دانلود پایان نامه درباره ایدئولوژی، اسلام سیاسی، مفصل بندی، روابط معنایی

دانلود پایان نامه ارشد

با دشمن خارجی(اجانب واهرمن)ودشمن داخلی (ملک سلیمان ،استعاره ازمظفردین شاه،که از لحاظ اهرمن بودن کمتر از اجانب نیست )تاسرحد مرگ مبارزه کرد.
«فکری ،ای هم وطنان درره آزادی خویش بنمایید که هر کس نکند مثل من است»
خانه ای کاو شود از دست اجانب آباد زاشک ویران کنش آن خانه که بیت الحزن است
آن کسی راکه دراین ملک سلیمان کردیم ملت امروز یقین کرد که او اهرمن است
ازجنبه های مختلف آزادی ،آزادی درونی – آزادی بیرونی (فردی-اجتماعی)،آنچه که دراین رخداد ارتباطی برآن تاکید شده جنبه هایی ازآزادی اجتماعی (رهایی از استبداد واستعمار)است. به بیانی دیگر می توان گفت خواسته اصلی آزادی خواهان مشروطه رهایی از استبداد واستعمار بودواینها دال های اصلی هستند که در این گفتمان باآزادی همراه می شوند گر چه این شعر متعلق به گفتمان مشروطه می باشد اما استفاده ازآن درکتاب درسی صحه گذاشتن براین تصویر ازآزادی است.
تحلیل متن6
کتاب فارسی(1) درس بیست وسوم :مناجات
توصیف:
کلمات واجد کدام ارزش های تجربی،رابطه ای وبیانی هستند ؟
الف.ارزش های تجربی:
آن جنبه از ارزش های تجربی که بیش ازهمه درآثارفرکلاف مورد توجه واقع شده این است که چگونه تفاوتهای ایدئولوژیک بین متون دربازنمایی های مختلفی که ازجهان ارائه می دهند در واژگان آنها رمزگذاری می شود؟
آنچه در نگاه اول در متن به چشم می آید استفاده از برخی کلمات بخصوص است که نشان دهنده تعلق متن به گفتمانی خاص است . استفاده از کلماتی چون (عظمت روح، تقوا ،قربانی حق کنیم ،در وجودت محو شویم ،گرداب خود خواهی ، گرداب هواوهوس ،ایثار،عطاکن، لحظات سخت امتحان،نورایمان،لغزش ،طاغوت خود پرستی ،زیرپاافکنیم،حق وحقیقت ومنفعت شخصی ) نشان دهنده تعلق متن به گفتمان اسلام سیاسی است وگفتمان غرب هم به عنوان گفتمان غیریت برای معرفی خود استفاده می شود.
ازروابط معنایی اصلی تضاد معنایی است.تضاد معنایی همان ناسازگاری معنایی است،معنای یک کلمه بامعنای کلمه دیگر ناسازگار است . تضاد معنایی که در این درس استفاده شده عبارت است از:
جدول4-1-12:تضادمعنایی دردرس:مناجات
گفتمان خود
گفتمان غیر
ایثار
گرداب خودخواهی
قربانی حق
گرداباد هواوهوس
نور ایمان
لغزش
تقوا
خودپرستی
حقیت
منفعت شخصی
حق
طاغوت
نویسنده درخلال متن با استفاده ازعبارات زیبا تا جایی که توانسته دالهای گفتمان خود را برجسته کرده است . ازطرف دیگر با استفاده از کلماتی که حس انزجار را در خواننده برمی انگیزاند به شدت دالهای غیرخود را به حاشیه می راند.استفاده از کلمات هم آوا از دیدگاه فرکلاف می تواند اهداف ایدئولوژیک داشته باشد به بیانی دیگر نشان ازکارایی روایی کلمات برای تاثیر بیشتر می دهد :(عطا کن-عجین کن،بتابان-نگاه دار،حق کنیم-محوکنیم،زیرپا افکنیم-شخصی نکنیم).عبارت بندی افراطی نوع دیگر از ارزش های تجربی در سطح توصیف متن می باشد که درتمامی جملات متن دیده می شود برای نمونه :
(خدایا ما را از گرداب خود خواهی واز گردباد هوا وهوس نجات ده وبه ما قدرت ایثار عطا کن .
خدایا ما را قدرت ده که طاغوت خود پرستی را زیر پا افکنیم.)این شمار عبارت بندی افراطی نشان دهنده شیفتگی به جنبه ای از واقعیت است که کانون مبارزه گفتمانی است .(اوج به حاشیه رانی آزادی فردی برای تاکید بر آزادی درونی)
ب. ارزش های رابطه ای:
در خلال متن نویسنده دالهایی که در گفتمان خود باآزادی همراه است(رضایت حق،ارزش های جمع گرایانه،جهاد،رهایی ازهوای نفس،رهایی از استبداد ،رهایی ازاستعمار)را بابکارگیری مفاهیم زیبا وفنون مختلف ادبی به بهترین نحو به تصویر می کشد. وعکس این حالت را در قبال گفتمان غیریت انجام می دهد.(نگاه کنید به جدول صفحه قبل)بااین انگیزه که رابطه ای همدلانه با مخاطب ایجاد کند وآنها را قانع کند که معنایی از آزادی را بپذیرند که اوطالب آن است ودالهای گفتمان غیریت را با نفرت کنار بگذارند.دراکثریت جملات آزادی فردی به حاشیه رانده می شود اما با طرفند ادبی وبا استفاده ازحسن تعبیراین کار توجیه می شود.
حسن تعبیر در مورد کلمه ای بکارمی رود که به منظور اجتناب از ارزشهای منفی جانشین کلمه ای متعارف تریاآشناتر می شود. درجمله زیر نویسنده خواستار حاشیه رانی ارزش های فردی است اما با به کاربردن اصطلاح طاغوت خود پرستی آنرا توجیه می کند:«خدایا ما را قدرت ده که طاغوت خود پرستی را زیر پا افکنیم وحق وحقیقت را فدای منفعت های شخصی نکنیم ».این حالت درعبارات دیگر نیز تکرار شده:«خدایا ما را ازگرداب خود خواهی واز گردباد هوا وهوس نجات ده وبه ما قدرت ایثار عطا کن».حاشیه رانی آزادی فردی با کاربرد عبارات منفی (گرداب خودخواهی وگردباد هواوهوس)تبدیل به عملی مثبت می شود.و در ورای خود حسن تعبیر را دارد.
پ. ارزش های بیانی :
از نظر فرکلاف تفاوت میان انواع گفتمانها به لحاظ ارزش های بیانی کلمات به لحاظ ایدئولوژیک معنادار است. گوینده به بیان ویژگی های گفتمانی خود از طرق طرحهای طبقه بندی می پردازد که تا حدوی نظام های ارزشیابی هستند وطرح های به لحاظ ایدئولوژیک متضای وجود دارند که ارزشهای متفاوت رادر انواع گفتمانهای مختلف متجسم می کنند. درخلال متن نویسنده دالهای گفتمان خود را با تعابیر مثبت وارزشمند بکار می برد ودالهای گفتمان غیریت خود را ضد نظام ارزشیابی به تصویر می کشد.
جدول4-1-13:دال های گفتمان خود وغیردردرس:مناجات
دالهای گفتمان خود
دالهای گفتمان غیریت
عظمت روح
گرداب خودخواهی
تقوا
گردبادهواوهوس
قربانی حق شدن
لغزش
محو خداشدن
طاغوت
ایثار
خودپرستی
نور ایمان،حق وحقیقت
منفعت شخصی
در این متن به مجموعه ای از گزاره های درست وغلط که در ورای متن پنهان است ومبتنی بردو قطب ماوآنها شکل گرفته اند اشاره می کند گزاره های غلط همان دالهای گفتمان غیریت هستند که با تعابیر منفی بکار برده می شوند :
(زندگی دنیایی – هواوهوس، ارزش های فردی – خودخواهی ، تکثر – لغزش ، خلاقیت ) بدین گونه این دالها به حاشیه رانده می شوند . از طرف دیگر دالهای گفتمان خود باتعابیرمثبت برجسته می شوند:(تاکید بر ارزشهای جمع گرایانه- به ما قدرت ایثار عطاکن ،رهایی از هواوهوس –ماراازگردبادهواوهوس نجات ده ،رهایی ازاستبدادوهوا وهوس-طاغوت خود پرستی را زیرپاافکنیم،خوشنودی خداوندوتکلیف -همه وجود خود راباعشق ورغبت قربانی حق کنیم)
ویژگی های دستوری واجد کدام ارزش های رابطه ای هستند؟
نویسنده درتمامی جملات متن از ضمیر ما استفاده می کند یعنی به طور ضمنی برای خود این اقتدار را قائل است که از طرف خوانندگان سخن راند: «خدایا آنچنان تاروپود وجود ما را به عشق خود عجین کن که دروجودت محو شویم».
تفسیروتبیین :دراین مرحله ما درصدد پاسخ گویی به چهار سوال اصلی هستیم :ماجرا چیست ؟ ماجرای اصلی در رخداد اتباطی مذکور بنا برادعای نویسنده به تصویر کشیدن راه رسیدن به رضایت خداوند (دال مرکزی آزادی در گفتمان اسلام سیاسی)است.چه کسانی درگیر ماجرا هستند ؟در ورای این رخداد ارتباطی دو بافت موقعیتی وجود دارد که دو مشارکت کننده عمده دارد، دریک طرف نویسنده از گفتمان اسلام سیاسی ودرطرف دیگر گفتمان غرب به عنوان غیریت این گفتمان در جایگاه مخاطب ومتهم قرار دارد.روابط میان آنها چیست ؟در این مرحله ،روابط ومناسبات قدرت وفاصله اجتماعی ودیگر مواردی که در موقعیت مورد نظر تعیین وتثبیت شده اند مطرح می شوند برای مثال گفتمان حاکم دردرس در پی تثبیت استیلای گفتمان خود در جامعه است.نقش زبان چیست؟فرکلاف معتقد است اززبان به صورت ابزاری در جهت تحقق بخشی یک هدف گفتمانی گسترده استفاده می شود . دراینجا از زبان درقالب یک درس برای تایید استیلای گفتمان حاکم در جامعه استفاده می شود . به عبارت دیگر باآوردن متنی از دکتر چمران خواسته براستیلای گفتمان خود در جامعه صحه بگذارد.
درخلال متن مفاهیمی خاص با هم مفصل بندی می شوند این مفاهیم همان دالهای گفتمان حاکم هستند که با مفصل بندی باهم جنبه ای خاص ازآزادی رابه تصویر می کشند وآنرا برجسته می کنند .(آزادی درونی)علاوه بر آن نویسنده ازگفتمان غیریت استفاده می کند تاخود را بهتر معرفی کندواینکاررابا حاشیه رانی دالهای آن انجام می دهد.این حاشیه رانی همانطور که در قسمت توصیف بیان شد ازطریق به تصویرکشیدن دالهای غیریت با مفاهیمی که در جامعه ضد ارزش محسوب می شوند انجام می پذیرد. نویسنده این دالها را چنان توصیف می کند که حس انزجار را در مخاطب بر می انگیزد واو را قانع می کند که به نفع گفتمان خود ،گفتمان غیریت و دالهای آنرا با طیب خاطر کنار بگذارد.
جدول 4-1-14: برجسته سازی دال های گفتمان خودوحاشیه رانی دال های گفتمان غیر دردرس:مناجات
دالهای گفتمان خود
دالهای گفتمان غیریت
تقوا
گرداب خود خواهی
عظمت روح
گردبادهواوهوس
قربانی حق
لغزش
محو شدن
طاغوت
ایثار
خود پرستی
نورایمان،حق وحقیقت
منفعت شخصی
نویسنده برای جلوگیری ازبی قراری گفتمان وهژمونی کردن اصول وارزشهای خود سعی می کند دالهای گفتمان خود را تا حد یک تصور اجتماعی بالا برده وتنها راه سعادت نه برای جامعه خود که برای تمام بشریت را حاکم شدن دالهای گفتمان خود نشان دهد. دراین درس به صورت آشکارومستقیم به آزادی اشاره نکرده است بلکه معنای آزادی درورای متن نهفته است . به بیانی دیگر نویسنده به مفاهیمی اشاره می کند که دردو گفتمان به همراه آزادی مفصل بندی می شوند ،مجموعه گزاره های درست وغلط که درورای متن پنهان است ومبتنی بردو قطب ما وآنها است ودرحین متن دالهای گفتمان خود برجسته می شوند ودالهای گفتمان غیریت به حاشیه رانده می شوند.آزادی که درمتن درس به آن اشاره شده آزادی درونی است که درراستای آن آزادی بیرونی معنا می یابد.یعنی آزادی اجتماعی محدود می شود وتاحد یک وسیله برای رسیدن به ارزشهای دیگر تنزل پیدا می کند و می توان آنرا برای رسیدن به ارزش های دیگر فدا کرد. نکته منحصر به فرد این متن حاشیه رانی شدید آزادی فردی است که نویسنده نه تنها آنرا به حاشیه می راند بلکه درجاهای مختلف به عنوان یک ضد ارزش با آن برخورد می شود بنابراین آزادی های فردی به حاشیه رانده می شود ودر حوزه گفتمان گونگی قراردمی گیرد.

تحلیل متن 7
کتاب جامعه شناسی (پیش دانشگاهی) درس دوم : فرهنگ جهانی
توصیف :
کلمات واجد کدام ارزش های تجربی،رابطه ای وبیانی هستند ؟
الف.ارزش های تجربی:
آنچه در نگاه اول به چشم می آید استفاده نویسنده از برخی کلمات خاص وتکرار افراطی بعضی از آنها است :(فرهنگ مطلوب، حقیقت، معنویت، حریت، مسئولیت، عقاید، پرسشهای بنیادین درباره مرگ وزندگی نیازهای مادی ودنیوی انسان،غافل، انسانیت، بحرانهای روحی وروانی، عدالت وقسط، استضعاف وبهره کشی ظالمانه، حریت وآزادی، معنای راستین، مسئولیت وتعهد، نسبیت فرهنگی ) درمتن مذکورآنچه به لحاظ گفتمانی معنی دار است اقلام واژگان آن به طور فی نفسه است که نشان می دهد چگونه تفاوت های گفتمانی بین متون دربازنمایی های مختلفی که از جهان ارائه می دهند ، درواژگان آنها رمزگذاری می شود.استفاده از این کلمات وتاکید برآنها تعلق متن را به گفتمان اسلام سیاسی نشان می دهد در حالی که گفتمان غرب را به عنوان گفتمان غیریت خود بر می گزیند.
کلمات هم آوا: استفاده ازکلمات هم آوا نیز می توان معنای خاص داشته باشد .نویسنده در خلال متن به طور یکدست مفاهیم مهم درس را در یک وزن بکار می برد تا تاثیر بیشتری بر خواننده بگذارد: (حقیقت، معنویت، عدالت، حریت، مسئولیت، عقلانیت، سعادت وانسانیت )طرح دیگری که استفاده از آن می تواند معنای ایدئولوژیک داشته باشد روابط معنایی است که شامل:
هم معنایی ،شمول معنایی وتضاد معنایی است .تضاد معنایی همان ناسازگاری

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درباره ایدئولوژی، مفصل بندی، آزادی اجتماعی، تصور اجتماعی Next Entries دانلود پایان نامه درباره برجسته سازی، جهان بینی، ایدئولوژی، فرهنگ اسلامی