دانلود پایان نامه با موضوع پرخاشگری، تعلیم و تربیت، عزت نفس، منبع کنترل

دانلود پایان نامه ارشد

که‏ معتقدند بازدارنده است، نه تنها نتایج‏ موردنظر را حاصل نمی‏کند، بلکه ممکن‏ است به‏طور جدی با آرمان‏های‏ اخلاقی‏ای که برای جامعه اهمیت دارند، به تعارض برخیزد؛ یعنی با احترام به‏ آزادی و حرمت فرد در عصر جدید. یکی‏ از هدف‏های مهم آموزشی اخلاقی، برانگیختن حس حرمت به انسان در کودک است. تنبیه بدنی، تجاوز مستمری است به این حس» (علاقه بند، 1374).
ماکارنکو48 به هیچ وجه‏ تنبیه بدنی را جایز نمی‏داند و حتی با بچه‏های بزه‏کار، که به قصد تربیت کردن‏ از زندان تحویل گرفته بود، همان رفتاری‏ را داشت که با دیگر کودکان یا آدم‏های‏ بالغ و مورد اعتماد داشت: «از کتک‏ خوردن، بعدها، آدم‏های ضعیف و هیچ‏ کاره بار می‏آید یا آدم‏های قلدری که در تمام مراحل زندگی به دلیل هیجان‏های‏ روحی دوران کودکی، انتقام‌جو باقی‏ می‏مانند. » (مجوزی، 1374).
راسل49 در کتاب خود به نام‏ دربارهء تربیت می‏نویسد: «تنبیه بدنی به‏ هیچ وجه جایز نیست. اطفالی که با روش‏های قدیم تربیت شده‏اند، از خیلی‏ از کودکان امروز که تنبیه نمی‏شوند، خیره‏سرتر و نافرمان‏ترند. تنبیه بدنی‏ اصلا صحیح نیست. گرچه در حد تشر، گاهی کم زیان است، و در مجموع‏ مثمرثمر نخواهد بود. » (مجوزی، 1374).
کانت50 در کتاب تعلیم و تربیت‏ نوشته است: «تنبیه یا مادی است یا اخلاقی. تنبیه وقتی اخلاقی است که به‏ تمایل کودک به مفتخر بودن و محبوب‏ بودن، که ممد حسن رفتار است، لطمه‏ وارد نشود؛ مثلا وقتی که کودک را شرمنده می‏کنند و با او آشکارا به سردی‏ برخورد می‏شود، این تمایلات باید حتی الامکان حفظ و تقویت شود. به‏ همین جهت، این بهترین نوع تنبیه است؛ چون به حسن رفتار کمک می‏کند. مثلا وقتی کودکی دروغ می‏گوید، نگاهی‏ تحقیرآمیز به مثابه تنبیه کفایت می‏کند و این مناسب‏ترین نوع تنبیه است. تنبیه مادی دو صورت دارد: یا خواسته‏های کودک نادیده گرفته می‏شود یا کودک در معرض آزاد قرار می‏گیرد. اولین از جنس تنبیه اخلاقی و از نوع منفی‏ آن است انواع دیگر باید با احتیاط مورد استفاده قرار گیرد که مبادا به بنده‏خویی‏ بینجامد. تنبیه باید با احتیاط تمام اعمال شود و کودکان باید متوجه باشند که هدف آن‏ فقط اصلاح ایشان است. وادار کردن‏ کودکان وقتی که تنبیه شده‏اند به این که‏ برای تشکر دست ادب ببوسند، احمقانه‏ است و تنها ثمرهء آن بنده‏خوی گردانیدن‏ کودک است. نتیجهء تکرار بیش از اندازه‏ تنبیه‏های مادی، تولید منش‏های لجوج‏ است و هنگامی که والدین فرزندان خود را به دلیل لجاجتشان تنبیه می‏کنند، با این‏ عمل فقط آنها را لجوج‏تر می‏کنند. » (کانت، 1993).
تنبیه بدنی از دیدگاه اسلام‏
اسلام به مسأله تعلیم و تربیت اهمیت‏ زیادی می‏دهد و برای رشد و تربیت‏ صحیح و مطلوب راه عاقلانه و روش‏ حکیمانه‏ای توصیه می‏کند که فقط از این‏ طریق، سعادت و خوشبختی انسان‏ فراهم می‏آید. یکی از این برنامه‏ها و روش‏ها، استفاده از عامل ترغیب و تشویق است و اسلام، تربیت از مبنای‏ تشویق و تکریم شخصیت افراد قرار می‏دهد. از طرف دیگر، اسلام تنبیه‏ (به خصوص تنبیه بدنی) را برای تربیت و به ویژه برای تربیت کودکان، روشی‏ حکیمانه نمی‏داند. حضرت علی (ع) می‏فرماید: «عاقل‏ از طریق ادب پند می‏پذیرد و این‏ چهارپایان‏اند که جز با زدن تربیت‏ نمی‏شوند. » مردی از رفتار ناپسند فرزند خود به حضرت علی (ع) شکایت کرد حضرت فرمود: «او را نزن؛ بلکه از او قهر کن. اما قهر را طولانی نساز». البته هدف اسلام این نیست که کودک‏ در یک فضای تربیتی ساختگی و بدون‏ دغدغه خاطر تربیت شود و فقط با جنبه‏های خوش‏آیند و شریف زندگی‏ آشنا شود؛ زیرا زندگی واقعی، نوش و نیش و فراز و نشیب فراوان دارد و کودک‏ را باید تا اندازه‏ای با آنها آشنا کرد تا وقتی‏ که بزرگ شد، صبر لازم در مقابل‏ ناملایمات و سختی‏ها را داشته باشد. امام موسی کاظم (ع) می‏فرماید: «خوب است کودک در خردسالی‏ بدهکار شود (با سختی‏ها و مشکلات‏ اجتناب‏ناپذیر زندگی، که تاوان آن‏ است، آشنا شود) تا در بزرگی بردبار و صبور باشد. » (سیف، 1375).
در زمینه تعلیم و تربیت در مدارس، اسلام با تنبیه بدنی موافق نیست و معتقد است که اولیا و مربیان در مورد خطای‏ جزئی کودکان خشم نورزند و به آنان‏ غضب نکنند. بگذارید با قدری‏ مسامحه، کودکان شخصیت واقعی خود را پیدا کنند. معلم قبل از آن‌که‏ سخت‏گیری کند، باید در کارش عالم‏ باشد. زیر پیامبر اکرم (ص)می‏فرماید: «در تعلیم و تربیت اهل مدارا باشید و سخت‏گیری نکنید. زیرا معلم دانشمند بهتر از معلمی است که سخت‏گیر باشد. » (مجوزی، 1374).
مشکلات ناشی از تنبیه بدنی‏
تنبیه موقعیت اجتماعی فرد را متزلزل‏ می‏کند. بر همین اساس، شاگرد برای‏ حفظ موقعیت اجتماعی خویشتن از اقدام‏ به کاری که سبب اجرای تنبیه دربارهء وی‏ می‏شود، خودداری می‏کند. با این که‏ تنبیه اثر فوری دارد و ممکن است شاگر را از ادامهء تخلف باز دارد، اثر آن کم است‏ و ارزش تربیتی ندارد. تنبیه خودبه‏خود فرد را متوجه زشتی و عیب کار خویشتن‏ نمی‏سازد؛ بلکه شخصیت او را مضمحل‏ می‏کند و غالبا زیان‏های فراوانی درپی‏ دارد. مثلا ممکن است تنبیه بدنی سبب‏ نقص عضو شود و تنبیه روانی نیز آثار سوئی بر شخصیت فرد باقی گذارد. اثر تنبیه موقتی است؛ یعنی در وقت‏ معین شخص را از انجام دادن کاری‏ باز می‏دارد. ولی چنآن‌که گفته شد، فرد را متوجه نتایج و خیم کار نمی‏کند و به‏ محض این که ترس از تنبیه از میان رفت، دوباره به انجام دادن آن مبادرت‏ می‏ورزد. تنبیه رابطهء پدر و مادر را با بچه‏ یا رابطه معلم و شاگرد را به صورت‏ زننده‏ای درمی‏آورد، اعتبار پدر و مادر یا معلم در نظر بچه متزلزل می‏گردد و اعتماد او از ایشان سلب می‏شود و معلم‏ یا پدر و مادر را دشمن خود فرض می‏کند و از تماس با ایشان احتراز می‏جوید. گاهی تنبیه سبب مقاومت گروهی‏ می‏شود. یعنی وقتی معلم یکی از شاگردان را تنبیه کرد، همه شاگردان بر ضد او قیام می‏کنند و او را از ادامه‏ کارهای تعلیماتی بازمی‏دارند (شریعتمداری، 1370).
از مشکلات دیگر استفاده از تنبیه، عوارض جانبی آن است که از نظر پرورشی بسیار نامطلوب می‏نماید. از جملهء این عوارض این است که احساس‏ ناخوش آیند حاصل از تنبیه در لحظهء تنبیه‏ شدن از طریق شرطی شدن کلاسیک با شرایط تنبیهی و شخص یا اشخاص تنبیه‏ کننده تداعی می‏شود و سبب انزجار و نفرت تنبیه شونده از تنبیه‏کننده می‏گردد. یعنی حتی اگر تنبیه شونده بداند که تنبیه‏ به خیر و صلاح اوست و تنبیه‏کننده از روی دلسوزی او را تنبیه می‏کند، باز هم‏ احساس نامطلوب حاصل از تنبیه به‏ صورت پاسخ شرطی درمی‏آید و شخص‏ تنبیه شونده نسبت به تنبیه‏کننده احساس‏ انزجار می‏کند. مشکل دیگر استفاده از روش تنبیه آن‏ است که عملی مسری است. بندورا و والترز شواهدی به دست داده‏اند که نشان‏ می‏دهد کسانی که شاهد تنبیه شدن دیگران بوده‏اند، در اوقات و مکان‏های‏ دیگر، خود به تنبیه کسان دیگر اقدام‏ کرده‏اند. همچنین بندورا گزارش داده‏ است دانش‏آموزانی که شاهد تنبیه شدن‏ دانش‏آموزان دیگر بوده‏اند، بعدها خود رفتار تنبیه شده را تقلید کرده‏اند. بنابراین، معلمی که در حضور جمع، دانش‏آموزان را تنبیه می‏کند، به آنها آموزش پرخاشگری می‏دهد. بارها دیده‏ شده است کودکانی که مرتبا از پدر و مادر خود کتک می‏خورند، در غیاب آنها به‏ کتک‏زدن فرزندان کوچک‏تر خانواده‏ می‏پردازند (سیف، 1373).
پرخاشگری عارضهء دیگر تنبیه است. آزمایش در مورد جانوران نشان داده است‏ که وقتی به دو جانور، که باهم در صلح‏ و صفا زندگی می‏کنند، شوک الکتریکی‏ وارد شود، به جان هم می‏افتند و نسبت‏ به هم رفتار خصمانه انجام می‏دهند. اسکینر51 عقیده داشت که در انسان‏ها یک‏ استعداد ارثی وجود دارد که طبق آن افراد نسبت به کسانی که با آنها رفتار محبت‏آمیز دارند، با محبت رفتار می‏کنند و نسبت به‏ کسانی که با آنها رفتار خصمانه دارند، با پرخاش‏گری رفتار می‏کنند و این استعداد قابل تعمیم است و در نتیجه فردی که مرتبا تقویت می‏شود، نسبت به همهء افراد رفتار محبت‏آمیزشان خواهد داد و فردی که‏ مرتبا تنبیه می‏شود، نسبت به همه افراد رفتار پرخاشگرانه نشان خواهد داد. همچنین ممکن است فرد تنبیه شده برای‏ احتراز از تنبیه، به رفتاری که تنبیه به دنبال‏ می‏آورد، نپردازد. اما رفتارهای دیگری‏ را جایگزین آن کند. بعضی از این رفتارها مخرب و ناسازگار و روان رنجورانه‏ هستند. سازوکارهای دفاعی روانی‏ فرویدی راه‏هایی هستند که در آن آرزوهای‏ سرکوب شده سانسور را کنار می‏زنند و راه بروز می‏یابند. طبق نظر اسکینر، این‏ سازوکارها راهنمایی هستند که مردم برای‏ احتراز از تنبیه به آن متوسل‏ می‏شوند. ممکن است شخص به عوض‏ انجام دادن رفتاری که تنبیه به دنبال‏ می‏آورد، به طریقی دیگر به آن رفتار بپردازد که تنبیه به دنبال نداشته باشد؛ مانند خیال‏پردازی یا رویای روز. شخص‏ می‏تواند با توسل به رفتاری که تأثیرات‏ تقویمی مشابهی با رفتار قابل تنبیه دارد، اما تنبیه نمی‏شود، رفتار خود را تصعید یا پالایش کند (سیف، 1373).
همچنین ممکن است‏ شخص با متوجه ساختن رفتار قابل تنبیه‏ به چیزهایی که نمی‏توانند تنبیه‏کننده‏ باشند، آن رفتار را جابه‏جا سازد. مثلا ممکن است نسبت به اشیای فیزیکی، کودکان یا جانوران کوچک پرخاشگری‏ کند. شخص ممکن است کسان دیگری‏ را که رفتار قابل تنبیه انجام می‏دهند، ولی‏ تنبیه نمی‏شوند، مشاهده کند یا دربارهء آنها به مطالعه بپردازد و به این طریق خود را با آنها همانند سازد. همچنین ممکن است شخص رفتار دیگران را قابل تنبیه بداند و از این راه‏ تمایلات خود را فرافکنی کند. علاوه بر اینها، شخصی که به دلیل انجام دادن‏ رفتاری تنبیه شده، ممکن است با آوردن‏ دلیل، برای خود یا دیگران، به منظور غیر قابل تنبیه جلوه دادن رفتار خود دلیل تراشی کند. مثل موقعی که می‏گوید کودک را برای اصلاح او تنبیه می‏کند. باز هم از عوارض جانبی نامطلوب‏ تنبیه و سایر روش‏های تنبیهی تغییر رفتار، این است که اگر این روش‏ها ادامه‏ یابند، ممکن است شخص تنبیه شده‏ سرانجام به تنبیه‏کننده حمله‏ور شود؛ مثلا نوجوانی که از کودکی مورد کتک‏کاری پدر قرار گرفته، ممکن است‏ روزی در برابر او بایستد یا دانش‏آموزانی‏ که تحت روش‏های مداوم تنبیهی‏ آموزشگاه قرار می‏گیرند، ممکن است‏ روزی به تخریب اموال آموزشگاه یا ایجاد مزاحمت برای معلمان و مسؤولان‏ مدرسه بپردازند. با توجه به زیان‏های متعدد ناشی از کاربرد تنبیه و سایر روش‏های تنبیهی بهتر است هرگز از آنها به منزلهء روش‏های‏ آموزشی استفاده نکنیم (سیف، 1373).
به‏طور کلی، تنبیه (به خصوص تنبیه‏ بدنی)باعث ظاهر شدن مشکلات زیر در کودک می‏شود.
– بچه‏ها را دروغگو بار می‏آورد.
– به حیله‏گری و ریاکاری وادار می‏کند.
– علاوه بر صدمات جسمی، رنج و تحقیر به دنبال می‏آورد.
– سبب ترس و جبن می‏شود.
– افسردگی و بیماری‏های عصبی ایجاد می‏کند.
– بچه را به سمت خودآزاری سوق‏ می‏دهد.
– بچه را به دیگر آزاری می‏کشاند.
– بچه‏ها را لجباز می‏کند.
– کودک را گوشه‏گیر می‏کند.
– باعث کند ذهنی می‏شود.
– بچه را بی‏اراده و نسبت به اطرافیان‏ بی‏تفاوت می‏سازد.
– حس کنجکاوی و ابتکار عمل را در بچه‏ها از بین می‏برد.
– اطمینان و اعتماد به نفس را در بچه‏ها می‏کشد.
– بچه‏ها را کینه‏توز می‏کند.
– احترام و اعتماد کودکان را به‏ بزرگ‏ترها سلب می‏کند.
– کودک را دچار یأس و حرمان‏ می‏کند.
– کودک را عاصی بار می‏آورد.
– به کودک می‏آموزد هر وقت خشمگین‏ شدی، شرارت کن.
– به کودک می‏آموزد بدون هیچ چون و چرایی تسلیم شود.
– در بچه‏ها تنفر ایجاد می‏کند.
– بچه‏ها را عبوس بار می‏آورد.
– شادی‏ها را در بچه سرکوب‏ می‏کند (مجوزی، 1374).
2-2- پیشینه پژوهشی
2-2-1- پیشینه خارجی
ماریون52 و همکاران (2012)، در پژوهشی با عنوان منبع کنترل به عنوان یک عامل مؤثر در روابط خود ادراک و پرخاشگری نوجوانان نشان دادند که منبع کنترل مدیر ارتباط بین عزت نفس و پرخاشگری می‌باشد به طوری که عزت نفس پایین با سطوح بالاتری از پرخاشگری برای

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه با موضوع منبع کنترل، منبع کنترل درونی، رفتار انسان، انسان گرایی Next Entries دانلود پایان نامه با موضوع منبع کنترل، پرخاشگری، عزت نفس، رفتار پرخاشگرانه