دانلود پایان نامه با موضوع رفتار انسان، دادگاه صالح، جبران خسارت

دانلود پایان نامه ارشد

وجود آيد. 100 در حالي كه مفهوم اخلاقي تقصير اين هدف مهم را تأمين نمي كند .
در متون قانوني تعريف دقيقي از تقصير به چشم نمي خورد با مطالعه درموارد استعمال تقصير و معادل ها و مصاديق آن چنين برمي آيد كه قانونگذار در معرفي و ضبط معادل ها و تعيين حد و مرز هر يك از آنان كوتاهي كرده است زيرا در برخي از موارد اصطلاحات معمول و متداول را در معاني ديگر به كار برده و با مفاهيم و واژه هاي ديگر خلط نموده است . براي مثال بي موالاتي را در معناي بي احتياطي استعمال كرده و آن را به صراحت تعريف كرده است. (تبصره 8 از قانون راجع به اخلال در صنعت نفت) اتخاذ چنين روشي توسط قانونگذار پسنديده نيست. 101
با وجود جايگاه مهم تقصير در احراز مسؤولیت ، بايد گفت كه فقهاي اسلام نيز تعريف مشخصي از آن ارائه نكرده اند بلكه در پاره اي از موارد واژه تقصير ، تفريط و اهمال را براي بيان منظور خويش انتخاب كرده اند. 102
با وجود مسكوت بودن تعريف تقصير ، در متون قانوني و در نظر فقهاي اسلام و به دليل اهميت موضوع برخي از حقوقدانان تلاش نموده اند كه تقصير را تعريف نمايند .عدّه اي از آنان با الهام از ماده يك قانون مسؤولیت مدني تقصير را اين گونه تعريف نموده اند:
« تقصير عبارت است از ، ارتكاب فعل يا ترك فعلي كه موجب ورود لطمه به جان ، سلامتي ، مال ، آزادي ،‌حيثيت ، شهرت و يا هر حق قانوني ديگر اعم ّ از اين كه به صورت عمد ، قصور ، بي موالاتي يا عدم رعايت موازين و نظامات قانوني باشد . 103
عدّه اي نيز از جمع بين مواد 951 تا 953 قانون مدني تقصير را اين گونه تعريف نموده اند: « تقصير عبارت است از ، نقض عهدي که شخص به موجب قانون يا قرارداد يا عرف برعهده داشته است » . به موجب مواد قانوني اخير براي اين كه شخصي مقصر شناخته شود بايد رفتار مادي محسوس و زيان آوري از سوي او سرزده باشد.اين رفتار ممكن است ناشي از عمل مثبت يعني انجام دادن كاري باشد يا ناشي از عمل منفي يعني خودداري از انجام وظيفه باشد. 104
برخي ديگر از حقوقدانان نيز تقصير را اين گونه تعريف كرده اند « تعدي و تفريط يا تجاوز از رفتار انسان متعارف در همان شرايط خارجي وقوع حادثه يا رفتاري كه هر گاه يك شخص متعارف در شرايط حادثه قرار گيرد ، مرتكب آن مي شود» . 105
با توجه به تعاريف ارائه شده از طرف حقوقدانان مي توان دريافت كه حقوقدانان و قانونگذار ايراني به تقصير مفهوم عرفي اجتماعي داده اند و معيار تميز خطاء را داوري عرف مي دانند. امّا به اين دليل كه چگونگي دستيابي به عرف را مشخص نكرده اند نيازمند اصلاح مي باشد. براي دستيابي به اين مقصود بايد انسان متعارف ،‌ معقول و محتاط را كه نماينده و مظهر اخلاق و رسوم اجتماعي است را در نظر آورد و ديد كه اگرچنين انساني در شرايط خوانده قرار مي گرفت چه واكنشي از خود نشان مي داد106 يا به عبارت ديگر صرف نظر از شرايط جسمي و رواني خطاكار بايد ديد فعل او با رفتار انسان متعارف و معقولي كه معيار تمييز خطا است موافق است يا تعارض دارد. بنابراین ارزيابي تقصير مستلزم در نظرگرفتن واقعيات و شرايط موجود در پرونده است ؛ و بررسي تمام شرايط محتمل در راستاي وجود تقصير الزامي است . به اين ترتيب تقصير مفهومي اجتماعي مي يابد و جدا از شخصيت خطاكار مورد بررسي قرار مي گيرد . بنابراين ممكن است كساني را كه اخلاق مقصر نمي داند از نظر عرف و اجتماع مقصر باشند. 107
گفتار سوم : مسؤولیت حرفه اي پزشك خانواده
به اين دليل كه پزشك خانواده آموزش هاي علمي و عملي و مهارت هاي خاصي را در اجراي حرفه خود كسب نموده است . تقصيري كه موجب مسؤولیت او مي گردد در چارچوب خاصي تحت عنوان مسؤولیت حرفه اي قرار مي گيرد . لذا در اين گفتار مفهوم مسؤولیت حرفه اي وي و ويژگي هاي اين نوع مسؤولیت را مورد بررسي قرار مي دهيم.
بند اول : مفهوم مسؤولیت حرفه اي
جايگاه مسؤولیت مدني پزشك خانواده را بايد تحت عنوان كلي تري به نام مسؤولیت حرفه اي جستجو نمود زيرا جامعه از شاغلين به حرفه هاي تخصّصي انتظار دقت و ظرافت بيشتري را در انجام وظايف شغلي آنان دارد. و لزوماً به خطاها و اشتباهات ارتكابي آنان با اغماض كمتري مي نگرد . پاسخ به اين سؤال كه مسؤولیت حرفه اي شامل چه مشاغلي مي گردد به تعريف قضايي اصطلاح « حرفه اي بودن » مربوط مي شود زيرا از ديدگاه عرف هر چند افرادي كه به حرفه اي خاص اشتغال دارند را مي توان شاغلين حرفه اي آن شغل محسوب كرد . مانند حرفه نجاري ، خياطي و غيره . امّا ويژگي هاي زير براي اطلاق حرفه اي بودن يك شخص ضروري به نظر مي رسد:
1) شخصي كه به يك شغل حرفه اي اشتغال دارد از مهارت ها و توانايي هاي مخصوص در انجام كار خود برخوردار است كه اين قابليّت را معمولاً با ديدن دوره هاي آموزشي يا تجربي كسب مي نمايد.
2) يك شخص حرفه اي نياز به دانش و تعليمات ويژه و پيشرفته دارد كه امكان دستيابي همگان به آن معمولاً دشوار است .
3) نيروي كار و مهارتي كه يك شخص حرفه اي در انجام كارش مصرف مي دارد معمولاً جنبه ذهني و فكري دارد، تا اين كه شخص كار جسمي و يدي انجام دهد . 108
4) انتظار جامعه از افراد حرفه اي در يك شغل تنها اين نيست كه او وظيفه خود را در سطح خوب انجام دهد بلكه انتظار همگان از اين افراد ، اين است كه علاوه بر وظايف شغلي خود ، و رعايت مصالح مشتريان ، مصالح جامعه را نيز مدنظر قرار دهند.
5) شاغلين حرفه اي معمولاً داراي تشكل صنفي هستندكه براي اشتغال درآن حرفه بدواً مورد پذيرش قرار مي گيرند . و تحت ضوابط انضباطي خاصي افعال و رفتار آنان مورد كنترل قرار مي گيرد .
6) اين افراد به تبع تجارت و مهارت هايي كه دارند و لزوم نياز كه در جامعه به خدمات آنان احساس مي شود از موقعيت اجتماعي بالايي برخوردار هستند كه اين امر امتيازات اجتماعي خاصي را براي آنان به همراه دارد . 109
با تطبيق ويژگي هاي حرفه اي بودن بر موقعيت شغلي پزشك خانواده به سهولت مي توان دريافت كه او از جمله افرادي است كه داراي مسؤولیت حرفه اي مي باشد بطور كلي در تعريف مسؤولیت حرفه اي مي توان گفت « التزام شخص به جبران خسارت ناشي از تقصير شغلي خود است. » مقصود از خطاي شغلي ، خطايي است كه صاحبان مشاغل در اجراي كاري كه حرفه اي آنان است مرتكب مي شوند. مانند خطاي پزشك در معالجه يا خطاي وكيل در دفاع از دعوا. 110
در خصوص خطاي پزشكي تعاريف متفاوتي ارائه گرديده است ،‌عده اي آن را بخشي از اتفاقات ناخواسته پزشكي تعبير نموده اند. 111
عدّه اي ديگر به عمل خلاف قاعده ، عمل بي رويه ، سوء عمل ، برخلاف شئون حرفه اي عمل كردن ، معالجه غلط و سهل انگاري تعبير كرده اند. 112
مسأله مهمي كه در تقصير افراد حرفه اي همچون پزشك نهفته است تفاوت معيار تمييز ، تقصيرات است زیرا از نظر برخي از حقوقدانان لازم است در مشاغل حرفه اي ، ميان تقصير عادي و حرفه اي اشخاص تمييز قائل شويم به اين معنا كه تقصير عادي خطایي است كه صاحب حرفه در هنگام اشتغال به حرفه اي خود مرتكب مي شود بدون اين كه خطاي مزبور مرتبط با حرفه اي مورد نظر باشد. مثل اين كه پزشك هنگام جراحي مست باشد معيار تشخيص چنين خطایي همان معيار معروف است يعني انحراف از رفتار شخص متعارف ، امّا تقصير حرفه اي آن خطایي است كه به اصول حرفه مزبور ارتباط دارد مانند اين كه پزشك در تشخيص بيماري مرتكب خطايي شود .مطابق اين نظر صاحبان حرفه تنها در صورتي پاسخگوي تقصير حرفه اي خود خواهند بود كه خطاي آنان سنگين باشد تا بيم مسؤولیت باعث نشود آزادي عمل و آرامش خاطر و اعتماد به نفس آنان نسبت به حرفه اي كه دارند از بين برود. 113
بنابراين در امور فنّي و تخصّصي نمي توان رفتار انسان متعارف را به عنوان معيار تمييز خطا از صواب دانست زيرا در تشخيص شخص حرفه اي به واسطه ي مهارت ها و توانائي هايي كه شخص پيدا كرده است شخص مي بايست با ساير افراد شاغل در آن حرفه مقايسه گردد114در فقه اماميه نيز ضمان افراد شاغل جدّي تر از اشخاص عادي مي باشد به طوري كه مشهور آن است كه پزشك ضامن زيان هايي است كه در نتيجه درمان به بيمار وارد مي آورد هر چند كه احتياط هاي لازم را به عمل آود ه باشد در واقع در فقه به نوعي مسؤولیت مطلق براي طبيب در نظر گرفته شده است كه فراتر از مسؤولیت افراد عادي مي باشد . 115
خطاي شغلي يكي از اركان تشكيل دهنده مسؤولیت پزشك خانواده مي باشد كه در فصل سوم آن را به تفصيل مورد بررسي قرار خواهيم داد .
بند دوم : ويژگي هاي مسؤولیت حرفه اي پزشك خانواده :
الف) مسؤولیت دو بعدي پزشك خانواده
يكي از ويژگي هاي مهم مسؤولیت پزشك خانواده دوبعدي بودن آن است زيرا وي علاوه بر مسؤولیت هايي كه همانند افراد غيرحرفه اي ، در رعايت مراقبت هاي لازم ، مبني بر عدم آسيب رسانيدن به حقوق ديگران در حين كار دارد به مقتضاي موقعيت شغلي خود مسؤولیت مضاعفي را نيز در قالب قرارداد معالجه ، براي رعايت حداكثر مهارت فنّي خود بر عهده گرفته است.از طرفي پزشك خانواده مطابق ماده 3 آيين نامه رسيدگي به تخلّفات صنفي و حرفه اي پزشكان مؤظف به رعايت نظامات شغلي خويش میباشد كه در واقع عدم رعايت اين نظامات نقض قانون محسوب مي گردد در حالي كه او با انعقاد قرارداد معالجه ، مسؤولیت قراردادي نيز برعهده دارد .
حال اين سؤال قابل طرح است كه چنين شخصي چند نوع مسؤولیت برعهده دارد . آيا مي توان قائل به مسؤولیت دوگانه (قراردادي و قهري) براي وي شد. قبل از پاسخ به اين سؤال بيهوده نيست كه فايد عملي استناد به اقسام مسؤولیت را مورد بررسي قرار دهيم .از نظر برخي از حقوقدانان فايده عملي استناد به مسؤولیت قراردادي اين است كه با احراز اين مسؤولیت صرف نقض عهد، تقصير يا حداقل اماره بر تقصير است امّا در مسؤولیت قهري اثبات تقصير لازم بوده كه اين امر برعهده خواهان است116
برخي ديگر از حقوقدانان فایده استناد به مسؤولیت قهري در اين حالت را كنار گذاشتن شرط محدود كننده ، ضمن قرارداد اصلي مي دانند. 117
در حقوق ايران در خصوص اين موضوع كه در مسؤولیت هاي حرفه اي چه نوع مسئوليتي (قراردادي يا قهري) حاكم است صريحاً تعيين تكليف نگرديده است و رويه قضايي نيز اين مورد ساكت است .
عدّه اي معتقد هستند به عنوان قاعده جايي كه قرارداد وجود دارد مسأله را بايد تابع مسؤولیت قراردادي دانست و نمي توان قراردادي كه بين طرفين حاكم است و از اراده آنان ناشي شده است را ناديده گرفت. 118 بنابراين نظر ، مسؤولیت پزشك خانواده تنها مسؤولیت قراردادي است و اين مسؤولیت ناشي از قرارداد معالجه اي است كه وي با مركز بهداشت شهرستان دارد
امّا عدّه اي ديگر از حقوقدانان معتقد هستند در نظام حقوقي ايران وظايف دارندگان مشاغل حرفه اي از جمله پزشكي ، وكالت ، مهندسی و … را آيين نامه هاي مربوطه مشخص مي سازد و قرارداد بين دارندگان اين مشاغل و مشتريان آنان جزئيات مربوط به چگونگي انجام كار آنان به سكوت برگزار مي گردد كه اين امر زمينه پذيرش امكان استناد به مسؤولیت قهري را مساعد تر مي سازد . به عبارت ديگر بسياري از وظايف را كه دارندگان حرفه هاي تخصّصي در قبال مشتريان خود برعهده دارند بايد ناشي از الزامات قانوني آنها دانست كه به منظور حمايت از مراجعين اين قبيل اشخاص وضع گرديده است. 119
به عنوان نتيجه گيري مي توان گفت هر چند در مسؤولیت قراردادي پزشك خانواده جاي هيچگونه شك و ترديدي وجود ندارد امّا همين كه به درمان بيماران خويش مي پردازد به كاري دست مي زند كه جنبه عمومي مرتبط مي شود و مسؤولیت وي جنبه قهري نيز مي يابد .به همين دليل گروهي معتقد هستند در اين گونه موارد زيان ديده مي تواند به هريك از دو چهره مسؤولیت (قراردادي يا قهري) كه مصلحت مي داند استناد كند. 120 زيرا هر دعوايي كه شرايط آن فراهم باشد امكان اقامه آن در دادگاه صالح وجود دارد و موجبي براي اجباري بودن آن وجود ندارد. 121
از نظر فقهي نيز مي توان ادعا كرد كه اصل اولي در اين گونه موارد استناد به هر يك از اين دو مسئووليت(قراردادي – قهري) است مگر آن كه توافق صريح يا ضمني

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه با موضوع جبران خسارت Next Entries دانلود پایان نامه با موضوع رضایت بیمار، قانون مجازات