دانلود پایان نامه با موضوع انقلاب لیبی، عربستان سعودی، بازیگران دولتی، مطالعات فرهنگی

دانلود پایان نامه ارشد

از ناظران بینالمللی براین اعتقادند که حوادث سوریه بیش از آن که منشأ داخلی داشته باشد، داراي منبعی خارجی است و مشکلات داخلی سوریه عرصه و فرصتی براي بهره برداري و رقابت بازیگران منطقهاي و بینالمللی ایجاد کرده است .
بنابراین استدلال، سوریه همچنان قربانی میشود، نه تنها در درگیريهاي خشونتآمیز با ارتش بلکه با سیاستهاي مختلف بازیگران منطقهاي و بینالمللی از این نگاه وضعیت سوریه غم‌انگیز است و ضرورت مداخله در سوریه براساس تمایل واقعی براي کمک به مردم وجود ندارد؛ بلکه مردم توسط عوامل بیرونی مسلح شده و سپس کشته میشوند .رسانههاي غربی به مانند یک گروه کُر، به کارگردانی امریکا عمل کرده و مخالفان در سوریه را جنبش اعتراضی مسالمت آمیز علیه دولت بشار اسد مینامند (نیاکویی، بهمنش، 1391: 99-98).
بعد از انقلابهای عربی و رسیدن موج آن به سوریه، سوریه برای اولین بار به عنوان یک استثنا نادر ایستاد، اکثر مفسران در خارج، دیپلماتهای مستقر در دمشق و مقامات سوری در این دیدگاه اشتراک داشتند که رژیم به دلیل داشتن برخی ویژگیهای منحصر به فرد در امان خواهد ماند. از جمله این ویژگی‌ها، موقعیت استراتژیک سوریه میباشد، سوریه در مقابل تمام کشورهای عربی دیگر یک سیاست خارجی تا حد زیاد هماهنگ با افکار عمومی را اجرا کرده بود(1: 2011، Report n 108).
در هفتههای اول قیام سوریه که در ماه مارس 2011 آغاز شد، نمادهای مذهبی به سرعت به عنوان اجزای مهم شورش ظهور یافت، شعار «الله اکبر» همراه با شعارهای لیبرال مانند«خدا، سوریه، آزادی و همین» اغلب فریاد زده میشد و بسیاری از تظاهراتها در کنار مساجد بود. در واقع مذهب کلیدی است برای جنگ سوریه. برای چند دهه تنشهای داخلی سوریه فرقهای و مذهبی بود(1: 2014، pierret). بازیگران دولتی سوریه از فرقهگرایی برای پیشبرد اهداف منطقهای خود استفاده میکنند که در اینجا نقش ایران و عربستان برجسته میشود. بعد فرقهای جنگ در سوریه در سطح منطقه بیشتر شده، از جمله حرکتهای آشکار فرقهای، تصمیم ایران برای ارسال داوطلبان خارجی شیعه به سوریه است(2013، PIERRET).
میتوان گفت جنگ سوریه دیگر یک مبارزه بین رژیم و مخالفان نیست و در حال حاضر شامل بسیاری از بازیگران دولتی و غیر دولتی میباشد. در این جنگ ممکن است کشورهای خلیج فارس از سوریه به عنوان میدان نبرد استفاده کنند و مبارزه مستقیم اتفاق بیفتد و چنین درگیری دشوار خواهد بود، همانطور که عربستان سعودی و قطر به طور فعال درگیر در حمایت از گروههای شورشی شده‌اند(20-19: 2013، Reese).
3-3-1- ریشه یابی بحران سوریه
3-3-1-1- ركود سياسي
اكثريت مردم سوريه اهل سنت هستند و فرض رايجي كه وجود دارد اين است كه بشار اسد چون علوي است، نماينده اقليت سوريه است و تنها از اين اقليت علوي طرفداري مي‌كند. در حالي كه اگر به تحولات سوريه نگاه كنيم، متوجه مي‌شويم كه در بسياري از نقاط علوي‌ها هم در كنار ساير معترضان اهل سنت سوري قرار گرفته‌اند و جزو معارضان هستند و از سوي ديگر، بسياري از گروه‌هاي غير علوي از دولت بشار اسد به ‌شدت حمايت مي‌كنند.

3-3-1-2- ركود اقتصادي
بشار اسد پس از به دست گرفتن قدرت، وعده‌هايي در مورد رفاه عمومي مردم داد كه البته در حد توان خود، به آنها عمل كرد، اما بحران اقتصادي جهان كه بر بسياري از كشورها تأثير گذاشت، در مورد سوريه هم بي‌تأثير نبود. فقر، بيكاري، و فساد اداري در ادارات، مؤسسات و وزارتخانه‌هاي سوريه، خود باعث نارضايتي گرديد.
3-3-1-3- دخالت بيگانگان
هرچند آمريكا اعلام كرد كه در مسائل اين كشور دخالت نمي‌كند و اين مردم هستندكه از حكومت ناراضي‌اند، اما با مواضعي كه آمريكا، انگليس و ساير كشورها اتخاذ كردند، عملاً نشان دادند كه اين‌گونه نيست؛ يعني در امور اين كشور دخالت مي‌كنند و مستقيماً مشكلاتي را براي سوريه ايجاد مي‌نمايند. رفتار دولت آمريكا، انگليس، فرانسه و اقدامات تروريستي مزدوران اسرائيل نشان مي‌دهد كه اين كشورها درصدد هستند كه دولت بشار اسد را در فشار فزاينده‌اي قرار دهند. از سوي ديگر، تركيه و قطر نيز با آمريكا در امر سوريه هماهنگ هستند و اين خود، در بحران سوريه نقش دارد.
3-3-1-4- شبكه‌هاي جهاني
شبكه‌هاي جهاني نيز در ايجاد بحران در سوريه نقش داشته‌اند. بي‌بي‌سي، سي‌ان‌ان و… دائماً عليه سوريه خبر پخش مي‌كنند و نقش فزاينده‌اي در ايجاد اين بحران داشته‌‌اند. شبكه الجزيره قطر نيز موضع دوگانه‌‌اي در ارتباط با تحولات سوريه اتخاذ نموده، اما در مجموع در ايجاد اين بحران، نقش اساسي داشته است. اين رسانه‌ها تلاش مي‌كنند تا رفتارهاي سركوب‌گرانه را ترويج دهند و مردم را بيشتر عليه دولت و رژيم بشار اسد تحريك كنند( مرکز مطالعات فرهنگی بین المللی، 1390: 7-5).
آنچه امروزه در سوریه مشاهده می‌شود ادامه جنگ مرگبار در دمشق و حلب است که از تابستان 2012 شاهد پیامدهای متناقض است با توجه به موضع سیاسی نخبگان اقتصادی سنی این حوادث نشان داد که بشار اسد قادر به حفظ امنیت در مراکز عمده شهری است و آماده است شورشیان را آواره کند. بسیاری از جامعه کسب و کار تصمیم به نقل مکان فعالیت خود به ویژه در مصر گرفتند. تحولات نظامی هم نشان داده که شورشیان قادر به شکست رژیم در پایگاههای شهری خود بودند حتی اگر به قیمت نابودی کامل آن شهرستانها باشد. در شهر حلب علاوه بر این شکاف اجتماعی عمیق بین ساکنان شهرستان و شورشیان دهقانی ایجاد شده(6: 2014، Pirret).
3-4- تحولات انقلابی در لیبی
لیبی از منسجمترین کشورهای عربی در غرب جهان عرب محسوب میشود و همهی ساکنان این کشور (تقریبا صد در صد) عرب مسلمان سنیاند(باغجری، 1390: 361-249).
لیبی تحت حکومت سرهنگ قذافی بود که معتقد بود که بايد از نظام ديکتاتوري به نظام جمهوري رسيد. همچنين برداشت وي از کلمه دموکراسي، برداشتي کاملاً منحصر به فرد و نظامي بود. نمونه اين برداشت شخصي در سخنراني وي در پارلمان بلژيک كه واژه دموکراسي را به دو بخش دمو (به زبان يوناني يعني مردم) و کراسي ( به زبان عربي يعني صندلي) تقسيم و معنا کرد به چشم مي‌خورد. او معتقد بود تمام جنگها و خونريزيهايي که در دنيا صورت ميپذيرد از همين کرسي‌ها و تصاحب صندليها نشأت گرفته است؛ در نتيجه اين مشکل را با تصاحب كامل قدرت براي هميشه در ليبي پايان داد(مرکز مطالعات فرهنگی بین المللی، 1390: 6-5).
انقلاب مردمی لیبی در روز 15 فوریه در سال 2011 مطابق با 26 بهمن ماه سال 1389 شروع شد. حرکت‌های مردمی با تظاهرات چند نفر در شهرهای طرابلس و بنغازی شروع شد اما به سرعت گسترش یافت. رژیم قذافی که در ابتدا سعی در مدارا با این حرکتها را داشت، در روز 28 و 29 بهمن ماه همان سال به خشنترین وجه ممکن با حرکتهای مردمی برخورد کرد و آنها را سرکوب نمود( افتخاری، 1391: 243). در واقع قذافی عهد کرد که در برابر شورشیان و نیروهای خارجی مقاومت کند تا در راه وطن شهید شود. نتیجه این شد که ارتش لیبی به کشتار مردم دست زد. اگرچه ناتو و سازمان ملل برای مقابله با قذافی وارد عمل شدند اما به دلایل متعدد در این مهم توفیقی نیافتند. بی شک مسلمانان لیبی به خصوص شیعیان در این قیام نقش بسزایی داشتند. این شاید بدان دلیل بود که شیعیان در این مدت بیشتر از سایر مردم لیبی تحت فشار دولت قذافی قرار داشتند(اقارب پرست و مهربان فر،1391: 75-74).
پس از این مرحله جنگ داخلی در لیبی شروع شد و به اوج خود رسید. این جنگ سه مرحله را پشت سر گذاشت. در روزهای اول، مخالفان قذافی به سرعت پیشرفت کرده و به دروازههای طرابلس رسیدند در همین زمان است که بیشترین تبلیغات منفی بر ضد دولت قذافی استفاده میشود و اخبار سرکوب شدید مردم توسط قذافی به صورت گسترده از رسانههای جهانی پخش میگردد. اما پس از آن قذافی و نیروهایش بر اوضاع مسلط شده و مخالفان را تا بنغازی عقب راندند. این دوره از 17 اسفند شروع و تا اوایل فروردین سال 1390 ادامه داشت. در این دوره هدف اصلی غربیها، نابودی تمامی زیرساخت‌های لیبی بود و به همین دلیل، جنگ لیبی که فرسایشی شده بود، مطلوبترین گزینه از نظرآنها بود، زیرا طرف پیروز جنگ، بدون توجه به اینکه چه کسی باشد، در هر صورت به آنها وابسته و محتاج می‌شد.
در اواسط تیر ماه سال 1390 قطعی شد که قذافی توان ادامه حکومت را ندارد و به زودی سقوط خواهد کرد. در این زمان است که بحث آیندهی لیبی، توافقنامه لیبی با غرب، نحوه اداره لیبی بعد از سقوط قذافی و مسائلی مانند این در سطح جهانی مطرح میشود. آخرین برگ اتفاقات انقلاب لیبی، دستگیری و کشته شدن سرهنگ قذافی در روز 28 مهر سال 1390 بود. با پایان عمر قذافی، نیروهای مخالف او با خیالی آسوده، تمرکز خود را بر آینده اداره لیبی و حکومت آن قرار دادند(کوهکن، 1391: 244-243).

3-4-1- شاخصهها و اتفاقات مهم بیداری اسلامی در لیبی
3-4-1-1- جنگ داخلی
بی تردید مهمترین خصوصیتی که بیداری اسلامی در لیبی را با دیگر اتفاقات مشابهش در کشورهای شمال آفریقا متمایز میکند، جنگی داخلی است که در جریان انقلاب مردم، میان طرفداران و مخالفان قذافی به وقوع پیوست وکشتهها و خسارات متعددی به جای گذاشت. وقوع جنگ داخلی محصول دو علت متفاوت است: اول، خشونت نظامی قذافی، که به حدی بود که موجب اعتراضات جهانی شد و به صدور قطعنامه شورای امنیت منجر شد. در واقع سابقه رژیم قذافی در برخورد با مخالفان بسیار سیاه بود. دوم، مقاومت مسلحانه مخالفان که این کشور را با جنگ دو طرفه مواجه کرد. از دلایل این مقاومت میتوان به:سابقه انقلابی روشن مردم لیبی، ساختار قبیلهای و بدوی جامعه لیبی، سابقه شورشهای گذشته که قذافی در طول 42 سال حکومتش با آنها مواجه بود و دیگر، کنار نرفتن قذافی به هیچ قیمتی از قدرت اشاره کرد.
3-4-1-2- حمایت ناتو از انقلابیون
این حمایت به شکل پشتیبانی هوایی و نظامی و همچنین حقوقی و سیاسی انجام شد باعث متمایز شدن انقلاب لیبی از دیگر انقلابهای منطقه مانند مصر، تونس، یمن و بحرین شد. در آن کشورها، حکومت‌های غربی تا زمانی که امکان داشت از حاکمان حمایت کردند. این دخالت سبب نابودی هرچه بیشتر امکانات و زیر بناهای لیبی شد. در حالی که ناتو اگر می‌خواست میتوانست در همان ابتدا به حذف فیزیکی قذافی اقدام کند. به نظر میرسد این کار بیشتر با هدف نابودی امکانات لیبی و بهره بردن از شرایط بازسازی لیبی در آینده صورت میگرفت.

3-4-1-3- حمایت قطر و عربستان سعودی
در انقلاب لیبی اقدامات کشور قطر از طریق شبکهی الجزیره فقط به پوشش رسانهای حوادث لیبی محدود نشد و قطر اقدام به برقراری رابطه سازماندهی شده با مخالفان قذافی کرد و برای آنها تسلیحات و امکانات مالی ارسال نمود. عربستان نیز از مخالفان قذافی حمایت کرد و وهابیون در جنگ بر ضد قذافی شرکت کردند.

3-4-1-4- اسلام سنتی؛ مشروعیت بخش مبارزه مردم
یکی از شاخصههای انقلاب مردم لیبی، حضور پر رنگ اسلام خواهان به عنوان موتور محرک حرکات مردم بود. حرکتهای اسلام خواهانه مردم با رویکرد های جدید اسلامی همراه نبود و بیشتر به اسلام سنتی وابسته بود.
3-4-2- پیامدهای مهم انقلاب لیبی
انقلاب لیبی دارای پیامدهای داخلی چون:
1-ادعای تشکیل حکومت اسلامی، که به منظور این هدف، رئیس دولت جدید، در هنگام بر عهده گرفتن رسمی مسئولیت در مقابل همه به نشانه شکر سجده کرد و اعلام کرد به دنبال ایجاد حکومت اسلامی در لیبی است. که البته در این مورد به دلیل سنتی بودن جامعه لیبی و حضور سلفی‌ها در لیبی نگرانی‌هایی وجود دارد.
1- هرج و مرج وتجزیه، که به دلیل جنگ داخلی در لیبی اکثر مردم مسلح شده‌اند و از سوی دیگر به دلیل ساخت پیشامدرن لیبی برای تجزیه شرایط مساعدی دارد.
از جمله پیامدهای منطقهای انقلاب لیبی میتوان به: تضعیف بیش از پیش حکومتهای دیکتاتوری و وابسته به غرب اشاره کرد و اینکه نشان داد چه سرنوشت تلخی میتواند در انتظار حاکمان این‌چنینی باشد. انقلاب لیبی در مورد قطر و

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه با موضوع خاورمیانه، خلیج فارس، حقوق بشر، شورای همکاری خلیج فارس Next Entries دانلود پایان نامه با موضوع خلیج فارس، انقلاب مصر، ساختار سیاسی، عامل اقتصادی