دانلود پایان نامه با موضوع کردن،، انتقادي، دادن،، منتقدانه

دانلود پایان نامه ارشد

نيازمند نوعي انگيز? غايي و نوعي اميدواري پارسايانه است که بيانگر تمايلات فرد در به کارگيري مهارت هاي شناختي خويش است.
تمايلات به عنوان يک انگيزش دروني با ثبات، شخص را براي بهبود به کارگيري مهارت هاي تفکر انتقادي برمي انگيزد. پژوهش هاي زيادي نيز در تاييد ارتباط بين مهارت هاي تفکر انتقادي و تمايلات صورت گرفته است. براي مثال کيانگارلو و فاشين (1994) يک همبستگي مثبت(41/0=R) بين آزمون هاي مهارت هاي تفکر انتقادي و پرسشنام? تمايلات تفکر انتقادي بين 1993 نفر از دانش آموزان کلاس دهم يافتند.

2-1-4-3- مهارت ها و تمايلات در تفکر انتقادي
همانطور كه در قسمتهاي پيشين گفته شد، تفكّر انتقادي، به طور عام، قـرين بـا يـك سلسله مهارت است كه از ديد افراد مختلف، تفاوتهايي ميان ايـن مهـارتهـا وجـود دارد. يكي از نخستين كساني كه به تفصيل، بـه مهـارتهـاي تفكّـر انتقـادي پرداخـت، رابرت انيس بود. پس از انيس افراد بسياري از جمله پيتر فاسيونه، الـك، فيشر، ادوارد گليزر و… فهرست هايي مشتمل بر مهارتها و تمايلات درتفكّر انتقـادي ارائـه كردنـد كـه بعـضاً شباهت ها و تفاوت هايي نيز با فهرست انيس داشت و آوردن همه ي آنها در اين مجـال امكان پذير نيست. برخي صاحبنظران مانند ريچارد پل (از متفکرين متأخر در تفکر انتقادي) بـراي افـرادي كـه انديـشه ي انتقـادي دارنـد ويژگي هايي را بر مي شمارند. فهرست پل نسبت به ديگر صـاحب نظـران همـه جانبـه تـر و روزآمدتر است. با توجه به مطالب پيش گفته نگارنده فهرست پل را به عنـوان مبنـاي ايــن پــژوهش قــرار داده بخــشي از خصوصيت هاي تفكّر انتقادي (مهارت ها و تمايلات ) استاندارد از نظر وي را به شرح زير ارايه مي نمايد:
1. هدف: افرادي كه منتقدانه مي انديشند، اهداف كلي، عيني و آرماني خود را كه در عين حال واضح، مستدل و بيطرفانه هستند، صورت بندي مي كنند. به علاوه، اهداف مبهم، غير واقعي، ناپايدار و جانب دارانه را نيز مي شناسند.
2. طرح پرسش: افرادي كه منتقدانه مي انديشند، به اين نكته واقفند كه همه انواع تفكّر در حقيقت تلاشي است براي پي بردن به يك نكته، صورتبندي يك پرسش، يا حل يك مسأله.
3. اطلاعات، داده ها، شواهد و تجربيات: افرادي كه منتقدانه مي انديشند، بر اين نكته واقفند كه همه انواع تفكّر بر مبناي يك سلسله داده، اطلاعات، شاهد و مدرك، تجربه يا پژوهش استوار است.
4. استنباط ها و تفاسير: همه انواع تفكّر شامل استنباط هايي است كه ما بر مبناي آنها نتيجه گيري ميكنيم.
5. پيش فرضها: افرادي كه منتقدانه ميانديشند، به اين نكته واقفند كه تمامي انواع تفكّر بر مفروضات استوار است.
6. ديدگاههاي گوناگون: براي داشتن تفكّري بيطرفانه درباره ي يك مسأله، بايد ديدگاه هاي مرتبط با آن مسأله را شناسايي كرده و با نوعي حس همدلي به آن وارد شويم و شرايط زماني، شغلي، نژادي، قومي، جنسيتي و… که در شكل گيري اين ديدگاهها مؤثر بوده است را در نظر بگيريم.
7. انصاف ذهني: افرادي كه منتقدانه مي انديشند، مي كوشند از نظر ذهني منصف باشند و انصاف ذهني مستلزم اين است كه ما بدون توجه به احساسات يا منافع شخصي خود، يا گروهمان، با تمام ديدگاه ها برخورد مشابهي داشته باشيم.
8. تواضع فكري: تواضع فكري رشد آگاهي فرد نسبت به جهل خويش است. چنين چيزي مستلزم آگاهي فرد از سوگيريها، تعصب، محدوديت در ديدگاهها و ميزان عدم آگاهي هاي اوست.
9. رشادت فكري: افرادي كه منتقدانه مي انديشند، با باورهاي عاميانه مي ستيزند. ذهن معمولاً از كشف باورهاي غلط خود پرهيز كرده و حتي مي هراسد و البته چنين حسي نوعي هراس از مورد تمسخر واقع شدن و طرد شدن از سوي جمع را نيز در خود دارد.
10. همراهي ذهني: افرادي كه منتقدانه مي انديشند، توانايي همراهي با ديدگاه هاي مخالف را در خود پرورش مي دهند و آن ديدگاه ها را با روش هاي هوشمندانه و بخردانه اي به روشني بيان مي كنند.
11. استحكام فكري: استحكام فكري در تعهد ما نسبت به تبعيت از استانداردهايي ظاهر ميشود كه از ديگران (به ويژه مخالفان مان) توقع انطباق با آنها را داريم.
12. پشتكار فكري: افرادي كه منتقدانه مي انديشند، مي آموزند كه در شرايط دشوار و در عين ناكامي كار كنند اما نااميد نشوند. چرا که کشف حقيقت هميشه آسان نبوده و داراي پيچيدگي ها خاصي است.
13. اطمينان در تفكّر: اطمينان در تفكّر در اين باور است كه به مردم آزادي تفكّر داده شود و از آنها دعوت شود كه در نتيجه گيري ها سهيم شوند.
14. خودگرداني ذهني مستقل: افرادي كه منتقدانه مي انديشند، به لحاظ فكري مستقل هستند و مسؤوليت افكار خود را مي پذيرند.
15. تسلط بر خودمحوري: افرادي كه منتقدانه مي انديشند، مي كوشند بر خودمحوري خود غلبه كنند.
16. قابليتهاي استدلال اخلاقي: مبناي اصلي استدلال (تفكّر) اخلاقي اين است كه رفتار انسان منجر به رفاه ديگران شود. ما اين قابليت را داريم كه رفتارمان كيفيت زندگي ديگران را دستخوش دگرگوني كند. به سخن ديگر ما ميتوانيم به ديگران كمك كنيم يا آنها را بيازاريم.
17. مهارت هايي در كشف سوگيري هاي رسانه اي: يك شنونده ي منتقد بايد به منطقي كه پشت رسانه است و منظوري كه از انتشار خبر دارد توجه كرده و آن را بي و چون و چرا نپذيرد. (پل و الدر، 2005. به نقل از کوکبي و همکاران )
در جدول 1، دسته بندي کامل تري (نيستاني و امام وردي، 1392) که حاصل جمع بندي انديشمندان است ارايه مي شود:

جدول1ـ2 مهارت ها و تمايلات انتقادي
مهارت هاي انتقادي
تمايلات انتقادي

ارزيابي و داوري کردن، تجزيه و تحليل کردن، مقايسه کردن، استنباط درست از مسائل داشتن، تعيين نيرومندي و استحکام يک استدلال، بازشناسي مغالطه ها و تناقض ها در يک رشته از استدلال ها، شناسايي سوگيري و ادعاهاي مبهم، پردازش درست اطلاعات، توانايي طرح پرسش و استدلال کلامي، فرمول بندي فرضيه ها، بهره گيري درست از شواهد و اطلاعات جمع آوري شده، درک ارتباط ميان مطالب، داشتن يک ساخت شناختي درباره مسائل، تشخيص پيش فرض هاي يک مسأله، توانايي مقايسه دقيق بين مسائل مرتبط، بررسي دقيق و منظم يک مسأله، توانايي ترکيب و خلق يک انديش? جديد، توانايي نتيجه گيري جامع از يک رشته از اطلاعات و شواهد.

صداقت داشتن، حيقت جو بودن، نظام مند و تحليلي بودن، کنجکاو بودن، داشتن اعتماد به نفس، بي تعصبي و دوري از تفکر سياه و سفيد، ايمان داشتن در استدلال، تمايل به دفاع از انديشه هاي خويش، اميد داشتن به تغيير و غلبه بر موانع، اهل مدارا بودن، عادت به انديشيدن پيش از سخن گفتن، تمايل به خود اصلاحي، اهل ديالوگ بودن، مورد پرسش قرار دادن چارچوب فکري خويش و توانايي انديشيدن دربار? اشتباهات ذهني خود، دوري کردن از پيشداوري و باورهاي غلط، تعصبات، سليقه هاي شخصي و ارزشي، تعليق کردن قضاوت، کم گو و گزيده گو بودن، آگاه نسبت به سنگيري هاي شخصي خود، طراحي و تدوين منظم برنامه هاي عملي، ارزيابي مسائل و مشکلات از چشم انداز هاي چندگانه، داشتن روحي? شک گرايي، انديش? باز، توانايي نقد و داوري درباره ارزش ها و هنجار هاي جامعه، داشتن باور معرفتي نسبيت گرا، منعطف و قابل تغيير، دوري از خود محوري.
2-1-4-4- رويکردهاي تفکر انتقادي
به طور کلي دو رويکرد در زمين? تفکر انتقادي وجود دارد. رويکرد نخست معتقد است که تفکر انتقادي شامل مجموعه اي از مهارت ها و نگرش هاي عام است که اگر کسي به آنها دست يابد، مي تواند توانايي خويش را در رشته هاي مختلف سياسي، اجتماعي، اقتصادي، فني و غيره به کار بگيرد. بر اساس اين ديدگاه، کسي که داراي مهارت هاي عام تفکر انتقادي باشد، معمولاً مي تواند منطقي فکر کند، به حل مسأله بپردازد، اطلاعات را تجزيه و تحليل و ترکيب کند، استدلال قياسي و استقرايي نمايد، طرح پرسش کند و به طور استنتاجي و انديشمندانه بينديشد و در يک بررسي خودانگيخته، درگير شود.
رويکرد دوم بر اين باور است که هيچ مهارت و نگرش عامي در زمين? تفکر انتقادي وجود ندارد و هر رشته و حوز? ويژه اي از دانش، نيازمند مهارت هاي خاص آن حوزه است و کسي نمي تواند در زمينه اي که تخصص ندارد به تجزيه و تحليل، استنباط، ارزيابي و قضاوت بپردازد. اين رويکرد با عنوان کسب مهارت انتقادي در يک حوز? خاص نيز ناميده مي شود. رويکرد کسب مهارت در يک حوز? خاص، تفاوت فراواني با رويکرد کسب مهارت هاي عام دارد. در ادامه به تشريح اين رويکرد ها مي پردازيم.
2-1-4-4- 1- تفکر انتقادي به عنوان يک مهارت عام
بسياري از پژوهشگران، استدلال مي کنند که تفکر انتقادي يک مهارت عام است و بايد در سراسر برنام? آموزشي آموخته شود (هالپرن 1989، لاوسن 1993، به نقل از نيستاني،1392). انيس وپائول از اين ايده دفاع مي کنند که تفکر انتقادي، مهارت هاي ويژه اي است که در کل رشته هاي علمي، عام و مشترک است. از ديدگاه انيس داشتن آگاهي و اطلاعات کافي در يک زمين? خاص و درک مفاهيم اساسي آن به توليد تفکر انتقادي منجر نمي شود. در عوض او نتيجه گيري مي کند که راهبرد هاي کلي در بسياري از موضوع ها قابل استفاده است و لازم است تا تفکر انتقادي به عنوان موضوع جداگانه و فارغ از محتواي خاص آموزش داده شود (انيس 1985،همان). بر اساس اين ديدگاه، مي توان تفکر انتقادي را بر روي رشته هاي تعميم يافته، پايه ريزي کنيم نه بر روي حوز? محدود يا مشخص و يا در رشته هايي با مهارت هاي موضوعي ويژه.
رابرت انيس(2002) فهرستي از مهارت هاي تفکر را مطرح مي کند که از ساده به پيچيده، مرتبط با رشد شناختي تنظيم شده است: منطق، تجزيه و تحليل، ترکيب، حل مسأله، استدلال استقرايي، استدلال قياسي، طرح پرسش، تفکر استنتاجي، تفکر سازنده و تحقيق خود انگيخته. انيس اين مهارت ها را قابل آموزش و يادگيري مي داند.
يکي ديگر از نظريه هاي با نفوذ در زمين? تفکر انتقادي که مي توان آن را در رويکرد نخست جاي داد، نظري? بنجامين بلوم است. در واقع، سهم بنجامين بلوم در حوز? تعليم و تربيت، طبقه بندي هاي سه گان? وي از انواع يادگيري است: شناختي، رواني ـ حرکتي و عاطفي. طبقه بندي بلوم از اهداف آموزش و پرورش (1974) که به طور مکرر به عنوان راهبرد تعليم و تربيت به کار مي رود، بر مفهوم تفکر انتقادي متمرکز است. اين طبقه بندي ها بيانگر سلسله مراتب شناخت است و دربرگيرند? رفتارهايي است از ساده به پيچيده و عيني به ذهني(انتزاعي). حوز? شناختي طبقه بندي بلوم، به شش سطح تقسيم مي شود: دانش، درک فهم، کاربرد، تجزيه و تحليل، ترکيب و ارزيابي.
دانش: به خاطر آوردن اطلاعاتي که پيش تر فراگرفته شده اند. افعالي که بيانگر سطح دانش هستند، شامل موارد زير است: مرتب سازي، تعريف کردن، توصيف کردن، شمردن، تکرار کردن، شناسايي کردن، برچسب زدن، فهرست کردن، نشاندن، تطبيق دادن، به خاطر سپردن، نام نهادن، منظم کردن، خواندن، به خاطر آوردن، شناختن، انتخاب کردن، توضيح دادن، نگاه کردن.
درک: شناخت معني اطلاعات. افعالي که بيانگر سطح درک هستند شامل موارد زير است: طبقه بندي کردن، تبديل کردن، نمايش دادن، توصيف کردن، بحث کردن، توضيح دادن، بيان کردن، عموميت دادن، شناسايي کردن، نشان دادن، جا دادن، پيش بيني از روي نمونه هاي مشابه، ارتباط دادن، خلاصه کردن.
کاربرد: استفاده از اطلاعات پيش تر آموخته شده براي حل مسائل به روش هاي جديد. افعالي که بيانگر سطح کاربرد هستند شامل موارد زير است: اجرا کردن، تغيير دادن، انتخاب کردن، ساختن، تشريح کردن، به کار بردن، توضيح دادن، تفسير کردن، خلق کردن، کنار هم قرار دادن، حل کردن، ترجمه کردن.
تحليل کردن: تجزي? اطلاعات به اجزاي سازند? آن و بررسي نقش آن در کل. افعالي که بيانگر سطح تحليل هستند شامل موارد زير است: تجزيه کردن، محاسبه کردن، طبقه بندي کردن، مقايسه کردن، نقد کردن، تمييز دادن، بررسي کردن، تفسير کردن، پرسش کردن، به قسمت هاي کوچک تقسيم کردن، آزمودن.
ترکيب: قرار دادن اجزاء در کنار يکديگر براي خلق يک کل جديد و تازه. افعالي که بيانگر سطح ترکيب هستند شامل موارد زير است” افزودن، مرتب کردن، مونتاژ کردن، جمع آوري کردن، ترکيب کردن، ساختن،

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه با موضوع انتقادي، شناختي، توانايي، عالي Next Entries دانلود پایان نامه با موضوع مصادره به مطلوب