دانلود پایان نامه درباره امر به معروف، نهی از منکر، نهج البلاغه، آیات و روایات

دانلود پایان نامه ارشد

توضیح واژه تبلیغ
واژه تبلیغ هر چند در لغت، مفهوم گسترده‏ای دارد ولی مراد از آن در این‌جا رسانیدن شرع و دین خدا به مردم است که در آیات متعدّد از وظایف اصلی پیامبران شمرده شده است.(مائده،سوره 5،آيه 92)
برخی، واژه فارسی «آوازه‌گری» را كه ظاهراً نخستین بار، ملک الشعرای بهار، آن را در برابر propaganda به کار برد معادل واژه عربی تبلیغ دانسته‌اند، ولی این کاربرد با اقبال، روبرو نشده است. (الويري،1387:ص15- 17) و (فرهنگ علوم رفتاري ذيل واژه propaganda).
نوعی مسامحه در معادل گذاری برای واژگان غیر فارسی سبب شده تا واژه تبلیغ یا تبلیغات در فارسی، معادل چهار اصطلاح متفاوت عربی اِعلام، دِعایه، دَعوت، اعلان و سه اصطلاح متمایز انگلیسیpropaganda و mission و advertising به کار رود.
2-5-2-2 – کاربرد اصطلاح تبلیغ
مفهوم اصطلاحی تبلیغ، نخست در حیطه امور دینی به کار می‌رفت و بعدها به حوزه‌های دیگر، تعمیم یافت؛ گر چه در حوزه‌هایی غیر از حوزه دین، غالباً از صورت جمع آن (تبلیغات) استفاده می‌شود. ارائه تعریفی مورد وفاق از تبلیغ کار دشواری است و آنچه در معرِف این مقاله ذکر شده، برآیند مشترکات انبوهی از تعاریف موجود است. (الويري،1387:ص67- 69).
3-5-2-2 – ضرورت تبلیغ
خدای حکیم، خلق را عبث و بیهوده نیافریده؛ بلکه برای غایتی بزرگ و ارزشمند یعنی معرفت و بندگی خویش،
خلق کرده است.(ذاريات،سوره 51،آيه 56) تحقّق این هدف عظیم در گرو رهایی بندگان از ظلمت نادانی و روشن شدن دل و جان آنان به نور علم و هدایت الهی است؛ چنان‏که در آیات و روایات متعدّد بر این مطلب تصریح شده است.( علق،سوره 96،آيه 5 و الرحمن،سوره 55،آيه 2).

4-5-2-2 – آموزه قرآن در باب تبلیغ
برای بررسی آموزه قرآن درباره تبلیغ، باید مجموعه واژه‌های مرتبط با این موضوع، استخراج و مضامین آن‌ها بررسی شود، واژه‌هایی چون دعوت، هدایت، اِنذار، تبشیر، وعظ، امر به معروف، نهی از منکر، رسالت، تعلیم، ارشاد، قول، بیان، ذکر، تَواصی، تلاوت و قرائت.
به تصریح قرآن و سنّت و اجماع و سیره مسلمانان، اسلام، دینی جهانی و خاتم ادیان است و به یک قوم و زمان محدود، اختصاص ندارد.(انعام،سوره 6،آيه 19 و انبيا،سوره 21،آيه 107) مخاطبان آن تمامی انسان‌ها هستند تا هدایت یابند و با بهره گیری از «کتاب» و «میزان»، قسط و عدل بر پا کنند؛(حديد،سوره 57،آيه 25) بنابراین، تبلیغ از آموزه‌های قطعی دین اسلام است و محتوای این تبلیغ را اموری چون دین و رسالت الهی و خیر و معروف تشکیل می‌دهد و توجه به عناصری مانند زمان و زبان، از عوامل مؤثر توفیق در این تبلیغ است.(حج،سوره 22،آيات 40 – 41).
5-5-2-2 – ویژگی مبلغان
بنا بر قرآن کریم، مبلغ باید دارای این ویژگی‌ها باشد:
۱) بصیرت و آگاهی کافی نسبت به هدف و محتوای تبلیغ(يوسف،سوره 12،آيه 108)
۲) ایمان به هدف(آل عمران،سوره 3،آيه 61)
۳) خودساختگی(هود،سوره 11،آيه 88)
۴) اخلاص و عدم چشم‌داشت مادّی(شعرا،سوره 26،آيه 109)
۵) خوشرویی و سعه صدر (طه،سوره 20،آيه 25)
۶) امید به وعده‌های الهی و امید بخشی(توبه،سوره 9،آيه 33)
۷) علم دوستی و کمال جویی(طه،سوره 20،آيه 114)
۸) پشتکار و نستوهی (اعراف،سوره 7،آيه 164)
۹) شجاعت و هراس نداشتن از کسی. (مائده،سوره 5،آيه 54).
6-5-2-2 – شیوه‌های تبلیغ
در قرآن به شیوه‌ها و مباحث تبلیغ نیز التفات شده است، از جمله:
۱) یادآوری نعمت‌های الهی (مائده،سوره 5،آيه 30)
۲) بیدار کردن وجدان مخاطبان (تكوير،سوره 81،آيه 26)
۳) توجه دادن به تجربه‌های تاریخی و سرنوشت پیشینیان(مريم،سوره 19،آيه 16- 41)
۴) تشویق (تبشیر) در کنار هشدار (انذار) (مريم،سوره 9،آيه 76)
۵) بیدارسازی عقل و فطرت و واداشتن به تفکر (مومنون،سوره 23،آيه 115)
۶) بهره گیری ازبرهان استدلال و جدال احسن و پند و اندرز نیکو(نحل،سوره 16،آيه 125 و بقره،سوره 2،آيه 258)
۷) استفاده از تمثیل و تصویرسازی (مائده،سوره 5،آيه 31)
۸) معرفی الگو و الگوسازی (ممتحنه،سوره 60،آيه 4)
۹) القای تدریجی و توجه به ظرفیت مخاطب، در پذیرش و دریافت پیام. آیات ناظر به تحریم تدریجی خمر و ابلاغ برخی احکام، در آخرین سال‌های بعثت، مانند حرمت ربا و وجوب رعایت حدود حجاب، به روشنی بر این معنا دلالت دارند. (آل عمران،سوره 30،آيه 130).

7-5-2-2 – نمود جوهره تبلیغی دین اسلام
برخلاف نظر کسانی چون آرنولد در كتاب تاريخ گسترش اسلام(1358:ص34) و ماکس مولر که ادیان را به دو دسته تبلیغی و غیر تبلیغی تقسیم می‌کنند ،(دايره المعارف جهان اسلام آكسفورد ذیل واژه)، همه ادیان، دارای جوهره تبلیغی‌اند(باقي،1375:ص27- 30) و دین اسلام به عنوان دین خاتم، اهتمامی بسیار زیاد به تبلیغ دارد.
1 – به نظر می‌رسد شروع وحی قرآن با کلمه «اِقْرَأ» و باقی ماندن این دستور و نیز کثرت کاربرد فعل امر «قُلْ»، در آغاز برخی سوره‌ها و آیات قرآن (۳۳۲ بار به صورت مفرد مذکر و ۱۷ بار به صورت‌های دیگر)، که همواره به تلاوت کنندگان قرآن، دستور تکرار مضمون آیه و انتقال آن به دیگران را گوشزد می‌کند، نخستین نمود جوهره تبلیغی دین اسلام است.
2 – آیات فراوانی که به دعوت و تبلیغ و هدایت و امر به معروف و نهی از منکر دستور می‌دهدیا به بیان روش تبلیغ انبیای پیشین می‌پردازد، از دیگر نشانه‌های ماهیت تبلیغی دین اسلام است.(محمدفواد عبدالباقي،المعجم المفهرس لالفاظ القرآن الكريم:ذيل واژه هاي مذكور).
8-5-2-2 – جایگاه تبیلغ در روایات
۱ – در سخنی از پیامبر اکرم صلوات‌الله‌علیه، هدایت انسان‌ها از هر آنچه خورشید بر آن بتابد، برتر(قمي،سفينه البحار و مدينه الحكم والآثار،ج2:ص20) و از ویژگی‌های شیعیان شمرده شده است.(نوري طبرسي،1368،ج 17:ص317)
۲ – طبق حدیثی دیگر، مبلغ دین و شریعت با آن حضرت، محشور خواهد شد.(علامه مجلسي،بحارالانوار،ج2:ص2)
همچنین در روایتی از امام باقر علیه‌السلام، عالِم به دارنده شمعی تشبیه شده، که با نور علم خود، مردم را از ظلمت جهل بیرون می‌آورد و در سخن منقول از حضرت علی علیه‌السلام، چنین شخصی در روز قیامت با تاجی از نور، محشور خواهد شد.
۳ – در احادیث متعددی آمده که پاداش عالمان و مبلغان دین، بسیار عظیم است.
(علامه مجلسي،بحارالانوار،ج2:ص26)
۴ – ابن ابی الحدید(شرح نهج البلاغه،ج7:ص288) تعبیر «لَقَدْ عُلِّمتُ تبلیغَ الرسالات» را که حضرت علی علیه‌السلام به کار برده، به معنای تبلیغ شرایع، بعد از وفات رسول اکرم صلوات‌الله ‌علیه دانسته است.
۵ – مجلسی نیز عبارت «اَیَّدَنا بِحِلمِه» را در خبر مشهور به توحید مفضّل، از امام صادق علیه‌السلام این گونه معنا کرده که خداوند به امامانِ جانشین پیامبر، قدرت تبلیغ رسالت پیامبر صلوات‌الله‌علیه را داده است.
(علامه مجلسي،بحارالانوار،ج3:ص111).

3-2- پیشینه تحقیق
تعزيه داراي موضوعات مختلفي چون مذهب، تاريخ، ادبيات، مردم شناسي، روانشناسي، جامعه شناسي، موسيقي و هنرهاي زيبا و درام و تئاتر را در بر مي گيرد. مطالعه و تحليل اين آيين تا به امروز، درباره سير تاريخي، مفهوم مذهبي، بررسي ادبي، اجزاء موسيقايي و مفاهيم نمايشي و تئاتري، سبك شناسي و زيبا شناسي، بازيگري و طراحي صحنه انجام شده است كه به صورت كتاب و مقالات به نگارش درآمده است. لازم است آثاري را كه بطور شاخص در ارتباط با تعزيه هستند، يادآوري كنيم.
دوره صفويه كه نقطه عطفي در تاريخ ايران و عصري جديد در تاريخ اسلام بود مورد مطالعه حسين نصر در كتاب « مذهب در ايران عهد صفوي» و حميد الگار در كتاب، « ملاحظاتي بر مذهب ايران در عصر صفوي» قرار گرفت همچنين، پژوهش هايي درباره اصفهان، « ايرانشناسي» ، جلد هفتم( زمستان- بهار، 1974) ، و ميشل مزاوي در كتاب « پيدايش دولت صفوي »: « تشيع، صوفيگري و غلات» ( ويزبادن، 1972) فضاي اين دوره را مورد بحث قرار داده اند.
اولين سال حكومت سلسله شيعي صفوي همزمان است با به تأليف مهم ترين كتاب در باب مصائب و مرگ امام حسين (ع) ، « روضه الشهدا» يا بهشت شهيدان ،كه در سال 1501 توسط حسين واعظ كاشفي نوشته شده است. اين اثر شرحي است زنده از شهادت امام حسين در واقعه كربلا و نيز مصائب ديگر شهداي كربلا كه از اين متن سبك تازه اي از سنت، بنام « روضه خواني» پديد آمد.بعد از آن اين سبك به منزله رشته اي شد كه به توسط آن اشعار غنايي و متون نمايش هاي تعزيه بهم بافته شدند. همچنين در اين زمان بايد به مرثيه هاي ادبي محتشم كاشاني، «دوازده بند» اشاره كرد.
در نيمه دوم دوران صفوي ، از نظر اوصاف مراسم ياد كرد شهادت امام حسين ( ع)، توسط خارجيان و غربي ها بسيار غني نوشته شده است. ژان باتيسته تاورنيه اين آيين ها را از نزديك مشاهده كرد. سرژان شاردن در اثر خود، « سياحت نامه شواليه شاردن در ايران و هند شرقي از راه درياي سياهو كولخيس» ( لندن ، 1686 ؛ 10 جلد، پاريس 1811 ) شرح بسيار مفصلي از محرم در سال 1674 ارائه مي كند.
آخرين گزارش مهم از برگزاري مراسم محرم در عهد صفويه نوشته يك هلندي است بنام كورني يل لابرون در سال 1704 ، كه گواه عظمت اين مراسم مي‌باشد.
بايد به توضيح مهم ديگري از مراسم مذهبي محرم، پس از عهد صفوي اشاره كرد كه توسط سالامون وان گخ نوشته شده نام اين كتاب تاريخ و جغرافي امروز مي‌باشد كه در سال 1739 نگارش شده است .
پرويز ممنون كه كتاب تعزيه نمايش شيعي- ايراني را در سال 1967 در وين اتريش مورد نگارش قرار داده است به سالامون و وان گخ اشاره كرده است.
ساموئل هملين، كه در سالهاي 72- 1770 از جنوب ايران ديدار كرد، ديگر نويسنده مهم مراسم محرم بود. وي در كتاب خود به نام «سفر از ميان روسيه … و ايران در سال 1772و 1771،1770 » به آئين تعزيه و تكيه محل بازي تعزيه پرداخته است.( سنپترزبورك- 1774)
ويليام فرانكلين در « مشاهدات سفر بنگال به ايران در خلال سالهاي 1787-1786» ( لندن، 1790) ، چگونگي تبديل فريضه آييني به نمايش آييني در مراسم محرم را گزارش كرده است. چاپ اول كتاب فرانكلين در 1788 در كلكته انتشار يافت.پس از آن در 1790 در لندن و در پي آن به سال 1798 در پاريس تحت عنوان « سفر از بنگال تا شيراز» چاپ شد.بيست و پنج سال پس از كتاب فرانكلين ،جيمز موريه بازآفريني سراسر نمايشي شهادت امام حسين(ع) را در دوره قاجار در تهران ديد، كه در « سفر از ايران ، ارمنستان و آسياي صغير تا قسطنطنيه در سالهاي 1808 و 1809 » (لندن، 1812 ) گزارش مي دهد.
الكساندر خوچكو، پژوهشگر و نويسنده كتابهايي درباره اشعار و آداب و سنن ايران زمين، در مدت اقامتش در ايران در اثري به نام «كاتالوگ هاي نسخه‌هاي فارسي» روند ادبي سريع مجالس تعزيه را ثبت مي‌كند.دو مجلس « پيامبر خدا» و « وفات پيغمبر» را همچنين خوچكو ويرايش فارسي نمود و در 1852 با نام« جنگ شهادت» منتشر ساخت.
ايليا نيكولايويچ برزين پژوهشگر و محقق ديگري مانند خوچكو ، در مطالعات خاور نزديك داراي اطلاعات مبثوتي است. او چند كتاب درباره زبان عربي،« دستور زبان فارسي» ( به روسي- م) . متون تاريخي ايران نيز نگارش كرده بود. گزارش ثبت شده او از تعزيه در سال 1852 مطلب مفصلي را از آنچه كه پيش از شروع اجراي تعزيه در « تكيه» اتفاق مي افتد به خواننده نشان مي‌دهد.در نيمه سده نوزدهم بايد به اشارات ارزشمند ليدي شیل در مورد نمايش تعزيه دقت نمود. خاطرات ليدي شل در سال 1362 توسط نشر نو به فارسي ترجمه گرديد.
سركنت دو گوبينو هنرشناس مشهور اروپا كه مدت زماني را در ايران زندگي نمود از تعزيه به عنوان يكي از مهمترين وقايع در ايران ياد مي كند. كتاب او « اديان و عقايد فلسفي در آسياي مركزي» ( پاريس ، 1865) تاثير فراواني بر پژوهشگران و محققان تعزيه داشته است.
كلنل سرلوئيس پلي از 1862 به مدت يازده سال را در جنوب ايران زندگي كرد. پلي علاقمند به نمايش هاي محرم بود و اثري دو جلدي در اين باره بنام « شبيه خواني حسن و حسين(ع) » نوشت ( لندن، 1789).
نخستين آمريكايي كه اولين مطلب را درباره آيين ايراني نوشت ساموئل گرين ويلر بنجمين، سفير دولت آمريكا در ايران ، بود.توضيحات جامع او از نمايش تعزيه در

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درباره دوره صفوی، دوره قاجار، آداب و رسوم، کریم خان زند Next Entries دانلود پایان نامه درباره نشانه شناسی، ساختار زبان، بررسی تطبیقی، دانشگاه تهران