دانلود پایان نامه درباره رحمت الهی، جامعه اسلامی، معنای اصلی

دانلود پایان نامه ارشد

دو طايفه مختلف قريش يعنى «تيم» و «عدي» و سه نفر از بنى اميّة و هفت نفر از فرزندان حكم بن ابى العاص بودند…»
1.2.10.2.شجره در لغت
شجره، مفرد یا به عبارتی واحد برای شجر که مطلق است می باشد 108که به معنی گیاهی است که دارای ساقه باشد109و کلماتی مثل مشجره و شجیر و…که مشتق از آن هستند به ترتیب معنی زمینی که از آن درخت فراوان می روید110و نیز دره پردرخت را دارند111 و دلیل اینکه به منازعه و مجادله میان افراد هم مشاجره اطلاق می شود به این علت است که سخن دو خصم همانند درخت که شاخه و برگ هایش در هم مختلط و تنیده می شود در هم اختلاط شده و ایجاد اختلاف می کند.112به عبارتی دیگر وقتى دو نفر با هم نزاع مى‏كنند گفته‏هايشان در هم و برهم مى‏شود، (و شنونده نمى‏فهمد اين چه مى‏گويد و آن ديگرى چه مى‏گويد)، همانند درخت که شاخه‏هایش در يكديگر فرو مى‏روند.
برخی از اصحاب لغت روشی ویژه و بخصوص در ریشه یابی واژه شجر در پیش گرفته و شجر را نه به معنای درخت یا گیاه، بلکه آنرا عبارت از بلند شدن و نموّ كردن و تظاهر پيدا كردن دانسته اند خواه در جهت مادّى باشد يا روحانى.
و درخت را از مصادیق مادی آن احتساب کرده اند چرا که نموّ و ارتفاع داشته و با شاخه‏ها و برگ خودنمايى می كند و از مصادیق باطنی [آن درخت کبر را گفته اند برای اینکه کبر و خودبینی که متصف به درخت شده] أنانيّتى است كه در نفس انسان پديد آمده و متظاهر و خودنمايى كرده و بلند طلبى مى‏كند.
بر همین مبنا مراد و مقصود از مشاجره مطلق آن افكار و صفاتي است كه در نفس انسان ظاهر می گردد، و يا موضوعاتى است كه در خارج بزرگ و بلند و ظاهر شده و موجب اختلاف می شود.113
2.2.10.2.ملعونه در لغت
نظر اکثر قریب به اتفاق علمای لغت در ارتباط با معنی واژه لعن مبنی بر این است که کلمه مذکور به معنی و مفهوم ابعاد و دوری است، چیزی که آن را در آراء و دیدگاه های غالب لغویین می توان دید114البته این ابعاد و اطراد در عقبی از سوی خداوند در قالب عذاب و عقاب است ولی در دنیا به معنی محروم کردن از توفیق و رحمت الهی است115اما این لعن از جانب انسان به صورت نفرین و سب به غیر است.116
برخلاف نظر قاطبه اهل لغت، فراهیدی مراد از این کلمه را عذاب و تعذیب دانسته است117 که این نظر نسبت به آراء دیگران جایگاه مسببیه را دارد یعنی سبب و علت عذاب یک شخص، محروم شدن وی از توفیق و رحمت الهی است زیرا هر کس که از رحمت الهی دور شد به وادی غضب الهی می افتد و حد وسطی میان این دو که نه رحمت باشد و نه غضب وجود ندارد، بنابراین سبب یا علت افتادن یک فرد در غوطه عذاب و غضب قطع شدن از رحمت الهی است.پس علت افتادن در وادی عذاب رها کردن طناب رحمانی الهی است.
3.10.2.بررسی
با توجه به معانی که از سوی لغویان در مورد واژگان شجره و ملعونه مطرح شده است می توان عبارت شجره ملعونه را به معنی درخت لعن شده یا دور افتاده از رحمت الهی دانست كه اين معني از عبارت از کنار هم گذاردن این دو واژه اتخاذ و استنباط شده است و از میان لغویین تقریبا هیچ یک از آنان به طور مستقل و مجزا به معنایابی این عبارت نپرداخته و بیشتر به بیان مصادیق این ترکیب اهتمام کرده و مصداقهایی نظیر درخت زقوم118 و بنی امیه119 را برای آن ذکر کرده اند.
آنچه را از ائمه اطهار در این مقال به ثبت رسیده و در بیان شجره ملعونه ذکر شده عبارت از موارد زیر است:
1.بنی امیه.2.مروان و بنی مروان. 3.دو نفر از فاجرین قریش به اتفاق بنی امیه. 4.دو نفر از دو طایفه عدی و تیم به همراه سه نفر از بنی امیه و هفت نفر از فرزندان حکم بن ابی العاص
وجه ارتباط سخن اهل لغت با اهل بیت به شکل معنی و مصداق است یعنی لغویون با بیان معانی شجره و ملعونه به معنایابی در این عبارت پرداخته اند و ائمه نیز مصادیق باطنی یا تاویل این معنی را ابراز داشته اند و اگر چنانچه ما، شجر را بر طبق رای اکثریت درخت تلقی کنیم در آن صورت وجه بیان این اقوام از سوی اهل بیت به جهت شباهتشان به درخت است چرا که آنها نیز همانند درخت از يك ريشه منشعب شده و نشو و نما نموده و شاخه‏هايى شده‏اند، و مانند درخت، بقايى يافته و ميوه‏اى داده‏اند ودودمانى هستند كه امت اسلام به وسيله آن آزمايش شده و مى‏شوند و در آیات قرآنی نیز مورد لعن الهی واقع شده اند چرا که در قرآن منافقان و آزار دهندگان پیامبر لعن شده اند و این اقوام نیز در نفاق و اذیت به نبی گوی سبقت را از دیگران ربوده و مصادیق اتم آن به شمار می آیند.
اما اگر شجر را براساس رای علامه مصطفوی صرف ارتفاع یافتن و بالا رفتن و به ظهور رسیدن بدانیم در آن صورت ارتباط حاکم میان کلام امام و قول لغوی[مصطفوی] باز از نوع معنی و مصداق است اما با لفظ و بیانی دیگر، و ائمه با ذکر نام بنی امیه در ذیل شجره از معنی اصلی عدول نکرده اند بلکه با در نظر داشتن مفهوم اصلی کلام که عبارت از رفعت یافتن و بالا رفتن و ظاهر شدن بود افرادی را كه متظاهر و بلند طلب بوده و ديگران را بخودشان دعوت می کردند مطرح کرده اند و به بیان مصداق کلام پرداخته اند.
نکته دیگر اینکه، وجود اسامی متعدد در بیان هر یک از ائمه به معنی تنافی میان روایات نیست و اشکالی را در پذیرش روایات باعث نمی شود چرا که هر یک از ائمه با توجه به شرایط زمان و مکان به بیان مصادیق این موضوع وارد شده اند و اقوامی را نام برده اند؛ چنانچه افراد و اقوام دیگری را نیز می توان نام برد که همین ویژگی ها، یعنی روحیه نفاق و تظاهر را داشتند اما در کلام امام ذکر نشدند حال آنکه می توانستند ذکر شوند.بنابراین کسی نمی تواند مدعی سردرگم شدن در کلام معصوم شود و بگوید از میان این چهار قول کدامینش صحیح است حال آنکه هر چهار قول صحت دارد و همه اقوام مذکور از جانب اهل بیت زیر تعریف اهل لغت قابلیت گنجایش دارد.
مصداق هایی که ائمه در ذیل شجره ملعونه ذکر کرده اند نسبت به مصداقی که اهالی لغت ارائه داده اند یعنی شجره زقوم، به صواب نزدیکترند زیرا در مورد بنی امیه که همچون شجر در جامعه اسلامی به جاه و رفعت رسیده و تظاهر می کردند و مردم را به خود فرا می خواندند و اهل نفاق و ریا بودند موضوع لعن بخوبی متصور و قابل انطباق است اما این امر یعنی تطابق لعن با شجره زقوم که از سوی لغویون ارائه شده محل اشکال است چرا که اولا قرینه ای دیگر که دال بر ملعون بودن درخت زقوم کند در جای دیگر وجود ندارد و ثانیا صرف سبز شدن در قعر جهنم و درخت عذاب بودن دلالت بر ملعون بودن آن ندارد برای اینکه در آن صورت فرشتگان عذاب نیز می بایست لعن می شدند حال آنکه از سوی الهی ستوده شده اند.
11.2.قاصف
﴿أَمْ أَمِنتُمْ أَن يُعِيدَكُمْ فِيهِ تَارَةً أُخْرَى‏ فَيرْسِلَ عَلَيْكُمْ قَاصِفًا مِّنَ الرِّيحِ فَيُغْرِقَكُم بِمَا كَفَرْتمُ‏ ثم‏َّ لَا تجِدُواْ لَكمُ‏ْ عَلَيْنَا بِهِ تَبِيعًا﴾
ايمن شديد از اينكه بار ديگر شما را به آن (دريا) باز گرداند، و تندباد شكننده‏اى بر شما بفرستد، و شما را به خاطر كفرتان غرق سازد، سپس به خاطر آن (غرق سازى)، براى خود هيچ خونخواهى در برابر ما نيابيد؟
1.11.2.قاصف در روایات
وَ فِي رِوَايَةِ أَبِي الْجَارُودِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع‏ فِي قَوْلِهِ: ﴿قاصِفاً مِنَ الرِّيحِ‏﴾ قَالَ هِيَ الْعَاصِف‏.120
در روایتی از طریق ابی جارود، امام باقر(ع) درباره ی آیه ی﴿قاصِفاً مِنَ الرِّيحِ‏﴾ فرمودند:همان عاصف(باد سریع و خردکننده)است.
2.11.2.قاصف در لغت
واژه ی قاصف که تنها در یک مورد، آن هم در سوره ی مبارکه اسراء بکار رفته است از ریشه ی قصف گرفته شده است، در مشتقات حاصله از این ماده معانی متعددی چون شکستن و انکسار121، صوت و صدای شدید122و نیز لهو ولعب123را به خود اختصاص داده است.
اما اینکه برای رعد قاصف معنی صوت و صدای شدید به کار رفته، نه این است که قصف به معنای صوت و صدا باشد بلکه با عنایت و توجه به معنای اصلی که همان شکستن است آثار آن، یعنی صوت اخذ شده است، با تکیه بر این معنی، یعنی معنی کردن قصف به صدا، به برخورد دو دست نیز قصف گفته شده و سپس این معنی نیز توسعه یافته و به هر لهو و لعبی این واژه مجازا به کار رفته است.124
علامه مصطفوی در بیان معنی این واژه انکسار را عمومیت بخشیده و از صرف شکستن مادی خارج کرده و آن به هر نوع شکستن خواه مادی باشد یا معنوی توسعه داده است125 از این روست که به ناتوان شدن فرد در حالت پیری که نوعی از انکسار بر آن حاکم است قصف الرجل اطلاق می شود.126
3.11.2.بررسی
طبق آراء اهل لغت ریح قاصف آن بادی است که بر هر چیزی اعم از بناء ودرخت می گذرد آن را شکسته و نابود می کند و ریح عاصف نیزعبارت از باد خرد كننده و طوفان‏زا كه اشياء را مثل كاه مى‏كشد و خرد مى‏كند است127که در آن صورت رای لغویون همسان و منطبق(هر چند با اندکی اختلاف که در پاراگراف بعد به آن اشاره می شود) با نظر معصوم است چرا که وی در بیان معنی قاصف، کلمه عاصف را ذکر کرده است؛ در نتیجه هر دو گروه به نوعی با کلام خویش به معنا یابی این واژه اهتمام داشته و به ایضاح لفظی آن پرداخته اند.
هر چند ریح قاصف و عاصف هر دو به معنای تند باد شکننده هستند اما باید توجه کرد که در قاصف آن چیزی که بیشتر پر رنگ بوده و نمود دارد خاصیت و ویژگی شکنندگی است در حالی که در عاصف ویژگی برجسته عبارت از شدت و سرعت بوده و شکنندگی نیز از آثار و لوازم این معنی اصلی است.
12.2.فضل
﴿ وَ لَقَدْ كَرَّمْنَا بَنىِ ءَادَمَ وَ حَمَلْنَاهُمْ فىِ الْبرِ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْنَاهُم مِّنَ الطَّيِّبَاتِ وَ فَضَّلْنَاهُمْ عَلىَ‏ كَثِيرٍ مِّمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِيلا﴾
ما فرزندان آدم را كرامت بخشيديم و بر دريا و خشكى سوار كرديم و از چيزهاى خوش و پاكيزه روزى داديم و بر بسيارى از مخلوقات خويش برتريشان نهاديم.
1.12.2.فضل در روایات
روايت اول: عن جابر عن أبي جعفر ع‏ في قوله تعالى ﴿وَ فَضَّلْناهُمْ عَلى‏ كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضِيلًا﴾ قال: خلق كل شي‏ء منكبا غير الإنسان خلق منتصبا.128
از جابر از حضرت ابى جعفر (ع) روايت شده كه در ذيل جمله﴿ وَ فَضَّلْناهُمْ عَلى‏ كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضِيلًا﴾ فرمود: خداوند تمامى حيوانات را« منكب» (به روى افتاده) خلق كرده جز آدمى را كه او را منتصب آفريده است.
روایت دوم: أَخْبَرَنَا جَمَاعَةٌ، عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ، قَالَ: أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ كَاسٍ الْقَاضِي النَّخَعِيُّ بِالرَّمْلَةِ، قَالَ: حَدَّثَنِي جَدِّي سُلَيْمَانُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُبَيْدٍ الْمُحَارِبِيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ مُزَاحِمٍ الْمِنْقَرِيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الزِّبْرِقَانِ، عَنْ أَبِي خَالِدٍ عَمْرِو بْنِ خَالِدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ أَبِيهِ (عَلَيْهِ السَّلَامُ)، فِي قَوْلِهِ (تَعَالَى): ﴿وَ فَضَّلْناهُمْ﴾ يَقُولُ: لَيْسَ مِنْ دَابَّةٍ وَ لَا طَائِرٍ إِلَّا هِيَ تَأْكُلُ وَ تَشْرَبُ بِفِيهَا، لَا تَرْفَعُ بِيَدِهَا إِلَى فِيهَا طَعَاماً وَ لَا شَرَاباً غَيْرَ ابْنِ آدَمَ فَإِنَّهُ يَرْفَعُ إِلَى فِيهِ بِيَدِهِ طَعَامَهُ، فَهَذَا مِنَ التَّفْضِيلِ.129
گروهی از ابی مفضل نقل کرده اند که گفت:علی بن محمد بن حسن بن کاس قاضی نخعی در رمله بر ما نقل حدیث کرد و او نیز گوید:جدم سلیمان بن ابراهیم بن عبید محاربی بر من حدیث کرد و او نیز از نصر بن مزاحم منقری نقل می کند و وی هم به واسطه ابراهیم بن زبرقان از ابی خالد عمرو بن خالد و او از زید بن علی و ایشان هم از پدرش (ع)در مورد عبارت الهی﴿وَ فَضَّلْناهُمْ﴾ می گوید: يعنى در خوردن از آن طيبات او را بر ديگر حيوانات برترى داديم و مسلطتش كرديم، چون هيچ پرنده و جنبنده‏اى در موقع خوردن دست خود را كار نمى‏زند مگر بنى آدم،و اين يك نوع برتري است.
2.12.2.فضل در لغت
براساس آن چیزی که در آراء و نظرات لغویون منعکس شده، فضل به معنی زیادی و فزونی در مقدار است130 که در آثار برخی واژه پژوهان با عنوان ضد نقیصه و کاستی آمده است131از همین روی در کلماتی مثل فضاله، فضله و افضال که مشتق از فضل

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درباره امام صادق Next Entries دانلود پایان نامه درباره معنای اصلی، امام صادق