دانلود پایان نامه درباره اهورامزدا

دانلود پایان نامه ارشد

نيز بودند که به کيش مسيح در آمده بودند و به زبان سرياني مي نوشتند. تأليفات و آثار بر جاي مانده از اين اقوام به واسطه اطلاعات دقيق و ارزنده اي که از مسائل تاريخي، اجتماعي، سياسي و ديني داشته اند حاوي منابع سودمندي درباره تاريخ ايران و ديگر اقوام ساکن در محدوده اي از بين النهرين تا شرق آسياي ميانه است.161
3-7-2. فارسي ميان? مسيحي :
مسيحيان ايران در دور? ساساني، کتابهايي به فارسي ميانه، يا ترجمه هايي از کتابهاي ديني خود نوشته بودند. از نوشته ها و ترجمه هاي آنان تنها ترجم? فارسي ميانه بخشي از زبور از ترفان همراه با نوشته هاي مانوي به دست آمده است. متن اصلي متعلق به سد? ششم و دستنويس آن متعلق به سد? هشتم ميلادي است. الفبايي که زبور بدان نوشته شده، حد فاصل ميان الفباي فارسي ميان? کتيبه اي و فارسي ميان? زردشتي است. در اين الفبا هزوارش به کار رفته است و الفباي آن از راست به چپ نوشته مي شود.162

فصل چهارم
بررسي آموزه هاي مانوي

بخش اول : 4-1. آموزشهاي ماني
4-1-1. مانستان:
مؤمن هاي مانوي براي برپايي نيايش ها و آداب ديني شان، به پرستشگاه ها مي رفتند و در آن جاها به پرستش گروهي مي پرداختند. اگر وضع سياسي- اجتماعي روزگار اجازه مي داد، مراسم خود را درکليساها يا تالارهايي که هميشه بر اساس فرمان شاهان- زير نظر مقام هاي فضايي محل گرد آمدن مؤمن ها شمرده مي شد، برپامي کردند. اما هنگام نابساماني هاي سياسي- اجتماعي و سرکوبي آنها، براي برپايي نيايش هاي ديني شان، در خانه هاي شخصي گرد هم مي آمدند.
هر پرستشگاه داراي پنج تالار بود که مؤمن هاي مانوي در هر يک از آن تالارها به نيايش گروهي مي پرداختند. هر يک از آن تالارها براي امري خاص بود، يک تالار ويژه ي نگهداري کتاب هاي مقدس مانوي و نگاره (تصويرها)، ديگر ويژه روزه و گفتار ديني، يکي ديگر ويژه ي مؤمن هاي بيمار، براي خلوت گزيني و شفا يافتن بود. مجموعه ي آن تالارها “صومعه” ناميده مي شد که هيچ اتاقي براي سکونت مؤمن ها در آن ساخته نشده بود و بين تالارها به جز تالار ويژه ي بيماران هيچ ديوار و مانعي نبوده است. مانويان در هر تالاري که مايل بوده پذيرفته مي شده اند و موسيقي همراه با آوازهاي مقدس به ويژه مزامير سهم بسيار مهمي در آداب نيايش آن ها داشته است.163
4-1-2. آموزشهاي ماني:
سبب دشواري آموزشهاي مانوي آن است که مانيگري در کشورهاي گوناگون به شيوه هاي مختلف بود، زيرا آموزشهاي ماني بايد ” در هم? کشورها و بهم? زبانها مفهوم و روشن باشد.”
بي گمان ماني مدافع وحدت آئين خويش بود. ماني ضمن استفاده از الفباي سرياني در نوشته هاي مذهبي خويش به زبان فارسي ميانه وضع ويژه اي را ياد آور شد و آن اينکه آموزشهاي وي بر خلاف ديگر آيينها از جمله زرتشتي، در زمان زندگي پيامبر و به خط او نوشته شده است و حال آنکه دستورهاي مؤکد “پيامبر” مورد توجه پيروانش قرار نگرفت و پس از چندي آئين او به سرنوشت ويژه اي دچار شد.
آئين ماني شبيه انديشه هاي برديصان فيلسوف آرامي از “سرزمين الرها” (ادسا) و دوست آبگار نهم شاه اين سرزمين اخترشناس مشهور بود که پس از خود گويا اثري بنام ” گفتگوهاي ” افلاطون بجا گذارد. آئين ماني همانند حکمت مرقيون فيلسوف مشهور گنوستيک در سد? دوم ميلادي بود. کليساي مسيحي آموزشهاي مرقيون را زيانبخش ترين شکل کفر و الحاد ناميد. مسيحيان بايد سپاسگذاري مرقيون باشند، زيرا بويژه مرقيون ” پيام ولوس مقدس” را که از حواريون بود يافت و منتشر کرد. اين پيام يکي از پر ارج ترين نوشته هاي مسيحيت به شمار است.
آموزشهاي ماني از بسي جهات به فلسفه افيتها* که آن زمان بسيار رايج بود شباهت داشت. در فلسفه ماني همگونيهايي با حکمت فلوطين که در آن زمان شهرت بسيار داشت مي توان يافت. اين نکته را هم بايد يادآور شد که در نوشته هاي مانوي از مسيح نيز فراوان ياد شده است، مسئله عمده اي که ماني دربيان انديشه هاي خويش مطرح کرد گنوستيها و مسيحيان را به يک اندازه نگران مي داشت.
در محيط زرتشتيان ايران نيز آموزشهاي ماني آشنا و مأنوس بنظر مي رسيد خداي بزرگ مانويان ” زروان – خداي زمان بيکران” پدر دو خداي بزرگ خير و شر زرتشتيان – اهورامزدا و اهريمن بود و “نخستين انساني” که با نيروهاي تاريکي به پيکار پرداخت اهورامزدا نام داشت.
کوسمولوژي (کيهان شناخت) و کوسموگوني (علم تکوين عالم و باورهاي افسانه اي دربار? پيدايش کيهان) مکتبهاي گوناگون مانوي سرشار از افسانه ها بود. در ميانرودان، ايران و مصر و هر جا که مکتب مانويان وجود داشت اين افسانه ها رايج بودند. در آموزشهاي ماني همانند مسيحيت، آئين يهود و کيش زردشت، از روز باز خواست و انديشه مسيح سخن رفته است. پيروان ماني به وجود مسيح در غرب و بودا در شرق باور داشتند و بسياري از ايزدان و اهريمناني که در آموزشهاي مانويان از آنها ياد شده از مدتها شناخته شده بودند.164
آموزه ي مانوي يکي از گونه هاي متحول آيين گنوسي است، آيين گنوسي در سده هاي نخستين مسيحي، دو گانه پرستي و گروش به دو بن نور و تاريکي را گسترش داد و بر پاي? دوگانگي و تضاد ماده و روح استوار بود. گنوسيان به خدايي بزرگ و دست نيافتني معتقد بودند که به زعم آنان، در آفرينش اين جهان مستقيماً دخالت نداشت. 165
مانويت با آنکه تأثيرات شگرفي از ابن ديصان پذيرفته است، اما با ترديد مي توان آن را گونه اي بدعت گذاري مسيحي به شمار آورد. براي بدعت گذاربودن اين آيين بايد گفت: ماني خود اظهار کرده بود که يکي از حواريون عيسي مسيح و وارث فارقليط است.166
انديشه ثنوي گنوسيان در سده ي سوم مسيحي در آيين ماني به اوج خود رسيد. ماني آورده است که بن روشني از بالا، يعني از بهشت روشني، به هر سو گسترده است، مگر از سوي پايين. و بن تاريکي از پايين، يعني از دوزخ يا جهان تاريکي است که به هر سو گسترده است به جز از سوي بالا.167
به هر حال ماني خود بر اين باور بود که مروج آيين نور جهاني است که بايد جانشين همه ي اديان ديگر شود. اما با آنکه ماني در غرب پيروان بسياري داشت، نتوانست خود را مسيحي به شمار آورد. از اين گذشته، وقتي آيين مانوي به خاور زمين نفوذ کرد، حقايق دگرگونه يافت.168
مانويان به ” جدولهاي نجومي واسطرلاب و سرنوشت و اختران” وقوف و آگاهي دارند. سازمان منظم و در بست? پيروان آموزش ماني، ويژگيهاي تبليغ اين انديشه ها، پنهانکاري در برگزاري مراسم صوفيانه، “طالع بيني بر مبناي گردش اختران” و شهرت پزشکان گرانمايه اي که هر دردي را درمان مي کردند همه عوامل نامبرده اجماعها و کساني را که “با شناختن ماهيت عالم هستي و وجود” سر و کار نداشتند به آئين ماني نزديک مي کرد. باور به ” خداي يگانه با نامهاي گوناگون” رواج بسيار يافت. آموزشهاي ماني ” در هر کشور و به هر زبان” مفهوم بود.
ويژگيهاي آموزش ماني در سده سوم ميلادي نشان مي دهد که کوشش و صرف مساعي جهت تنظيم طرحي بسامان از آموزشهاي ماني به طور کلي است عبث و بيهوده. چنين بنظر مي رسيد که نظم و بساماني تنها در نوشته هاي ماني وجود داشت و مکتبها و فرقه هاي گوناگون در واقع به رشد انديشه هاي ويژه خود مي پرداختند.
اين آئين دربار? ياري به نزديکان برخوردي شگفت انگيز دارد. چنانکه در “خواستوانيفت” آمده، پيروان ماني نبايد به ” مخالفان وظيفه ورجاوند” و آنانکه پيرو آئين ماني نيستند کمک و ياري کنند. گمان مي رود سنت اوگوستين با توجه به اين امر بود که مانويان را مردود شمرد.”شما از کار بد نسبت به خداوند بيمناکيد، ولي نان به گرسنگان نمي دهيد. بيم داريد زيرا هنگامي که از کنار گرسنه اي که شايد بميرد مي گذريد و به او نان نمي دهيد شما را بايد قاتل شمرد. چه خودداري از نان دادن به گرسنگان بنام خدا باشد و چه عرف ماني!”
بدبيني شديدي که مانويان تبليغ مي کردند، سازمانهاي جدا از هم پيروان اين آئين، تنگي حدود فرقه هاي مانوي، دشواري انديشه هاي فلسفي مانوي وسر- آخر روح آزادمنشي ويژه برخي از مکتبهاي مانوي و نزديکي اين مکتبها با آراءِ و عقايد گنوستيکها- هم? اين ويژگيهاي مانيگري نشان داد که “آيين جهاني” مذهبي نيست که بتواند تکيه گاهي براي شهرياري مرکزيت يافت? ساساني باشد. 169
4-1-3. شايست ناشايست هاي مانوي:
موسيقي، نقاشي و خط خوش در نزد مانويان بسيار مطلوب بود و کتاب هايشان از نظر هنر داراي ارزش فراواني است. ظاهراً به کلام موزون و شعر و سرود نيز اهميت فراواني مي دادند. زيرا در ميان آثار مانوي به دست آمده در تورفان مقدار قابل توجهي سرود و اشعار مذهبي يافت شده است و نيز فهرستي از مطلع سرودها به ترتيب حروف تهجي در ميان اين آثار موجود است.
در کيش مانوي کشتار حيوانات يا اذيت و آزار جانوران، خاموش کردن و آلوده آتش، کندن و آزار گياهان و آلودن آب بسيار مذموم و نابايست است. داشتن غلام، کنيز و حيوانات اهلي نيز براي مانويان مجاز نيست و شعائر ده گانه اي که به اعتقاد آنان راه نجات و رهايي را هموار مي سازد عبارت است از: ايمان، دوستي برادرانه، صبر، عقل، راستي، صلح و آشتي، شادي، مهرباني، خلق خوش و پاکدامني و عفت. نکته قابل توجه در مورد واجبات و فرايض اين دين آن است که پاره اي از عبادات و خويشکارهاي ديني براي افراد طبقات مختلف مانوي متفاوت است.
کسي که مي خواست بدين کيش درآيد بايد از نفس خود آزمايشي مي کرد. اگر مطمئن مي شد که مي تواند از خوردن گوشت و شراب خودداري کند و از ازدواج کردن و علاقه به امور دنيوي و ماديات به طور کلي دست بردارد، جزو “برگزيدگان” مي شد. ولي چنان چه توانايي ترک اي همه علايق دنيوي را نداشت اما دوستدار اين دين بود، به جمع “نيوشاگان” مي پيوست.
تکاليف مذهبي نيوشاگان به مراتب سهل تر و سبک تر از تکاليف طبقات ديگر مانوي بود. آنان علاوه بر پرهيز از محرمات و نابايست هاي ده گانه که عبارتند از: بت پرستي، دروغگويي، زنا، بخل، کشتن، دزدي، سحر و جادو، شک در دين، مسامحه در اعمال مذهبي و فريبکاري و هم چنين رعايت سه مهر، دست و دهان و سينه، مي بايست در اعمال مهم مذهبي يعني نماز و روزه و صدقه نيز کوتاهي نورزند.
جشن پايان ماه روزه “بما” ناميده مي شد. عيد بما بزرگترين جشن مانويان محسوب مي شد. بما به معني تخت يا کرسي است.
دادن هفت نوع صدقه و بخشيدن يک دهم از دارايي و اموال خود در حمايت از روحانيون براي نيوشاگان الزامي بود. يکي از مهمترين وظايف آنان مراقبت و حمايت از برگزيدگان و مؤمنين طبقات بالاتر مانوي و تأمين مخارج زندگي آن ها بود. طبق? نيوشاگان، حق مالک شدن، کشاورزي، صنعتگري، تجارت و ازدواج با يک زن را داشتند. روز يکشنبه، روز خاص عبادت آنان محسوب مي شد.
خويشکاري ها و تکاليف مانوياني که از چهار طبقه ديگر بودند به مراتب مشکل تر از وظايف طبقه نيوشاگان بود. اينان به طور دسته جمعي و مشترک در صومعه ها مي زيستند. در روز بيش از يک وعده غذا نمي خوردند که آن هم غذاي گياهي بود و اغلب به صورت صدقات بدانان مي رسيد و شخصاً در تهيه و آماده کردن آن دخالتي نداشتند. افراد اين طبقات مجاز نبودند که بيش از غذاي يک روز و جام? يک سال را نگه دارند. يکي از مهمترين وظايف آنان سير و سفر با پاي پياده بود. در اين سفرها که به منظور تبليغ مانويت صورت مي گرفت، در طول مسير به وعظ و سخنراني مي پرداختند تا مردم را ارشاد و به گرويدن به اين دين ترغيب و تشويق کنند.
فرايض ديني برگزيدگان سنگين تر از نيوشاگان بود. زيرا، علاوه بر روز يکشنبه، روز دوشنبه نيز روز مذهبي آنان محسوب مي شد و در شبانه روز موظف به اداي 7 نماز بودند و مي بايد در هر سال،پنج روز دو شبانه روزي بگيرند.
به طور کلي مانويان از برگزاري اعمال سري و تجملات و تشريفات به دور بودند. و عمل و قرباني را بسيار نکوهيده مي داشتند و هر فرد مانوي مؤمن مي کوشيد تا در طول زندگاني خويش با حرص و شهوت و آز مبارزه کرده از آزار و بي رحمي به جانوران و از دروغ و تهمت بپرهيزد و انفاق پيشه گرفته علايق دنيوي و مادي را کناربگذارد و از طريق زهد و مداومت در عبادات به خصوص روزه، به تلطيف و تزکي? روح خود بپردازد. نکته قابل

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درباره شهرستان داراب Next Entries دانلود پایان نامه درباره اهورامزدا