دانلود پایان نامه با موضوع مدیریت خشم، تغییر رفتار، کنترل خشم، فیزیولوژی

دانلود پایان نامه ارشد

پرخاش‌گری را بسیار ساده‏ تصور کرده‏اند و آنرا بدرستی درک نکرده‏اند. اعتقاد به وجود مرکز پرخاش‌گری در مغز از مطالعه روی حیوانات و تحریک الکتریکی‏ بخش‌های آن و گاه حذف آن بخش‌ها از طریق‏ جراحی پدید آمده است. مطالعه روی حیوانات‏ نشان می‏دهد هنگامی که مراکز خاصی در مغز تحریک می‏شوند، خشم و رفتار تهاجمی‏ بصورت حمله روی می‏دهد و به نظر می‏رسد که‏ مرکز خاص پرخاش‌گری تحریک شده است و ناحیه کنترل‏کننده خشم ایزوله شده است. و نیز بنظر می‏رسد که این مراکز با انگیزش‏های‏ دیگر نظیر گرسنگی، تشنگی و میل جنسی‏ مرتبط هستند. تحریک سایر مراکز اثراتی ضد آنچه موردنظر است پدید می‏آورد یعنی رفتار پرخاش‌گرانه قطع و حیوان آرام می‏گیرد‌ (سخاوت، 1369).
با توجه به این اطلاعات ممکن است فکر کنیم آنچه روشن نشده است این است که هنوز نمی‏دانیم این مراکز تحت تأثیر چه عواملی‏ بطور معمول برانگیخته می‏شوند. امّا مسئله به‏ این سادگی نیست. اولاً امروز متوجه شده‏اند که مراکز متعددی‏ در مغز رفتار پرخاش‌گرانه را پدید می‏آورد. ثانیاً زمانی‏که این بخش‌ها را از مغز برداشته‏اند عکس العمل خشم باز هم بروز کرده است. بنظر می‏رسد که تمامی مغز به نحوی در ایجاد پرخاش‌گری دخالت دارد. ثالثاً عکس العمل در مقابل تحریک مراکز مذکور به عوامل متعددی‏ بستگی دارد. مثلاً تصور کنید میمونی در کنار میمون دیگر در یک قفس قرار دارند. میمون اول در نزاع با سایر میمون‌ها به‏ دفعات با توفیق روبرو بوده است. وقتی ناحیه‏ پرخاش‌گری آن تحریک می‏شود به میمون دیگر که مطیع او است حمله می‏برد امّا اگر همین‏ میمون با میمون سومی روبرو شود که در گذشته‏ مغلوب او شده است به هنگام تحریک مرکز پرخاش‌گری از او روی برمی‏گرداند و فرار می‏کند. یعنی تحریک نقطهء معینی در مغز هم‏ خشونت و حمله و هم ترس و فرار را پدید می‏آورد و بروز هریک از این حالات به گذشته‏ رابطه آن‌ها باهم و جریان یادگیری مربوط می‏شود. بطور خلاصه باید گفت که شبکه پیچیده‏ای‏ از عوامل محیطی و فیزیولوژیکی در تعیین‏ بروز پرخاش‌گری یا عدم بروز آن دخالت دارد. حاصل مشاهدات مشابه همان نتایجی است که‏ در رابطه با صفات ژنتیکی و پرخاش‌گری بیان‏ کردیم. مغز سازمانی است که توانائی یا زمینه‏ بروز پرخاش‌گری را در انسان فراهم می‏کند. اما اینکه این توانائی یا زمینه بصورت رفتار پرخاش‌گرانه بروز پیدا می‏کند یا نه. به عوامل‏ متعدد دیگر مربوط می‏شود. اگر انسان این‏ زمینه یا توانائی را دارد به آن معنی نیست که‏ حتماً باید به مرحله‌ی اجرا درآید و یا اینکه بروز پرخاش‌گری امری طبیعی است‌ (سخاوت، 1369).
منشاهای خشم و رفتار پرخاش‌گرانه
1-مورد حمله قرار گرفتن
یکی از عمومی‏ترین منشاهای خشم، مورد حمله قرار گرفتن یا اذیت شدن، به‏وسیله‏ی شخص دیگر است تصور کنید که پشت چراغ قرمز هستید و راننده‏ی ماشین پشت‏سر شما بی‏درنگ بعد از سبز شدن چراغ، بوق‏ می‏زند. یا تصور کنید در حال خوان یک روزنامه هستید و کسی‏ غیرمنتظره یک لیوان آب پشت گردنتان بریزد، یا سرانجام تصور کنید واکنش یک دانش‏آموز را وقتی که او یک عقیده ای را در کلاس بیان‏ می‏کند و کسی دیگر با او مخالفت می‏کند و می‏گوید که او احمق است‏ که چنین عقیده‏ای دارد در همه‏ی این نمونه‏ها، کسی کاری غیرمنتظره‏ نسبت به شخص دیگر انجام داده است بسته به این که شخص آسیب دیده‏ چگونه می‏پندارد این که او اذیت شده است یا مورد حمله قرار گرفته‏ است، کاملاً ممکن است که شخص عصبانی خواهد شد و احساس‏ پرخاش‌گرآن‌های نسبت به منشا حمله می‏کند‌ (بردبار، 1384).

2- محرومیت
محرومیت دومین ریشه‏ی مهم خشم است. محرومیت برخورد با، یا، نرسیدن به مقصود است اگر شخص بخواهد به جایی برود اعمالی انجام‏ می‏دهد، یا اگر بخواهد چیزی به دست آورد و در صورتی که بازداشته شود می‏گوییم محروم شده است یکی از اساسی‏ترین اصول در روان‏شناسی، محرومیت است که تمایل به برانگیختن احساسات پرخاش‌گرانه است‌ (بردبار، 1384).
اثر محرومیت ممکن است در دورنمای وسیع‏تر در جامعه بزرگ دیده‏ شود. رکود اقتصادی محرومیت را به وجود می‏آورد که تا حدودی بر همه‏ تأثیر می‏گذارد. مردم نمی‏توانند شغل به دست آورند یا چیزهایی را که‏ نیاز دارند بخرند و در همه‏ی حالت‏های زندگیشان محدود می‏شوند. نتیجه آن‌که حالت‏های مختلف پرخاش‌گری عمومی‏تر می‏شود‌ (بردبار، 1384).
مدیریت خشم و خشونت
مدیریت خشم به معنای داشتن مهارت‌های خاص است که احساس‌های هیجانی و برانگیختگی فیزیولوژیکی ناشی از خشم را کاهش می‌دهد (انجمن روان شناسی آمریکا33، 2004).
همچنین به‏کار بردن راهبردهای مختلف برای به حداقل‏ رساندن خشونت در روابط به‏طوری‏که در انجام امور روزمره و فعّالیت تداخل نکنند باعث انگیزش و پیشرفت گردد‌ (لاتاید و باب‏ کوچ34‏، 2000)
فنون مدیریت خشم در سطوح گوناگون رفتاری، شناختی و روابط بین فردی مطرحند. این فنون با توجه به شرایط و مقتضای حال به کار برده می‌شوند با هم ارتباط و تعامل دارند و برای حفظ بهداشت روانی و جسمانی به کار می‌روند. به عبارت دیگر، برخی از این فنون در جهت پیشگیری و برخی در جهت درمان و تعدادی از آن‌ها نیز برای بازتوانی فرد مبتلا به اختلال خشم به کار می‌روند‌ (قدیری، 1389).
مهارت‏های کنترل خشم‏ و رفتار پرخاش‌گرانه
1-استدلال کردن با خود (سخت نگیر)‌:
روش استدلال با خود را می‏توانید در شرایطی که‏ محرکی سبب ایجاد فکر، احساس یا رفتار خشنی در شما شده است، به کار ببندید. در این روش، فقط آن چیزی را که‏ واقعا دیده‏اید، در نظر بگیرید، نه برداشت و نتیجه‏گیری از عملی که اتفاق افتاده است. ببینید آیا موقعیت پیش آمده آن‏ قدر اهمیت دارد که ذهن شمارا به خود مشغول کند؟با خود استدلال کنید که‌: اگرچه من حق دارم خشمگین شوم، اما اصولا کل مطلب آن قدرها مهم نیست که این چنین مرا آشفته کند و لحظه‏های پر ارزش عمرم را به خود اختصاص‏ دهد. با خودتان فکر کنید که آیا دلایل کافی برای تصمیمی‏ که گرفته‏اید، داشته‏اید؟و اصولا افکار و احساسات‏ خشمگینانه‌ی شما به جا و درست بوده است یا خیر؟وقتی به‏ این نتیجه رسیدید که نمی‏توانید موقعیت موجود را تغییر بدهید و خشم شما احتمالا بی‏فایده است، غالبا تکرار گفت و گوی درونی باعث می‏شود که بخش منطقی مغز شما بر بخش‏های قدیمی که تمایل به جنگ و گریز دارند، چیره شود و بقای شما هم تضمین گردد (پورحسین دناک، 1384).
2-متوقف کردن افکار خصمانه‌:
وقتی حس کردید که دچار افکار خصمانه شده‏اید، کافی‏ است با صدای بلند فریاد بزنید‌: «بس کن، کافی است. ‌»به طور مسلم وقتی در حضور دیگران هستید ترجیح می‏دهید که این‏ فریاد بی‏صدا باشد اما وقتی که تنها هستید می‏توانید با تمام‏ قدرت فریاد بزنید‌: «بس کن، کافی است». اگر این روش مؤثّر نبود، می‏توانید از شخص ثالثی مانند همسر خود بخواهید به شما کمک کند. یعنی هر وقتکه‏ حالت خشم گرفتید او سر شما داد بکشد‌: بس کن. گاهی‏ اوقات بهتر است بعد از اجرای این روش فکرتان را متوجه‏ مسائل مورد علاقه‏تان کنید (مانند سرگرمی دلخواهتان). این‏ روش از جهتی شکل گسترش‏یافتهء روش استدلال با خود است که عقل شما در آن نقش عمده‏ای دارد. به عبارتی، بعد از این که خشم به وسیلهء شیطان درونتان بر شما غالب شد، فرشتهء درونتان شما را به آرامش دعوت می‏کند (پورحسین دناک، 1384).
3-منحرف کردن افکار خصمانه‌:
وقتی با وجود استفاده از دو روش قبلی، به این نتیجه‏ رسدید که خشم شما نابجاست یا پاسخ مناسبی هم برای آن‏ ندارید و تنها این خشم باعث آشفتگ روحی شما می‏شود، فراموش کردن آن بهترین روش است. موضوع دیگری را در نظر بگیرید و عمیقا در آن فرو بروید. سعی کنید جالب‏ترین‏ مطلب را انتخاب کنید یا به رؤیا خود فرو بروید، مثلاً یک‏ خاطرهء جالب از مسافرت با همسرتان را به ذهن بیاورید. فایدهء این روش این است که شما در آن واحد نمی‏توانید روی دو موضوع تمرکز کنید. وقتی روی موضوع جدید متمرکز شدید، خود به خود موردی که باعث خشم شما شده‏ است از ذهنتان خارج می‏شود و در نتیجه ترشح‏ هورمون‏های خشم و اضطراب قبل از آسیب رساندن به شما متوقف می‏شوند (ردفورد و ویرجینیا35، 2000).
4-خود آرام سازی‌:
استفاده از این روش در عین حال که ساده است، بسیار مؤثّر هم می‏باشد. مشکل‏ترین قسمت آن، تقویت مهارت‏هایی‏ است که در سخت‏ترین شرایط عصبانیت می‏تواند شما را به حالت آرامش برگرداند. شما باید این تمرین‏ها را در حالت‏ آرامش یعنی زمانی که در اوج عصبانیت نیستند انجام دهید. البته با تمرین منظم حتی در موقعیت‏های پر تنش هم‏ می‏توانید از این روش استفاده کنید (ردفورد و ویرجینیا36، 2000).
یکی از انواع این روش، خود آرام‏سازی تنفسی است‏ که بدین شرح می‏باشد‌: روی صندلی یا کف اتاق بنشینید یا دراز بکشید. در هر صورت وضعیتی راحت داشته باشید (مطمئن شوید که‏ ستون فقرات شما کاملاً راست است). تمام عضلات بدن‏ خود را ابتدا منقبض و بعد رها کنید، این کار را از شست پای‏ خود شروع کرده، تا عضلات صورت ادامه دهید. در حالی‏ که عمل دم و بازدم را انجام می‏دهید، حواس خودتان را کاملاً بر جریان تنفستان متمرکز کنید. به عبور هوا از سوراخ‏های بینی و ریه‏ها توجه کنید. هوا را به آرامی از راه‏ بینی داخل و از دهان خارج کنید. هر بار که عمل باز دم را انجام می‏دهید واژه یا صوتی (مانند خدا، عشق و. . . )را در ذهن خود تکرار کنید تا آرامش بر بدن شما چیره شود. اگر افکار شما تمرکزتان را بر هم می‏زند در برابر آن مقاومت‏ نکنید، به تنفستان توجه کنید. این روش تنفسی را به مدت 15 دقیقه در روز انجام دهید. بهتر است این زمان بعد از صرف‏ غذا و قبل از خواب نباشد، بلکه زمانی باشد که از تمام اوقات‏ روز هوشیارتر هستید. اگر چه خود آرام‏سازی به کوشش و تمرین زیاد نیازمند است ولی خیلی بیش‏تذ ار تنها متوقف‏ کردن یا منحرف کردن افکار خصمانه می‏تواند برای شما مفید باشد. شما در طی این تمرین‏ها حتی می‏توانید به چیزی‏ بیشتر از تنها کنترل خشم درونی‏تان برسید، زیرا به شما کمک می‏کند که از نظر روحی و جسمی محکم‏تر شده، از صورت یک فرد بی‏اراده و منفعل خارج شوید و بر مشکلات‏ خویش غلبه پیدا کنید (ردفورد و ویرجینیا37، 2000).
5-آن چه در دل دارید، ابراز کنید‌:
گاهی اوقات خشم ما نه تنها دلیل قانع کننده‏ای دارد بلکه ابراز آن از وقوع عمل نادرستی جلوگیری می‏کند. منظور از ابراز خشم انجام اعمالی مانند حمله نیست بلکه‏ برای آن است که طرف مقابل را به تغییر رفتار نادرستش‏ وادار کنیم. برای استفاده از این روش، ابتدا باید تشخیص بدهید که‏ وقتی حس کردید که دچار افکار خصمانه شده‏اید، کافی است با صدای بلند فریاد بزنید‌‌: «بس کن، کافی است. ‌» آیا ارزش دارد فردی را که باعث خشم شما شده است به‏ تغییر رفتارش وادار کنید؟آیا خودتان واقعا مورد خشم قرار گرفته‏اید؟اگر پاسخ شما مثبت است ببینید آیا پاسخ قانع‏ کننده‏ای هم دارید؟ (ردفورد و ویرجینیا38، 2000).
-توجه کنید که در ارتباط رودررو با اعضای خانواده، بیش‏تر پیام‏های شما غیر کلامی است، یعنی نحوهء ایستادن، حالات چهرهء شما و. . . همه معنا دارند. پس بسیار مهم است‏ که شما هیچ گونه حالت خشم نداشته باشید. بنابراین با لحن‏ کاملاً مؤدبانه صحبت کنید، با متانت و گشاده‏رویی حرف‏ خود را شروع کنید و با حرکات مناسب دست و صورت‏ آرامش را به شنونده منتقل کنید. گاهی اوقات بهترین راه‏ حل، دادن پاسخی کوتاه است، حرف خود را مختصر می‏زنید‌: «ببخشید، خواهش می‏کنم اجازه بدهید حرفم را تمام کنم. ‌» (پورحسین دناک، 1384).
-بی‏نزاکتی آشکار افراد خانواده را صریح و دقیق تذکر دهید. بسیار راحت است که با صراحت بگویید‌: «تمام‏ خوراکی‏ها را خوردید، کمی هم برای من بگذارید»، تا این که‏ بگویید‌: «ممکن است کم هم ملاحظهء دیگران را بکنید؟» (پورحسین دناک، 1384).
-اگر فکر می‏کنید که انتقاد شما باعث رنجش طرف‏ مقابلتان می‏شود سعی کنید که با او همدلی نشان دهید و مطلب را طوری بیان کنید که آزرده نشود (پورحسین دناک، 1384).
-احساسات خود را نسبت

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه با موضوع عوامل رفتاری، زندگی روزمره، تربیت اجتماعی، نیروهای اجتماعی Next Entries دانلود پایان نامه با موضوع پرخاشگری، تعلیم و تربیت، عزت نفس، منبع کنترل