دانلود پایان نامه با موضوع کشف الاسرار، کشف المحجوب، عقد نکاح

دانلود پایان نامه ارشد

مي‌کردند.افکار وي را درمخالفت باتصوف از لابلاي آثار مي‌توان به روشني استخراج کرد.آثاري چون”ردصوفيه”، “قصيده‌مونس‌الابرار”، “تحفه‌الاخيار”، “حکمه‌العارفين”، “تحفه‌العقلا”، “کشف الاسرار “، “فوائد الدينيه” و”رجم الشياطين”.
7-1.بدعت‌ها
شاه بيت مخالفت هاي ملامحمّدطاهر، بدعت دانستن افعال صوفيه است.تعريف وي از بدعت اين است که:”بدعت اختراع کردن در دين است به اين روش که تغيير دهند حکمي ‌ازاحکام الهي يا اعتقادي از اعتقادات ديني وصاحب بدعت کسي است اعتقادي داشته باشد در اصول دين غير ازآن اعتقادي که رسول خدا داشته يادرفروع دين چيزي را واجب داندکه دراين واجب نباشد يا چيزي را حرام بشمارد که حرام نيست”.155وي همچنين همين تعريف را در رساله کشف الاسرار156بيان مي‌کند.157 بدعت هايي که محمّدطاهربه صوفيه نسبت مي‌دهد، به چند مورد آن اشاره مي‌کنيم.
7-1-1.خانقاه
ملامحمّدطاهرمي‌گويد، در بلاد شيعه خانقاه قديمي وجود ندارد وخانقاه درشهر هايي وجود داشته که هميشه سني بوده اند.و اولين کسي که خانقاه را بنا کرد امير ترسايان بوده و آن را در رمله شام، براي جماعت صوفي بنا کرد.ملامحمّدطاهرهدف اميرترسا را بي رونق کردن مساجدمي‌داند.وي شعري ازملامي روم مبني برمذمت مسجد ذکرمي‌کند:
ابلـــهان تعـــظيم مسـجد مي کنند در جـفاي اهـل دل جـد مي کـنند
آن مجاز است اين حقيقت اي خران نيســـت مسجد جز درون سـروران
مســـجد کان انـدرون اوليــاســت سجده گاه جمله است آنجا خداست158
ملاي قمي ازدوجهت کفرصاحب شعر را بيان مي‌کند: اول اينکه ملاي روم، دلِ اهل خانقاه را منزل خدا وسجده گاه خلق مي‌داند.ودرمرتبه دوم استخفاف حرمت مساجد کرده که درنهايت احترام هستند.وي مي‌گويدمسجدي مثل؛ مسجدالحرام که يک رکعت نماز درآن برابربا يکصد هزار نمازاست، پيش اين طايفه شأني ندارد.وي بيان مي‌کندکه مسجد درنزد خدا بسيارمحترم بوده وروايتي ذکرمي‌کند مبني براينکه هرکس مسجدي بنا کند به اندازه لانه پرنده اي، خداوند براي اوخانه اي دربهشت برايش بنا مي‌کند.159وي مي‌گويدنزداين فرقه ها علاوه بر مسجد، حج ونماز وساير عبادات نيز قدري ندارد. ملامحمّدطاهرقمي دليل اينکه اين طريقه درشيعه وجود نداشته اينطوربيان مي‌کند که: “اگراين طريقه ها درشيعه وجود مي‌داشت بايد درکتب نامي ازکسي برده مي‌شد که ازشيعيان و دوستان اهل بيت باشد واهل خانقاه باشد، حال آنکه اينطورنيست.ازجمله شهر‌هايي که مشهور هستند به شيعه بودن مثل؛ دارالمؤمنين قم، استرآباد، سبزوار، جبل عامل وحله دراين شهر‌ها اثري ازخانقاه هاي قديمي وجود ندارد.گرچه درقم گنبد هاي قديمي بسيار است”.160
آنچه که باعث شده انتقادات ملامحمّدطاهر قمي وميرلوحي سبزواري وامثال آندو از اصول نقد خارج شود، عدم‌تجزيه وتحليل اصول ومباني تصوف وهمينطورعالمانه نبودن انتقادهاي آنها است.باصراحت مي‌توان گفت که شيخ الاسلام قم وميرلوحي سبزواري بيشتر ازروي تعصب ديني و موازي نبودن اصول ومباني تصوف با شاخص هاي آنها اين انتقادات را وارد مي‌دانستند.ايندو از اصول ومباني نقدخارج شده ودرنهايت، قضاوت منصفانه‌اي نداشته اند.شايدگفته شود وقتي که اموري باشريعت اسلام مخالف‌است وباصريح آيات‌و روايات‌آنها را ردّ مي‌کنند، کجا مي‌توانداشکال برملا محمّد طاهر ‌وميرلوحي وامثال آنها باشد؟ درجواب مي‌توان بيان کرد که همانطور که ملامحمّدطاهر درنقد قواعد فلسفي تا اندازه اي با ادبيات فلاسفه همراه شده، ولي دربخش نقدتصوف ازاصطلاحات وحتي اصول آنها نامي به ميان نياورده.به عنوان مثال؛ در نزد اهل تصوف براي خانقاه که از مستحسنات بوده، دلايلي آورده که در تأليفات آنها موجود است.آثاري مثل؛ نفحات جامي، کشف المحجوب هجويري، مصباح الهدايه عزالدين محمود کاشاني و اوراد الاحباب باخرزي که متون مهم اين طايفه است.
اما اگر ملامحمدطاهر وميرلوحي در پي نقد منصفانه مي‌بودند، مي‌بايست اين فوائد را مورد اعتنا قرار مي‌داده ونقد مي‌کردند.فوائدي همچون؛
1- وعظ‌ واجراي برنامه‌هاي سير‌ و سلوکي.يكي از برنامه‌ها و فعاليت هاي صوفيان، موضوع‌ مجلس ‌‌گويي وسخنراني بوده است.شخص گوينده درباره موضوعي، مطالبي را ازقرآن واحاديث وكلام بزرگان و دريافت‌هاي خود تلفيق مي‌كرد وبراي حاضران بيان مي‌كرد.ابوعلي ‌فارمدي(477ق) مي‌گويد: “به علت جاذبه كلام ابي سعيد ابي ‌الخير(440 ق) مدرسه را ترك كرده وبه خانقاه آمدم”‌.161
2- كتابخانه ومطالعه.يكي ازضروريات خانقاه ها وجود كتاب وكتابخانه بوده، ياقوت حموي (متوفي 626 ق) درباره يكي از اين كتابخانه‌ها مي‌نويسد:”درخانقاه مرو دويست جلد كتاب وجود داشت و قيمت آنها بالغ بر دويست دينار مي‌گرديد، من آنها را مطالعه كردم و ازآنها بهره بردم”.162اين اموري که ذکرشد مي‌توان به عنوان استفاده هاي مفيد ازخانقاه ذکر کرد،گرچه سماع ورقص وديگر امور نيز بوده که عده‌اي مي‌گفتند مسلک تصوف چيزي جز رقص نيست.163
3- همچنين به دليل سکونت گروهي ازفقرا که منزل ومأوايي نداشتند، اين بناها کم کم تبديل به خانقاه شد.همانطور که هرکسي خانه اي دارد خانقاه نيز منزل فقرا بوده.درمصباح الهدايه اينطوربيان مي‌کند که خانقاه باعث اتحاد مسکن بوده تا رقيب همديگر باشند و نظرهريک قيدي باشد برديگري تاپيوسته موردحفاظت همديگر باشند و در اعمال واقوال همديگرجهد مبذول دارند وبر عيوب وهفوات همديگرتنبيه واعلام کنند.164
آنچه اشاره شد في الجمله اموري بودکه براي خانقاه ذکرکرده اند اما ملامحمّدطاهرقمي وميرلوحي بدون هيچ گونه ذکري از اين دلائل گرايش به ساخت خانقاه، چشم برهمه اين امور بسته وبالجمله اين امور را نفي کرده‌اند.وحتي کلامي ازبزرگان اين طايفه که دردليل وفلسفه کارهايشان ذکرکرده‌اند، متذکرنشده که خود ضعف تأليفات ونظرات رامي‌رساند.
7-1-2.ترک واجبات ومستحبات
7-1-2-1.ترک نماز.ملامحمّدطاهراز اکابر علما و محدثين وفقهاي شيعه نقل مي‌کند که علامت تابعين حلاج، ترک نماز و ادعاي تسخير جن است.وي مي‌گويد جامي درنفحات درباب محمّد معشوق که درزمان خودش پيرخراسان بوده وهمينطورخواجه عين القضاه دربعضي ازرسائل خود گفته که محمّد بن معشوق نماز نمي‌خوانده.165
7-1-2-2.ترک حج.محمّدطاهر مي‌گويد جامي درنفحات ازشيخ الاسلام که ازسنيان و پيران اين طايفه است، نقل کرده که گفته من کسي رامي‌شناسم که به مکه درموسم حج، رفت به زيارت پيرخود ابوالحسن وحج انجام نداد.محمّدطاهر مي‌گويد اعتقاد به زيارت پيرنحس نجس خود را برحج مقدم داشته و زيارت پيررا آميخته به حج نمي‌کنند.مي‌گويد مولوي در مثنوي آورده که بايزيد به هرشهري که مي‌رفت درطلب اوليا بوده تا اينکه به شام رسيد درآن جا پير کوري بودکه به زيارت او رفت:
گفـــت عــزم تو كــجا اى بــايـزيد رخـت غُربــت را كـجا خواهى كشيد166
گـــفت قصــد كعــبه دارم از پـــگه گفــت هين با خــود چـه دارى زادِ رَه‏
گفت طــوفى كــن بـه گردم هفت بار وين نــكوتر از طــواف حــج شــمار
و آن درمـــها پيـــش من نه‏اى جـواد دان كــه حـج كردى و حاصل شد مراد
عمــره كردى عــمر بــاقى يــافــتى صــاف گــشتى بـر صــفا بشــــتافتى‏
حــق آن حقى كه جانــت ديده است كــه مــرا بر بيــت خـود بگزيده است‏
كعـبه هر چنـدى كه خانه‏ى بر اوست خلـــقت مــن نــيز خانـه‏ى سر اوست‏
تا بــكرد آن كــعبه را در وى نـرفت و انــدر اين خــانه بـجز آن حى نرفت‏
چــون مــرا ديــدى خدا را ديـده‏اى گرد كعـــبه‏ى صـــدق بر گـــرديده‏اى‏
خدمـــت من طاعت و حمد خداست تـــا نپندارى كــه حـق از من جداست‏
چشـم نيكو بــاز كــن در مـــن نگر تا ببـينى نـــور حـــق انــــدر بـــشر
بايــزيد آن نكتـه‏ها را هـوش داشـت هـمچو زرين حلقه‏اش در گوش داشت‏
آمــد از وى بــايزيد انـدر مـــزيــد منــتهى در مــنتــها آخـــر رســــيد
وي بيان مي‌کند که دربين پيروان اهل بيت کسي را نمي‌يابيد که مردم رابه طواف خود امرکرده باشند، که ازکارهاي اين طايفه است.
7-1-2-3.ترک ازدواج.ملامحمّدطاهرقمي دراين باره مي‌گويد: تابعان حلاج وبايزيد با وجود احاديث بسيارکه دربيان فضيلت نکاح ومذمت ترک نکاح واقع است، عزبي راکمال مي‌دانند ونکاح را ازامور دنيوي مي‌شمارند واظهار بي رغبتي مي‌کنند.167ملامحمّدطاهراز تذکره الاوليا داستاني ازترک سنت ازدواج توسط اين طايفه اينطور بيان مي‌کند: “دربصره مردي توانگرمُرد ومال بسياري به جا گذاشت.وي دختري زيبا داشت که به نزد ثابت ثباتي رفت وگفت اي خواجه به مالک دينار بگوکه مرا به عقد نکاح خويش در آورد تا درصحبت او روي به عبادت آورم.ثابت وقتي به مالک گفت، او جواب داد که من دنيا راسه طلاقه داده‌ام و زن نيز از دنياست ومطلقه ثلاثه را نتوان نکاح کرد”.168
7-1-2-4.ترک‌بوي‌خوش.محمّدطاهرترک‌بوي‌خوش‌ازطرف صوفيه را نيزمذمت کرده و فضيلت استفاده از بوي خوش مي‌‌گويد: “براي استعمال بوي خوش احاديث بسياري نقل شده ازجمله حديث امام رضا (عليه‌السلام) که مي‌فرمايد: دو‌ رکعت نماز همراه با بوي خوش افضل ازهفتاد رکعت نماز بدون بوي خوش است”.169
7-1-3.ترک حيواني
ملامحمّدطاهر در رساله کشف‌الاسراربه اين مورد اشاره کرده وگفته که اين قوم ترک حيواني را درعرض40روز، از اسباب وصول به حقيقت مي‌دانند.170وي درباره استفاده ازگوشت که در روايات به عنوان سيد الطعام نام برده شده، روايتي نقل مي‌کندکه مي‌فرمايد: هرکس چهل روزگوشت نخورد خلقش بد مي‌شود و باعث خبط دماغ مي‌شود.
7-1-4.پير
ملامحمّدطاهردرکتاب رجم‌الشياطين به اين مسأله پير اشاره دارد ومي‌گويد: “تابعان حلاج و بايزيد به گمان خود، ديوانگان وسفيهان راعزيز ومحترم مي‌دارند بلکه ايشان را قطب و وليّ مي‌خوانند:
درصومعه جمعي که دوبيتي خوانند ازمــعرفت ديــن خداعــرياننــد
آن راکـــه جنــون جلي باشدگاهي اين طايفه اش قطب وولي خوانند”171
آنچه که دربين صوفيه رواج داشته وبسيار مورد اهميت بوده، مسأله پير و ولي است که درسايه و به دستگيري او است که ره تاريک وپر پيچ وخم سلوک طي مي‌شود.ملامحمّدطاهرمي‌گويد: “چرا شما امامان خود را گذاشته وبر دشمنان دين به دريوزه ميرويد؟ مگر امامان خود را نشناخته‌ايد؟ هيچ پيمبري و هيچ امامي مثل پيغمر وامامان شما نبوده اند.
کــتاب فضل تورا آب بحر کافي نيست که تــرکني سر انگشت و صفحه بشماري
ازرسول اکرم (صلي الله عليه وآله) روايت شده که فرمود: من درميان شما دوچيز بزرگ مي‌گذارم اگر پيرو آن باشيد هرگز گمراه نمي‌شود که قرآن و عترت من است.و همچنين فرمود مَثَل اهل بيت من، مَثَل کشتي نوح است که هرکه درآن کشتي نشست نجات مي‌يابد وهرکس مخالفت ورزيد غرق مي‌شود.ازاين دو روايت معلوم مي‌شود که هرکس طريقي اختيارکند غيرازطريق ائمه معصومين (عليهم السلام) در بيابان ضلالت گمراهي و در درياي شقاوت هلاک خواهد شد”.172
ملامحمّدطاهردرفايده دوم ازکتاب حکمه العارفين براين نکته ودرموارد ديگر، تاکيد تام دارد که معارف را بايد ازمنبع آن که ائمه(عليهم‌السلام) باشند اخذ کرد.وي مي‌گويد: “روايات متواتره‌اي از فريقين وجود دارد که دلالت بر‌وجوب‌اخذ ازکتاب وعترت طاهره دراصول وفروع دين دارد”.173ازجمله اين روايت که وي ازتفسير ثعلبي نقل مي‌کند: “في التفسيرالثعلبي بسنده عن عطيه العوفي عن ابي سعيد الخُدري قال سمعت ابا سعيدالخدري قال سمعت رسول الله (صلي‌الله‌عليه وآله) يقول: ايها الناس اني قدترکت فيکم الثقلين خليفتين ان اخذتم بهما لن تضلوا بعدي احدهمااکبر من الآخر کتاب الله حبل ممدود من السما الي الارض وعترتي اهل بيتي ألاوانهما لن يفترقا حتي يرداعلي الحوض”.174
7-1-5.خواندن شعرعاشقانه
ازديگرمواردي که ملامحمّدطاهربه عنوان بدعت ذکرمي‌کند، خواندن شعرهاي عاشقانه درخانقاه و مسجداست.وي مي‌گويدصوفيان مانندمغنيان غنا مي‌کنندواين کار راطاعت مي‌نامند.ملامحمّد طاهراز قول فقها

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه با موضوع نفس اماره Next Entries دانلود پایان نامه با موضوع امام صادق، امر به معروف