دانلود پایان نامه درباره ایدئولوژی، اسلام سیاسی، جهان بینی، بافت موقعیتی

دانلود پایان نامه ارشد

بارش وحی و تقوا ،در متن درس نشان از تعلق آن به گفتمان اسلام سیاسی(شیعه 12 امامی) است در حالیکه گفتمان غیر این گفتمان ، گفتمان غرب است. طرح دیگری که استفاده از آن می تواند معنای ایدئولوژیک داشته باشد روابط معنایی است که شامل هم معنایی ،شمول معنایی وتضاد معنایی است .تضا د معنایی همان ناسازگاری معنایی است به بیانی دیگر معنای یک کلمه با معنای کلمه دیگر ناسازگار است (فرکلاف 1379):
جدول4-1-5: تضاد معنایی دردرس:کویر
تنها و غریب
نوازش و ستایش
سوختن و خشکیدن
شور جوانه زدن و شکفتن
انتهای زمین، ماوراء الطبیعه، پایان سرزمین حیات، سرزمین آزادی، نزهتگه نجات
زندان خاکی
آغوش خوشبختی
خورشید جهنمی
کویر
شهر(مدینه پلید)
آرامش شب
روز زشت
شیعه گمنام و غریب، شاهراه علی، راه مکه
کهکشان
قداست
پلیدی
خلوت انس
نامحرم
عصمت عظیم
فهم های پلید
پرده داران حرم ستر ملکوت
سنگ های باز مانده کراتی خرابه
ماوراء، آسمان
زمین، زندانی خاکی
چهره های پر از ماوراء
چشم در زمین،دیدار ها همه بر خاک، سخن همه از خاک
باغ پر از گل های رنگین معطر، شعر و خیال، الهام، احساس
سموم سرد این عقل بی درد و دل پژمرده عقل
امید، مهربانی، تقوا
ریاکار ظاهر فریب، دروغ گو
صفای اهورایی، آن همه زیبایی که درونم را پر از خدا می کند
علم عدد بین و مصلحت اندیش
دهاتی کاهکش کویرآن را شاهراه علی ، راه کعبه می بیند
نگاه لوکس مردم آسفالت نشین، آن را کهکشان می بینند
فرشتگان نگهبان ملکوت خدا
شیطان و دیوان همد ستش
این موارد دال هایی هستند که متن بصورت استعاری به گفتمان خود نسبت می دهد و دال های متضاد نیز متعلق به گفتمان غیر است.
ب. ارزش های رابطه ای :
نویسنده برای برقراری رابطه همدلانه وسهیم کردن خوانندگان با حس خود از توصیفاتی زیبا استفاده می کند و درحین توصیفات دالهای گفتمان غیر را به حاشیه می راند ودالهای گفتمان خود را برجسته می کند واینگونه خوانندگان را به پذیرش ایدئولوژی خود ترغیب می کند به بیانی دیگر نویسنده در آغاز با استفاده از روش ارزش های رابطه ای(برانگیختن حس همدلی خوانندگان) وارد مرحله بعد یعنی ارزش های بیانی می شود:«آن شب نیز ماه با تلالو پرشکوهش از راه رسید وگل های الماس شکفتند وقندیل زیبای پروین سر زد وآن جاده روشن وخیال انگیزی که گویی، یک راست به ابدیت می پیوندند:شاهراه علی ،ره مکه که بعدها دبیرانم خندیدند که:نه،جانم ،کهکشان! وحال می فهمم که چه اسم زشتی! کهکشان یعنی از آنجا کاه می کشیده اند واین ها هم کاه ها یی است که بر راه ریخته است ! شگفتا که نگاه های لوکس مردم آسفالت نشین شهر ،آن را کهکشان می بیند».«سرزمین آزادی ،نجات،جایگاه بودن وزیستن ، آغوش خوش بختی ، نزهتگه ارواح پاک ،فرشتگان معصوم ،میعادگاه انسان های خوب؛ ازآن پس که از این زندان خاکی وزندگی رنج وبند وشکنجه گاه ودرد ، با دستهای مهربان مرگ ،نجات یابد»!«شکوه تقوا وشگفتی وزیبایی شور انگیز طلوع حورشید را باید از دور دید…لطافت زیبای گل در زیر انگشتهای تشریح پژمرد! آه که عقل این ها را نمی فهمد».در تمامی این عبارات دالهایی که در گفتمان غیر با آزادی مفصل بندی می شود(ارزش مندی زندگی این جهانی،خرد ورزی ،عقلانیت )به شدت به حاشیه رانده می شود واز طرف دیگر دردالهای گفتمان خودبا آزادی همراه است(تاکید بر زندگی آن جهانی ،تاکید بر ارزش های معنوی،رهایی از هوای نفس)با استفاه از انواع آرایه های ادبی مورد تاکید قرار می گیرد.
پ.ارزش های بیانی :
تفاوت میان انواع گفتمانها به لحاظ ارزش های بیانی کلمات از دیدگاه فرکلاف (1379)دارای بار ایدئولوژیک است. نویسنده به بیان ارزشیابی خود از طریق طرحهای طبقه بندی می پردازد که تا حدودی نظام های ارزشیابی به حساب می آیند وهمچنین طرحهای به لحاظ ایدئولوژیک متضادی وجود دارند که ارزش های متفاوت را درانواع گفتمانهای مختلف متجسم می سازند
جدول4-1-6:دال های گفتمان خود وغیردردرس:کویر
دالهای گفتمان خود
دالهای گفتمان غیر
عظمت شکوه وابدیت پر از قدس سرزمین آزادی ،نزهتگه ارواح پاک
زندان خاکی
نجات
بند
بی باک وشجاع
بیمناک
آغوش خوش بختی
زندگی رنج
شکوه تقوا
ریاکاری وظاهر فریبی
پرده داران حرم ستر وعفاف ملکوت
نامحرمان
قداست
پلیدی
خداوند
شیطان
آرامش
پریشان وناپایدار
میعاگاه انسانهای خوب
مدینه پلید
فرشتگان معصوم
دیوان
امیدها
رنج ها
با توجه به آنچه که در جدول عنوان شد دراین متن به مجموعه ای از گزاره های درست وغلط که درورای متن پنهان است ومبتنی بر دو قطب ما وآنها شکل گرفته اند اشاره می کند.نویسنده در قالب تشبیه ودیگرفنون ادبی همه ارزشهای مثبت را به گفتمان خود نسبت می دهد وازطرف دیگر ضد ارزشهای متناسب با این ارزشها را به گفتمان غیر نسبت می دهدوبدین ترتیب تا جایی که می تواند گفتمان خود را برجسته کرده وگفتمان غیر را به حاشیه می راند.
آیا درمتن از استعاره استفاده شده است؟
آنچه که این متن را دربین متون منتخب منحصربه فردمی کند استفاده زیاد نویسنده ازاستعاره است.نویسنده درخلال متن از استعارات زیبا برای تاثیرگذاری بیشتر برخواننده استفاده می کند.
جدول 4-1-7:استعارات درس:کویر
عبارات
استعارات
سرزمین آزادی ونجات،آغوش خوش بختی نزهتگه ارواح پاک،میعادگاه انسانهای خوب
جهان آخرت
شکنجه گاه درد،مدینه پلید،زندان خاکی
دنیا
شاه راه علی،راه مکه
کهکشان
تیرهای نورانی
شهاب
لطافت زیبای گل درزیر انگشت های تشریح پژمرد
عقل گرایی
درختان بی باک صبور
انسانهای سرسخت ومقاوم
به جرم گستاخی در برابر کویر ازریشه شان بر می کنند وبه تنورشان می افکنند این سرنوشت مقدر آنهاست
استبدادستیزی،شهادت طلبی
بید درخت عزیزی است اما همواره به خود می لرزد
انسان ترسو وسازشکار
شیطان ودیوان هم دستش
دانشمندان غربی
علم عددبین ومصلحت اندیش
علوم تجربی
معلمان ودانایان شهر
بانیان علم
نویسنده با این استعارات زیرکانه خواسته های ایدئولوژیک خود را بیان می دارد ودر پی اقناع خواننده برای پذیرش عقاید مورد نظر خویش است به بیانی دیگر درخلال این متن گفتمان خود ودالهای مربوطه تاحد ممکن برجسته می شوند (شهادت ،رهایی از استبداد،جهان آخرت )ودرعین حال گفتمان غیر ودالهای آن (علم وتکنولوژی ،عقلانیت ،ارزشمندی زندگی این جهانی )به حاشیه رانده می شوند.
ویژگی های دستوری واجد کدام ارزش های تجربی،رابطه ای وبیانی هستند؟
الف.ارزش های تجربی:
درسراسرمتن نویسنده اززبان تمثیل برای بیان عقاید وایدئولوژی خود استفاده می کند به بیانی دیگر از فاعل غیر جاندار(کویر) بهره می برد تا بدین وسیله روی خواننده تاثیر بیشتری بگذارد.وصفاتی رابه کویرنسبت می دهد که مطابق با اصول ارزشیابی تقریبا مورد پذیرش جوامع بشری هستند.بدین گونه نویسنده می خواهد،خواننده را قانع کند که اصول وایدئولوژی او را بپذیرد.کویر واقعیتی است که هیچ شکی دروجودش نیست نویسنده خواسته اینگونه به خواننده بقبولاند ،همانطورکه در واقعیت وجود کویر نمی توان شک کرد در صفات وخصوصیاتی که در متن به آن نسبت داده می شود نباید شک کرد وبدین گونه از تمثیل غیر جاندار برای رسیدن به اهداف گفتمانی خود وتاکید بردالهای گفتمان خود بهره می برد:«درکویربیرون ازدیوارخانه،پشت حصار ده،دیگر هیچ نیست.صحرای بی کرانه عدم است ؛خوابگاه مرگ وجولانگاه هول،راه تنها به سوی آسمان باز است.آسمان کشور سبزآرزوها چشمه ی مواج وزلال نوازشها، امیدها ،و….انتظار!….سرزمین آزادی ،نجات،جایگاه بودن وزیستن،آغوش خوشبختی،نزهتگه ارواح پاک فرشتگان معصوم، میعادگاه انسانها ی خوب ؛ازآن پس که ازاین زندان خاکی وزندگی رنج وبندو شکنجه گاه درد،بادستهای مهربان مرگ ،نجات یابند»
ب. ارزشهای رابطه ای :
بیشتر جملات متن خبری هستند واطلاعاتی را درقالب تمثیل در اختیار خواننده قرار می دهند به بیانی دیگر نویسنده خواسته از جایگاه دهنده اطلاعات به مخاطب، درجایگاه دریافت کننده اطلاعات در قالب جملات خبری اطلاعاتی را عرضه کند.ودر انجام اینکاراز اقتدار استفاده می کند .یعنی نویسنده از جایگاه اقتدار مخاطب را به عنوان بازیگری رام ومطیع در نظر می گیرد.
نوع دیگر اعمال اقتدار استفاده از جملات امری است که درخلال این متن دیده می شود:«کلمات را کنار زنید ودرزیرآن ، روحی را که در این تلقی وتعبیر پنهان است تماشا کنید!وآن تیرهای نورانی که گاه گاه، برجان سیاه شب فرو می رود..».همچنین در متن نویسنده از افعال بایستن وتوانستن استفاده می کند که باز نشان دهنده ادعای اقتدار است واینگونه نویسنده خواسته با تاکید ،ایدئولوژی خود را به خواننده بقبولاند:«شکوه وتقوا وشگفتی وزیبای شورانگیزطلوع خورشید رابایدازدوردید.اگرنزدیکش رویم ازدستش داده ایم !لطافت زیبای گل درزیر انگشت های تشریح می پژمرد!آه که عقل این ها رانمی فهمد»!
پ. ارزشهای بیانی :
علائق ایدئولوژیک درادعاهای مربوط به صحت یا ادعاهای مبنی بردانش نهفته است،که بوسیله صورتهای وجهی نشان داده می شوند.درتمام متن از افعال حال کامل وحال ساده استفاده شده است. گویی نویسنده می خواهد پندارهای ذهنی خود را به عنوان حقیقت ناب به خواننده بقبولاند. عمومیت این صورت های وجهی مطلق از وجود دیدگاهی شفاف نسبت به جهان حکایت می کند گویی نویسنده می خواهد معنای مورد نظر خود را به ناظران منتقل کند بدون اینکه نیازی به تفسیر وبازنمایی باشد:( می کشند، می ایستند،می مانند،می شوند،می رویند،نمی افشانند،نمی توانند،می خشکد،می سوزد،می افکنند،می لرزد،کرده است،می روید،می کند،می بالد،می کشد،می نشیند،می افتد،می گوید،می خواند،کرده است…).
تفسیروتبیین: فرکلاف در مرحله تفسیر به دنبال بیان این مطلب است که مفسرین چگونه بافت موقعیتی را تفسیر می کنند وچگونه این تفسیر نوع گفتمان را مشخص می کند(فرکلاف،1379 ،222 )ودراین راستا درصدد پاسخ گویی به چهار سوال اصلی است که عبارتند از:ماجرا چیست؟ نویسنده در رخداد ارتباطی مذکور با جان بخشیدن به کویرونسبت دادن اصول وارزشهای ایده آل خود به آن درپی القای معنای خاص برخی از مفاهیم ازجمله آزادی به خواننده است .چه کسانی درگیر ماجراهستند؟درورای متن مذکور دو بافت موقعیتی وجود دارد که دو مشارکت کننده عمده دارد در یک طرف نویسنده ازگفتمان اسلام سیاسی ودرطرف دیگرگفتمان غرب در مقام مخاطب ومتهم قرار دارد.روابط میان آنها چیست؟ دراین مرحله،روابط ومناسبات قدرت وفاصله اجتماعی ودیگرمواردی که درموقعیت مورد نظر تعیین وتثبیت شده اند ،مطرح می شوند.برای مثال گفتمان غرب به عنوان پارادایم مسلط در سده کنونی باید از قدرت به زیرکشیده شود وگفتمان خود به جای آن قرارگیرد.نقش زبان چیست؟ فرکلاف معتقد است از زبان به صورت ابزاری درجهت تحقق بخشی یک هدف گفتمانی استفاده می شود.دراین متن از زبان برای به تصویرکشیدن مفاهیمی چون آزادی به شیوه ای خاص سود جسته می شود.
بادر نظر گرفتن این امر که در هرگفتمان دالهاو وقته های خاصی باآزادی همراه می شود.در جهان بینی حاکم بر متن درس نیزآزادی معنای خاصی می یابدونویسنده متن سعی دارد این جهان بینی را به عنوان حقیقت مسلم به خوانندگان خود بقبولاند.این گفتمان برای شناساندن خود از یک ضد یا غیراستفاده می کند.غیر او به صورت پنهان در ورای متن قرار دارد که متن برای شناساندن بهتر خوداز آن استفاده می کند. این غیر همان گفتمان غرب است که گفتمان حاکم بر متن درس با به چالش کشیدن،ساختار شکنی وحاشیه رانی دالهای اصلی آن از یک طرف وبا برجسته سازی دالهای مهم خوداز طرف دیگرسعی در اقناع دانش آموزان برای پذیرش اصول وارزشهای خود دارد.دالها یی که در این گفتمان باآزادی همراه است ودر این درس به آنها تاکید شده (برجسته می شوند)عبارتند از:

جدول 4-1-8:دال های گفتمان ِخود ِدرس :کویر
دالهای گفتمان خود
عبارات تاییدی
رضایت خداوند
صفای اهورایی آن همه زیبایی که درونم راپرازخدامی کرد
تاکید بر زندگی جاویدان
سرزمین آزادی ،نزهتگه ارواح پاک،فرشتگان معصوم
تاکید برارزش های جمعی
شکوه تقوا ،درختان بی باک

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درباره مفصل بندی، اسلام سیاسی، برجسته سازی، پیش دانشگاهی Next Entries دانلود پایان نامه درباره ایدئولوژی، مفصل بندی، آزادی اجتماعی، تصور اجتماعی