دانلود پایان نامه درباره ایدئولوژی، مفصل بندی، آزادی اجتماعی، تصور اجتماعی

دانلود پایان نامه ارشد

وصبور
تاکید بر مجاهدت،شهادت طلبی ورهایی از استبداد
به جرم گستاخی دربرابرکویر،از ریشه شان برمی کنند ودر تنورشان می افکنندو…این سرنوشت مقدر آنهاست.
ازطرف دیگر دالهایی که درگفتمان غیر با آزادی مفصل بندی می شود با عبارتبندی افراطی به حاشیه رانده می شوند:
جدول4-1-9:دال های گفتمان ِغیر ِدرس: کویر
دالهای گفتمان غیر
عبارات تاییدی
ارزشمندی زندگی دنیا
زندان خاکی،نوری بدلی،سایه همان خورشید جهنمی،زندگی رنج وبند وشکنجه گاه درد
ارزش های فردی
مصلحت اندیشی
تاکید برخلاقیت وتکنولوژی مدرن
نگاه لوکس مردم آسفالت نشین
علم
علم عدد بین،فهم های پلید
عقلانیت
سموم سرد این عقل بی درد وبی دل،
بدین گونه دالهای گفتمان غیربا استفاده ازعبارات واستعارات حقارت آمیز به حاشیه رانده می شود وبانیان کتب درسی با استفاده از این متن ومتون مشابه درخلال کتب درسی کوشش می کنند تا استیلای گفتمان خود رابرجامعه تثبیت کنند ومخاطب را به پذیرش موقعیت خود قانع کنند.
تصور اجتماعی واسطوره:
همانگونه که درقسمت دستوری (ارزش های بیانی) اشاره شد استفاده نویسنده از زمان حال ساده برای افعال بکاررفته درمتن درس نشان دهنده حقیقت محض بودن مطالب ازدیدگاه اوست .نویسنده برای بیان اصول وارزشهای خود از زبان تمثیل استفاده می کند.بااین حال استفاده ازاین زمان برای بیان مطالبی عقیدتی وایدئولوژیک نشان از ادعای صحت مطالب عنوان شده توسط نویسنده است.ازطرف دیگر نویسنده پیروی از اصول وعقاید خود را وسیله دستیابی به سعادت می داندوچون هیچ محدودیتی ازنظرزمان ومکان برای عقایدش قائل نشده است بنابراین به طور ضمنی ادعای جهانشمولی می کند به بیان دیگر ارزش های خود را پاسخ گوی همه نیازها وتقاضاهای موجود در عالم می داندیعنی عقاید ایدئولوژیک گفتمان خود را تا حد یک تصور اجتماعی بالا می برد:«سرزمین آزادی ،نجات ،جایگاه بودن وزیستن،آغوش خوشبختی ،نزهتگه ارواح پاک، فرشتگان معصوم،میعدگاه انسان های خوب؛ازآن پس که از این زندان خاکی وزندگی رنج وبند وشکنجه گاه ودرد،با دست های مهربان مرگ ،نجات یابد»!
قابلیت دسترسی وقابلیت اعتبار:نویسنده متن برای اینکه همدلی خواننده رابرای پذیرش ادعاهای خود برانگیزد ازعبارات ساده ودرعین حال زیبا ونغز که برای مردم عامه قابل فهم باشد استفاده می کند واز طرف دیگر برای اعتبار دادن به گفته هایش از شخصیتهایی که درجامعه ما ویا درجامعه جهانی دارای اعتبار هستند استفاده می کند:«این شهادت را یک نویسنده رومانیایی داده است که برای شناختن محمد(ص)ودیدن صحرایی که آوازپر جبرئیل همواره درزیرغرفه بلند آسمانش به گوش می رسد وحتی درختش، غارش، کوهش، هرصخره سنگش وسنگ ریزه اش آیات وحی رابرلب دارد وزبان گویای خدا می شود ،به صحرای عربستان آمده است وعطر الهام را درفضای اسرار آمیز آن استشمام کرده است».«ناله های گریه آلود آن امام راستین وبزرگم را که همچون این شیعه گمنام وغریبش،درکنارآن مدینه پلید ودرقلب آن کویربی فریاد؛،سردرحلقوم چاه می برد ومی گریست. چه فاجعه ای است در آن لحظه که یک مرد می گرید».
دراین متن از میان جنبه های مختلف آزادی برجنبه درونی آزادی تاکید می شود که نقطه مرکزی آن خشنودی خداوند است.علاوه بر این آنچه که متن را منحصر به فرد می کند حاشیه رانی شدید آزادی فردی (آزادی که درگفتمان غیر برآن تاکید می شود)ونگاه تحقیر آمیز به آن است وهمچنین آزادی اجتماعی،هم آنگونه که ازمتن بر می آید اهمیت چندانی ندارد. تنها ازآن به عنوان وسیله ای برای رسیدن به آزادی درونی می توان استفاده کرد.
بنابر نظریه برلین آزادی که دراین رخداد ارتباطی برآن تاکید می شود آزادی مثبت ازنوع درونی-اخلاقی می باشد.

تحلیل متن 5
کتاب ادبیات فارسی (1) درس هجدهم :ناله مرغ اسیر
توصیف :
واژگان واجد کدام ارزش تجربی،رابطه ای وبیانی هستند؟
الف.ارزش های تجربی:
آن جنبه از ارزش های تجربی که بیش ازهمه درآثارفرکلاف مورد توجه واقع شده این است که چگونه تفاوتهای ایدئولوژیک بین متون دربازنمایی های مختلفی که ازجهان ارائه می دهند در واژگان آنها رمزگذاری می شود؟آنچه در نگاه اول در متن به چشم می آید استفاده ازبرخی کلمات وتکرارآنها در شعر مذکوراست :(آزادی ،اسیر،وطن،بیت حزن،ملک سلیمان، مرغ گرفتارقفس،غرقه به خون ،ملت ،همت،هم وطنان،خانه،اجانب،اهرمن ،آباد) استفاده ازاین کلمات تعلق شعر رابه گفتمان مشروطه نشان می دهد وغیرآن گفتمان استعمار واستبداد است که درشعربرای معرفی خود به حاشیه رانده می شود.شاعربرای برجسته سازی گفتمان خود وازطرف دیگر حاشه رانی گفتمان غیر ازتضاد معنایی استفاده می کندبه بیانی دیگردالهای متضادی را به خود وگفتمان غیر نسبت می دهد.
جدول4-1-10:دال های گفتمان خود وغیرِدرس:ناله ی مرغ اسیر
دالهای گفتمان خود
دالهای گفتمان غیر
آزادی
اسیر،گرفتارقفس
همت ،آباد
ویران،بیت الحزن
کفن غرقه به خون(شهادت طلبی)
ننگ
وطن،ملک،خانه
اجانب،اهرمن
نکته دیگراستفاده ازکلمات هم آوا است البته باید یادآوری شوداستفاده ازآنهابرای شکل دهی وزن شعر امری متداول است اما نکته قابل توجه در شعراستفاده ازکلماتی هم آوایی است که ایجاد شور وهیجان در خواننده می کند .شاعرسعی دارد اینگونه مخاطب را از فردی منفعل تبدیل به انسانی فعال سازد:(اهرمن است،کفن است،بیت الحزن است،مثل من است،طرف چمن است،وطن است)استقاده ازاین کلمات به منظورایجاد هیجان درخواننده برای مبارزه با استعمار واستبداد است (حاشیه رانی گفتمان غیریت).
ب.ارزشهای رابطه ای :
در تمامی بیت های شعر نویسنده با بکاربردن کلماتی شور آفرین ووطن پرستانه سعی دارد که حس وطن خواهی خواننده را برانگیزد تا علیه گفتمان غیر(استبداد،استعمار)دست به عمل زند به بیانی دیگر شاعردرصدد ایجاد رابطه ای همدلانه با خواننده است تا علیه گفتمان غیردست به کار شود:
«فکری ،ای هموطنان درره آزادی خویش بنمایید که هر کس نکند مثل من است»
یکی از خصوصیات کلماتی که با ارزشهای رابطه ای سروکار دارند رسمی بودن است درتمامی ابیات شاعر سعی کرده به طوریکنواخت ازکلماتی رسمی استفاده کند.(گرفتار قفس به جای زندانی، هم وطنان به جای مردم ،اجانب به جای دشمن ، جامه به جای لباس ) شاعر خواسته با استفاده ازاین کلمات در شعرش نشان دهد که ملاحظه واحترام طرف مقابل رانگه می دارد.
پ. ارزش های بیانی :
تفاوت میان انواع گفتمانها به لحاظ ارزش های بیانی کلمات از دیدگاه فرکلاف (1379)دارای بار ایدئولوژیک است. نویسنده به بیان ارزشیابی خود از طریق طرحهای طبقه بندی می پردازد که تا حدودی نظام های ارزشیابی به حساب می آیندوهمچنین طرحهای به لحاظ ایدئولوژیک متضادی وجود دارند که ارزش های متفاوت را درانواع گفتمانهای مختلف متجسم می سازند.دراین درس نیز ازاین امر استفاده شده است . درلابلای شعر به مجموعه ای از گزاره های درست وغلط که در پس شعر پنهان شده ومبتنی بر دو قطب ماوآنها است اشاره می کند.درگفتمان خود صفاتی چون وطن خواهی ،آبادانی،آزادی ،همت ومرگ در راه وطن باهم مفصل بندی می شوند واین دالها باتعابیر زیبا برجسته می شوند ودرعین حال صفات ودالهایی به گفتمان غیر (استبداد،استعمار)نسبت داده می شود که ضد نظام ارزشیابی هستند مثل:اهرمن ،ننگ،ویرانی،گرفتاری،اسارت واینگونه گفتمان غیربه حاشیه رانده می شود.
آیا در متن از استعاره استفاده شده است؟
«در بیت آن کسی که در این ملک سلیمان کردیم ملت امروز یقین کرد که او اهرمن است»
ملک سلیمان استعاره از شاه حاکم است که شاعراو را شبیه اهرمن می داند وبرای رسیدن به آزادی همانطورکه باید اهرمن از میان برداشته شود شاه نیز باید سرنگون شود(در اینجا به یک جنبه از آزادی اجتماعی ،رهایی از استبداد اشاره می کند).
ویژگی های دستوری واجد کدام ارزش های رابطه ای وبیانی هستند؟
الف.ارزش های رابطه ای:
ازدیدگاه فرکلاف (1379)جملات چه خبری باشند چه امری می توانند از جایگاه اقتدار باشد .نکته قابل تامل دراین شعراستفاده زیادجملات امری می باشد.
«فکری ای هم وطنان در ره آزادی خویش بنمایید که هر کس نکند مثل من است
آن کسی را که در این ملک سلیمان کردیم ملت امروزیقین کرد که او اهرمن است»
ب.ارزش های بیانی :
علائق ایدئولوژیک درادعاهای مربوط به صحت یا ادعاهای مبنی بردانش نهفته است که بوسیله صورت های وجهی نشان داده می شوند .افعال بکار رفته در شعرهمگی دارای صورت زمان حال غیر وجهی هستند.(می طلبم ،ببرد ،است،بنمایید،نشود،شود ونکند ) عمومیت این صورتهای وجهی مطلق ازوجود دیدگاهی شفاف نسبت به جهان حکایت می کند گویی که معنای مورد نظرخود رابه ناظران منتقل می کند درعین حال نقش ایدئولوژی های نهفته در رویه ها وپیش فرض های مفسران را مخفی می دارد.
تفسیروتبیین:فرکلاف در مرحله تفسیر به دنبال بیان این مطلب است که مفسرین چگونه بافت موقعیتی را تفسیر می کنند وچگونه این تفسیر نوع گفتمان را مشخص می کند(فرکلاف،1379 ،222 )ودرصدد پاسخ گویی به چهار سوال اصلی است که عبارتند از:ماجرا چیست؟ دررخداد ارتباطی مذکور درقالب یک شعرآزادی خواهی (در زمان مشروطه)به تصویر کشیده می شود.چه کسانی درگیر ماجرا هستند؟ در این شعر سه بافت موقعیتی یا مشارکت کننده وجود دارد در یک طرف نویسنده از گفتمان مشروطه ودرطرف دیگرگفتمان استبداد واستعماربه عنوان مخاطب ومتهم وجود دارند.روابط بین آنها چیست؟ دراین مرحله روابط ومناسبات قدرت وفاصله اجتماعی که درموقعیت مورد نظر تعیین وتثبیت شده اند مطرح می شود . برای مثال گفتمان حاکم بر متن برای آزادی وطن ووطن پرستی خواستارازبین رفتن گفتمان استعمارواستبداد است وبرای او بین این دواز این جهت که سبب نابودی وویرانی وطن می شوند هیچ تفاوتی وجود ندارند.
« آن کسی را که در این ملک سلیمان کردیم ملت امروزیقین کرد که اواهرمن است»
نقش زبان چیست؟ فرکلاف معتقد است که زبان به صورت ابزاری درجهت تحقق بخشی یک هدف گفتمانی یا نهادی گسترده استفاده می شود . در اینجا اززبان در قالب یک شعر برای به چالش کشیدن ومتهم کردن گفتمان استبداد واستعمار و دست یابی به جنبه خاصی از آزادی (آزادی اجتماعی)استفاده می شود.
در رخداد ارتباطی مذکورنویسنده از زبان شعربرای بیان اصول گفتمانی خود استفاده کرده است. نویسنده با توجه به گفتمان خود(گفتمان مشروطه خواهی) تصویری خاص ازآزادی ارائه می دهد دراین تصویر برجنبه اجتماعی آزادی تاکید می شود وبدین ترتیب آزادی بامفاهیمی خاص همراه ومفصل بندی می شود با مفاهیمی چون (وطن خواهی،وطن پرستی، همت) وهمچنین نویسنده برای معرفی بهتر خود از گفتمان استفاده می کند .گفتمان غیر همان استبداد واستعمار است که شاعربا حاشیه رانی گفتمان غیر به معرفی خود می پردازد. به بیانی دیگر دالهایی که در گفتمان خود باآزادی همراه است (همانطوری که درقسمت توصیف وارزشهای بیانی واژگان تشریح شد)باتعبیرهای زیبا توصیف می کند وگفتمان غیر را نیز به گونه ای به تصویر می کشد تا خواننده را به هیجان آورد که به طور داوطلبانه وارد مبارزه عملی علیه گفتمان غیر شود و دالهای گفتمان مشروطه را باافتخار بپذیرد.
جدول4-1-11:تضاد معنایی در درس:ناله ی مرغ اسیر
گفتمان خود
گفتمان غیر
آزادی
اسیر،گرفتارقفس
وطن پرستی ،وطن،خانه
اجانب
همت
ننگ
آباد
ویران
غرقه به خون بهر وطن
ننگ

دالها ی مذکوردر این گفتمان (گفتمان مشروطه )با آزادی همراه است.آنچه دراین گفتمان به عنوان خواسته انقلابیون معرفی شده آزادی ،نجات ،آبادی وسرفرازی وطن است که برای رسیدن به آن باید

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درباره ایدئولوژی، اسلام سیاسی، جهان بینی، بافت موقعیتی Next Entries دانلود پایان نامه درباره ایدئولوژی، اسلام سیاسی، مفصل بندی، روابط معنایی