دانلود پایان نامه با موضوع جامعه روستایی، شهرستان رشت، بخش مرکزی شهر، بخش کشاورزی

دانلود پایان نامه ارشد

مستقل نیستند و هر گونه تغییر در یک عامل سرانجام بر دو عامل دیگر اثر می گذارد ، اما شرایط اجتماعی و اقتصادی تنها از طریق این سه عامل می تواند بر ساختمان سنی تاثیر می گذارد ، اما شرایط اجتماعی و اقتصادی تنها از طریق این سه عامل می تواند بر ساختمان سنی تاثیر گذارد . جمعیت را معمولاً به گروههای سنی تقسیم بندی می نمایند . کاربرد طبقه بندی های مختلف در رابطه با ویژگیهای اجتماعی و اقتصادی جوامع فرق می نماید و هر جامعه ای در رابطه با عقاید و قوانین موجود یکی از طبقه بندی ها را مورد استفاده قرار می دهد (مهدوی ، 1374 ، ص 111) .
در جدول زیر جمعیت هر دهستان به تفکیک گروههای سنی و جنسیت آورده شده است . همانطور که در جدول زیر آورده شده است جمعیت هر دهستان در سن 64-15 سال بیشتر از گروههای سنی دیگر است و این نشان می دهد که تعداد افرادی که در سن میانه هستند بیشتر از گروه جوان و کهنسال است . در بخش مرکزی 10637 نفر در گروه 14-0 ساله ، 41222 نفر در گروه 64-15 ساله و 4425 نفر در گروه سنی 65 ساله و بیشتر قرار دارد .

جدول 3-6 – ترکیب سنی محدوده مورد مطالعه(1390)
نام آبادي
جمعيت
کل
جمعيت بر حسب گروه هاي عمده سني

جمعيت مردان 0-14 ساله
جمعيت مردان 15-64 ساله
جمعيت مردان 65 ساله و بيشتر
جمعيت زنان 0-14 ساله
جمعيت زنان 15-64 ساله
جمعيت زنان 65
ساله و بيشتر
جمعيت کل 0-14 ساله
جمعيت کل 15-64 ساله
جمعيت کل 65 ساله و بيشتر
رشت :
219928
20366
80107
10439
19468
78222
11326
39834
158329
21765
بخش مرکزي
56284
5407
21509
2147
5230
19713
2278
10637
41222
4425
دهستان پسيخان
7523
704
2766
344
657
2710
342
1361
5476
686
دهستان پيربازار
16815
1704
6142
594
1606
6094
675
3310
12236
1269
دهستان حومه
20664
2042
7514
841
1983
7433
851
4025
14947
1692
دهستان لاکان
11282
957
5087
368
984
3476
410
1941
8563
778
ماخذ : مرکز آمار ایران ، 1390

شکل 3-7 : ترکیب سنی جمعیت بخش مرکزی شهرستان رشت

3-2-5-مهاجرت
روند مهاجرت از جامعه روستایی در سالهای اخیر به علت کمی یا نبود اشتغال خدمات و امکانات رفاهی در روستاها بوده و به صورت غیر متعارف در آمده است . تمرکز نامتناسب امکانات در شهرها در تشدید مهاجرت و جذب بیش از نیمی از رشد طبیعی جمعیت روستایی سهم اساسی داشته است . این حرکات جمعیتی از جامعه روستایی به شهری در بعضی موارد به صورت کوچ دسته جمعی درآمده و باعث تهی شدن روستاها و از بین رفتن منابع طبیعی و محیط زیست شده است .
از دلایل دیگر مهاجرت از روستا پایین بودن قیمت محصولات کشاورزی روستائیان و بالا بودن ضایعات و همچنین پایین بودن میزان محصول در واحد سطح که برای یک زندگی نسبتاً مرفه کافی نیست و در بسیاری مواقع باعث کنار گذاشتن فعالیت های کشاورزی از سوی روستائیان و مهاجرت آنها شده است . از سوی دیگر کیفیت و کمیت رفاه در سطح روستاها و در جامعه روستایی به علت کمبود و یا عدم وجود خدمات اجتماعی مانند آموزش و بهداشت ، آب آشامیدنی سالم ، خدمات فنی و برق و راههای ارتباطی نامناسب است و رویهمرفته کیفیت زندگی و برخورداری از رفاه در روستاهای محدوده در مقایسه با زندگی شهری در سطح پایینی قرار دارد .
مهاجرت از روستا به نواحی شهری عموماً مهمترین شکل مهاجرت داخلی محسوب می شود . این پدیده مخصوصاً در کشورهایی که در حال صنعتی شدن و تغییرات سریع تکنیکی هستند اتفاق می افتد . اصولاً مهاجرت های روستایی – شهری پاسخی به محرک های اقتصادی است . همانگونه که افزایش طبیعی آهسته تر جمعیت در بسیاری از نواحی شهری وجود دارد ، ولی اغلب به شکل گیری مهاجرتهای تحولی در ثبات جمعیت بوجود می آید . در کشورهای پیشرفته ، از نیروی کار و اشتغال بیکاران نواحی روستایی سود برده می شود و بسیاری از مهاجران روستایی – شهری اولین شغل خود را بدست می آورند ، این در حالی است که عده ای شغل خود را از یک کار کشاورزی به شغلی غیر کشاورزی تغییر می دهند . این تحول اساسی در ساختار اشتغال یکی از نتایج اصلی مهاجرت روستا – شهری محسوب می شود . مشاغل اصلی جذب مهاجرین عبارتند از : کار در کارخانه ها ، مغازه ها ، ادارات ، ساختمان سازی و خدمات عمومی و برخی مشاغل کاذب و غیر دولتی در محدوده مورد مطالعه اکثراً پس از مهاجرت به شهر رشت به دست فروشی و یا به برخی از مشاغل خدماتی می پردازند .
در بخش مرکزی رشت ، روستاهایی که در حاشیه شهر واقع شده اند مهاجرپذیر بوده و افزایش جمعیت دارند و افزایش تغییرات و رشد جمعیت در آنها دیده می شود . مانند روستاهای بیجاربنه ، بیجار پس ، پایین کویخ ، پیر کلاچاه ، کژده و لچه گوراب در دهستان حومه و روستاهای آتشگاه ، پسویشه و طرازکوه از دهستان پسیخان و روستاهای طالشان و لاکان در دهستان لاکان و همچنین روستاهای پیله داربن ، رجاکل، راسته کنار ، کماکل ، فخب ، سیاهرود کنار و منگوده در دهستان پیربازار .

3-2-6-میزان سواد
بسیاری از مطالعات پیشنهاد کرده اند که اصلاح آموزشی در صورت ایجاد نظامی مرتبط با زندگی روستایی ممکن است کوچ و یا مهاجرت از روستا را کاهش دهد . اجزاء این نظام عبارتند از تغییر در محتوای درسی ، کلاسهای نهضت سواد آموزی ، آموزش های کشاورزی و حرفه ای و … برای جلوگیری از مهاجرتهای که افراد به خاطر دستیابی به فرصتهای بهتر انجام می دهند ، افزایش خدمات در سطوح بالاتر هم در مناطق روستایی ضروری است . همانطور که در جدول زیر آمده است از 52313 نفر جمعیت بالای 6 سال در بخش مرکزی ، 42283 نفر باسواد و 10030 نفر بیسواد بوده اند . در دهستان پسیخان 5641 نفر باسواد و 1393 نفر بیسواد ، در دهستان پیربازار 12859 نفر باسواد و 2737 نفر بیسواد ، در دهستان حومه 15776 نفر باسواد و 3384 نفر بیسواد ، در دهستان لاکان 8007 نفر باسواد و 2516 نفر بیسواد می باشند که حاکی از بالابودن میزان باسوادی است .
جدول 3-8- جمعیت 6 ساله و بیشتر ، باسواد و بیسواد بخش مرکزی شهرستان رشت
نام آبادي
جمعيت 6ساله و بيشتر
جمعيت باسواد
جمعيت بیسواد

کل
مرد
زن
کل
درصد
مرد
درصد
زن
درصد
کل
درصد
مرد
درصد
زن
درصد
رشت :
205372
103439
101933
161369
78.6
86296
53.48
75073
46.5
44003
21.4
17143
39.0
26860
61.0
بخش مرکزي
52313
27052
25261
42283
80.8
22746
53.79
19537
46.2
10030
19.2
4306
42.9
5724
57.1
دهستان پسيخان
7034
3569
3465
5641
80.2
3029
53.70
2612
46.3
1393
19.8
540
38.8
853
61.2
دهستان پيربازار
15596
7809
7787
12859
82.5
6762
52.59
6097
47.4
2737
17.5
1047
38.3
1690
61.7
دهستان حومه
19160
9643
9517
15776
82.3
8300
52.61
7476
47.4
3384
17.7
1343
39.7
2041
60.3
دهستان لاکان
10523
6031
4492
8007
76.1
4655
58.14
3352
41.9
2516
23.9
1376
54.7
1140
45.3
ماخذ : مرکز آمار ایران ، 1390

شکل 3-9- درصد باسوادی جمعیت بخش مرکزی شهرستان رشت

3-3-ویژگیهای اقتصادی :
اقتصاد به عنوان یک ضرورت از هنگامی که معیشت و گذران زندگی انسان بر اساس یک نظام پایه ریزی می شد ، شکل گرفته طی زمانی طولانی تحول می پذیرد . به طور خلاصه می توان گفت که اقتصاد ، علم مربوط به بررسی نتایج فعالیتهای مربوط به تولید ، توزیع و مصرف کالاست .
در تحقیق حاضر مراد از اقتصاد روستایی است . بنابراین اقتصاد روستایی عبارت است از : کلیه فعالیتهای فردی و اجتماعی که در محیط روستا به منظور گذران زندگی و تامین رفاه مادی روستائیان به وقوع می پیوندد . بطور کلی فعالیتهای اقتصادی روستاها در 3 محور کشاورزی ، صنعت و خدمات قرار دارد . لازم به ذکر است که در محدوده مورد مطالعه عمده فعالیتهای اقتصادی روستا در محور اصلی کشاورزی قرار دارد و صنعت در روستاهای مورد نظر بیشتر صنایع وابسته به کشاورزی ، ساخت ابزارهای ساده روستایی و صنایع دستی بوده و خدمات بیشتر شامل واحدهای تجاری مانند خرده فروشیها می باشد . بر اساس مطالعات میدانی در سالهای اخیر کاهش در بین شاغلان کشاورزی دیده می شود و از مهم ترین عواملی که در کاهش شاغلان بخش کشاورزی در محدوده مورد نظر نقش داشته ، اختلاف درآمد بین شهرها و روستاهاست که این اختلاف سبب مهاجرت سالانه تعداد کثیری از نیروهای فعال نواحی روستایی به سوی شهرها شده است .
3-3-1- اشتغال
شناخت جنبه های گوناگون روستا و طبقه بندی اشتغال در آن به مراتب پیچیده تر از حوزه های شهری است . تفاوت اشتغال و بطور کلی فعالیت اقتصادی روستاها با فعالیت اقتصادی شهری از لحاظ زمان و طول مدت فعالیت ، نوع و ویژگی فعالیت ، درآمد حاصل از فعالیت اقتصادی متفاوت است .
آنچه آشکارا باعث تمایز فعالیت روستایی نسبت به فعالیت شهری است ، تعدد فعالیت در روستاها به ویژه روستاهای سنتی است . کار در مزرعه ، نگهداری از دام و تامین علوفه ، تهیه مواد لبنی ، صنایع دستی ، بازاریابی تولیدات زراعی و خانوادگی و مانند آن اشتغال در میان خانواده های روستایی را به صورت منفرد و در چهارچوبی مشخص ناممکن می سازد . علاوه بر این ، در غالب موارد ، سهم اشتغال اعضای خانوار در این گونه امور نیز حد معینی ندارد و همه به نوعی در انجام آنها دخالت دارند . البته این به آن معنا نیست که در روستا تقسیم کار وجود ندارد . بلکه بیشتر به این معناست که در میان اعضای خانواده امور گوناگون پیوستگی زیادی به هم دارند و هر عضو ممکن است انجام وظایف مختلفی را بر عهده داشته باشند . عدم تنوع اشتغال در جامعه روستایی شدیداً به چشم میخورد . اشتغال در بخشهای صنایع و خدمات کمتر از بخش کشاورزی است ، همچنین کم کاری و بیکاری فصلی در روستاها امری متداول است . در محدوده مورد نظر به واسطه افزایش هزینه های کشت محصول که عمدتاً برنج می باشد انگیزه به کشت کمتر شده و با توجه به این مطلب که منطقه مورد نظر از جنبه توریستی مورد نظر زمین خواران می باشد ، نوعی تمایل به فروش زمین های زراعی و مهاجرت به شهر در آنها مشاهده که سبب اشتغال کاذب و عمدتاً دستفروشی گردیده و با مقایسه میزان رشد جمعیت و رشد اشتغال می توان به وضوح دریافت که میزان رشد منفی اشتغال از رشد منفی جمعیت بیشتر بوده ، یعنی بیانگر این نکته است که روز به روز بر شمار افراد بیکار در روستاها افزوده می شود .

3-3-2-توزیع شغلی
اصولاً اختلاف زیادی بین سکونتگاههای روستایی و شهری به خصوص در کشورهای پیشرفته وجود ندارد . برخی از شهرهای کوچک که به علل خاصی در انزوا قرار دارند ولی در عین حال اغلب مشاهده می شود که ارتباط وسیعی بین این شهرها و روستاهای حاشیه آن برقرار است . این ارتباط شرایطی را به وجود می آورد که فرهنگ شهری و روستایی در هم می آمیزد . در چنین ارتباطی عده زیادی وجود دارند که ظاهراً در روستاها زندگی می نمایند ولی به طور کلی دارای نظام اقتصادی شهری هستند ، ینابراین تعیین یک شاخص شهرنشینی برای چنین مردمی مشکل می باشد . جمعیت روستاهایی که معیشت کشاورزی ندارند ، یعنی نواحی بدون مزرعه از سال 1390 به وجود آمد و رشد یکنواختی یافت و مردمان این روستاها دارای معیشت غیر کشاورزی از قبیل کارگری معادن ، کارگری ، کار در هتل ها ، گاراژها ، کارخانه ها ، سازمانهای خدماتی ، فروشگاهها و ادارات بوده و در حال حاضر جمعیت این قبیل روستاها افزون تر نیز گردیده است . این شیوه شاید قابل اعمال در بسیاری از کشورها منجمله ایران باشد ، زیرا در ایران کلیه جمعیت روستایی اگر چه در روستاها زندگی می کنند ولی معیشت آنها متکی به بهره برداری از زمین نمی باشد . در محدوده مورد مطالعه خاصه روستاهایی که مراکز دهستان می باشند و یا روستاهای پیرامون شهر رشت مثل فخب و … معیشت آنها متکی به بهره برداری از زمین نمی باشد و اکثراً به کار در کارخانه ها ، مشاغل دیگر و حتی دستفروشی روی آورده اند و بر مشکلات شهر از جمله بار ترافیکی شهر می افزایند .

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد a، body، an، by Next Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد a، Hamm، by، one