دانلود پایان نامه درباره ایدئولوژی، هم معنایی، روابط اجتماعی، روابط معنایی

دانلود پایان نامه ارشد

باشد:
الف.سطح توصیف:
بخش توصیف حول محور چندین پرسش سازمان یافته است ،یعنی پرسشهایی که می توان درباره یک متن مطرح کرد.ذکر این نکته دراینجا لازم به نظر می رسدکه «مجموعه ی ویژگی های صورای که در یک متن خاص یافت می شوند،می توانند به عنوان انتخابهای خاصی از میان گزینه موجود در انواع گفتمانهایی تلقی شوند که متن ازآنها استفاده می کند.به منظور تفسیرویژگی های که به صورت بالفعل در یک متن وجود دارند،معمولا مد نظر قرار دادن دیگر انتخابهای ممکن نیز ضروری است»(فرکلاف،1379 :169).
دراین مرحله،متن جدای از سایرمتون وزمینه ها وشرایط اجتماعی بررسی می گردد.فرکلاف تحلیل انتزاعی متن رادر سطوح واژگان وویژگی های دستوری بررسی می کندومیان سه نوع ارزشی که ویژگی های صوری ممکن است واجد آن باشند-ارزش های تجربی،رابطه ای وبیانی -تمایز قائل میشود:
ویژگی صوری تجربی:این ویژگی ردپاوسرنخی از روشی به دست می دهد که درآن تجربه تولیدکننده متن از جهان طبیعی یااجتماعی باز نمایی می گردد .ارزش تجربی با محتوا، دانش واعتقادات سروکار دارد.
ویژگی صوری رابطه ای:این ویژگی ردپا وسرنخی ازآن دسته از روابط اجتماعی بدست می دهد که از طریق متن در گفتمان به مورد اجرا درمی آید.ارزش رابطه ای باروابط اجتماعی سر وکاردارد.
ویژگی صوری بیانی:این ویژگی با فاعل ها وهویتهای اجتماعی سروکار داردودروسیعترین مفهوم ردپاوسرنخی از ارزشیابی تولید کننده از بخشی ازواقعیت ارائه می دهد که مرتبط با این ویژگی است.
گرچه تنها یک بعد از مفاهیم اخیر به ارزش های ذهنی مربوط می شوند،باید تاکید کرد که هر یک از ویژگی های صوری ممکن است بطور همزمان واجد دو یا سه ارزش باشند.این ارزشها بطور انتزاعی در شکل زیر نمایش داده شده اند.

جدول3-2:ارزش های انتزاعی
ابعاد معنایی
ارزش های ویژگی
اثرات ساختی
محتواها
روابط
فاعل ها
تجربی
رابطه ای
بیانی
دانش/اعتقادات
روابط اجتماعی
هویتهای اجتماعی
علاوه برموارد ذکرشده ،ویژگی صوری ممکن است دارای ارزش پیوند دهنده باشد وبخشهای مختلف یک متن را به هم پیوند دهد.(فرکلاف،1379 :172-171-170-169)
فرکلاف جهت تشریح بهتر مرحله توصیف درفرایند تحلیل انتقادی گفتمان ،سوالاتی را مطرح می کند .(نگاه کنید به بخش دوم وسوم فرکلاف1379 ):این پرسشها جهت نشان دادن نحوه بکارگیری ارزشهای فوق الذکر(تجربی،رابطه ای،بیانی وپیوندی) ومشخص ساختن ویژگی های صوری متنی که تحلیل می کنیم بسیار موثر خواهد بود:
1.کلمات وواژگان واجد کدام ارزشهای تجربی هستند؟
آن جنبه از ارزش تجربی که فرکلاف بیش از همه مورد توجه قرار داده است این است که چگونه تفاوتهای گفتمانی (ایدئولوژیک)بین متون در بازنمایی های مختلفی که از جهان ارائه می دهند،در واژگان آنها رمز گذاری می شود.
طرح های طبقه بندی:طرح های طبقه بندی در انواع مختلف گفتمانها ممکن است به لحاظ کمی متفاوت باشند،بدین مفهوم که جنبه های خاص واقعیت را به درجات مختلف در قالب کلمات عرضه کنند،یعنی با تعداد کمتر ویا بیشتری از کلمات.گاه ماشاهد،عبارت بندی افراطی،هستیم که ممکن است نشان گر این نکته باشد که اینجا کانون مبارزه است.
روابط معنایی:ارزش عطف توجه متناوب به متن ونوع گفتمان همچنین در مورد روابط معنایی بین کلمات نیز مصداق دارد.ممکن است رابطه هم معنایی درمتن بین کلماتی برقرار شود که درهیچ یک ازانواع گفتمانها هم معنا نباشند.در مواردی دیگر،یک متن ممکن است مستقیما از روابط معنایی ایجاد شده در یک نوع گفتمان استفاده کند.روابط معنایی اصلی عبارتند از:هم معنایی،شمول معنایی، تضاد معنایی وهم آیی یا هم نشینی.
هم معنایی:یافتن هم معنای مطلق دشوار است.از این رودرعالم واقع،درپی روابط هم معنایی تقریبی بین کلمات هستیم.یک آزمایش ابتدایی برای هم معنایی این است که ببینیم آیا کلمات را میتوان تنها باتاثیراندک برروی معنا بجای یکدیگربکار برد.
شمول معنایی:موردی است که در آن معنای یک کلمه در بطن معنای کلمه ای دیگرجای دارد.
تضادمعنایی:همان ناسازگاری معنایی،مثل مرد و زن
هم آیی یا هم نشینی:در مواردی مورد توجه هست که در یک گفتمان خاص به منظوری خاص ازآن استفاده شود.
2.کلمات وواژگان واجد کدام ارزش های رابطه ای هستند؟
حسن تعبیر:درمورد کلمه ای بکار می رود که بمنظور اجتناب از ارزشهای منفی جانشین کلمه ای متعارفتریا آشناتر می شود.
رسمی بودن:رسمی بودن موقعیت چنین اقتضا می کند که روابط اجتماعی نیز رسمی باشند واین امر در واژگان آشکار است.به گونه ای که بطور یکدست از انتخابهای رسمی تری در عوض گزینه های کمتر رسمی استفاده می شود.
3.کلمات واجد کدام ارزش های بیانی هستند؟
در این مورد نویسنده به بیان ارزشیابی های خود ازطریق طرح های طبقه بندی می پردازد که تا حدودی نظام های ارزشیابی به حساب می آیندوطرح های به لحاظ ایدئولوژیک متضادی وجود دارند که ارزش های متفاوت رادرانواع گفتمانهای مختلف مجسم می کنند.
4.درکلمات وواژگان متن ازاستعاره استفاده شده یانه؟
استعاره وسیله ای برای بازنمای جنبه ای از تجربه برحسب جنبه ای دیگر ازآن است.کلیه جنبه های تجربه را می توان بر حسب هر تعداد استعاره بازنمایی کرد.البته رابطه بین استعاره های بدیل است که در اینجا مورد توجه خاص قرار می گیرد،چرا که استعاره های مختلف دارای وابستگی های ایدئولوژیک متفاوتند.
5.ویژگی های دستوری واجد کدام ارزشهای تجربی هستند؟
انتخاب میان انواع فرایندهای دستوری :هنگامی که می خواهیم به باز نمایی متنی یک عمل،رخداد،وضعیت یا رابطه بپردازیم،اغلب باید انتخابی میان انواع فرایندهای دستوری و مشارکین مختلف انجام دهیم واین انتخاب ممکن است به لحاظ ایدئولوژیک معنا دار باشد.
سه نوع جمله اصلی با اشکال دستوری(فاعل-مفعول-فعل)،(مفعول-فعل)،(مفعول-متمم-فعل)به گونه ای متعارف به ترتیب بیانگر سه نوع فرآیند اصلی هستند:کنشها رخدادهاوتوصیفها. مسئله اصلی در جملات رخدادی وتوصیفی غیبت کنشگر است که می تواند به منظور اهداف خاص باشد.
نا مشخص بودن وغیبت کنشگری:درپرده ابهام پیچیدن کنشگری می تواند انگیزه ایدئولوژیک داشته باشدوباید به این مسئله حساس بود.
اسم سازی:فرایند تبدیل جمله به اسم است.صورت مزبور از این جهت تقلیل یافته است که برخی از معانی موجود در جمله مانند زمان ،مکان واغلب یک کنشگر درآن ممکن است وجود نداشته باشد.
جملات مجهول:فرایندهای کنش ممکن است بصورت جملات معلوم یا مجهول ظاهر شوند.در اینجا مسئله اصلی،حذف ویامبهم گذاشتن کنشگر است.ممکن است این کار برای جلو گیری ازحشو صورت گیردواین درصورتی است که اطلاعات قبلا به نحوی ارائه شده باشد. درموارد دیگر این امکان وجود دارد که نیت،درپرده ابهام گذاشتن کنشگری وسببیت باشد.
6.ویژگی های دستوری واجد کدام ارزش های رابطه ای هستند؟
استفاده ازوجوه خبری،پرسشی،دستوری وامری:این سه وجه فاعلها رادر جایگاههای متفاوت قرار می دهند.در مورد یک جمله خبری متعارف،جایگاه فاعل/گوینده/نویسنده جایگاه ارائه دهنده اطلاعات وجایگاه مخا طب ،جایگاه دریافت کننده است.در مورد جملات امری،گوینده/نویسنده درجایگاه خواستن چیزی ازمخاطب است،درحالی که مخاطب بازیگری مطیع وفرمانبرداراست.درپرسش دستوری،گوینده/نویسنده بار دیگر چیزی را از مخاطب می خواهد که در این مورد ،اطلاعات مطرح است ومخاطب درجایگاه ارائه دهنده اطلاعات قراردارد.خواستن ،چه برای کنش ازجانب دیگری وچه برای دریافت اطلاعات از دیگری ،معمولا از جایگاه قدرت صورت می گیرد.
وجهیت رابطه ای:وجهیت بااقتدارگوینده یانویسنده سروکاردارد،درصورتی که مساله اقتدار یکی از مشارکین دررابطه بادیگران مطرح باشد،ماازوجهیت رابطه ای سخن می گوییم.وجهیت به وسیله افعال کمکی وجهی نظیر بایستن،توانستن،ممکن بودن،احتمال داشتن ونیز ویژگی های صوری مختلف دیگری از جمله قیدو زمان بیان می گردند.این دقیقا ادعاهای اقتدارضمنی وشبکه های قدرت ضمنی است که وجهیت رابطه ای را به موضوعی تبدیل می سازد که درآن علائق ایدئولوژیک مطرح است.
استفاد ازضمایر ماوشما :استفاده ازضمایرماوشما در متن به این معنا هست که تولید کننده متن به طور ضمنی ادعای اقتدار میکند،چیزی شبیه وجهیت رابطه ای،یعنی اینکه دارای این اقتدار است که از طرف دیگران حرف بزندیاآنهارابازخواست کند.
7.ویژگی های دستوری واجد کدام ارزشهای بیانی هستند؟
الف.وجهیت بیانی:علائق ایدئولوژیک درادعاهای مربوط به صحت یا ادعاهای مربوط به دانش نهفته است که بوسیله صورتهای وجهی نشان داده می شوند.روزنامه ها مورد جالبی هستنددرگزارشهای خبری،اتفاقات نقل شده عموما به صورت حقیقت مطلق –واقعیات بازنمایی می شوند،بدون آنکه ازصورتهای وجهی بینامتنی مانند احتمالا،ممکن است،شاید و…..استفاده شود.صورتهای وجهی مطلق از وجود دیدگاهی شفاف نسبت به جهان حکایت می کند،گویی که معنی مورد نظر خود رابه ناظران منتقل می سازد،بدون اینکه نیازی به تفسیر وبازنمایی باشد.
ب.تفسیر:از طریق ویژگی های صوری متن مستقیما به تاثیرات ساختاری بر شالوده جامعه نمی توان دست یافت؛چرا که اساسا نوع ارتباط متن وساختارهای اجتماعی،رابطه ای غیر مستقیم است.این رابطه بیش از هر چیزتوسط گفتمان که متن خود بخشی ازآن است برقرار می شود ،چرا که ارزش ویژگی های متنی تنها با واقع شدن درتعامل اجتماعی است که جنبه واقعی پیدا می کند وازنظر اجتماعی عملی می شود.دراینجا است که متون بر اساس پیش فرض های مبتنی بر عقل سلیم (بخشی از دانش زمینه ای)که به ویژگیهای متنی ارزش می دهند،تولید وتفسیر می شوند.این مرحله دوم کار ما یعنی تفسیر خواهد بود.
تفسیرها ترکیبی از محتویات خود متن وذهنیت مفسر(دانش زمینه ای است که مفسر در تفسیر متن بکار می برد)است.از منظر مفسر ویژگی های صوری متن درحقیقت به منزله سر نخ هایی هستند که عناصر دانش زمینه ای ذهن مفسر را فعال می سازند .تفسیر،محصول ارتباط متقابل ودیالکتیکی این سر نخ ها ودانش زمینه ای ذهن مفسر خواهد بود. این” دانش زمینه ای”یاتدابیر وتمهیدات مفسر را می توان”شیوه های تفسیر”نامید.فرکلاف در مرحله تفسیر درپی پاسخ گویی به این سوال است که مفسرین چگونه بافت مو قعیتی را تفسیر می کنند وچگونه این تفسیر نوع گفتمان مربوطه را مشخص می کند.فرکلاف در مرحله تفسیر به بافت موقعیتی ونوع گفتمان ونظم گفتمانی اشاره می کند.«در این مرحله فرکلاف 4سوال اساسی را مطرح می کند:ماجرا چیست؟در اینجا ماجرای اصلی در رخداد ارتباطی انتخاب شده مشخص میشود.چه کسانی درگیر ماجرا هستند؟در پاسخ به این پرسش گفتمان های در گیر در نظم گفتمانی مشخص می شود.روابط میان آنها چیست؟دراین مرحله،روابط ومناسبات قدرت وفاصله اجتماعی ودیگر مواردی که درموقعیت مورد نظر تعیین وتثبیت می شوند ،مطرح می شود.نقش زبان چیست؟فرکلاف معتقد است از زبان به صورت ابزاری درجهت تحقق بخشی یک هدف گفتمانی یانهادی استفاده می شود.علاوه بر پرسش های مذکور دربعد تفسیرنظم گفتمانی ومیان گفتمانی هم مشخص می شود»(جمشیدیها ودیگران،1392 : 28).
پ.تبیین:درتبیین،فرکلاف بدنبال بیان شالوده اجتماعی ونظریات اجتماعی است که درشکل گیری گفتمانها نقش دارند.درحالی که تفسیر چگونگی بهره جستن از دانش زمینه ای درپردازش گفتمان را مورد توجه قرار می دهد،تبیین به شالوده اجتماعی وتغییرات دانش زمینه ای والبته باز تولید آن درجریان کنش گفتمانی می پردازد.
براین اساس ما گفتمان اصلی متن (کتب درسی)را در سطوح نهادی واجتماعی ودرچارچوب دو سوال زیر بررسی خواهیم کرد،اما درتحلیل مصاحبه ها تنها به پرسش دوم پاسخ می گوییم:این گفتمان ها به کدام فرایند نهادی تعلق دارند؟این گفتمان ها به کدام فرایندهای اجتماعی تعلق دارند؟
آنچه که در اینجا لازم است توضیح داده شود این است که ،چهار چوب اصلی این پژوهش لاکلا وموفه است که بخوبی می تواند پدیده ها را در سطح نهادی وساختارهای کلان اجتماعی تحلیل کند اما همانطور که در قبل گفته شد ابزار لازم برای تحلیل پدیده ها در سطح خرد را دارا نیست .بنابر این ما برای رفع این نقیصه درقسمت روش از نظریه فرکلاف استفاده می کنیم که مجهزبه ابزارهای

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درباره ادبیات فارسی، مفهوم آزادی، جامعه آماری، پیش دانشگاهی Next Entries دانلود پایان نامه درباره برجسته سازی، اسلام سیاسی، نظام اجتماعی، مفصل بندی