دانلود پایان نامه درباره دفاع مشروع، مجنی علیه، استفاده از زور، عوامل بازدارنده

دانلود پایان نامه ارشد

تحقق این ماده این است که سارق یک نفر و حامل سلاح بوده و سرقت نیز در شب یا روز واقع شده باشد در این جا نیز قتل سارق در حکم دفاع مشروع تلقی می شود و مسئولیت منتفی است طبق تبصره ی 1 ماده ی واحده ی لایحه راجع به تشدید مجازات سارقین مسلح که وارد منزل یا مسکن اشخاص بشوند مصوب نهم تیرماه 1333 در صورتی که ساکنان محل مزبور در مقام مدافعه از مال یا جان یا ناموس و یا جلوگیری از بردن مال در محل سرقت مرتکب قتل یا جرح و یا ضرب سارق بشوند، از مجازات معاف خواهند بود؛ و هم چنین اگر متهم یا متهمان به اخطار ماموران انتظامی تسلیم نشوند و در نتیجه فرار آن ها و تیراندازی ماموران، مجروح یا مقتول گردند، ماموران انتظامی از مجازات معاف اند. ضمناً سارقان بانک ها یا صرافی ها و یا جواهر فروشی ها و به طور کلی هر محلی که معمولاً در آن وجوه نقد یا اوراق بهادار یا سایر اشیاء قیمتی وجود دارد و یا اجتماع و مواضعه ی قبلی به قصد سرقت و ربودن اموال مسلحانه حمله ببرند، مشمول قانون تشدید مجازات سرقت مسلحانه مصوب 27 دی ماه 1338 می باشند.

بخش چهارم
4-17 پیامدها
فقهای اسلام در نوشته های خود سخنی از واژه‌ی خطر به میان نیاورده اند بلکه به جای آن از واژه صیال استفاده کرده اند. صیال در لغت به معنای تجاوز کردن و هجوم بردن و از ماده صال به معنای استصال (تجاوز کرد) است. صائل یعنی ستمگر یا کسی که قصد حمله و هجوم دارد.
صیال در اصطلاح شرع به تجاوز خاصی اطلاق می شود. بعضی گفته اند: صیال حمله و هجوم به حق محترم و معصوم است. برخی دیگر گفته اند:‌صیال از نظر لغت و شرع به معنای تجاوز کردن و هجوم بردن است. اما خطر، که جمع آن اخطار است، از نظر لغت به معنای مشرف شدن به هلاکت است و از نظر حقوق دانان، به معنای تجاوز احتمالی است.
خطری که حق دفاع را توجیه می کند و دفع آن جایز می باشد باید غیر مشروع، حال و حقیقی باشد، شرط اول خطر این است که غیر مشروع باشد.
4-17-1 معیار و ملاک خطر غیر مشروع
بعضی از خطرها قانونی و مشروع اند: مثل تأدیب فرزند به وسیله پدر یا انجام عمل جراحی به وسیله‌ی پزشک مجاز برای معالجه شخص و بعضی دیگر از خطرها غیر مشروع می باشد. دفاع مشروع تنها بر ضد خطراتی جایز است که غیرمشروع به شمار می رود.
خطر، زمانی غیر مشروع است که حق مورد حمایت شریعت را بنا حق مورد تهدید قرار دهد. البته دین اسلام خون ها ، اموال و نوامیس را محترم شمرده است. بنابراین، این امور مصون از تجاوز و اتلاف می باشد و حق صاحبان آن است که از آن در کمال سعادت حفاظت و نگهداری کنند و بر دیگران عموماً لازم است که به آن تجاوز و تعدی نکنند و شریعت اسلامی نیز تجاوز به این حقوق را جایز نمی داند چرا که خدا و پیامبرش مال ها و جان ها و زیان رساندن را حرام کرده اند از این رو کسی که بر خلاف حکم خدا و رسول عمل کند، محارب با خدا و رسول است:
زیرا از پیامبر نقل شده که فرمود : «إن دماء کم و اموالکم و اعراضکم و ابشارکم علیکم حرام» خون ها ، ‌اموال ، نوامیس و بدن های شما بر یکدیگر حرام است بنابراین نباید مسلمانان خون، ‌مال ، ناموس و جسم مسلمانی را مباح شمارند مگر در موردی که به عینه نقصی وارد شده باشد.
1)عظمت و بزرگی خطر غیرمشروع
خطرات غیر مشروع، از جهت بزرگی و عظمت یکسان و برابر نمی باشند بلکه خطر گاهی بزرگ و گاهی کوچک است. بزرگی و عظمت یک خطر یا از وسیله مورد استفاده متجاوز معلوم می شود مثل چوبدستی بالا بردن یا شمشیر کشیدن یا از قصد متجاوز و نتیجه‌ای که مقصود اوست ، مثل زدن یا مجروح کردن یا کشتن
2) حال بدون خطر
حال بودن خطر، شرط دوم، از شرایط سه گانه خطر است. خطرها را می توان به لحاظ زمان تحقق، به سه دسته تقسیم کرد :
1- خطر آینده که انسان را در آینده تهدید می کند.
2- خطر موجود که انسان را در حال حاضر تهدید می کند.
3- خطری که با انجام تجاوز از طرف متجاوز پایان یافته است.
در برابر خطر آینده، حق دفاع وجود ندارد :
حقوق اسلامی دفاع را به منظور دفع تجاوز مقرر داشته است و از این رو استفاده از زور را زمانی جایز می داند که دفع تجاوز متوقف بر آن باشد.
بر این اساس،‌خطر آینده انسان را در حالتی قرار نمی‌دهد که دفع آن تنها با استفاده از قدرت و زور ممکن باشد: زیرا خطر آینده را می توان با توسل به قوای دولتی و حمایت آنان دفع کرد همچنین وقوع خطر آینده قطعی و مسلم نبوده و ممکن است هرگز واقع نشود و همین احتمال مانع از آن است که به منشأ خطر به گمان وقوع آن در آینده، زیان رسانده شود. اما اگر تهدید خطر در آینده به خودی خود خطر باشد و به حیثیت و شخصیت مدافع زیان معنوی و فوری برساند، مدافع می تواند به قوای دولتی متوسل شود ودادخواهی کند.
 باازبین رفتن خطر، حق دفاع نیزازبین می رود :
این امر در صورتی است که خطر پایان یافته باشد. در این حالت چون خطر به وقوع پیوسته و پایان یافته است جایی برای دفاع وجود ندارد؛ زیرا دفاع اجرای مجازات درباره متجاوز نیست که پس از پایان خطر به کار گرفته می شود و جایی که خطر به وقوع پیوسته و پایان یافته است. خطری که از آن جلوگیری شود یا حقی که از آن حفاظت شود وجود ندارد. از بین رفتن حق و دفاع، نتیجة حتمی چنین حالتی است و در این حالت راهی جز گذشت یا اقامة دعوی در دادگاه مصالحه وجود ندارد. بنابراین چیزی جز خطر حال باقی نمی ماند که مجوز دفاع مشروع باشد.
الف) صورتهای مختلف خطر حال
– خطر قریب الوقوع
از آن جا که نقش دفاع مشروع ، جلوگیری از خطرها با توجه به شرایط آن است،‌منطقی نیست کسی که مورد تهدید خطر است منتظر شروع خطر و وقوع آن بر خود بماند و پس از آن از حق دفاع خود استفاده کند؛ زیرا گاهی مدافع پس از وقوع خطر ، هرگز نمی تواند دفاع کند و بی جهت قربانی خطر متجاوز می شود.
بنابراین نقش بازدارندة دفاع، اهمیت زیادی در جلوگیری از خطر پیش از وقوع آن دارد به همین سبب، فقهای اسلامی، تنها وقوع خطر را نشانه‌ی حال بودن خطر نمی دانند بلکه به مجرد وجود دلایل و قراین عینی و معقول بر این که متجاوز به زودی تجاوزش را اجرا خواهد کرد خطر را حال می شمارند.
دلایل و قراین عینی باید به گونه ای باشد که مدافع خلن غالب پیدا کند که چنان چه چاره ای برای جلوگیری از خطر نیندیشد، خطر بر او واقع می شود و جز سبقت گرفتن از متجاوز راه دیگری وجود ندارد و الا در برابر تجاوز متجاوز غافلگیر می شود.
براین اساس اگر کسی با اراده‌ی جدی شمشیر بکشد یا سلاح گرمش را آماده کند یا با چوبدستی یا سنگ به کسی رو آورد و مانع و حایلی در میان نباشد، شخص مذکور در حالت دفاع مشروع است:
زیرا در این صروت فرود آمدن شمشیر یا بلند شدن صدای گلوله یا برخورد چوبدستی یا سنگ، فرصتی برای دفاع باقی نمی ماند. پس در چنین حالتی یا باید شخصی بی گناه منتظر بماند تا قربانی جنایت متجاوز شود یا به او حق دفاع اعطا شود تا از وقوع و تحقق خطر جلوگیری کند به همین سبب فقهای اسلام، حق دفاع را در صورت قریب الوقوع بودن خطر نیز مقرر داشته اند تا بدین وسیله از وقوع آن جلوگیری به عمل آید.
1) معیار خطر قریب الوقوع
از دیدگاه فقها ، معیار خطر قریب الوقوع، امکان تحقق آن در زمان حال است. اما اگر وقوع خطر به دلیل وجود سببی در متجاوز یا مدافع یا مکان یا ابزار تجاوز یا سایر عوامل بازدارنده‌ی دیگر ممکن نباشد خطر قریب الوقوع نبوده و نتیجه دفاع جایز نمی باشد.
هم چنین در خطر قریب الوقوع متجاوز باید دارای اراده‌ی جدی برای انجام تجاوز باشد یعنی از روی شوخی و مزاح قصد انجام عملی را نداشته باشد. پس اگر قصد تجاوز و امکان آن وجود داشته باشد و مدافع در پیش خود بنا به دلایل معقول و قابل قبول بداند که متجاوز قصد دارد به او یا دیگری تجاوز کند، خطر قریب الوقوع و حال محسوب شده و نتیجه حق دفاع برای جلوگیری از خطر و دفع آن به وجود آید.
به عکس اگر متجاوز برای انجام تجاوز، فاقد اراده‌ی جدی باشد یا به سبب وجود مانعی، مثل نهر،‌گودال، دوری مسافت،‌نداشتن یا عدم کارایی وسیله،‌ناتوانی جسمی، مصدوم شدن و امور دیگر قادر به انجام تجاوز نباشد، خطری وجود ندارد و در نتیجه هر عملی که طرف مقابل او علیه او انجام دهد تجاوز بوده و دفاع به شمار نمی رود.
2) خطری که هنوز پایان نیافته
اگر تجاوز آغاز شده باشد، مدافع می تواند بدون هیچ مانعی با اعمال حق دفاع خود با وسایل مشروعه از استمرار تجاوز جلوگیری و با آن پیکار کند.
پس اگر کسی به طور ناگهانی همسرش رادر حال زنا ببیند یا شاهد تجاوزی نسبت به او باشد یا دزدی را در خانه اش ببیند یا شخصی او را مورد ضربات مشت یا شیء دیگری قرار دهد یا عضوی از اعضایش را به دندان گیرد یا از بالکن عمارت به ناموسش در خانه بنگرد یا با انواع دیگری از تجاوز روبرو شود،‌به طور مسلم حق دفاع دارد تا خطر را متوقف و از زیانش جلوگیری کند.
مدت دفاع مشروع، محدود بوده و از زمان حلول خطر،‌اعم از قریب الوقوع و پایان نیافته، آغاز و با زایل شدن خطر به هر صورتی که باشد پایان می یابد: خواه به صورت منع متجاوز پایان پذیر یا متجاوز خود منصرف گردد یا تجاوزش را انجام دهد. اما در برخی از جرایم مثل سیلی و ضربه‌ی پی در پی ، پایان یافتن قسمتی از جرم خطر پایان نمی پذیرد: زیرا خطرات این گونه جرایم یک خطر محسوب شده و هر چند که ضربه ها متعدد باشد، یک جرم شمرده می شود و تا زمانی که ضربه ها ادامه دارد،‌مجنی علیه در معرض خطر بوده و نتیجه تا متجاوز به تجاوز خود پایان نداده ، مدافع در حال دفاع مشروع است.
دزدی کالای شخصی را ربوده از خانه‌ی صاحب مال بیرون می رود. صاحب مال او را می‌بیند، در این حالت خطر حال محسوب شده و صاحب مال می تواند در برابر سارق مقاومت کند و مالش را از او بگیرد و تا زمانی که خطر حال وجود دارد،‌ مدافع متجاوز از حد دفاع شمرده نمی شود.
ب ) از بین رفتن خطر حال
صورت های مختلف از بین رفتن خطر حال :
صورت اول : آن است که مدافع برای حفظ حقوق محترمه‌ی خود و مقاومت در برابر متجاوز، با استفاده از حق دفاع خود به دفاع برخیزد و در نتیجه متجاوز را دفع کند و ازتجاوز باز دارد و به این طریق خطر حال از بین می رود.
صورت دوم: آن است که خطر با واقع شدن و پایان یافتن عملی که منشأ خطر است از بین می رود. بنابراین اگر سارق مالی را برباید و متوالی شود یا جانی مجنی علیه را بکشد و برود یا زانی مرتکب زنا شود و بگریزد، رکن مادی همه‌ی این جرایم پایان پذیرفته و خطر حال شمرده نمی شود ، بلکه هر یک از جانیان در صورت ثبوت انتصاب جرایم به آنان، به مجازات مقرر در قانون محکوم می شوند و مجنی علیه پس از تجاوز و انصراف متجاوز حق حمله به او را ندارد؛ زیرا با پایان یافتن خطر،‌حق دفاع نیز پایان می پذیرد.
صورت سوم : عقیم ماندن خطر حال است که ممکن است به شکل های زیر صورت گیرد:
الف)گاهی متجاوزپس ازهجوم مدافع برای جلوگیری ازمتجاوز و مقاومت دربرابراوعلی رغم حلول خطر،ازبرابر مدافع می گریزد و بدین وسیله خطر حایل زایل می شود ولی اگرمتجاوز به قصد تهیه نیرو و وسایل برای تجاوز بگریزد تاوضع چنین است خطرهم چنان به صورت حال باقی می ماند؛ زیرا فرار به تنهایی ضرورت مستلزم از بین رفتن خطر حال نمی‌باشد.
ب ) گاهی متجاوز ‌پس از تصمیم به ارتکاب تجاوز،‌به دلیل بیداری وجدان یا ترس از مجازات یا دفاع مدافع،‌یا دلایل دیگر، از تصمیم خود منصرف یا پشیمان می شود و همین امر او را به راه راست باز می گرداند و از ارتکاب تجاوز خودداری می کند و به این طریق خطر حال از بین می رود.
ج) گاهی متجاوز به سبب مواجهه ناگهانی با مانعی مثل رود یا گودالی که میان او و مدافع است یا به سبب زمین خوردن و شکستن دست یا پا یا اعضای دیگری یا به سبب این که مدافع او را بسته و در نتیجه ناتوان ساخته است، نمی تواند طرح مجرمانه اش را اجرا کند و در این هنگام خطر از بین می رود.
د –گاهی مدافع بافرارخود،ازخطر نجات می یابد و متجاوز را دران جامتجاوز ناکام می سازد. هم چنین گاهی مدافع درحالتی است که اورااز تجاوز متجاوز حفظ می کند و در هر صورت خطر حال و تهدید کننده ای وجود ندارد.
3) حقیقی بودن خطر
الف –تعریف خطرحقیقی :

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درباره دفاع مشروع، قتل عمد، قانون مجازات، مجازات اسلامی Next Entries دانلود پایان نامه درباره استفاده از زور، مقام استدلال، هتک حرمت