دانلود پایان نامه درباره انقلاب اسلامی، ژئوپلیتیک، جهان اسلام، ژئوپلیتیک شیعه

دانلود پایان نامه ارشد

کم نظیری است. کتاب حاضر به خوبی نقاط قوت و ضعف شیعه را برمی شمارد اما نمی توان نیات نویسنده را نیز نادیده انگاشت. اساساً کتاب برای مخالفان شیعیان نگاشته شده، تا آنها را از خطر شیعه آگاه کند و حتی بزرگ نمایی هایی نیز در این جهت صورت گرفته است. کتاب حاضر به شیعیان می گوید که از چه نقاط قوت و ضعفی برخوردار هستند؛ مهم ترین نقاط قوت شیعیان عبارت است از: عقاید و افکار عدالتخواهانه، رهایی بخش، امید به آینده و ترسیم فرجام روشن برای آینده جهان و تاریخ و نیز داشتن امکانات مادی و حضور در نقاط و مناطق حساس و پراهمیت جهان. نقاط ضعف شیعیان و جهان اسلام عبارت است از: عدم اتحاد و اختلافات درونی که موجب شده است تا تاُثیرات ژئوپلیتیکی آنها کاهش یابد. همچنین اختلاف و کشمکش با اهل سنت، در برخی از دوره های تاریخی موجب ضعف مسلمانان و در نتیجه ضعف شیعیان شده است.
نویسنده کتاب ژئوپلیتیک شیعه به طور صریح ویژگی عمده تاریخ اسلام در زمینه ژئوپلیتیک، از هزار سال پیش به این طرف، را سرکوب شیعه را توسط اهل سنت می داند و سعی در القای این موضوع دارد که بیداری سیاسی شیعیان ناشی از تحقیر آنان از سوی اهل سنت است. این در حالی است که وی هیچ اشاره ای به دشمن مشترک اهل سنت و شیعه یعنی استعمار غرب نمی کند.
یکی از اغراق هایی که در این کتاب در مورد شیعه صورت گرفته است، این است که خطر شیعه برای جهان غرب از این جهت است که این مذهب ادعای حکومت بر سراسر جهان را دارد و این عقیده ای است که از اعتقادات به امام غایب نشاُت می گیرد. این عقیده و مدعای شیعه همان چیزی است که غرب نیز به دنبال آن است. بنابراین شیعیان خطر اصلی پیش روی جهان غرب هستند. در حالی که اعتقاد به مهدویت و منجی موعود به شیعه اختصاص ندارد، بلکه تمامی مسلمانان به آن اعتقاد دارند و حتی همه ادیان به آن باور دارند. البته در این جهت، شیعه با سایر مذاهب و ادیان متفاوت است که منجی را به نام و رسم معرفی کرده و معتقد است که این منجی هم اکنون زنده است. اما نقدهای اساسی وارد به این کتاب ناظر به پیش فرض‌هایی است که نویسنده برای تحلیل ژئوپلیتیک شیعه استفاده کرده است. یکی از این پیش فرض ها تقابل تاریخی شیعه با اهل سنت و تلاش کنونی شیعه برای انتقام گیری است. در حالی که اگر طبق ادعای نویسنده، انقلاب اسلامی را نقطه شروع ژئوپلیتیک شیعه بدانیم، این انقلاب در درجه اول برای مبارزه با سلطه غرب و استبداد داخلی که اتفاقاً ادعای شیعی داشت اتفاق افتاد و نه تلاش برای مبارزه با اهل سنت. بنابراین عناصر ژئوپلیتیک فرهنگی شیعه که در قالب انقلاب اسلامی ظهور یافته است بر مفاهیمی مانند تشکیل حکومت جهانی اسلامی و وحدت اسلامی تاُکید دارند و نه تفوق شیعی بر جهان اسلام. مهم ترین اقدام امام در این زمینه، ایجاد تغییرات اساسی در تفکر اجتهادی شیعه نسبت به سیاست بود. مبنای این تغییرات تفسیر جدیدی بود که امام از مفاهیم، آموزه ها و نمادهای اسلام شیعی انجام داد. بر مبنای این مکتب، اهداف اصلی جنبش های اسلامی و انقلاب اسلامی ایران عبارتند از:
1- استقرار حاکمیت اسلام و حفظ وحدت جهان اسلام؛
2- مبارزه با دشمنان اسلامی، استعمارگران و استثمارگران سرزمین های اسلامی؛
3- مبارزه با ظلم،سلطه و استعمار در سطح جهانی
4- کمک به نهضت های اسلامی، انسانی و رهایی بخشی در سطح جهان؛
5- استقرار صلح و آرامش در جهان از راه براندازی ظلم، سلطه و استعمارو… مقام معظم رهبری در این مورد می فرمایند:« ایران به دنبال ایرانی کردن اعراب یا شیعی کردن سایر مسلمین نیست؛ ایران به دنبال دفاع از قرآن و سنت پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) و احیاء امت اسلامی است. برای انقلاب اسلامی، کمک به مجاهدان اهل سنت سازمانهای حماس و جهاد و مجاهدان شیعی حزب الله و امل، به یک اندازه واجب شرعی است و احساس تکلیف می کند. ملت و حکومت ایران با صدای بلند و قاطع اعلام می کند که به قیام ملت ها ( ونه به ترور)، به وحدت اسلامی(نه غلبه و تضاد مذاهب)، به برادری مسلمین( نه به برتری قومی و نژادی)، به جهاد اسلامی ( نه خشونت علیه بی گناهان)، ان شاءالله معتقد و ملتزم است.»
بنابراین تحولات اساسی برآمده از انقلاب اسلامی، پیام های جدیدی را نه تنها برای شیعیان بلکه کل جهان اسلام داشت که در اینجه در قالب مفاهیم ژئوپلیتیک فرهنگی انقلاب اسلامی، به ذکر آن می پردازیم. نگارندگان معتقدند تحولات جاری جهان اسلام در چهارچوب بیداری اسلامی و تاُثیرپذیری غیرقابل انکار خیزش های اسلامی اخیر از انقلاب اسلامی ایران، شاهد دیگری بر اثربخشی شاخصه های ژئوپلیتیک فرهنگی انقلاب اسلامی است. در واقع استکبار ستیزی، عدالت خواهی، مردمی بودن و مبارزه با حاکمان ظالم فصل مشترک گسترده ای را بین خیزش انقلاب اسلامی در ایران و تحولات اخیر جهان اسلام تشکیل می دهد.
در مورد اختلافات درون فرقه های شیعی و اختلاف شیعیان با اهل سنت، اگر چه بخشی از آن چه توال در این مورد می نویسد ریشه در حقیقت دارد، اما نتیجه ای که وی از این موضوع می گیرد، محل اشکال است. به عبارت دیگر از وجود اختلاف بین مذاهب اسلامی در جهان امروز، نمی توان به این نتیجه رسید که تشکیل اتحاد شیعی بلکه یک اتحاد اسلامی غیرممکن است. اصولاً یک نگاه واقع بینانه و علمی به تاریخ اسلام نشان می دهد که سخن گفتن از جنگ تاریخی درون شیعه یا سنی-شیعه نمی تواند حقیقت داشته باشد. البته اختلافات مذهبی یکی از پتانسیل های جدی برای بروز درگیری بوده است و همواره مورد استفاده قدرت های جهانی در جهت حکومت بر مسلمانان قرار گرفته است ولی مقاطع بسیاری در تاریخ اسلام وجود دارد که اصولاً جنگی میان مذاهب اسلامی در میان نبوده است. همان طور که امامان و پیشوایان شیعه در جهت وحدت امت اسلامی سخن گفته و حرکت می کردن. بنابراین به نظر می رسد توال بین اختلاف عقیده و رویارویی مذهبی در بین فرق شیعی ومذاهب اسلامی خلط کرده است. چنانچه اگر استدلال نویسنده را در مورد اسلام بپذیریم، آن گاه با استناد به اختلافات اعتقادی و جنگ های مذهبی تاریخی رخ داده در تاریخ جهان مسیحیت باید شکل گیری وحدت در جهان مسیحیت را نیز غیرممکن دانست. حال آنکه واقعیات کنونی جهان مسیحیت چیز دیگری را نشان می دهد. در واقع ایده امت واحده که پس از انقلاب اسلامی دوباره مطرح شد، نه تنها جهان تشیع را پوشش می دهد بلکه سخن از تشکیل امت یکپارچه اسلامی با احترام به همه اختلافات اعتقادی می گوید. اگرچه از دیدگاه واقع گرایانه، جهان اسلام راه بسیاری تا رسیدن به این هدف دارد، اما تحقق آن را نباید غیرممکن دانست. گام های موفقیت آمیزی که حتی پیش از پیروزی انقلاب اسلامی با تشکیل دارالتقریب مذاهب اسلامی مصر و با فعالیت علمای کشورهای مختلف از جمله شیعیان شروع شده و پس از آن نیز ادامه داشته است، شاهدی بر این مدعاست. بنابراین باقی ماندن اختلاف مذاهب درون شیعه و جهان اسلام برای همیشه بیش از آن که ناظر به واقع باشد، ناشی از تمایلات سیاسی نویسنده است.
2- ژئوپليتيک شيعه و ارتقاي جايگاه ايران در خاورميانه پس از انقلاب اسلامي / سید عباس احمدی
سید عباس احمدی در چکیده پژوهش خود با عنوان «ژئوپليتيک شيعه و ارتقاي جايگاه ايران در خاورميانه پس از انقلاب اسلامي» که در تابستان 1391 در فصلنامه پژوهش های جغرافیایی دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران به چاپ رسانده آورده است: موضوع اين پژوهش طرح چگونگي ژئوپليتيکي شدن تشيع پس از انقلاب اسلامي و در پي آن، گسترش نقش و عملکرد ايران در روابط بين المللي خاورميانه است. روشن است که با پيروزي انقلاب اسلامي ايران در سال 1357 و رخدادهاي پس از آن که بيشتر متاثر از پيروزي انقلاب بودند، تشيع به يکي از عوامل مهم و تاثيرگذار دنياي ژئوپليتيک تبديل شد. تشکيل يک حکومت شيعي با رهبري علماي ديني در کشوري بزرگ و با اکثريت شيعه، هرگز در گذشته روي نداده بود. به اين ترتيب، انقلاب ايران کانون توجهي براي زنده کردن و رواج هويت ديني شيعيان و حتي در نگاهي کلي تر، هويت ديني مسلمانان پديد آورد و تشيع و اسلام را در قلب حوادث و اخبار جهاني قرار داد. تبيين اين تحولات در چارچوب ژئوپليتيک شيعه، موضوع مورد بحث اين مقاله است. اين پژوهش به روش توصيفي تحليلي و بر پايه داده هاي ميداني انجام شده است. بنابراين براي تجزيه و تحليل و نتيجه گيري، افزون بر منابع کتابخانه اي و الکترونيک، از يافته هاي پرسش نامه اي نيز استفاده شده است. نتيجه پژوهش نشان داد که با وقوع انقلاب اسلامي و ژئوپليتيکي شدن تشيع، موقعيت و جايگاه ايران به ويژه از ديدگاه سياسي، اجتماعي، رسانه اي، آموزشي و فرهنگي در منطقه ارتقا يافته و اين کشور توانسته است اثرگذاري و نقش آفريني بهتري نسبت به گذشته داشته باشد.
3- بازتاب انقلاب اسلامی ایران بر ژئوپلیتیک شیعه / جواد کریمی و احمدرضا حمیدی
جواد کریمی و احمد رضا حمیدی در قسمتی از پژوهش خود تحت عنوان بازتاب انقلاب اسلامی ایران بر ژئوپلیتیک شیعه که در سال 1390 در فصلنامه پژوهش های اجتماعی اسلامی (اندیشه حوزه) به چاپ رسیده است آورده اند: پیروزی انقلاب منجر به بیداری و همبستگی میان شیعیان شد و نوعی آرمان و اهداف مشترک، منافع همگن، و احساس توانمندی و تأثیر بر نظام بین الملل را به عنوان یک بازیگر مستقل و قدرت مهم به وجود آورد. لذا انقلاب اسلامی ایران به دلیل جاذبیت در شعارها، اهداف، روش ها، محتوا و نتایج حرکت ها و سابقه ی مشترک دینی و تاریخی و شرایط محیطی منطقه ای و بین المللی، پدیده ای اثرگذار بر ژئوپلیتیک شیعه بود. برداشتی شیعی از انقلاب به طور مستقیم و غیرمستقیم بر باورهای سیاسی و اجتماعی مسلمانان منطقه و جهان تأثیرگذار است و ارائه ی الگویی منسجم از آن می تواند به وحدت جهان اسلام بیفزاید و از تفکرات افراطی و التقاطی که منجر به دامن زدن اختلافات مذهبی در درون جهان اسلام می شود جلوگیری نماید.

4- الگوي مفهومي ژئوپوليتيك شيعه و ژئواستراتژي شيعي/ احمد کلاه مال همدانی
دكتر احمد كلاه‌مال همدانی، دانش‌آموخته دوره دكترای جغرافيای محيط زيست دانشگاه سوربن پاريس در چکیده مقاله خود تحت عنوان درآمدي بر الگوي مفهومي ژئوپوليتيك شيعه و ژئواستراتژي شيعي که در همایش بین المللی ژئوپلیتیک شیعه ارائه گردیده است می آورد: وشتار حاضر به بررسي مفهومي ژئوپوليتيك شيعه و ژئواستراتژي شيعي پرداخته و ضمن پاسخ به چيستي مفاهيم كليدي اين دو دانش به نقد و بررسي تعاريف ارائه شده پرداخته و سپس به تعاريفي تازه دست يافته كه ريشه در انديشه‌های شيعي و فلسفه علوم دوگانه فوق از منظر ولايي دارد. مفاهيمي كه قبلاً ارئه شده بيشتر با انديشه‌های ديالكتيكي غربي و شرقي و به نوعي به مكاتب جبري جغرافيايي مرتبط بوده است اما انديشه و تعاريف ارائه شده در این تحقیق ريشه الهي ولايي داشته و بر مفاهيم مشاركت و تعامل ملت‌ها براي مديريت بهينه سرزمين بنا شده است. پرسش اساسي اين نوشتار آن است كه ژئوپوليتيك شيعه و ژئواستراتژي شيعي چه ماهيتي دارند؟ آيا اين مفاهيم ذهني مي‌توانند برای زيربناي يك مطالعه كاربردي آن هم در حوزه سياست و استراتژي بكار گرفته شوند. براي پاسخ به اين دو پرسش به لحاظ هدف از روش توصيفي و به لحاظ روش از شیوه تبييني استفاده شده است كه با بهره‌گيري از متون و منابع حول مفاهيم و الگوي ارائه شده دست به تبيين زده شده است. نتيجه آن‌كه دو تعريف، ارائه و تبيين شده كه ماحصل آن‌ها عبارتند از: الف) ژئوپوليتيك دانش مديريت سرزمين‌ها، جوامع و سازمان‌ها با تأكيد بر سياست در سه سطح محلي (كشوري) منطقه‌اي و جهاني به منظور ساماندهي مناسبات و روابط سياسي براي استفاده بهينه از توان‌ها و ظرفيت‌هاي فضايي و جغرافيايي است. ب) ژئواستراتژي دانشي ماهيتاً جغرافيايي است كه از سياست و تكنيك‌هاي مديريت استراتژيك براي اداره جامعه و سازمان‌ها در هنگام شكل‌گيري تهديدات و ضعف يك سرزمين بهره مي‌جويد از اين منظر براي مديريت سرزمين نياز به ابزارهاي روزآمد براي اعمال مديريت بهينه بر سرزمين و تنظيم طرحي جامع و كلي دارد. اين طرح آينده‌نگر است و وضعيت مطلوب را

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درباره ژئوپلیتیک، ژئوپلیتیک شیعه، خاورمیانه، انقلاب اسلامی Next Entries دانلود پایان نامه درباره ژئوپلیتیک، انقلاب اسلامی، مبانی نظری، جهان اسلام