دانلود پایان نامه با موضوع سیستم اطلاعاتی، تجارت الکترونیک، قانون نمونه، قانون حاکم

دانلود پایان نامه ارشد

صورت است که فرد پیام دادهای خود را به سامانه رایانهای مقصد ارسال میدارد و کسی که در مقصد است از ایجاب فرد مطلع میگردد، موید این امر ماده 11 قانون نمونه آنیسترال راجع به عبارت الکترونیک است که مقرر میدارد: در بستر و روند انعقاد قرارداد، ایجاب و قبول را میتوان از طریق پیام دادهای ابراز کرد مگر اینکه طرفین خلاف آنرا مقرر کرده باشند. «در مورد وضعیت و مفهوم ایجاب در قراردادهای منعقده از طریق واسطههای الکترونیک، قانون نمونه آنسیترال و به تبع آن قوانین تجارت الکترونیک کشورها، من جمله قانون ایران حکم خاصی ارائه ننموده و این قبیل امور را به قواعد عمومی ارجاع دادهاند. لذا میتوان گفت که در هر مورد باید دید قانون حاکم بر قرارداد چه سیستمی را قبول کرده است. و باید مشخص نمود مطابق قانون حاکم بر قرارداد این عمل ایجاب محسوب میشود یا دعوت به ایجاب.»127
بنابراین به موجب قواعد عمومی قراردادها و مفاد قانون تجارت الکترونیک ایران، ایجاب از طریق دادههای الکترونیکی معتبر بوده و الزامات و تغییراتی که برای ایجاب کننده با غیر وسایل الکترونیکی لازم است، برای ایجاب کننده با وسایل الکترونیکی نیز لازم است.128 بنابراین تعیین زمان وقوع عقد تاثیر اساسی در سرنوشت و آثار قرارداد دارد و ممکن است حقوق و تکالیف طرفهای قرارداد را دگرگون سازد. زیرا اعتبار یا بطلان قرارداد، دادگاه حاکم بر قرارداد، قانون حاکم بر قرارداد، شروع تعهدات طرفین، دوره ضمانت و حتی مبلغ قرارداد و مواردی از این قبیل همگی به زمان وقوع قرارداد بستگی دارد. در قراردادهای الکترونیکی نیز باید گفت با ارسال داده پیام محتوی ایجاب و دریافت طرف مقابل و ارسال داده پیامی متضمن قبولی از جانب ایشان عقد یا قرارداد منعقد میشود. بنابراین مهم میباشد که زمان ارسال و دریافت داده پیامها مورد بررسی قرار گیرد تا در تعیین آثار مترتب بر عقد دچار مشکل نشویم.
از جمله مهمترین آثار مترتب بر زمان تشکیل عقد که با ارسال و وصول داده پیام محتوی ایجاب و قبول است عبارتند از:
با تعیین زمان تشکیل عقد، مبدا جریان آثار عقد مشخص میگردد. برای مثال با تعیین زمان تشکیل عقد بیع عین معین، معلوم میشود که مبیع از چه زمانی به مالکیت خریدار درآمده و منافع و نمائات مبیع از چه زمان متعلق به خریدار گردیده است.
با تعیین زمان انعقاد قرارداد، قانون حاکم بر عقد و روابط طرفین نیز مشخص میشود. با در نظر گرفتن اصل عطف بما سبق نشدن قانون، وضعیت عقد و روابط عقدی طرفین اصولاً تابع مقرراتی است که در زمان تشکیل عقد حاکمیت دارد نه مقرراتی که بعداً وضع میگردد. برای مثال طبق مقررات حاکم بر زمان انشای عقد مشخص میگردد که عقد صحیح یا باطل یا غیرنافذ بوده است و حقوق و وظایف طرفین در برابر هم نسبت به عقدی که تشکیل دادهاند، چیست.
از لحاظ ثباتی نیز نحوه اثبات قرارداد تابع قوانین حاکم بر زمان وقوع آن است. ماده 195 قانون آئین دادرسی مدنی در این خصوص مقرر داشته است: «دلایلی که برای اثبات عقود ایقاعات یا تعهدات یا قراردادها اقامه میشود، تابع قوانینی است که در موقع انعقاد آنها مجری بوده است.»
با تشخیص زمان، چون دیگر ایجاب و قبولی نمانده تا از آن رجوع شود لذا ایجاب کننده حق عدول از ایجاب و قبول کننده نیز حق استرداد قبول خود را ندارند.
مکان تشکیل قرارداد نیز اصولاً تابع زمان وقوع عقد است.
زمان تسلیم کالا و پرداخت ثمن نیز تابع تاریخ وقوع عقد است.
گفتار دوم: معیارهای تشخیص زمان ارسال و دریافت داده پیام
یکی از موارد مهم در انعقاد عقد، زمان ارسال و دریافت داده پیام است. اگر محتوای داده پیام عبارت از یک ایجاب باشد، معیارهای مختلفی به لحاظ فنی جهت تعیین زمان ارسال به نظر میرسد، از جمله زمان ترک سیستم کامپیوتری اصل ساز، یا زمان ترک سیستم حامی یا پشتیبان اصل ساز، یا زمانی که وارد سیستم مخاطب میشود و یا زمانی که وارد خود سیستم اطلاعاتی مخاطب میشود، و در نهایت زمانی که مخاطب آن را بازیافت میکند.
بدون اینکه تفاوتی بین ایجاب و قبول قائل شویم هردوی اینها اگر از طریق وسائل الکترونیکی ارسال شوند؛ به صورت یکسان، داده پیام تلقی میشوند. لحظه ارسال داده پیام خواه ایجاب و قبول، در تعیین لحظه وقع عقد موثر میباشد. و تاثیر ارسال قبولی در انعقاد اساسیتر و در عین حال نزدیکترین عامل به زمان انعقاد عقد و در برخی موارد عیناً همان لحظه وقوع عقد است (نظریه ارسال قبول)
هرچند برابر ماده 30 ق.ت.ا.ا آثار حقوقی پس از ارسال یا وصول داده پیام و همچنین محتوای داده پیام تابع قواعد عمومی قراردادها میباشد. خود لحظه ارسال از لحاظ فنی مسایل متعددی را مطرح میسازد که تفاوت تعریف لحظه ارسال و تغییر ملاک و مناط باعث تغییر زمان انعقاد میگردد. مثلاً اگر پیرو نظریه ارسال قبول باشیم و لحظه ارسال را هنگامی بدانیم که داده پیام سیستم اطلاعاتی ارسال کننده قبول را ترک کند، در آن لحظه عقد منعقد میشود. در حالی که ممکن است لحظه ارسال به لحاظ فنی نه هنگام ترک سیستم فروشنده بلکه هنگام ورود به سیستم گیرنده و یا لحظه بازیافت توسط مخاطب مشخص نماییم. در نتیجه هم زمان ارسال تفاوت میکند و هم به فراخور نظریات متعدد مطروحه مکان انعقاد عقد به علت تبعیت از محل ارسال قبول یا محل وصول قبول متفاوت خواهد بود.
در رابطه با زمان تشکیل قراداد نظریههای مختلفی وجود دارد از قبیل نظریه اعلام، اطلاع، ارسال، وصول. نظریه اطلاع بدین صورت است که قبول از زمان آگاهی از داده پیام متضمن ایجاب تاثیرگذار است.
به موجب نظریه اعلام، قرارداد از زمان ابراز قبول از سوی قابل قرارداد تشکیل میشود. مطابق این نظریه اصلاً مهم نیست که ایجاب کننده از اعلام قبولی آگاه باشد یا نه.
«در نظریه ارسال از لحظه فرستادن داده پیام قبولی تاثیرگذار است. و در نهایت بر اساس نظریه رسیدن یا وصول قبولی برای اینکه اراده طرفهای قرارداد با یکدیگر تلاقی کرده و به انعقاد قرارداد منتهی میشود که وی از مفاد قبولی آگاه است. مطابق این نظریه چنانچه طرفهای قرارداد در فضای الکترونیکی اقدام کنند، قبولی فرستاده شده از رهگذر واسطههای الکترونیکی در زمان دریافت داده پیام با سیستم الکترونیکی متعلق به مخاطب نافذ بوده و قرارداد در همان لحظه منعقد میشود. زیرا در این لحظه ایجاب کننده امکان آگاه شدن از قبولی را دارد.»
بند نخست: در حقوق ایران
مطابق ماده 26 قانون تجارت الکترونیک ایران که از بند 1 ماده 15 قانون نمونه برداشت شده است: «ارسال داده پیام زمانی تحقق مییابد که به یک سیستم اطلاعاتی خارج از کنترل اصل ساز یا قائم مقام وی وارد شود». این سیستم اطلاعاتی ممکن است متعلق به یک واسطه، مثلاً دفاتر گواهی امضاء یا متعلق به شخص مخاطب باشد. همچنین ممکن است سیستم اطلاعاتی مزبور متعلق به شخص ثالثی باشد که مخاطب برای ارسال پاسخ قبلاً آنرا تعیین نموده و مثلاً در متن ایجاب خود به مخاطبین اعلام نموده که پاسخ خود را به آدرس ایمیل متعلق به شخص خاصی ارسال نمایند. همانطور که ملاحظه میشود بر خلاف تصور ما و علیرغم آنچه در فضای واقعی رخ میدهد، در فضای مجازی و الکترونیک ملاک تعیین زمان ارسال داده پیام اعم از ایجاب یا قبول ورود آن به سیستم اطلاعاتی خارج از کنترل اصل ساز است نه عمل اصل ساز ایجاب کننده یا قبول کننده که به منظور ارسال داده پیام روی دکمه صفحه کلید یا ماوس فشار میدهد. بنابراین اگر اصل ساز در تاریخ امروز پیام خود را مخابره نماید اما به هر دلیلی، اعم از ترافیک شبکه یا خرابی سیستمهای اطلاعاتی واسطه یا مخاطب، داده پیام فردا به سیستم خارج از کنترل اصل ساز وارد شود، زمان ارسال داده پیام فردا خواهد بود نه امروز. بنابراین داده پیامی که ارسال شده به هر دلیلی اگر به سیستم اطلاعاتی مخاطب وارد نشود، ارسال شده محسوب نمیشود.
در رابطه با زمان وصول داده پیام، ماده 27 قانون تجارت الکترونیک ایران که دارای دو بند الف و ب میباشد و متناظر بند 2 ماده 15 قانون نمونه آنسیترال است، برای تبیین زمان وصول داده پیام دو فرض را در نظر گرفته است: فرض اول آنست که مخاطب سیستم اطلاعاتی معینی را برای دریافت داده پیام تعیین کرده باشد. در این صورت دو حالت متصور است. ممکن است اصل ساز پیام را به سیستم اطلاعاتی تعیین شده بفرستد. در این حالت وصول داده پیام زمانی محقق میشود که داده پیام به همان سیستم اطلاعاتی وارد شود، ولو اینکه مخاطب از آن مطلع نشده باشد. ممکن است اصل ساز داده پیام را به یکی دیگر از سیستمهای اطلاعاتی مخاطب و غیر از سیستمی که منحصراً برای این کار معین شده بفرستد.در این حالت از لحظهای که این داه پیام توسط مخاطب بازیافت شود واصل شده تلقی میگردد نه لحظهای که به این سیستم وارد شده است. فرض دوم آنست که مخاطب یک سیستم اطلاعاتی معینی را برای دریافت داده پیام معین نکرده باشد. در این صورت به محض اینکه داده پیام به هر یک از سیستمهای اطلاعاتی مخاطب وارد شود واصل شده تلقی میشود وقتی میتوان گفت داده پیام به سیستم اطلاعاتی مخاطب وارد شده که مخاطب بتواند آن را مورد بررسی و مطالعه قرار دهد. یکی از نکات قابل توجه در مورد مادههای 26 و 27 این است که مطابق این مواد در بسیاری از موارد لحظه ارسال داده پیام و لحظه وصول آن یکسان و مقارن است زیرا مطابق ماده 26 ارسال داده پیام زمانی تحقق مییابد که به یک سیستم اطلاعاتی خارج از کنترل اصل ساز یا قائم مقام وی وارد شود. این سیستم اطلاعاتی ممکن است متعلق به مخاطب باشد و مطابق ماده 27 وصول داده پیام نیز زمانی محقق میشود که داده پیام به سیستم اطلاعاتی مخاطب واصل شود. البته در این مورد استثنائاتی وجود دارد. اگر داده پیام به سیستم اطلاعاتی غیر از سیستمی که منحصراً برای این کار معین شده وارد شود وصول داده پیام از لحظه بازیافت آن محقق میگردد. مطابق بند 3 ماده 15 قانون نمونه آنسیترال و ماده 28 قانون تجارت الکترونیک ایران محل استقرار سیستمهای اطلاعاتی مخاطب هیچ تاثیری بر زمان دریافت داده پیام ندارد. چنانکه ملاحظه میشود در مقررات ناظر به تجارت الکترونیک، زمان ارسال داده پیام عملاً در لحظه وصول داده پیام ادغام گردیده است و در قانون نمونه و قانون ایران آنچه مهم است لحظه وصول داده پیام به سیستم اطلاعاتی مخاطب است. بنابراین باید گفت تعارضی که در حقوق تجارت سنتی فیمابین کشورهای مختلف وجود دارد و برخی نظریه ارسال قبول و برخی نظریه وصول قبول را برای زمان وقوع عقد معتبر دانستهاند در تجارت الکترونیک منتفی شده است. زیرا هرچند که برخی کشورها لحظه ارسال قبولی را و برخی دیگر لحظه وصول قبولی را لحظه وقوع قرارداد میدانند اما از آنجا که در قواعد تجارت الکترونیک فوق الذکر مفهوم ارسال در مفهوم وصول داده پیام ادغام شده، لحظه وقوع قرارداد در هر دو گروه کشورها میتواند همان لحظه ورود قبولی به سیستم اطلاعاتی مخاطب باشد. به شرط آنکه همه از قانون نمونه پیروی کرده باشند یعنی به محض ارسال قبولی قرارداد منعقد میشود. از آنجا که مطابق ماده 26 قانون تجارت الکترونیک ایران ارسال وقتی محقق میشود که داده پیام مربوط به قبولی به سیستم اطلاعاتی خارج از کنترل اصل ساز وارد شود و این سیستم در اغلب موارد ممکن است متعلق به مخاطب باشد. پس بنابراین لحظه وقوع قرارداد، زمانی است که قبولی به مخاطب واصل شده است. این امر مانند آن است که نظریه وصول قبولی را پذیرفته باشیم. مسئله دیگری که مطرح میشود این است که چنانچه داده پیام به صورت غیرقابل فهم یا غیرقابل بهرهبرداری وارد سیستم اطلاعاتی مخاطب شود ایا واصل شده تلقی میگردد یا خیر؟ در این رابطه نیز قانون نمونه و قانون ما سکوت نمودهاند. ماده 30 قانون تجارت الکترونیک ایران آثار حقوقی زمان و مکان ارسال و دریافت داده پیام و محتوای داده پیامها را تابع قواعد عمومی قرار داده است. اما این ماده چیزی از ابهام نمیکاهد. زیرا محل نزاع این است که آیا در صورت غیرقابل فهم بودن یا غیرقابل بهرهبرداری بودن داده پیام میتوان آنرا دریافت شده تلقی نمود تا پس از آن در مورد محتوای آن و آثار حقوقی آن صحبت نماییم؟ لذا در ما نحن فیه که

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه با موضوع سیستم اطلاعاتی، حمل و نقل، تجارت الکترونیک، تجارت الکترونیکی Next Entries دانلود پایان نامه با موضوع کسب و کار، مصرف کننده، محل سکونت، جذب مشتری