دانلود پایان نامه با موضوع منبع کنترل، منبع کنترل درونی، یادگیری اجتماعی، روان شناختی

دانلود پایان نامه ارشد

انسان
در موضوع اراده آزاد در برابر جبرگرایی، نظام راتر طرفدار انتخاب و عمل آزاد می‌‌باشد، به خصوص در مورد مردمی که دارای منبع کنترل درونی هستند. از تاکید روی متغیرهای شناختی واضح است که راتر معتقد است ما می‌‌توانیم تجربیات خود را تنظیم و هدایت کرده و رفتارهایمان را برتر ببینیم. امکان دارد تحت تأثیر متغیرهای بیرونی باشیم. ولی قادریم ماهیت و گستردگی این تأثیر را شکل دهیم. مردم با منبع کنترل نیروهای بیرونی قرار دارند. از نظر راتر بیشتر رفتار انسان آموخته شده می‌‌باشد. ولی برای عوامل ژنتیکی اهمیت کمی قائل است. عمدتاً این تربیت ماست نه طبیعت، تجربه ماست و نه وراثت که ما را هدایت می‌‌کند. تجربیات یادگیری مادر کودکی مهم هستند ولی رفتار ما در سرتاسر عمر تعیین نمی کنند. شخصیت تغییر و رشد نمی کند شخصیت در الگوی بوجود آمده در کودکی تثبیت شده است. تجربیات یادگیری اولیه بر ادراک ما از وقایع بعدی تأثیر می‌‌گذارد، ولی ما قربانیان گذشته خود نمی باشیم به طور مداوم به محیط‌های درونی بیرونی ما واکنش نشان می‌‌دهیم، و زمانی که این محیط‌ها تغییر می‌‌کنند ادراک‌ها از آن‌ها نیز تغییر خواهد کرد (شولتز، 1998).
در مورد جهانی بودن یا منحصر بودن رفتارهای انسان، موضع راتر در تصور او از موقعیت روان شناختی منعکس شده است. هر یک از ما در مورد جهان، دیدگاهی یگانه و منحصر به فرد پیدا می‌‌کنیم و تعبیر و تفسیر واکنش‌های ما نسبت به محرک‌های بیرونی بر حسب ادراک ما از آن محرک‌ها صورت می‌‌گیرد. نتیجه این که هر یک از ما در موقعیت روان شناختی متفاوتی زندگی و عمل می‌‌کنیم (کریمی، 1376).
راتر هیچگونه هدف لازم و غائی در زندگی را از قبیل خود شکوفایی مورد بحث قرار نداده است ولی قویاً معتقد است که همه رفتارهای ما هدف مدار45 هستند. ما به جای سوق داده شدن از سوی نوعی حالت آرمانی که باید به آن رسید، یا اجبار به گریز از شرایطی چون اضطراب یا احساس حقارت، ما به طور مداوم هدایت می‌‌شویم تا به هدف‌های فردی خود دست یابیم ما برانگیخته می‌‌شویم تا تقویت‌های خود را به حداکثر و تنبیه‌های خود را به حداقل برسانیم، و در هر لحظه ای در مورد اینکه چگونه به بهترین وجهی به این هدفها برسیم، تصمیم‌های آگاهانه ای می‌‌گیریم. (کریمی، 1376).
نظام یادگیری اجتماعی راتر تصوری خوشبینانه از طبیعت انسانی را پیشنهاد می‌‌کند. ما قربانیان بی اراده وقایع بیرونی، وراثت، یا تجربیات کودکی خود نیستیم، بر عکس ما در شکل دهی رفتار موجود و آینده خود آزاد هستیم (شولتز، 1998).
مفاهیم اساسی نظریه یادگیری اجتماعی (از دیدگاه راتر)
1- کنترل
چه چیزی تعیین کننده موفقیت یا شکست شما در رسیدن به هدفی است که برای به دست آوردن آن تلاش می‌‌کنید؟ برخی از مردم بدین سئوال این طور جواب می‌‌دهند که تلاش و جدیت خودشان موجب این نتایج شده است و برخی دیگر به این شکل بدین سوال جواب می‌‌دهند که نتیجه بستگی به این دارد که شانس با آن‌ها بوده یا نه، تفاوت موجود بین این دو گروه از مردم، نمونه ای از انتظارات تعمیم یافته در مورد مرکز کنترل در نتیجه اعمالشان است. آن‌هایی که موفقیت و عدم موفقیت را به توانایی‌ها و تلاش‌های خودشان نسبت می‌‌دهند. انتظار دارند تا منبع کنترل درونی باشد. یک جزء مهم در نظر راتر، موضوع منبع کنترل تقویت‌هاست. مقصود این است که تاریخچه تقویت زندگی هر فرد در رسیدن به خواسته‌های مطلوب او مؤثّر است یا اینکه کنترل وقایع خارج از کنترل اوست به پیش از این اشاره شد که ادراک یک رویداد ویژه به عنوان عامل تقویت، تقویت‌های مردمی وجود دارد. بنابراین مفهوم کنترل به عنوان بخش از نظریه یادگیری اجتماعی راتر بیانگر انتظار تعمیم یافته است. در مورد عامل مؤثّر بر پاداش و تنبیه در زندگی انسان در یک طرف این تفاوت، کسانی قرار دارند که بر توانایی خود در مهار کردن رویدادهای زندگی، یعنی منبع داخلی کنترل باور دارند و در انتهای دیگر، افرادی هستند که معتقدند رویدادهای زندگی مانند پاداش و تنبیه و در نتیجه عوامل خارجی همچون تصادف، شانس یا تقدیر، یعنی خارجی منبع کنترل به وجود می‌‌آیند (لارنس، 1993).
2- واکنش در برابر از دست دادن کنترل
هر چند بیشتر ما مایلیم باور کنیم که روی رویدادها کنترل داریم اما، همیشه امکان پذیر نیست، غالب اوقات ما با موقعیت‌هایی مواجه هستیم که به نظر می‌‌رسد در آن‌ها کس دیگر یا چند چیز دیگری کنترل سرنوشت ما را به دست دارد و آزادی انتخاب ما شدیداً محدود است. در بعضی موارد، این احساس کنترل دیگری ممکن است ناخوشایند باشد. به عنوان مثال، عالم اجتماعی معروف هیلز نقش‌های زندگی اجتماعی را در جامعه معاصر آمریکا بررسی کرده و به این نتیجه رسید که چندین قاعده اجتماعی ظالم در آنجا وجود دارد، که یکی از آن‌ها قاعده زیر است. هر وقت که واقعاً میل دارید جایی بروید، دعوتی به آنجا نشده اید بر عکس هر وقت که دعوت شده اید به جایی بروید احساس می‌‌کنید میل دارید در خانه بمانید در این مورد، اگر چه اعتقاد به کنترل از سوی دیگران چندان قوی نیست با وجود این می‌‌تواند یک منبع ناراحتی دلخوری باشد. در موارد دیگر، این ادراک که دیگران روی زندگی ما کنترل دارند. ممکن است به مراتب ناراحت کننده تر باشد؛ مثلاً مردمانی که در کشورهای دیکتاتوری زندگی می‌‌کنند، ممکن است احساس کنند که کنترل کسی روی فعّالیت‌های روزمره خود، مکالمات و حتی افکار خود را دارند. بیماری نیز ممکن است سبب ایجاد احساس عدم کنترل شود، یکی از دلایل افسردگی شدید بعد از بیماری‌های حاد نظیر حمله قلبی، این است که شخص احساس می‌‌کند که کنترل خود را بر زندگی از دست داده است. یک حمله قلبی، مثال غم انگیزی است. از رویدادی که هم نامطلوب است و هم به مراتب ساده تر از حمله ی قلبی است. می‌‌توانند منجر به افسردگی و ایجاد احساس عدم کنترل شوند. چگونه مردم از عهده چنین احساس احساس از دست دادن کنترل بر می‌‌آیند به طور کلی این واکنش‌ها را به دو دسته مقاومت در مقابل از دست دادن کنترل و تقسیم شدن به آن می‌‌توان تقسیم کرد (کریمی، 1376).
ویژگی‌های افراد با منبع کنترل درونی
اشخاص با منبع کنترل درونی از لحاظ رفتاری و شخصیتی دارای ویژگی‌های زیر می‌‌باشند:
• کنترل کافی بر زندگی خود دارند، یعنی به توانایی خود در مهار کردن رویدادهای زندگی باور دارند.
• در تکالیف خود عملکرد بهتری دارند و در انواع بسیاری از فعّالیت‌ها سلطه جویی و کارآمدی نشان می‌‌دهند.
• کمتر تحت نفوذ دیگران قرار می‌‌گیرند و حس انتخاب شخصی بیشتری را تجربه می‌‌کنند.
• برای مهارت‌ها و پیشرفت‌های شخصی خود ارزش والاتری قائلند.
• نسبت به قرنیه‌های محیطی که می‌‌توانند برای هدایت رفتار خود از آن‌ها استفاده کنند هشیارترند.
• بیشتر افراد دارای کنترل درونی برای قبول مسئولیت اعمال خود آمادگی دارند.
• با احتمال بیشتری درگیر خیال پردازی‌های زیادتری درباره پیشرفت می‌‌باشند و خیال پردازی‌های کمتری درباره شکست دارند.
• اطلاعات بیشتری را در موقعیت‌های متفاوت کسب نموده و پردازش می‌‌نمایند.
• احتمال کمتری دارد که مشکلات هیجانی داشته باشند و الکلی بشوند.
• در کنار آمدن با ناراحتی‌های روانی توانایی بهتری دارند.
• عزت نفس بیشتری دارند و به شیوه‌های ماهرانه اجتماعی تری عمل می‌‌کنند.
• با همسالانشان مردمی ترند و جذب مردمی می‌‌شوند که می‌‌توان آن‌ها را دستکاری کرد.
• این افراد گرایش به کسب نمرات بیشتری در مدرسه دارند در آزمون‌های پیشرفت تحصیلی استاندارد نمرات بالاتری به دست می‌‌آورند.
• در تلاش برای قانع سازی و زورگویی مقاوم تر، زیرک تر و کنجکاوترند.
• احتمال دارد این اشخاص از نظر جسمانی سالم تر از افراد بیرونی باشند و نیز گرایش کمتری به بیماریهای فشار خون، حملات قلبی دارند.
• افراد دارای منبع کنترل درونی در ورزش کردن و ترک سیگار از احتمال بیشتری برخوردارند (کریمی، 1376).
ویژگی‌های افراد با منبع کنترل بیرونی
اشخاص با منبع کنترل بیرونی از نظر رفتاری و شخصیتی دارای ویژگی‌های زیر می‌‌باشند.
• این افراد به امکان کنترل زندگی خود در زمان حال و آینده باور چندانی ندارند.
• در کوشش برای بهبود موقعیت خود فایده ای نمی بینند.
• احساس فشار روانی در این افراد بیشتر است.
• افراد بیرونی محیط را تهدید کننده می‌‌بینند، یعنی اعتقاد آن‌ها این است که کنترلی بر آن ندارند.
• از نظر جسمانی نسبت به افراد درونی ضعیف ترند، یعنی درونی‌ها به نظر می‌‌رسد سالم تر باشند.
• بیشتر از درونی‌ها به شانس اعتقاد دارند و در واقع برای افراد زندگی بیشتر نوعی بازی شانس است.
• موفقیت‌هایشان را به لطف دیگران و یا شانس نسبت می‌‌دهند.
• برای قبول مسئولیت آمادگی کمتری دارند.
• این افراد به طور کلی حس کنترلی را احساس نمی کنند.
• بیشتر منفعل هستند و احتمال رفتار فعال در آن‌ها کمتر است (کریمی، 1376).
2-1-4- تنبیه بدنی‏
چارچوب نظری تنبیه
معنای تنبیه: ‏ الف) معنای لغوی‏
در فرهنگ‏های فارسی، به معنای‏ لغوی تنبیه اشاره شده است، در فرهنگ‏ عمید، تنبیه به معنی بیدار کردن، هوشیار کردن و آگاه ساختن کسی بر امری آمده‏ است. در فرهنگ معین، تنبیه چنین معنی‏ شده است: تنبیه مصدر متعدی است که‏ از نظر لغوی به معنای بیدار کردن و هوشیار کردن است در لغت‏نامهء دهخدا تنبیه به معنای متفاوتی آمده است، از جمله به معنی بیدار، واقف کردن بر چیزی، آگاهانیدن، بیداری از خواب، آگاهی پس از غفلت و آگاه گرداندن و هوشیار کردن (فائضی، 1373).
ب)معنای اصطلاحی‏
تنبیه کاهش در احتمال بروز آتی یک‏ پاسخ است که در نتیجهء ارائه، بلافاصله‏ محرکی پس از آن پاسخ حاصل می‏شود. همچنین تنبیه عبارت است از استفاده از روش‏های هوشیارکننده یا هشداردهنده، توأم با ترس و دلهره یا بدون ترس و دلهره، که در بعضی موارد به ضرب‏ منتهی می‏شود که سبب ترک، یا تضعیف‏ یا تقویت یا تعدیل عمل می‏شود و فرد را از حالت انحراف منفی، خارج‏ می‏سازد (فائضی، 1373).
چارچوب مفهومی تنبیه
با توجه به این که روان‏شناسان، فیلسوفان، جامعه‏شناسان و محققان‏ همواره به مسألهء تنبیه توجه خاصی‏ داشته‏اند، نظریات بعضی از این صاحب‏ نظران را مورد بررسی قرار می‏دهیم:
جان لاک46، فیلسوف انگلیسی، از استدلال بیش از تنبیه بدنی برای کودکان‏ طرفداری می‏کرد و عقیده داشت که آنها مستعد و فهمیده‏اند و فکر نمی‏کنم‏ فضیلتی وجود داشته باشد که باید بر آن‏ برانگیخته شوند یا خطایی که از آن‏ باز داشته شوند و نتوانند بر آنها متقاعد شوند. ولی باید با دلایلی گفته شود که‏ مطابق سن و فهمشان باید و همواره با واژه‏های بسیار کم و روشن مطرح‏ شوند. تنبیه بدنی بدترین چیزهاست؛ بنابراین در اصلاح کودکان باید آخرین‏ وسیله باشد و تنها در آخرین مرحله به کار رود و آن هم پس از این که تمام راه‏های‏ ملایم‏تر به کار برده شد و موافق نبودن آنها به اثبات رسید. اگر نیک بنگریم، بسیار کم به سیلی نیاز خواهد بود؛ زیرا نباید تصور کرد که کودک بیشتر وقت‏ها و بلکه‏ همواره از دستور پدرش در مورد به‏ خصوصی سرپیچی کند و پدر قدرت‏ مطلق خود را با صدور دستورهای‏ بی‏چون و چرا به کار ببرد. خواه سرپیچی‏ مربوط به کارهای کودکانه و جزئی باشد که پسر باید در آنها آزاد باشد و خواه‏ مربوط به تربیت و پیشرفتش که نباید در آن‏ اجبار به کار برده شود. تنها چیزی که باقی‏ می‏ماند، منع بعضی چیزها از کارهای‏ زشت است که کودکان در آنها مستعد خیره سری‏اند و در نتیجه ممکن است‏ مستحق کتک شوند و بنابراین‏ موقعیت‏های کمی پیش می‏آید که باید این‏ انضباط از طرف کسانی به کار بسته شود، که خوب تأمل می‏کنند و دربارهء تربیت‏ فرزندان خود آن‏طور که باید، دستور می‏دهند (کرمی، 1385).
دورکیم47، در مورد تنبیه بدنی‏ می‏گوید: «آنچه در انضباط آموزشی مهم‏ است، این نیست که طرف گناهکار دچار رنج گردد؛ بلکه این است که به شدت‏ مورد انتقاد و سرزنش قرار گیرد. به‏ طوری که سرشت مقدس قواید اخلاقی‏ را درک و جذب کند. تنبیه بدنی باید ممنوع شود. تنبیه برای آنهایی

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه با موضوع مدیریت خشم، تغییر رفتار، کنترل خشم، فیزیولوژی Next Entries دانلود پایان نامه با موضوع منبع کنترل، پرخاشگری، عزت نفس، رفتار پرخاشگرانه