دانلود پایان نامه با موضوع خلیج فارس، شورای همکاری خلیج فارس، امنیت ملی، روابط سیاسی

دانلود پایان نامه ارشد

برای کسب دموکراسی تشویق کرد. این به این معناست که در ابتدا ایران با مردم سوریه بود اما وقتی کشورهایی چون قطر و عربستان در صدد ضربه زدن به منافع ایران برآمدند، ایران تغییر موضع داد و این تبدیل شد به یک جنگ تمام عیار بین ایران و عربستان و ترکیه(که بعداً با عربستان هم گروه شده بود). به عبارت بهتر میتوان گفت در این زمان کشورهای قطر، عربستان، ترکیه و مصر جریانی شدند به عنوان محور مقاومت و بر علیه جمهوری اسلامی ایران. از نیمه دوم 2011 به بعد بین ایران و کشورهای خلیج فارس به خصوص قطر و عربستان یک جنگ تمام عیار به وجود آمد، و این بر روابط ایران با عربستان و قطر و مسائل سوریه بسیار تأثیر گذاشت و حتی در داخل کشورهای شورای همکاری خلیج فارس هم وحدت نظری وجود نداشت. کشورهای بحرین و کویت با عربستان بودند، کشور عمان از آنها فاصله گرفت و قطر هم که با این کشورها هم گروه نبود و در واقع یک حالت شکاف بین کشورهای شورای همکاری خلیج فارس و بین دیگر کشورهای عربی ایجاد شد و به طور کلی مسأله بحرین، یمن و.. بر روابط منطقه‌ای به طور کلی بسیار تأثیر گذار بود (صدقیان: 1393).
از جمله راههای دیگر برای فهم اوضاع سیاسی بین ایران و کشورهای شورای همکاری خلیج فارس، بعد از تحولات اخیر خاورمیانه پرداختن به متونی که توسط سیاستمداران ایران و کشورهای حوزهی خلیج فارس تولید و مصرف شده که در واقع این متون به بازنمایی و شناخت فضای اجتماعی و تصویری که از یکدیگر در ذهن دارند میپردازند. از جمله:
موضع وزیر امور خارجه بحرین که در پایگاه اینترنتی امارات الیوم پس از ناآرامیهای سال 2011 منتشر شده:« وزیر امور خارجه بحرین ایران را به دخالت در امور کشورهای خلیج فارس محکوم کرد و کشورهای عرب را به پشتیبانی از منامه در برابر ایران فراخواند. شیخ خالد بن احمد ایران را به تلاش جهت حاکم نمودن شیعه بر کل عالم جهت برقراری حکومتی دینی به رهبری مقام معظم رهبری متهم نمود». وزیر امور خارجه بحرین خواستار توقف مداخلات ایران در بحرین و کشورهای خلیج فارس شد و سخنان شخصیتهایی که بحرین را استانی ایرانی میدانند و اینکه بحرینیها تقاضای الحاق به ایران را دارند، این متن درصدد تقویت غیریت و تخریب چهره ایران میباشد تا ضعف و چالشهای پیش روی خود را به حاشیه براند. همچنین با فراخواندن کشورهای دیگر به پشتیبانی، تلاش دارد که جبههای علیه ایران ایجاد گردد تا ایران به عنوان یک « خصم و غیر» نشان داده شود. در واقع با این خطابها در صدد هستند که با « مداخلهگر» معرفی کردن ایران این معنا را در ذهنها تثبیت نمایند تا به واسطه آن ابزارهای «طرد» را فراهم آورد. وقتی فرآیند طرد ایجاد گردید « غیریت» تثبیت میگردد. با تثبیت غیریت، امکان سرکوب مخالفان، با زدن« برچسب غیر» بر آنها، مهیا میگردد و شرایط به گونهای تلقی میگردد که در پرتو آن«وضع موجود» با هزینهای کمتر حفظ میگردد(کاظمی، 1391: 97-96).
به گزارش فارس به نقل از روزنامه سعودی « الشرق» سعود الفیصل وزیر امور خارجه عربستان در کنفرانس مطبوعاتی خود بعد از نشست مشورتی سران شورای همکاری خلیج فارس: از ادعاهای امارات در قبال جزایرسه گانه ایرانی تنب کوچک، تنب بزرگ و ابوموسی جانبداری کرد. وزیرامورخارجه عربستان حمایت کشورش از ادعاهای امارات در قبال جزایر سه گانه ایرانی تنب کوچک، تنب بزرگ و ابوموسی جانبداری کرد. وزیر امور خارجه عربستان در حمایت کشورش از ادعاهای امارات درباره جزایر سه گانه ایرانی گفت: ما راه‌کار سیاسی مورد درخواست امارات را تأیید میکنیم و نه راه‌کارهای نظامی را و اگر ایران خواهان روابطی خوب با کشورهای شورای همکاری است لازم است که این امر را با امارات حل و فصل کند(دیپلماسی ایرانی، 1391).
از طرف دیگر وزیران خارجه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس در یک نشست اضطراری گرد هم آمدند و از آنچه «دخالت ایران در امور داخلی» و «توطئه چینی علیه امنیت ملی» خود خواندند، به شدت انتقاد کردند. در جلسه ریاض که به ریاست شیخ عبدالله بن زیاد آل نهیان، وزیر خارجه امارات متحده عربی برگزار شده است، همچنین دخالت آشکار ایران در کویت از طریق ایجاد شبکههای جاسوسی در خاک این کشور توسط اعضاء محکوم شده است.
این نگاه به ایران که به طور «دخالت در امور داخلی»،« اقدام علیه امنیت ملی»، « جاسوسی»و… است و به صورت دسته جمعی توسط کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس فراهم شده، متأثر از ترسی است که در این کشورها نسبت به ایران وجود دارد و تلاش میکنند با این نگاهها ایران را به حاشیه برانند. ایران نیز در مقابل اقداماتی انجام داده از جمله: روح ا… حسینیان که از اعضای محافظه کار مجلس ایران است به صراحت بر لزوم دخالت نظامی ایران در بحرین و مقابله با خاندان سعودی تأکید کرد. البته اعضای شورای همکاری خلیج فارس در توجیه این دخالت نظامی تأکید کردند که بر مبنای اساسنامه این شورا مصوب سال 1981، هر کدام از اعضا میتوانند برای حمایت از دیگری وارد صحنه(هر چند نظامی) شوند(کاظمی، 1391: 99-98).
از جمله کردارهای کشورهای حوزه خلیج فارس در پی تحولات سال 1389 که گویای طرز تلقی این کشورها از ایران است عبارتند از:
احضار کاردار سفارت ایران توسط بحرین که این احضار در پی اعتراض به اظهارات مقامات ایرانی دربارهی اتحاد میان عربستان و بحرین بود. وزارت خارجه بحرین در یادداشت اعتراض آمیزی که با کاردار سفارت جمهوری اسلامی ایران ارائه داده خواستار عدم طرح چنین مسائلی در آینده شده است(دیپلماسی ایرانی، 1391).
در تمامی بیانیههای سیاسی صادر شده از سوی شورای همکاری، چه در سطح سران و چه در سطح وزرای خارجه مهمترین موضوع ایران بوده است. از بخشی از تاریخ شورا که تنها موضوع ایران مطرح بوده یعنی در دورهی اولیهی شکلگیری شورا و زمان جنگ ایران و عراق تا به امروز که مهمترین موضوع باز هم ایران است(نشست شورای همکاری خلیج فارس،1389: 100-99).
از نظر ارتباطی روابط ایران و کشورهای شورای همکاری خلیج فارس بسیار متشنج شده. میتوان گفت که طی تقریباً یک دههی گذشته روابط دو طرف تا این اندازه متشنج نبوده است. با آغاز تحولات بحرین و ورود نیروهای شورای همکاری خلیج فارس موسوم به سپر جزیره که در رأس آن نیروهای عربستانی قرار داشتند به بحرین، تنش در روابط ایران با شورا باز هم شدیدتر شد تا جایی که به کویت هم رسید. زمانی که اعلام کرده شد سه نفر به دلیل همکاری با یک شبکه جاسوسی با ایران در کویت محکوم به اعدام شدهاند(دیپلماسی ایرانی، 1390).
برای تحلیل روابط ایران و کشورهای شورای همکاری خلیج فارس از لحاظ نظری میتوان گفت: با بررسی سیر روابط خارجی ایران با کشورهای شورای همکاری خلیج فارس و به ویژه عربستان میتوان نشان داد که از میان فرهنگهای سه گانهی ونت، ویژگی رفتار شورای همکاری خلیج فارس با رهبری عربستان این بوده که از زمان پیدایش آن، رفتار آنها در مقابل ایران بر اساس فرهنگ رقابتی بوده است و آنها یک رفتار در حال نوسان بین دوستی و دشمنی متقابل را شکل دادهاند و نوعی فرهنگ رقابتی با هم داشته‌اند(دهبنه، 1391: 98).
در ادامه به بررسی روابط سیاسی ایران با کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس به صورت جداگانه و موردی میپردازیم.
5-1-1- روابط سیاسی ایران و عربستان
در حال حاضر روابط ایران با عربستان در کمترین حد ممکن است و شاید در جنگ ایران و عراق هم این مسائل به وجود آمده بود اما امروزه بیشتر متأثر شده، طوری که در حال حاضر عربستان حدود دو سال است که در تهران سفیر ندارد و سفیر ایران هم به تازگی به عربستان سفر کرده است. ایران با عربستان رفت و آمد سیاسی ندارد و آخرین زمانی که یک مسئول از عربستان به ایران آمد حدود چهار سال قبل بود، یعنی در سال 2010 که آقای بندر بن عبدالعزیز بود که در آن زمان رئیس امنیت ملی عربستان بود و این آخرین مسئول عربستان بود که به ایران آمد. از طرف ایران هم آقای صالحی (وزیر امور خارجه) و آقای مصلحی( وزیر اطلاعات) بودند که در زمان آقای احمدی نژاد به عربستان رفتند اما از سوی عربستان کسی به ایران سفر نکرد. دولت آقای احمدی نژاد خیلی مایل به مراودات با عربستان بود اما عربستانیها قبول نکردند. در زمان ریاست جمهوری آقای روحانی هم فقط آقای امیرحسین امیرعبدالهیان (رئیس دایره ی عربی در کشورهای عربی و آفریقایی در وزارت امور خارجه) توانست به عربستان برود. آقای ظریف هم بعد از وارد شدن به وزارت امور خارجه ایران، یک سفر دورهای برای کل کشورهای خلیج فارس داشت البته به جز عربستان و بحرین، در واقع مایل به سفر به عربستان هم بودند اما عربستانیها خیلی مایل نبودند زیرا معتقدند نمیتوانند با ایران که در منطقه قدرت بالاتری دارد و موضعگیری آن در سوریه و عراق و یمن خیلی قویتر از عربستان است رابطه داشته باشند، اما در کل آقای روحانی خیلی مایل بود که یک صفحه جدید از روابط بین ایران و کشورهای عربی خصوصأ کشورهای خلیج فارس باز کند اما تا به حال موفق نبوده است(صدقیان: 1393).
در واقع امروز عراق، یمن و بحرین به عنوان صحنه شطرنج رقابت استراتژیک بین ایران و عربستان تبدیل شده‌اند و در واقع رقابت ایران و عربستان باعث شده است دو طرف در قالب نظریات رئالیستی بر اساس بازی جمع جبری صفر به نوعی معمای امنیت، خودیاری و مسابقه تسلیحاتی روی آورند و باعث بدبینی دو طرف به هم شده است(دهبنه، 1391: 99).
در ماه‌های اخیر تنش بین ایران و عربستان بر سر مسألهی بحرین بسیار جدی بوده است. البته تنش بین این دو کشور ریشه در مسایل تاریخی و فرهنگی دارد و مربوط به چندماه و چندسال اخیر نیست، اما این مناسبات در حال حاضر به شکل ویژه‌ای بر روی منطقه اثر گذاشته است. انقلاب بحرین تا حد زیادی مردم عربستان را تحت تأثیر قرار خواهدداد. عربستان در اقدامی متضاد، با این که بشار اسد در چندسال اخیر به عربستان نزدیک‌تر شده بود، نه تنها برای این حاکم عربی سوریه دلسوزی نکرده ، بلکه به کمک مالی به مخالفان اسد متهم است. از سوی دیگر کشورمان که در سال ۱۹۷۱ بحرین را از دست داده است نمیخواهد اکثریت شیعه این جزیره تحت حکومت اقلیت باشند. عربستان که توسط خیزشهای عربی محاصره شده و البته بیشتر نگران نفوذ ایران است، مستقیماً در میانجیگری برای انتقال قدرت مشارکت دارد. اما مردم یمن مخصوصاً زیدیهای شمال این کشور اصولاً از سعودیها بیزارند.
تجربه چندسال اخیر عربستان در از دست دادن حاکمان کشورهای منطقه باعث شده است تا با جدیت بیشتری به یارگیری در منطقه بپردازد. شاید هیچ کدام از این انقلابها به اندازهی سقوط سرهنگ قذافی به مذاق سعودی‌ها خوش نیامد. سرهنگ عرب در جنگ تحمیلی از ایران پشتیبانی میکرد و به همین دلیل دولتهای عربی در نبرد سال گذشته خیلی از او حمایت نکردند. به هر حال تأثیر لیبی بر میزان نفوذ ایران و عربستان در منطقه، خیلی زیاد نیست و در واقع به نسبت دوریاش از این دو کشور کم اثر است(ماهنامه اقتصادی-مالی بین الملل: بی تا).
یکی از ابزارهایی که عربستان از آن برای آمادهسازی سلطه خود بر منطقه استفاده میکند، مطرح کردن تهدید شیعه و دامن زدن به اختلافات مذهبی است. عربستان با تبلیغ گسترده سعی دارد نشان دهد که درگیریهای اخیر در بحرین نتیجه دخالتهای ایران است. البته عدم تمایل عمان و قطر به حضور در اجلاس اخیر ریاض و شاید به نوعی حضور با اکراه این دو کشور، نشان دهندهی عدم همسویی و اختلاف در میان متحدان عرب است. این اختلافات تا حدی به شرایط داخلی خود عربستان باز میگردد. قطر، عمان، کویت و امارات کشورهای مترقیتری هستند و همین عامل باعث میشود اندیشه ذوب در یک عربستان بزرگ را با مشکلات متعدداجتماعی و مدنی از سر بیرون کنند.
در حال حاضر عربستان در شرایط نامساعد داخلی و خارجی گرفتار شده و این بهترین فرصت برای دستگاه دیپلماسی کشورمان است تا از این شرایط، هم برای یارگیری بیشتر و هم برای تنش زدایی با عربستان استفاده کند. عربستان نیز با چنین تحلیلی می تواند دست دوستی به سمت ایران دراز

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه با موضوع خلیج فارس، انقلاب اسلامی، خاورمیانه، انقلاب اسلامی ایران Next Entries دانلود پایان نامه با موضوع خلیج فارس، شورای همکاری خلیج فارس، عربستان سعودی، روابط تجاری