دانلود پایان نامه درباره اخلاق کار، اخلاق کاربردی، اندرزنامه، مینوی خرد

دانلود پایان نامه ارشد

صرفاً یک کلمه نسبی دانست بلکه به چیزی راجع است که مطلق و نامتغییر است زیرا در غیر این صورت نمیتواند متعلق معرفت باشد.356 در رابطة با همین موضوع دینکرد اعلام میدارد که:
UCAN EN-?z aON daCT kU N? aNdECICN Ud N? Tars?CN Ray mard cAr xwAhICN az abArONih.
ایشان نیز اینگونه گفتند که مردم از روی بیاندیشگی و بیبیمی به سوی بدی میروند و چاره را در نادرستی ]میبینند[.357
رذائل فردی هنگامی که در مقیاس تک تک مردم نگاه شوند، موجب پدید آمدن رذائل جمعی و گروهی نیز میگردند و دلیل پدید آمدن فرقههای گوناگون است. پس میتوان جهل را دلیل نشاختن کار نیک دانست.
MardomAN NE dANisTaN i kAr ud kirbag rAy harw kas AN wEš wurroyEd ud pad w?h dArEd i-š hammoziCN pad kEC abar bud EsTEd.

مردمان به علت ندانستن کار نیک هرکسی به سوی کیشی گرود و (آن را) نیک انگارد که آموزشاش در آن بوده است.358
در جای دیگر آمده است که:
پرسید دانا از مینوی خرد که چرا مرد نادان هنگامی که او را تعلیم میدهند و فرهنگ (= تربیت) و تعلیم دانایان و نیکان را چنان خوار دانند که آموختن بدان دشوار میشود؟
مینوی خرد پاسخ داد که به این سبب که مرد نادان، نادانی خویش را در اندیشهاش چنین نیک میپندارد که دانا، دانایی خویش را در اندیشهاش.359
همچنین آمده است که:
AhogomaNdih iCaN pad gyAN az dANiCN kasTagih’ wiNasTagih i gyAN drUwaNdih-iz wIhAN pad TaN az-Iz AmEziCNigAN wINAhiCN i wEmArih ud margih-Iz wihaN
آهوگ (عیب) پذیری مردمان در (گسترة) جان از راه کاستی در دانش است، که این، بنانگیز (علت / انگیزه بنیادین) تباهی جان و تباهی خوی است.360
از سوی دیگر در اخلاق فضیلتی اندرزها تاکید فراوانی بر اعتدال شده است. در فصل پیش درباره پیمان به صورت مبسوط سخن گفته شد که پیمان در معنای پهلوی آن یعنی میانه روی.
هستش دانایی دین مزدایی – از آنجایی که پتیارههایش افراط و تفریط است- در گوهر خود میانهروی است زیرا ] میانهروی،بر سازندة[ ذات دین مزدایی است. همستیزنده با دانایی ] دین مزدایی[ افراط میباشد که همزاد دروغین دین است و پتیارة ] دین مزدایی[ تفریط است.361
تاکید بر میانهروی و پرهیز از افراط و تفریط تا آنجاست که بنابر دینکرد افراط و و تفریط را عامل بر هم زننده جهان مینوی می شود.362 در مقابل میانهروی باعث زندگی است:
EN-?z EdoN kU az paymANigih fCoNICN, Ud az fCoNiCN [cIC xwEC NigAh dACTaN], Ud az cIC xwEC NIgAh dACTaN bawaNdagih, Ud az bawaNdagiH rAdih, Ud az rAdih frAxwih, Ud az frAxwih ziNdagih bawEd.
این نیز چنین است که از پیمان سازگاری و از سازگاری [چیز خویش نگاه داشتن] و از چیز خویش نگاه داشتن کمال و از کمال رادی و از رادی فراخی و از فراخی زندگی باشد.363

1. چيستی و چگونگی اخلاق کاربردی
اخلاق کاربردی364 یکی دیگر از شاخههای علم اخلاق است. این رشته از اخلاق به صورت نظاممند کنونی آن، در قرن بیستم میلادی و در دهۀ هفتاد مورد توجه محققان قرار گرفت. با این حال از عهد باستان تا نیمۀ دوم قرن بیستم نیز در میان نظریات فیلسوفان و حکماء به صورت جسته و گریخته میتوان اشاراتی را به اخلاق کاربردی پیدا نمود. وقوع جنگها، خشونتها و تبعیضهای گوناگون در نیمۀ دوم قرن بیستم تا کنون باعث گردید تا از اهمیت نگاههای کلی و انتزاعی به اخلاق کاسته شده و بیشتر بر کاربرد اخلاق در زندگی انسانی تمرکز گردد. از اینرو محققان تعاریف گوناگونی را از اخلاق کاربردی ارائه دادند که برخی از آنها عام و برخی به صورت جزیی هستند. به عنوان نمونه آمده است که اخلاق کاربردی یعنی کاربست نظریههای اخلاقی کلی در موضوعات اخلاق که با بیطرفی همراه گردد. در تعریف کلیتر نیز گفته شده که اخلاق کاربردی عبارت است از هر گونه کاربست انتقادی روشهای فلسفی برای سنجش تصمیمات عملی اخلاقی و مواجهه با مسائل، رفتارها و سیاستهای اخلاقی در حرفهها، تکنولوژی و حکومت و غیره.365 به دیگر بیان، رسالت اخلاق کاربردی، نهادینه کردن اخلاق در بستر جامعه است.
اخلاق کاربردی ارتباط مستقیمی با اخلاق هنجاری دارد؛ زیرا اخلاق هنجاری سعی دارد تا اصول اخلاقی و معیارهای خوب و بد، درست و نادرست و وظیفه را به دست آورد که خود بستری برای هنجارهای اخلاقی کاربردی است. از اینرو چنانچه تفکری بر اساس نتیجه یا وظیفه و یا فضیلت شکل گیرد، بدون شک در تصمیمگیری اخلاقی میتواند تأثیر گذار باشد. به عنوان نمونه اگر میان دو کشوری که جنگ در گرفته است صلح برقرار گردد، غایتگروان خواهند گفت که زمانی میتوان به این صلح پایبند بود، که این صلح برای مردم خیر را به همراه آورد و هرگاه صلح خالی از این فایده شد، میتوان آن را نقض کرد. در برابر قاعدهگرایان خواهند گفت که وفای به عهد از اموری است که ذاتاً خوب است و از اینرو نباید مصلحتاندیشی را در این مورد وارد ساخت. یا این که بیماری به پزشک مراجعه نموده و پزشک میفهمد که او به زودی خواهد مرد. در این حال اگر واقعیت را به او بگوید او رنج خواهد برد و چنانچه این حقیقت را از او پنهان کند، به بیصداقتی متهم خواهد شد. یک سودگرا که معتقد به فراهم آوردن بیشترین سود و کم نمودن درد و الم انسانی است، حکم به پنهان نمودن این بیماری میدهد و در مقابل یک وظیفهنگر براین باور خواهد بود که راستگویی یک اصل است، و باید راست گفت ولو آنکه افلاک به هم ریزد، پس در این مورد باید راستگو بود و حقیقت ماجرا را به بیمار باید گفت. یک فضیلتگرا هم خواهد گفت که باید به عامل نظر کرد. اگر عامل فضیلتمند باشد، عمل نیز فضیلتی خواهد بود و اگرنه رذیلتی خواهد بود.
همانگونه که اشاره داشتهاند، اخلاق کاربردی دارای چند ویژگی است که آن را از دیگر رشتههای اخلاق جدا میسازد. یکی از این ویژگیها پرداختن به جزییات اعمال و زمینههای آنهاست. یکی دیگر هم توجه مستقیم به موضوعات عملی و کاربردی است. اخلاق کاربردی همچنین تلاش دارد تا راه حلی کاربردی را در حل مسائل و کانون بحرانهای اخلاقی پیدا نماید و از این رو به نقطه نظرهای جدید که پدید آمدۀ از تکنولوژی هستند نیز خواهد پرداخت. اخلاق کاربردی سعی دارد تا پاسخی نوین و عملی به تعارضات اجتماعی و برخی مسائل چالشی دیرین دهد. و دست آخر آن که اخلاق کاربردی همتش نهادینه ساختن اخلاق در میان جوامع و گروههای خرد و کلان است.366
سنت اندرز، در ایران نیز به منظور همهگیر کردن اخلاقیات صورت پذیرفته است و همانگونه که پیش از این گفته شد، در اندرز قرار بر رشد آدمی از سطح معرفت به سطح انسان فضیلتمند است. از این رو در این اندرزها علاوه بر موضوعات اخلاق فردی و تربیتی از موضوعات بهداشتی، زیست محیطی، اخلاق شهریاری، تعلیم و تربیت، شهروندی و غیره نیز سخن به میان آمده است. پافشاری بر این مسائل کاربردی با پدید آمدن اسلام از بین نرفت و بعدها در بستر اسلام آثاری چون مرآۀ الامراء و نصیحة الملوک، نوادر الطبیّه و ابواب فقهی پیرامون حقوق الحیوان و حقوق الدابه، خلق گردید.
موضوع تاریخ و چگونگی آغاز مشاغل و حرفهها از موضوعاتی است که یافتن تاریخ دقیق و موثقی برای آن دشوار مینماید؛ اما آنچه معلوم است این است که ایرانیان همانند دیگر آریاییان مردم را به طبقههای اجتماعی تقسیم مینمودند. روحانیون اولین طبقه از این اجتماع بودند و در طبقه دوم پادشاهان قرار داشتند و طبقات بعدی شامل کشاورزان و صنعتگران بود یکی از راه حلهای اخلاقی جامعه، همان مسئله طبقه و کاست اجتماعی بود. به نظر میآید که پس از داریوش هخامنشیان کمکم حرفهها در ایران رواج یافتند و دین زرتشتی نیز میباید برای آنها راه حلی اعتقادی و اخلاقی مییافت. از این رو دو طبقۀ ارتشتاران و روحانیان که از اهمیت بیشتری برخوردار بودند، مورد دقت بیشتری واقع گردیدند و طبقات بعد نیز در پایین واقع شدند. جالب آن که تصور دین- دولت با برافتادن ساسانیان از بین نرفت و پس از اسلام نیز ما شاهد ظهور و بروز این اندیشه در میان آثار اخلاقی بعد از اسلام بودهایم. به عنوان مثال در متنی اخلاقی به نام «فرائد السلوک فی فضائل الملوک» که ظاهراً در 610 هجری نگارش یافته است آمده:
آفریدگار با نگاهی از سر احسان، گروهی از آدمیان را مجزا کرد، آنان را به لطف خاص خود احاطه کرد و نور نبوت را به ایشان ارزانی فرمود و قبای مأموریت روحانی را بر قامتشان پوشانید. آفریدگار همچنین از راه مشیت حکیمانۀ خود گروهی از بندگان خود را برگزید و ایشان را به افتخار عقل از دیگران متمایز ساخت و به زیور فرّ الهی آراستهشان کرد و پرتو فر شهریاری را بر ایشان افکند و آنان را در جبروت کبریایی جای داد.367
در ادامه نویسنده درباب توجیه اخلاقی اعمال پادشاهان اعلام میدارد که خداوند به آنان شمشیر داده است تا که با شمشیر بُرّان خشم، سر از تن هرکس که از آن راه منحرف شود و رهنمودهای پیامبر را نادیده گیرد جدا کنند و با شمشیر داوری دُر و گوهر بستُرند.
با توجه به اهمیت شهریاری بیشتر اندرزهای عملی به این طبقه اختصاص دارد .در ضمن این که اندرزهای بسیاری وجود دارند که مخاطب آنها میتواند گروههایی از مردم مختلف باشد، اما آنچه کار را کمی دشوار مینماید آن است که در بسیاری از موارد مخاطب اندرزها مشخص نگردیده است، فلذا دسترسی به اخلاق حرفهای این اندرزها را با دشواری مواجه میسازد. از این رو باید به دنبال راه حلهایی بود تا این اندرزها بیرون آمده و مشخص گردند. یکی از این راهکارها توجه دقیق به کلمات اندرزی است که در هر اندرز به کار رفته است. این بدان جهت است که در تاریخ ساسانیان که همزمان با فارسی میانه است منصبهایی چون، روحانیت، قضات، موبدان و هیربدان، معلمان، جنگاوران، کارکنان ادارات، پزشکان، شعرا، اختر شناسان، کاتبان و نویسندگان و مشاغل مربوط به طبقۀ کشاورزان و صنعتگران وجود داشته که در بررسی اندرزها باید آنها را در نظر داشت. نقطه نگاه دیگر را باید در فضای عمومی حاکم بر هر شغل یافت. به عنوان نمونه کتابت با گزاره های اخلاقی چون صداقت و رازداری در ارتباط است. پس هرجا که نامی از صداقت و یا راز داری به میان آمده است باید دقت گردد که آیا در اندرز مواردی دیگر را که به اخلاق حرفه ای در کتابت اشاره دارند میتوان یافت یا خیر؟
در ادامه سعی میگردد تا چگونگی اخلاق کاربردی به کار رفته در این اندرزها را بررسی نماییم؛ اما پیش از ورود به چنین مطلبی میبایست کمی پیرامون صفات و سجایای اخلاقی که اندرزنامهها بدان پرداختهاند اشاره شود و سپس سرفصلهای اخلاق کاربردی این اندرزها مورد بررسی بیشتر قرار گیرند.
اندرزهای پهلوی به صورت گسترده در صدد بیان و تبیین صفات اخلاقی هستند. اصولی چون راستگویی، میانهروی، رادی، نیکی، کوشایی، کمال، عدالت، قناعت، سازش، سخاوت، بهدینی، دوستی، دلیری، شرم، خرسندی، مهر، دلسوزی، بخشش، شادی و خرمی، مشورت، پاکیزگی، محبت نسبت به همسر، آبادانی، شهادت درست، عهد و پیمان، دستگیری، پادشاهی نیک، قیام برای نابودی دشمنان، آزاد مردی و بزرگ مردی، دادستانی، مردمداری، رادی، خواستاری فرهنگ و صفات بسیار دیگر، همگی بر این اشاره دارند که آدمی برای نجات باید راه اخلاق را بپیماید. در این میان بسیاری از این صفات باید تحت امر برخی اصول و مفاهیم کلی قرار گیرند.
در نظام اخلاق کاربردی اندرزنامهها چگونگی قرار گرفتن این اصول بیان نگردیده، با این حال اندرز دهنده در برخی از موارد خود این اصول را به صراحت ذکر نموده و در برخی دیگر نیز به کمک قرائنی میتوان این اصول را استخراج نمود. اما طرفۀ سخن در این اندرزها آن است که در اندرزها قرار است انسان، در نهایت روح خود را بپروراند و از این ره ایزدان را یاری نموده و خیر را برای گیتی و تمام موجودات نیک به ارمغان آورد. به دیگر بیان، در اندرزنامهها از نوعی صفات اخلاقی نام برده شده است که آنها را میتوان در ذیل اصول کلیتری همچون دین، خردورزی، میانهروی، کوشایی، اختیار و اصول دیگری از این دست یافت. خود این اصول نیز میباید در یک راستا به کار بسته شوند و آن نجات روان است. آنچه در ادامه

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درباره اندرزنامه، اخلاق فضیلت، اخلاق دینی، دین زرتشتی Next Entries دانلود پایان نامه درباره دین و دولت، فرهنگ و تمدن، ایران باستان، اردشیر اول