دانلود پایان نامه درباره امام حسین، امیرالمومنین، امام سجاد

دانلود پایان نامه ارشد

فاطمه، مهدی از خاندان من و از فرزندان فاطمه است».
این حدیث را برخی دیگر از علمای اهل سنت در کتب معتبر خود آورده اند از جمله: طبرانی در المعجم الکبیر و حاکم نیشابوری در المستدرک.122
نکته قابل توجه و تامل این است که حدیث «المهدی حق و هم من ولد فاطمه» را چهار نفر از علمای اهل سنت درکتب معتبر خود از صحیح مسلم روایت کرده اند:
1.ابن حجر هیتمی(متوفای 974 ق) در الصواعق المحرقة باب یازدهم، فصل اول، ص 163،
2.متقی هندی حنفی (متوفای 975 ق)در کنز العمال، ج 14، ص 264، حدیث 38662،
3.شیح محمد علی صبان مالکی (متوفای 1206 ق)در اسعاف الراغبین، ص 145،
4.شیح حسن عدوی جزاوی مالکی (متوفای 1303 ق) در مشارق الانوار، ص 112
با وجود این که علمای بزرگ اهل سنت تصریح کرده اند که حدیث را از صحیح مسلم نقل کرده اند، لکن در چارچوب موجود صحیح مسلم هیچ اثری از این حدیث به چشم نمی‌خورد.
بخاری این روایت را صحیح خودش ندارد، ولی در تاریخ کبیر خود، این حدیث را با همین اسناد از سعید بن مسیب از ام سلمه نقل کرده که رسول خدا فرمود: «المهدی حق و هم من ولد فاطمه».123 این حدیث با همین مضامین، در کتب فروان دیگری از اهل سنت موجود است. برهمین اساس است که دانشمندان وعالمان اهل سنت پذیرفته و معتقدند که امام مهدی از فرزندان فاطمه است.
د. بررسی حدیث «اسم ابیه اسم ابی»
یکی از احادیثی که موجب اختلاف و بحث‌های متعدد شده، حدیثی است که ابو داوود در سنن خود نقل کرده است.عالمان و دانشمندان اهل سنت همگی معتقدند حضرت مهدی همنان پیامبر است و در سیره و رفتار به پیامبر شباهت دارد، ولی طبق این حدیثی که ابو داوود درسنن خود نقل کرده، بسیاری از عالمان اهل سنت معتقدند، اسم پدر مهدی، همان اسم پدر پیامبر اسلام است، یعنی نام پدر مهدی، عبد الله است همان طور که نام پدر پیامبر عبد الله بوده است.
متن حدیث : ابوداوود در سنن خود از عاصم از زربن حبیش از عبد الله بن مسعود روایت کرده که پیامبر فرمود:
«لو لم یبق من الدنیا الیوم، لطول الله ذلک الیوم حتی یبعث فی رجلاً منی او من اهل بیتی یواطئی اسمه اسمی و اسم ابیه اسم ابی، دنیا به پایان نخواهد رسید تا این که خداوند مردی از خاندان مرا بر انگیزد که اسم او مشابه اسم من و اسم پدرش مشابه اسم پدرم باشد».124
لکن از این حدیث و عبارت «اسم ابیه اسم ابی» جواب‌های گوناگونی داده شده که به مهم ترین آن‌ها می‌پردازیم.
جواب اول: یک جواب مهمی که مطرح کرده اند این است که این حدیث با همین سند در سنن ترمذی آمده است، ولی عبارت اخیر«اسم ابیه اسم ابی» را ندارد وترمذی تصریح می‌کند این حدی از طرق دیگری از صحابه همچون امام علی، ابوهریره، ابو سعید خدری و ام سلمه روایت شده و صرفاً مشتمل است بر «یواطی اسمه اسمی» وآن قسمت اخیر «اسم ابیه اسم ابی» را ذکر نکرده است و در ذیل آن ترمذی اضافه می‌کند که این حدیث حسن و صحیح است.125
همچنین احمد بن حنبل که آگاهی و اطلاع او درباره احادیث مورد توجه عالمان اهل سنت و نسبت به ابوداوود، قدیمی تر و نسبت به عصر تابعین، نزدیک تر می‌باشد، در مسند خود همین حدیث را ذکر کرده است، ولی این قسمت اخیر یعنی «اسم ابیه اسم ابی»را ندارد.126 حتی در کتب معتبر دیگر، همچون طبرانی در المعجم الکبیر در بیش از ده مورد، این حدث را مطرح می‌کند. حاکم نیشابوری نیز در کتاب خود این حدیث را مطرح کرده است، ولی این عبارت اخیر در آن نیست و حاکم اضافه می‌کند این حدیث طبق نظر و شرایط شیخین (بخاری ومسلم) صحیح است.127
پس معلوم می‌شود این عبارت اخیر، اضافه شده است.
جواب دوم: مقدسی شافعی که ازعلمای اهل سنت است این حدیث را در کتاب خود ش از کتب و منابع گوناگون از جمله از سنن ابو داوود نقل می‌کند و این عبارت «اسم ابته اسم ابی» در آن موجود نیست و مقدسی شافعی برای ن تایید مطلب، روایاتی از عبد الله بن عمر و حذیفه در این باب نقل می‌کند.128
جواب سوم: یکی از جوابهای متقن و مورد قبولی که مطرح شده این است که ابونعیم اصفهانی در کتاب فی مناقب المهدی این روایت را با طرق فراوان جمع کرده است وفقط در یک طریق آن، عبارت «اسم ابیه اسم ابی» را دارد وآن طریق ابن عاصم الابری است که نشان می‌دهد وی این روایت را اضافه کرده است.129
جواب چهارم: جواب مهم دیگری که از جواب‌های قبلی استنتاج میشود این است که به احتمال زیاد عبارت از مجعولات و موضوعات عباسیان باشد که دراین مورد قرائن و شواهد کافی وجود دارد، چون شکی نیست که دولت عباسی برای تایید سلطنت خود وتشویق مردم به بیعت با محمدبن عبد الله، ملقب به مهدی عباسی (سومین خلیفه عباسی)دست به هر جنایتی از جمله جعل حدیث می‌زدند، منصورعباسی که نامش عبد الله بود، فرزندش محمد را به عنوان خلیفه و جانشین خود معین کرده و به مردم دستور داد تا با او به عنوان ولایت عهدی و جانشین بعد ازخود بیعت کنند. برای تشویق و تحریض مردم به این کار، لقب مهدی را بر فرزندش گذاشت، تا مردم گمان این که مهدی منتظر است با او بیعت کنند و از آن جا که اسمش عبد الله بود، دستور داد تا حدیثی جعل کنند.130
شهید مرتضی مطهری می‌نویسد:
حتی ما می‌بینیم که از خلفای عباسی، اسمش مهدی است.پسر منصور… مورخین و از آن جمله (دارمستتر) نوشته اند که منصور مخصوصاً اسم پسرش را مهدی گذاشت برای این که می‌خواست استفاده سیاسی کند، بلکه بتواند یک عده مردم را فریب بدهد. بگوید آن مهدی که شما در انتظار او هستید پسر من است و لهذا مقاتل الطالبین و دیگران نوشته اند که این‌ها گاهی که با خصیصین خود که روبه رو می‌شدند به دروغ بودن این مطالب اعتراف می‌کردند.131
پس با بررسی این حدیث و جواب‌هایی که مطرح شد. این مطلب قابل اثبات است که نام پدر مهدی، همنان پدر پیامبر نیست. این مطلب در کتب روایی شیعه به راحتی قابل اثبات و پذیرش است، چون روایت متعددی از پیامبر و ائمه اهل بیت در دسترس هست که نام پدر مهدی، حسن است، یعنی فرزند امام حسن عسکری است.البته برخی ازعالمان اهل سنت نیز پذیرفته اند که امام مهدی فرزند امام حسن عسکری است، از جلمه آنها: کمال الدین محمد طلحه شافعی و ابن صباغ مالکی می‌باشند.132
هـ.بررسی حدیث «مهدی از فرزندان امام حسن است»
ابو داوود در سنن خود چنین نقل کرده است.
حدیث عن هارون بن المغیره قال حدثنا عمرو بن ابی قیس عن شعیب بن خالد عن ابی اسحاق قال: قال علی رضی الله عنه و نظر الی ابنه الحسن فقال: ان ابنی هذا سید کما سماه النبی وآله وسلم و سیخرج من طلبه رجل یسمی باسم نبیکم یشبهه فی الخلق و لا یشبهه فی الخلق ثم ذکر قصه: یملا الارض عدلاً
هارون بن مغیره از عمر وبن ابی قیس از شعیب بن خالد از ابی اسحاق روایت کرده که: امام علی به فرزند خود حسن نگریسته و فرمود: این فرزندم آقا و سرور است، همچنان که رسول خدا او را اینگونه نامیده و از نسل او، فرزندی ظهور خواهد کرد که همنام با پیامبرتان است.در خلق و خوی شبیه اوست، ولی در خلق(چهره و اندام) شبیه او نیست، سپس عدالت گستری او را حکایت کرد.133
این حدیث مورد بحث‌های فراوانی واقع شده است وجوابهای متعدد و منطقی به این حدیث منقول در سنن ابو داوود داده شده است.
جواب اول: حدیث، درنقل دیگری از کتب اهل سنت به جای لفظ حسن، لفظ حسین آمده است . جزری شافعی (متوفای 833)همین حدیث را به اسناد خود از ابوداوود سجستانی نقل کرده و به جای لفظ حسن، لفظ حسین در آن آمده است.جزری شافعی می‌نویسد:
صحیح این است که مهدی از نسل حسین بن علی است به دلیل تصریح امیرالمومنین علی بر آن و طبق خبری که از شیخ الاجازه ما ازعمر بن حسن الرقی به دستمام رسیده اس. ابو الحسن بن بخاری ازعمر بن محمد دارقزی از ابوبدرکرخی از ابوبکر خطیب از ابو عمر هاشیم از ابو علیب لؤلؤیی از حافظ ابو داوود از هارون بن مغیره از عمروبن ابی قیس از شعیب بن خالد از ابواسحاق خبر داد که علی به سوی فرزند خود حسین نگریست و سپس فرمود: این پسرم آقا و سرور است، همچنان که رسول خدا او را این گونه نامید از نسل وی فرزندی ظهور خواهد کرد که همنام پیامبران است و در خلق و خوی شبیه اوست، ولی در خلق شبیه او نیست سپس حکایت عدالت گستری وی را نقل کرد.134
پس می‌بینیم درنقل دیگری که یکی ازعلمای معتمد اهل سنت از ابوداوود سجستانی روایت کرده آن را با نام و«حسین» مطرح کرده است و نمی‌توانیم بدون دلیل وقرائن خارجی، یک نقل را بر نقل دیگر ترجیح بدهیم.
جواب دوم: منذری که سنن ابو داوود را شرح داده و مختصر کرده است در آن جا اشاره می‌کند این حدیث از حیث سند، مقطوعه است، 135 چون ابو اسحاق، این حدیث را از امیر المومنان علی نشنیده است، زیرا وی در هنگام شهادت امام علی فقط شش یا هفت سال داشته است. بنابر قول ابن حجر وی در دو سال پایانی خلافت عثمان به دنیا آمده است؛136 لذا شاید امام علی را دیده باشد، ولی از حضرتش حدیث استماع نکرده است.
جواب سوم جواب دیگری که مطرح شده باز ازحیث سند حدیث است. گفته شده که سند حدیث مجهول است، چون ابوداوود چنین نقل کرده است: از هارون بن مغیره برایم حدیث شد و راوی پیش از هارون بن مغیره نامعلوم است، لذا این حدیث از حیث سند قابل اعتماد نسیت.
جواب چهارم: ممکن است تصحیف در کلمه صورت گفته باشد، یعنی احتمال تصحیف و تغییر شکل کلمه حسین و ثبت شدن به هیات حسن، در حدیث ابو داوود بعید نیست.به ویژه آن که این حدیث را افراد دیگری از ابوداوود نقل کرده اند و درآن به صورت حسین آمده است.اضافه بر آن احتمال عکس این حدیث، یعنی از اولاد امام حسین بودن مهدی نیز کاملاً قوی است، زیرا در هر صورت، این حدیث خبر واحد است و با روایات متعدد دیگر نمی‌تواند معارضه کند.
جواب پنجم: در ارتباط با مجعول بودن این حدیث نیز احتمال وجود دارد، مؤید این احتمال این است که حسنیون و پیروان آنان گمان بردند، مهدی همان محمد بن عبد الله بن حسن بن حسن در سال 145 ق، در زمان خلافت منصور کشته شده است، لذا ازاین احادیث، برای مقاصد سیاسی خود استفاده کردند. بعدها عباسیان مدعی شدند که مهدی موعود، همنام محمد بن عبد الله بن منصورعباسی (169- 158 ق) است.
جواب ششم: حدیث ابوداوود، علاوه بر این که از حیث سند دچارضعف است، توان معارضه با احادیث دیگری که مهدی را از فرزندان امام حسین می‌داند ندارد. اکنون ما به یک نمونه از آن احادیث اشاره می‌کنیم که حدیث حذیفه بن یمان است:
رسول خدا برای ما خطبه ای ایراد فرمود و در آن، از حوادث آینده خبر داد و افزود: اگر از عمر دنیا بیش ازیک روز باقی نماند، خداوند بزرگ آن روز را جنان طولانی خواهد ساخت تا آن که مردی از نسل من در آن روز قیام کند که هم اسم من است.آن گاه سلمان برخاست و پرسید: یا رسول خدا او از کدام فرزند توخواهد بود؟ فرمود: از این فرزندم و دست بر پشت حسین زد.137
جواب هفتم: همان طور که در جواب‌های پیشین مطرح شد، حدیث ابو داوود هر چند دچار ضعف سندی است باز در صورت صحت سند حدیث مذبور، تعارضی با احادیث ابن الحسین بودن مهدی نداشته و مانعی بر سر راه آن ایجاد نخواهد کرد، زیرا راه جمع بین این حدیث ابوداوود واحادیث دیگر وجود دارد، چون امام مهدی حسینی الاب و حسین الام است. بدین صورت که همسر امام سجاد (یعنی مادر امام باقر) فاطمه بنت الحسن دختر امام حسن مجتبی است و لذا امام باقر حسینی الاب و حسنی الام بوده است و فرزندان آن حضرت همگی ذریه سبطین محسوب می‌شوند.
البته این نکته مؤید قرآنی هم دارد که درقرآن کریم عیسی را از طرف مادرش ملحق به انبیاء سابق دانسته است «و وهبنا له اسحاق کلا هدینا و نوحاً هدینا من قبل و من ذریته داوود و سلیمان و… و عیسی و الیاس کل من الصالحین».138
برخی از روایات نیز این جمع را تایید می‌کند.در منابع اهل سنت نیز مطرح شده است.پیامبر اکرم خطاب به فاطمه زهرا فرمود:
«و الذی بعثنی بالحق ان منهما هذف الامۀ؛ سوگند به کسی که مرا به حق مبعوث فرمود، به درستی که مهدی این امت از آن

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درباره دانشگاه اسلامی، خلفای راشدین، مجمع البیان Next Entries دانلود پایان نامه درباره مسجد الحرام، امام حسین، منابع معتبر