتنی است. هدف نهایی شخص را از هدفی فرعی بسوی هدف فرعی دیگر می کشاند اما خود این هدف تا لحظه مرگ همواره در آینده و دور از دسترس می ماند به نظر آلپورت اگر به هدف نهایی خود مایل شویم دیگر انگیزه ای برای فرد باقی نمی ماند فلسفه یگانه ساز زندگی، جهت داشتن است که همه جنبه های زندگی شخص را بسوی هدف یا هدفهایی هدایت می کند و به او دلیلی برای زیستن می دهد. بدین ترتیب به نظر آلپورت، داشتن شخصیت سالم بدون داشتن آرزوها و جهتی بسوی آینده نامیسر است (شولتس، 1369).
2-3- 3- نظریه آدلر33
دیدآدلر به انسان کل نگر، پدیده شناختی، غایت انگار و اجتماعی است.به عقیده او انسان سالم قادر است خود را از قید هدف های خیالی برهاند وبه هنگام لزوم با واقعیات روبرو شود (شفیع آبادی،1378) .
آدلر به انتخاب مسئوليت و معناداري مفاهيم در شيوه زندگي اعتقاد دارد و شيوه زندگي افراد را متفاوت مي داند. محرك اصلي رفتار بشر، هدف ها و انتظار او از آينده است. هدف انسان نياز به سازگاري با محيط و پاسخ گويي به آن است. فرد سالم به عقيده ادلر از مفاهيم و اهداف خودش آگاهي دارد و عملكرد او مبتني بر نيرنگ و بهانه نيست، او جذاب و شاداب است و روابط اجتماعي سازنده و مثبتي با ديگران دارد. روابط خانوادگي صميمي و مطلوبي دارد و جايگاه خودش را در خانواده و گروه هاي اجتماعي به درستي مي شناسد. همچنين فرد سالم در زندگي هدف مند و غايت مدار است و اعمال او مبتني بر تعقيب اين اهداف است. از ويژگي هاي ديگر سلامت روان شناختي اين است كه فرد سالم مرتباً به بررسي ماهيت اهداف و ادراكات خودش مي پردازد و اشتباهاتش را برطرف مي كند. چنين فردي خالق عواطف خودش است نه قرباني آن ها، آفرينش گري و ابتكار فيزيكي، از ويژگي هاي ديگر اين افراد است. فرد سالم از اشتباه هاي اساسي پرهيزمي كند. اشتباه هاي اساسي شامل تعميم مطلق، اهداف نادرست و محال، درك نادرست و توقع بي مورد از زندگي، تقليل يا انكار ارزش مندي خود و ارزش ها و باورهاي غلط مي باشد (خدارحیمی،1374) .
2-3- 4- نظریه اریک فروم34
اریک فروم شخصیت انسان را بیشتر محصول فرهنگ می داند از نظر وی سلامت روانی بستگی به این دارد که جامعه تا چه اندازه نیازهای اساسی افراد را بر آورد می کند نه اینکه فرد تا چه اندازه خود را با جامعه سازگار می کند. در نتیجه سلامت روان پیش از آنکه امری فردی باشد مسئله ای اجتماعی است جامعه ناسالم بین اعضای خود دشمنی، بدگمانی ، بی اعتمادی می آفریند و مانع رشد کامل آنها می گردد. در مقابل جامعه سالم به اعضای خود امکان می دهد به یکدیگر عشق بورزند. بارور و کارآمد و خلاق باشند و قوه تعقل و عینیت خود را بارور و نیرومند سازند. بستگی سلامت روان به ماهیت جامعه بدان معناست که جامعه تعریف خود را از سلامت روان وضع می کند و این تعریف در زمانها و مکانهای مختلف تغییر می یابد. (شولتس، 1369).
انسان سالم از نظر فروم دارای جهت گیری بارور است. بدین معنا که استعدادها و قدرتهای خویش را به نحو سازنده به کار می بندد. این باروری در عشق، تفکر و وجدان اخلاقی انسان سالم بارز است. (همان منبع)
2-3- 5- نظریه اریکسون35
اریکسون صفات متمایز کننده سلامت روانشناختی را چنین ارائه کرده است : فردی که در جامعه زندگی می کند در صورتی دارای

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درباره سلامت روان، روابط بین فردی، سلامت روانی، مقطع تحصیلی Next Entries دانلود پایان نامه درباره ارتباطات انسانی، فیزیولوژی، ارتباطات بین فردی، ارتباطات میان فردی