دانلود پایان نامه درباره تحلیل محتوا، دوره ابتدایی، کتاب های درسی، ارزش های اجتماعی

دانلود پایان نامه ارشد

زاده و موسوی (1393) به بررسی متون کتب درسی پرداخته اند محققین در پژوهش حاضر درپی آن بوده اند که مجموعه ارزش های مورد تاکید در کتابهای درسی دینی دوره راهنمایی را شناسایی کنند وبه بررسی این موضوع بپردازند که:آیا همانگونه که دین اسلام به تمامی جنبه های وجود انسان توجه کرده ودراهداف تعلیم وتربیت اسلامی نیزپرورش همه جانبه ی انسان درنظربوده است ،مجموعه ارزش های موجود در کتاب های درسی دینی نیز،به صورت متعادل ومتوازن موردتوجه قرار گرفته اند؟دراین پژوهش مجموعه ارزش های اسلامی در پنج دسته اعتقادی ،عبادی،اخلاقی ،اقتصادی واجتماعی دسته بندی شده اند وازروش تحلیل محتوا برمبنای چهارچوب کرایپندورف(2004) برای تحلیل محتوای معنایی استفاده شده است. برای ارزیابی اعتبار پژوهش ، ازنظرات متخصصان موضوعی در مورد میزان تناسب هر ارزش با حیطه ی مورد نظر بهره برده شده است وثبات تحلیل نیزبراساس«روش هولستی» محاسبه شده است.جامعه آماری پژوهش مجموعه کتابهای دینی دوره راهنمایی است که در سال1385 چاپ شده اند .بررسی نتایج نشان می دهد، توجه به حیطه های پنج گانه ی ارزشی ،درمتن کتاب های درسی به صورت متعادل ومتوازن دنبال نشده است.باتوجه به نتایج این تحقیق کارکرد دین در کتابهای مورد بررسی ،به ارتباط انسان به خدا واعتقاد او به اصول دین منحصر می شود ودین نمودی درزندگی اجتماعی ،تعاملات اقتصادی ،امور روزمره وبعد اخلاقی پیدا نمی کند.دراین کتاب ها بیشترین توجه به زندگی پس از مرگ است ودائما این نکته یاد آوری می شود که انسان باید برای زندگی پس از مرگ آماده شود. درکتب درسی، دین چهارچوبی برای زندگی مادی ارائه نمی دهد واسلام دینی آخرت مدار معرفی می شود این به معنی نادیده گرفتن وغفلت از ظرفیت دین اسلام در جهت مهیا کردن زندگی این دنیایی است. در حالی که دررویکرد قرآنی ،طلب خیر ،هم برای دنیا وهم برای آخرت است.(ربناآتنافی الدنیا حسنه وفی الاخرت حسنه)فراوانی های بدست آمده دراین تحقیق نشان می دهد رویکرد غالب در کتب درسی مورد تحلیل مبتنی بر ایجاد ترس وبرحذر داشتن است بطوریکه بیش از193 باربه قیامت وعذاب الهی اشاره شده است،درحالیکه اصل بربشارت وسپس بیم دادن است :”وارسلناک الا بشیرا ونذیرا.”

• توزیع نامتوازن ارزش ها،تحلیل محتوای کتاب های درسی دوره ابتدایی برحسب سازه ی ارزش های اجتماعی:
صبوری (1393)به بررسی میزان ونحوه پرداختن به ارزش ها درکتاب های درسی پرداخته اند.نظریه مورد استفاده در این پژوهش نظریه ی پارسونزاست .پارسونزنظام ارزش های اجتماعی رابه چهارخرده نظام ارزشی(فرهنگی،حقوقی،سیاسی وارگانیکی)تقسیم کرده است.(همیلتون،1379 :85 )پژوهش حاضردرپی،مشخص کردن وضعیت موجود هر کدام از مقوله های ارزش های اجتماعی درمحتوای کتاب های درسی وبررسی این موضوع است که «آیا همان گونه که پارسونز برای ثبات جامعه توجه به تمام مقوله های نظام ارزش های اجتماعی راضروری می داند،درمحتوای کتاب های درسی دوره ابتدایی ارزش های اجتماعی به صورت متوازن مورد توجه قرارگرفته اند وآیا درپایه های مختلف دوره ابتدایی موضوع های ارزش های اجتماعی باهم ارتباط عمودی دارند؟»روش بکاررفته دراین کارازنوع توصیفی وبه لحاظ هدف کاربردی واز لحاظ روش جمع آوری داده ها باتوجه به ماهیت تحقیق، تحلیل محتوا(تحلیل احتمال وقوع) است.دراین پژوهش محتوای کتابها به عنوان پیام های ارتباطی به صورت نظام دار،عینی وکمی مورد تحلیل قرارگرفته اند. واحد تحلیل تمامی درس ها،اعم ازتصویر،جملات،مضامین،سوالات وفعالیتها بوده است.این پژوهش درسه مرحله اجرا شده است.ابتدا بامطالعه مبانی نظری تحقیق واهداف کلان دوره ابتدایی درسند تحول بنیادین وبرنامه درسی این دوره ،مقوله های ارزش های اجتماعی تعیین شدند. سپس محتوای کتابهای درسی طبق این چهارچوب مورد بررسی قرار گرفت درمرحله سوم نیزداده ها بااستفاده ازآمارتوصیفی واستنباطی پردازش شدند تا مشخص شود محتوای کتاب های درسی به چه نحوبه ارزش های اجتماعی ومقوله های آن پرداخته است؟جامعه آماری دراین تحقیق تعداد مواد درسی دوره ابتدایی،که شامل 43 کتاب درسی است که با روش نمونه گیری هدفمند ،نمونه جامعه آماری تعیین شده است.بنا بریافته های این تحقیق درکتاب های درسی دوره ابتدایی آموزش ارزش های اجتماعی ومقولات آن ازیکپارچگی ،توازن وهمه جانبه نگری برخوردارنیست وسوگیری برای بعضی ازارزش ها وجود دارد واین امر از معضلات اساسی برنامه درسی دوره ابتدایی به ویژه کتاب فارسی است.
• تحلیل محتوای مفهوم هویت درکتاب های درسی جامعه شناسی 2و1 دوره آموزشی متوسطه (رشته ادبیات وعلوم انسانی)
کهنه پوشی ها (1388) دراین مطالعه حضور هویتهای دیگر درکنار هویت ملی درکتب درسی را بررسی میکنندتا لایه های پنهان مورد تاکید مولف که ایدئولوژی خاصی رادنبال می کند وظاهرا جلب توجه نمی کند ،آشکار شود.آنها در این کارروی هدف زیر متمرکز شدند: بررسی ویژگی های محتوای کتابهای درسی جامعه شناسی 2و1 درمورد مفاهیم هویت ملی،قومی مذهبی وجنسیتی .روش بررسی دراین مقاله روش اسنادی است وبا استفاده ازتکنیک تحلیل کیفی محتوا صورت گرفته است .واحد محتوا،کلمات هستند ومقوله بندی برحسب معنی(هویت ملی،هویت مذهبی،هویت قومی وهویت فردی)می باشد.روش مقوله بندی براساس روش انباشتی است نمونه این تحقیق واژه های هویت وانواع آن درفصل سوم کتاب درسی جامعه شناسی 1 وفصل اول کتاب درسی جامعه شناسی 2 ،می باشد ومقولات آن هویت ملی،هویت مذهبی،هویت قومی،هویت فردی،هویت جنسیتی است.بنابریافته های این تحقیق رویکرد حاکم برکتب درسی همچنان در پارادایم قدیمی ملت سازی رضاخانی باقی مانده است وهرگونه تکثری رادر درون کشور نفی می کند.بادرنظرگرفتن این امر که درعصر جهانی شدن ،هویت های قومی جانی دوباره گرفته اند.محقق نتیجه می گیرد،برخورد سیاسی وغیر علمی بامفهوم هویت وتنوع فرهنگی جامعه موجب تضعیف احساس تعلق ومیزان تعهد به جامعه شده وافراد را به حاشیه انزوا وناهنجاریهای اجتماعی می کشاند.

جمع بندی مقالات فوق الذکربطورخلاصه -باتوجه به نکات اصلی- درجدول زیرارائه می شود:

جدول 2-2 :خلاصه ای ازپیشینه ی داخلی
مولف(ها) و عنوان
چهارچوب نظری
روش و حجم نمونه
نتایج
عبادالهی ومنصوری(1389)
درکتابهای درسی دوره آموزش عمومی

نظریه بازتولید گرامشی
تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف
مقولات:
(حقوق:آزادی برابری،
مشارکت،
امنیت واحترام-تکالیف:تعهدبه
جامعه وقانونگرایی)
واحدتحلیل:بند،
جمله وتصاویر
حجم نمونه:
فارسی،تعلیمات اجتماعی وتعلیمات دینی مقطع
راهنمایی وابتدایی
عدم توجه سیاستگذاران فرهنگی کشوربه ارزشهای
شهروندی دموکراتیک والقاء ایدئولوژی هایی چون تقیه،انفعال واطاعت توسط گفتمان حاکم برکتب درسی
پوررجبعلی(1385)
تحلیل محتوای کتب درسی جامعه شناسی دوره متوسطه از حیث حقوق شهروندی

گیدنز وهابرماس
تحلیل محتوای مارشال
مقولات:(حقوق اجتماعی،حقوق مدنی،حقوق فرهنگی وحقوق سیاسی)
واحدتحلیل:بند،جمله ومضمون
حجم نمونه:جامعه شناسی پایه اول،دوم وسوم دبیرستان وعلوم اجتماعی پیش دانشگاهی
کمرنگ بودن محتوای کتب درسی از لحاظ مفاهیم مربوط به حقوق شهروندی
صبوری(1393)
توزیع نامتوازن ارزش های
اجتماعی
پارسونز
تحلیل محتوا
مقولات: (ارزشهای اعلمی،اخلاقی،
اقتصادی واعتقادی)
واحدتحلیل:بند،
جمله ومضمون
حجم نمونه:فارسی (بخوانیم وبنویسیم)،قرآن،ریاضی تعلیمات اجتماعی وعلوم
ارزش های اجتماعی ومقولات آن در کتب درسی ازیکپارچگی ،توازن وهمه جانبه نگری برخوارنبوده وسوگیری برای بعضی ارزش ها وجود دارد

فتحی و دیگران(1393)
بررسی وتحلیل مولفه های حقوق بشر در کتابهای درسی دوره ابتدایی

————-
تحلیل محتوای
آنتروپی شانون
مقولات:(حق:امنیت،
حیات،مالکیت،حریم
خصوصی وآزادی بیان-منع:بردگی و
شکنجه)
واحدتحلیل:متن ،پرسشها،فعالیتهاو
تصاویر حجم نمونه: فارسی(بخوانیم و
بنویسیم)هدیه های آسمانی،علوم،ریاضی،
تعلیمات اجتماعی

تنها به برخی از مولفه های حقوق بشر به میزان اندک در کتب درسی پرداخته شده
صالحی عمران و دیگران(1393)
تحلیل محتوای کتابهای درسی دوره ابتدایی بر مبنای مولفه های آموزش جهانی

———–
تحلیل محتوای آنتروپی شانون
مقولات:صلح،
حفظ محیط زیست و
سلامتی
واحدتحلیل:متن،
پرسش،تصاویر و
فعالیتها
حجم نمونه:
فارسی(بخوانیم وبنویسیم)
هدیه های آسمانی،علوم،
ریاضی وتعلیمات
اجتماعی
با توجه به حجم کتب درسی توجه به مولفه های آموزش جهانی بسیار اندک بوده وبه خرده مولفه ها به یک میزان توجه نشده
حکیم زاده و موسوی(1393)
آموزش ارزش ها
درمحتوای کتابهای درسی
دینی دوره ابتدایی

————-
تحلیل محتوای
کرایپندرف
مقولات:
ارزش های(اعتقادی،عبادی
اخلاقی ،اقتصادی
اجتماعی)
واحد تحلیل:متن،
پرسشها،فعالیتها و
تصاویر
حجم نمونه:کتابهای
تعلیمات دینی دوره
راهنمایی
عدم توازن درتوجه به حیطه های پنج گانه -ی ارزشی وکمرنگ بودن توجه به آنها
رضایی و غلامرضا کاشی(1384)
چالش های باز تولید هژمونی دولت از طریق گفتمان مدرسه
نظریه باز تولید گرامشی ،آلتوسر

وتحلیل گفتمان لاکلا وموفه
مورد پژوهی
مقولات:دیوارنوشته ها،بخشنامه ها و
اطلاعیه های
پرورشی
حجم نمونه:
دبیرستانهای دولتی پسرانه،روزانه،شیفت
صبح منطقه 12
صرف ایدئوژیک بودن نهاد آموزش وپرورش تضمین کننده موفقیت این نهاد نیست وتوان باز تولید نهادی نظیر مدرسه امری مفروض وتضمین شده نمی باشد
کهنه پوشی ها(1388)
تحلیل محتوای مفهوم هویت درکتابهای درسی جامعه شناسی 1و2

———-
تحلیل محتوا
مقولات:هویت(ملی،
مذهبی،فردی و جنسیتی)
واحدتحلیل:کلمات ومعانی
حجم نمونه:کتاب جامعه شناسی2و1

نفی هر نوع تکثر گرایی وبرخوردی سیاسی وغیر علمی با مفهوم هویت وتنوع فرهنگی
عبدالهی و اسماعیل زاده و زرسازکار(1389)
جنسیت در کتابهای درسی، مطالعه موردی دوره ابتدائی
آلتوسر، گرامشی، بوردیو
تحلیل محتوا
مقولات:مشاغل وویژگی ها
واحد تحلیل:مضمون درس
تصاویروجملات حجم نمونه:فارسی بخوانیم،فارسی بنویسیم،ریاضیوعلوم(پنجم دبستان)
تقویت وبازتولید ارزش ها ، نگرشها،عتقادات وباورهای جنسیتی
منبع:مولف
2-1-3.جمع بندی
با توجه به مقاله های فوق الذکرکه شاخص ترین کارهای انجام گرفته در این زمینه هستند باید اذعان کرد که بیشتر کارهای انجام شده همانطوری که جدول بالانشان می دهد ازروش تحلیل محتوا که یک روش کمی است ،به تحلیل وبررسی متون کتب درسی پرداخته اند .این روش نگاهی سطحی به مضامین مندرج درکتب درسی داشته وتنها به شمارش موارد،مفاهیم-مضامین-مولفه ها،می پردازد واز واکاوی دقیق ورفتن به لایه های زیرین متون ونگاه عمیق وموشکافانه به کتب درسی امتناع میکند .اگر از دیدگاه فرکلاف بخواهیم تحلیل متن رابه سه سطح توصیف،تفسیر وتبیین تقسیم کنیم بیشتر کارهای انجام شده در این زمینه تنها به بخش کوچکی از لایه های سطحی توصیف خلاصه می شود استفاده از روش تحلیل محتوا برای بررسی متون درسی به چند دلیل صورت می گیرد که مهمترین آن این است که اکثریت محققین فعال دراین زمینه متعلق به حوزه برنامه ریزی آموزشی وعلوم تربیتی می باشند که روش متداول مورد استفاده در این حوزه روش تحلیل محتواست .آنها با گذشت زمان وپیشرفت دراین زمینه از فرمول های دقیق تر استفاده می کنند اما این مولفه ها وفرمول های جدید هم درچهاچوب همان روش پیشین یعنی تحلیل محتوا ،که یک روش کمی است،جای می گیرد که همانطوری که عنوان شد نگاهی سطحی ،کمی وکاربردی به متن کتب درسی دارد.
بابررسی دقیق مقاله ها در این زمینه می توان پی برد که مهمترین دغدغه متخصصان در این حوزه قرار دادن مفاهیم ،مضامین ومولفه های مربوط به آنها درخلال متون کتاب های درسی است که پاسخ گوی نیازها برای زندگی درجهان امروز باشد وهمچنین نشان دادن اهمیت این مفاهیم وعواقب عدم حضور یا کمرنگ بودن آن درکتب درسی ودرپایان ارائه راهکار وپیشنهاد به مولفین وبرنامه ریزان کتب درسی . این هدف البته درجای خود ارزش

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درباره کتاب های درسی، حقوق بشر، تحلیل محتوا، ایدئولوژی Next Entries دانلود پایان نامه درباره مفصل بندی، تحلیل گفتمان، ایدئولوژی، زبان شناسی