دانلود پایان نامه درباره زیست محیطی، مجموعه های فازی، چند شاخصه، مدیریت زیست محیطی

دانلود پایان نامه ارشد

بين چند گزينه موجود (محدود يا نامحدود) بهترين گزينه را انتخاب نمايد. انسان به طور ناخواسته در شبانه روز تعداد زيادی از اين گونه تصميمات می گيرد كه برخی از آنها به دلیل هزینه بالای خطا در آنها، نياز به بررسی و دقت بيشتری دارند (قدسی پور، 1382، ص. 5).
تصميم گيری در محيط های پيچيده ناپايدار يكی از مسائل بسيار مهم در مديريت نوين به شمار می ‌رود. در اين موارد تصميم گيرنده با گزينه‌هايی متفاوت تحت معيارهای مختلفی كه از محيط داخلی و خارجی محيط سازمان متأثر می‌شوند روبرو است. در اين مورد مدلهای تصميم‌گيری چند معياره به‌ عنوان يكی از ابزارهای كارا جهت اخذ تصميم مناسب به نظر می ‌رسد.
مدل های بهینه سازی از دوران نهضت صنعتی در جهان و بخصوص از زمان جنگ جهانی دوم هماره مورد توجه ریاضیدانان و دست اندرکاران صنعت بوده است. تاکید اصلی بر مدل های کلاسیک بهینه سازی، داشتن یک معیار سنجش (یا یک تابع هدف) می باشد؛
به صورت ذیل:
کنید بهینه :f(x) ; f: E^n→ E^1
s.t : g_i (x) [█(≤@≥@=)] 0 ; i=1, 2 , …, m ; E^n→ E^1
به طوریکه مدل مذکور می تواند در مجموع به صور خطی، غیر خطی یا مخلوط باشد. اما توجه محققین در دهه های اخیر معطوف به مدل های چند معیاره (MCDM) برای تصمیم گیری های پیچیده گردیده است. در این تصمیم گیری ها به جای استفاده از یک معیار سنجش بهینگی از چندین معیار سنجش ممکن است استفاده گردد.
این مدل های تصمیم گیری به دو دسته عمده تقسیم می گردند: مدل های چند هدفه (MODM)119 و مدل های چند شاخصه (MADM)120، به طوریکه مدل های چند هدفه به منظور طراحی بکار گرفته می شوند در حالیکه مدل های چند شاخصه به منظور انتخاب گزینه برتر استفاده می شود (اصغر پور، 1390، ص. 1).
مدلهای چند هدفه (MODM) به فرم کلی است:
: F(x) = {f1(x), f2(x), … , fk(x)}بهینه کنید
s.t:g_1 (x)[■(≤@=@≥)]0 ;i=1,2,…,m
x En
مقايس سنجش براي هر هدف ممكن است با مقياس سنجش براي بقيه اهداف متفاوت بوده و بسادگي نتوان آنها را مثلا با يكديگر جمع نمود.
محققين در دهه های اخير توجه خود را معطوف به مدل های چند معياره برای تصميم گيری های پيچيده كرده اند. در اين تصميم گیری ها به جای استفاده از يك معيار سنجش بهينگی از چندين معيار سنجش ممكن است استفاده گردد. در این بخش به علت ماهیت تحقیق به معرفی مدل های چند شاخصه (MADM) و متدهای مختلف آن خواهیم پرداخت.
مدلهای چند شاخصه (MADM) معمولا به فرم کلی زیر فرموله می شوند:
├ ■(■(▁@A_1 )@■(A_2@■(⋮@A_m )))┤| ■(■(■(X_1&X_2 )&■(⋯&X_n ))@¯(■(■(r_11&r_12 )&⋯&r_1n@■(r_21&r_22 )&⋯&r_2n@■(■(⋮@r_m1 )&■(⋮@r_m2 ))&■(⋮@⋯)&■(⋮@r_mn ))))

به طوری که Ai نشان دهنده گزینه i ام، Xj نشان دهنده شاخص j ام و rij نشان دهنده ارزش شاخص j ام برای گزینه i ام میباشد (اصغر پور، 1390).
2-14-1- ارزیابی و بررسی مدل های MADM
دو دسته عمده از روش های مختلف در پروسه کردن اطلاعات موجود از یک مساله MADM مطرح شده است: یک دسته از روش های منشعب از مدلی مشهور به مدل غیر جبرانی121 بوده و دسته دیگر منشعب از مدل دیگری معروف به مدل جبرانی122 می باشد:
الف- مدل های غیر جبرانی شامل روش هایی می شود که در آنها مبادله در بین شاخص ها مجاز نیست، یعنی مثلاً نقطه ضعف موجود در یک شاخص توسط مزیت موجود از شاخص دیگر جبران نمی شود. بنابراین هر شاخص در این روش ها به تنهایی مطرح بوده و مقایسات بر اساس شاخص به شاخص انجام می پذیرد. مزیت روش های متغلق به این مدل نیز سادگی آنها است که با رفتار تصمیم گیرنده (DM)123 و محدود بودن اطلاعات او مطابقت دارد. در برخی از این روش ها ممکن است نیاز به کسب اطلاعات DM نباشد.
ب- مدل جبرانی مشتمل بر روش هایی است که اجازه مبادله در بین شاخص ها در آنها مجاز است، یعنی مثلاً تغییری (احتمالاً کوچک) در یک شاخص می تواند تغیری مخالف در شاخص (یا شاخص های) دیگر جبران شود. این مدل شامل سه زیر گروه می گردد که در شکل (2-6) مشخص است.
2-14-2- تصمیم گیری های چند معیاره فازی (124FMCDM)
در تصمیم گیری های چند معیاره کلاسیک سعی می شود که تأثیر عوامل مختلف در تصمیم گیری با استفاده از مفاهیم ریاضی محاسبه شود. اما بیان بسیاری از عوامل با منطق ریاضی کلاسیک امکان پذیر نیست. از طرف دیگر همیشه در دنیای واقعی عدم قطعیت وجود داشته و شرایط نامطمئن، همواره در مراحل مختلف مطالعه و بررسی یک مسأله وجود دارد. بنابراین در بسیاری از موارد، تمام و یا قسمتی از داده های یک مسأله تصمیم گیری چند معیاره، فازی هستند. در این صورت اگر مسأله با استفاده از داده های قطعی مدل فرموله شود، جواب درست و دقیقی به دست نخواهد آمد و در نتیجه گزینه ارجح انتخاب نخواهد شد. در چنین تصمیم گیری های غیر دقیقی نمی توان به هدف و مقصود مورد نظر دست یافت. لذا در مدل های تصمیم گیری که داده های آن تصادفی یا فازی هستند، باید با وجود محاسبات و عملیات بیشتر به طور منطقی و دقیق برخورد کرده و عدم قطعیت را در مدل تصمیم گیری لحاظ کرد. عدم قطعیت در مسائل تصمیم گیری به وسیله تئوری مجموعه های فازی انجام می شود (عطائی، 1389).
2-15- مروری بر مفاهیم و تعاریف تئوری فازی:
واژه فازی در فرهنگ لغت آکسفورد به معنی مبهم، گنگ، نا دقیق و نا مشخص تعریف شده است. اصل تئوری فازی بیان می کند که همه چیز نسبی است. تئوری مجموعه های فازی تحلیل شرایطی از تصمیم گیری است که داده های جمع آوری شده از نوع مبهم و گنگ باشد. مهم ترین خصوصیت این تئوری، نزدیک کردن منطق ریاضی به انسان است. سیستم های طراحی شده بر اساس منطق ریاضی نیز با به کارگیری منطق فازی هوشمندتر عمل می کنند. منظور از منطق فازی توانایی استدلال با مجموعه های فازی است (فرجی، 1381).
نظریه فازی در سال 1965 توسط پرفسور لطفی عسگرزاده، دانشمند ایرانی تبار و استاد دانشگاه برکلی آمریکا عرضه شد. این نظریه از زمان ارائه تا کنون گسترش و تعمیق زیادی یافته و کاربردهای گوناگونی در زمینه های مختلف پیدا کرده است. نظریه فازی برای اقدام در شرایط عدم اطمینان است. این نظریه قادر است بسیاری از مفاهیم، متغیرها و سیستم هایی را که نادقیق و مبهم هستند، چنانچه در عالم واقع در اکثر موارد چنین است را به شکل ریاضی درآورده و زمینه را برای استدلال، کنترل و تصمیم گیری در شرایط عدم اطمینان فراهم آورد (مومنی، 1387). در ادامه به توضیح مفاهیم اصلی نظریه مجموعه های فازی پرداخته می شود.
2-15-1- مجموعه های فازی
مجموعه های فازی در ریاضیات جدید به مجموعه هایی اطلاق می شوند که عضویت بعضی یا تمام اعضا کاملاً روشن و مشخص نیست و عناصر آن به طور نسبی متعلق به آن مجموعه هستند. یک مجموعه فازی تعمیم یک مجموعه کلاسیک است که اجازه می دهد تا تعلق هر مقداری را در بازه [1و0] اختیار کند. مبنای ریاضیات کلاسیک، منطق ارسطویی است که در آن پدیده های مختلف تنها دو جنبه دارند “درست یا نادرست” یا “صفر یا یک”. در منطق ارسطویی، حالت میانه ای وجود ندارد و شیوه استدلال، قطعی و صریح است. از طرف دیگر ریاضیات فازی بر پایه استدلال تقریبی بنا شده که منطبق با طبیعت و سرشت سیستم های انسانی است. در این نوع استدلال حالت های صفر و یک تنها مرزهای استدلال را بیان می کنند (عطایی، 1389).

شکل2-6 مدل های تصمیم گیری در MADM
(اصغر پور، 1390)
2-16- نتیجه گیری
در انتها به عنوان جمع بندی از فصل دوم، ابعاد و شاخص های (معیار و زیر معیارهای ) شناسایی شده در قالب جدول (3-2) بیان می شود.
با مطالعه متون و مقالات مرتبط هفت بعد ذیل استخراج شده است:
تامین کننده و خرید سبز
طراحی و بسته بندی سبز
تولید سبز
لجستیک سبز
لجستیک معکوس
مدیریت زیست محیطی
آموزش و پژوهش و فرهنگ سازی
در جدول (2-2) ابعاد و شاخص های شناسایی شده مدیریت زنجیره تامین سبز همراه با منابع آنها ذکر شده است.
جدول 2-2 ابعاد و شاخص های شناسایی شده مدیریت زنجیره تامین سبز
ابعاد
مؤلفه
مراجع
تامین کننده و خرید سبز (S)
انتخاب و ارزیابی تامین کنندگان با در نظر گرفتن معیارهای خاص زیست محیطی(S1)
Laosirihongthong et al, (2013). Rao, (2004). Large and Thomsen, ( 2011).

رعایت استانداردهای لازم در خرید ماشین آلات و تجهیزات از نقطه نظر فنی و زیست محیطی(S2)
Zhu et al., (2008a).
Chen and Shue, (2009).

کمک و همراهی با تامین کنندگان جهت طراحی و اهداف زیست محیطی(S3)
Azevedo et al, (2011); Zhu et al,
(2008a); Large and Thomsen, (2011); Lin, (2011); Hsu et al., (2013).

کنترل گواهی ایزوهای سری 14000 و سیستم مدیریت زیست محیطی تامین کنندگان(S4)
Laosirihongthong et al, (2013).
Zhu et al.,( 2005).

اجتناب از خرید مواد اولیه خطرزا و سمی و توجه به سازگاری آن با محیط زیست(S5)
Azevedo et al, (2011); Rao, & Holt, D. (2005). Sakris (2006).

خرید مواد اولیه با در نظر گرفتن قابلیت بازیافت و استفاده مجدد(S6)
Azevedo et al, (2011). Laosirihongthong et al, (2013)
طراحی و بسته بندی سبز (D)
طراحی محصولات و بسته بندی ها در جهت کاهش مصرف مواد و انرژی (D1)
Avila, 2006; Zhang and Zhao (2012). Azevedo et al, (2011).

طراحی محصولات و بسته بندی ها در جهت استفاده مجدد یا بازیافت مواد آن(D2)
Chen and Shue, (2009). Azevedo et al, (2011). Zhang and Zhao (2012).

طراحی محصولات و بسته بندی ها در راستای اجتناب از مصرف مواد سمی و خطرزا یا فرآیند تولید نامناسب(D3)
Rao and Holt, (2005).
Azevedo et al, (2011). Zhang and Zhao (2012).

استفاده از برچسب هایی به منظور نشان دادن قابل بازیافت بودن محصول و بسته بندی و میزان تناسب آنها با استانداردهای زیست محیطی(D4)
Ninlawan et al (2010). Rao and Holt, (2005). Zhu and skris, (2006).

استفاده از مواد سازگار با طبیعت در بسته بندی مواد(D5)
Zhang and Zhao (2012). Azevedo et al, (2011).
تولید سبز (P)
برنامه ریزی تولید و بهینه سازی فرایندها با هدف کاهش ضایعات (P1)
Shang, et al, (2010).
Ninlawan et al, (2010).

بکارگیری تکنولوژی های پیشرفته و پاک به نحوی که منجر به صرفه جویی در مصرف انرژی و آب و کاهش آلاینده ها شود(P2)
خداویری، (1389)
Zhu et al, (2008b).

قابلیت فرایند تولید در بازتولید و دوباره کاری(P3)
Ninlawan et al, (2010).
Azevedo et al, (2011).

در نظر گرفتن جنبه های زیست محیطی در طرح ریزی واحدهای صنعتی و چینش ماشین آلات(P4)
Ninlawan et al, (2010).
Shang, et al, (2010).

بررسی تحلیلی و مداوم وضعیت ماشین آلات به منظور کاهش میزان ضایعات، آلایندگی ها و مصرف انرژی(P5)
Rao and Holt, (2005).
Sroufe, (2006).
توزیع و بازاریابی (E)
انتخاب شبکه های توزیع و مشتریان با تاکید بر معیارهای زیست محیطی(E1)
Ninlawan et al., (2010);
زنچیرچی و همکاران،(1392)

ارائه ضوابط و دستورالعمل های صحیح انبارش، حمل و مصرف محصولات و مواد شیمیایی با در نظر گرفتن جنبه های زیست محیطی (E2)
Sroufe, (2006).
Rao and Holt, (2005).

بازاریابی محصول با تکیه بر تجارت الکترونیک(EC) و سیستم های پشتیبانی اطلاعات وب محور (E3)
فلاح و امیر مهاجری، (1393)
مدیریت زیست محیطی (M)
حمایت از زنجیره تامین سبز توسط مدیران ارشد و میانی(M1)
Hsu and Hu, (2008).
Large and Thomsen, (2011).
Arif et al, (2009).

اخذ گواهینامه ایزوهای سری 14000 و سیستم مدیریت زیست محیطی(M2)
Laosirihongthong et al, (2013). Zhu and Sakris, (2006).
Zhu et al, (2008a).

وجود خط مشی و سیاست مدون در حوزه محیط زیست و مسئولیت اجتماعی سازمان(M3)
Arif et al, (2009).
Holt and Ghobadian, (2009).

بازنگری مدیریت در برنامه های زیست محیطی سازمان (M4)
Sroufe,

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درباره سیستم مدیریت، زیست محیطی، مدیریت زیست محیطی، بهبود مستمر Next Entries دانلود پایان نامه درباره زنجیره تامین، مدیریت زنجیره تامین، زنجیره تامین سبز، مواد غذایی