دانلود پایان نامه با موضوع انتقادي، مباني، رويکرد، فلسفي

دانلود پایان نامه ارشد

تفکر انتقادي در دنيا و ورود اين مبحث در قالب واحدهاي درسي در برخي دانشگاه ها و در قالب برنامه درسي ” آموزش فلسفه براي کودکان ” در برخي مراکز آموزشي، توجه به برخي نکات حايز اهميت است. تکوين الگوي امروزي آموزش بر مبناي روش تفکر انتقادي در فرهنگ غرب، خواه ناخواه آن را با الزامات فرهنگي و اجتماعي و سياسي خاصي همراه کرده است. واضح است که هر نظام آموزشي ساختاريافته بر مبناي مباني فلسفي و انسان شناسانه برخاسته از درون مايه فرهنگي و با توجه به مؤلفه هاي اجتماعي خاص خود شکل مي گيرد. بنابراين بدون شناخت و تحليل پيش فرض ها و مباني فلسفي اين رويکرد آموزشي و نيز بدون لحاظ نمودن مباني فلسفي تعليم و تربيت اسلامي برخاسته از متون وحياني و کلام بزرگان دين و متفکران در اين عرصه و بدون ملاحظه ي مؤلفه هاي فرهنگي و اجتماعي جامعه امروزي ايران اسلامي و اسناد بالادستي مدون شده در سالهاي اخير مانند فلسفه سند ملي آموزش پرورش جمهوري اسلامي، نمي توان اين الگو را به طور محض در نظام آموزش و تربيتي ايران اسلامي به کار گرفت و در انتظار نتايج مطلوب بود. در اين پژوهش محقق در پي پاسخ دادن به اين پرسش است که : اصول و مباني فلسفي، روشي و محتوايي رويکرد تفکر انتقادي در عرصه تعليم و تربيت چيست و حوزه هاي اشتراک و افتراق مباني فلسفي رويکرد آموزش تفکر انتقادي با آموزه هاي تربيت اسلامي چه مي باشد؟
1-3- هدف پژوهش
بنابر آن چه در بيان مسأله گفته شد، در اين تحقيق اهداف پژوهشي چندگانه اي به شرح ذيل دنبال خواهد شد.
هدف کلي پژوهش : تبيين رويکرد تفکر انتقادي در عرصه تعليم و تربيت و تحليل تطبيقي مباني آن
بر مبناي آموزه هاي تربيت اسلامي
اهداف جزيي پژوهش حاضر عبارتند از :
1- بررسي اهداف و مباني فلسفي رويکرد آموزش تفکر انتقادي در عرصه تعليم وتربيت
2- بررسي اهداف و مباني فلسفي رويکرد تربيت اسلامي
3- تحليل تطبيقي اهداف و مباني فلسفي رويکرد تفکر انتقادي و تربيت اسلامي
4- تبيين مفهوم تفکر انتقادي در منابع اسلامي
1-4- سؤال هاي پژوهش
برخاسته از اهداف پژوهش و براي دستيابي به اهداف مذکور سؤال هاي اصلي پژوهش حاضر عبارتند از :
1- رويکرد تفکر انتقادي در عرصه تعليم و تربيت چه مي باشد و از تحليل تطبيقي مباني آن
بر مبناي آموزه هاي تربيت اسلامي چه نتايجي حاصل مي شود؟
سؤالات جزيي پژوهش حاضر بر مبناي اهداف پژوهش عبارتند از :
1- اهداف و اصول و مباني فلسفي رويکرد تفکر انتقادي در عرصه تعليم و تربيت چه مي باشد ؟
2- اهداف و اصول و مباني فلسفي رويکرد تربيت اسلامي چه مي باشد؟
3- حوزه هاي اشتراک و افتراق رويکرد آموزش تفکر انتقادي با آموزه هاي تربيت اسلامي در حيطه مباني و اهداف کدامند و چه نتايجي از ارزيابي رويکرد تفکرانتقادي بر مبناي آموزه هاي تربيت اسلامي حاصل مي گردد؟
4- تبيين مفهوم تفکر انتقادي در منابع اسلامي به چه صورت است؟
1-5- ضرورت پژوهش
به نظر مي رسد آنچه پرورش تفکر انتقادي را در مدارس ضروري مي سازد، نداشتن الگوي تفکر صحيح برخاسته از مباني فلسفي تعليم و تربيت اسلامي و فقدان نگاه کلي صحيح متربيان به عالم و خود انساني و غايت زندگي و ساير پرسشهاي اساسي از طرفي و از سوي ديگر عدم توانايي متربيان در مواجهه با گوناگوني مسايل پيش آمده در موقعيت هاي زندگي هر فرد است. اما براي اين آماده سازي آنها چه مي توان کرد ؟ آيا مي توان در فرآيند تربيت، موقعيت هاي واقعي زندگي را ايجاد نمود و راه حل هاي هر يک را بيان نمود ؟ آيا مي توان لحظه لحظه زندگي متربيان را پيش بيني کرده و براي هرکدام راه حل هاي صحيح ار ارايه نمود ؟ آيا مي توان اقتضائات جامعه آينده را به طور کامل پيش بيني کرده و براي آن دستورالعمل هاي کارآمدي عرضه کرد ؟ تغيير و تحول هاي مستمر اجتماعي امروزي و چالشها بر سر سؤالات اساسي و تفاوت هاي فردي متربيان، مانع از ارايه راه حل هاي واحد و کليشه اي در پاسخگويي به مسايل روزمره متربيان مي شود.
بنابراين پرورش تفکر، امروزه از نيازهاي ضروري نسل حاضر به شمار آمده و در عين حال نظام آموزش و پرورش رسمي، در رتبه نخست و خانواده در رتبه بعد، نهادهاي پاسخگو به اين نياز اساسي است و به اين سبب پرورش صحيح تفکر يکي از مهمترين رسالت هاي نظام رسمي آموزش و پرورش است. از آنجا که پرورش تفکر و بارور ساختن آن در نظام تربيتي ضروري است، پرداختن به روشهاي متنوع و مختلف آن گريز ناپذير است. از همين رو آموزش تفکر انتقادي به عنوان يکي از روش هاي بارور ساختن تفکر متربيان اهميت مي يابد و در باره آن الگوهاي متعددي با رويکرد هاي متفاوت و متنوع در نظام هاي آموزشي دنيا مطرح مي گردد. از اين جمله مي توان به برنامه ” آموزش فلسفه براي کودکان ” اشاره نمود که با هدف ” تقويت قوه استدلال و بسط شيوه هاي آموزش مهارت هاي فکري ” ( ليپمن، 1984، به نقل از ضرغامي،1390) ابتدا توسط ” ماتيو ليپمن” طراحي و در بسياري از کشور ها اجرا شده است. بکارگيري گسترده اين برنامه آموزشي و نتايج مثبت تحقيقات در باره افزايش شاخص هاي مهارت تفکر متربيان و پيشرفت تحصيلي ايشان، کارامدي بيشتر اين الگو را در مقايسه با ساير روش هاي آموزش تفکر انتقادي در پي داشته است. به کار گيري اين رويکرد در بيش از يکصد و پنجاه کشور جهان علاوه بر اينکه حاکي از اعتبار نسبي آن است، تغييرات زيادي را در اين طرح به وجود آورده است. اين تغييرات و اصلاحات، برحسب اقتضائات اجتماعي و فرهنگي کشورهاي مختلف انجام پذيرفته، که ضرورت بازخواني آن را در فضاي فرهنگي و اجتماعي ما و با توجه به مباني فلسفي تعليم و تربيت اسلامي مؤکد مي سازد. عدم توجه به اقتضائات فرهنگي اجتماعي ما و تفاوت هاي موجود مي تواند آثار مخاطره آميزي را در عرصه هاي مختلف تربيتي در بازه زماني بلند مدت در پي داشته باشد. در اين ميان ملاحظه مباني فلسفي زيرساز نظام آموزشي و ديدگاه هاي کلان پشتيبان آن و مقايسه آنها با مباني اين الگو و شناخت تباين ها و تضاد ها و نيز مشخص ساختن نقاط اشتراک و توافق، اهميت مضاعفي ميابد. روي آوري برخي مدارس و مراکز آموزشي به اين رويکرد و قرار دادن آن در برنامه درسي و آموزشي خود در عين غنا بخشيدن به فعاليت هاي پرورش مهارت هاي تفکر، به دليل عدم بررسي مباني و تنقيه محتوايي و روشي، به نوعي آشفتگي مفهومي و اجرايي منجر گشته است. ( ضرغامي،1390).
با توجه به مقدمه فوق، تلاش براي دستيابي به يک الگوي مناسب در راستاي تفکرسنجشگرانه و نقادانه برخاسته از تجربه بشري منقّح شده توسط متون وحياني و مبتني بر نگرشي فطري و الهي و متناسب با مقتضيات فرهنگي و اجتماعي ايران اسلامي ضروري به نظر مي رسد. در اين پژوهش بنا بر ترسيم اين الگوي کامل نيست، بلکه اراده بر تدقيق در مباني فلسفي و روشي رويکرد تفکر انتقادي موجود و تطبيق آن با موارد مذکور است تا انطباق ها و عدم انطباق ها مشخص گردد. باشد که در گام هاي بعدي محققان حوزه تعليم و تربيت به ترسيم يک الگوي کامل پرورش مهارت هاي تفکر نقادانه برخاسته از منابع وحياني و تجربه بشري نايل شوند.
1-6- تعريف مفاهيم :
تفکر انتقادي :
ادوارد گلاسر که در انديش? خود از ديدگاه هاي ديوئي در باب تفکر انتقادي بهره برده است، تفکر انتقادي را اين گونه تعريف مي کند: 1. تمايل براي بررسي موضوع ها و مشکلات به يک روش انديشمندانه که در حوز? تجارب شخص رخ مي دهد. 2. دانش روش هاي بررسي و استدلال منطقي و در نهايت 3. مهارت هاي به کارگيري اين روش ها (واتسون – گلاسر، 1980)
پائول و الدر (2001) تفکر انتقادي را به عنوان يک فرايند انضباط ذهني و مجموعه اي از مهارت ها براي پردازش و گسترش اطلاعات و باورها تعريف مي کنند. بر اين اساس، تفکر انتقادي، فرايندي است که انديشنده را قادر مي سازد تا به خلق و ارزيابي عملکرد ذهني بپردازد.
چافي(2003) تفکر انتقادي را هم به عنوان فلسف? آموزش و پرورش و زمين? مطالعاتي و هم به عنوان يک روش پژوهش معرفت شناختي تعريف مي کند. او استدلال مي کند که تفکر انتقادي ايده ايست با چارچوب نظري خاص خود که براي سازماندهي تجارب، شکل دهي دانش و بسط فلسف? زندگي به کار مي رود. او تفکر انتقادي را به عنوان تلاش هاي سازمان يافته، ارادي و فعال فرد تعريف مي کند که به منظور شفاف کردن و اصلاح درک خود از طريق ارزيابي دقيق انديشه هاي خود و ديگران صورت مي گيرد. (نيستاني و امام وردي،1392،ص:26)
مباني فلسفي :
گزاره هايي است که در باره چيستي و چرايي و چگونگي يک موضوع به شکل تجويزي و کلان مي پردازد (برگرفته از مباني نظري سند تحول آموزش و پرورش،1390 : 37) که شامل مباني معرفت شناختي و هستي شناختي و انسان شناختي و ارزش شناختي يک رويکرد مي باشد ، که در پي آن، اهداف ، اصول، ساحت ها، مراحل و عوامل و موانع و روش هاي مربوط به آن بررسي مي شود.(محمدتقي مصباح يزدي،1391)

تربيت اسلامي :
برخي مفهوم تربيت را ربّاني شدن و ربوبي ساختن انسان به معناي قبول پرورندگي خداي مالک مدبّر، تعريف کرده اند، که اين ربوبي گشتن در سه حيطه شناخت و انتخاب و عمل صورت مي پذيرد.(باقري،1391: 61)
برخي ديگر، مفهوم تربيت اسلامي را به اين قرار دانسته اند : فرآيند تعاملي زمينه ساز تکوين و تعالي پيوسته هويت متربيان، به صورتي يک پارچه و مبتني بر نظام معيار اسلامي، به منظور هدايت ايشان در مسير آماده شدن جهت تحقق آگاهانه و اختياري مراتب حيات طيبه در همه ابعاد مي باشد.(مباني نظري سند تحول بنيادين،1390: 139).
آموزه هاي تربيت اسلامي:
گزاره هاي توصيفي- تجويزي و بنيادين برگرفته از نصوص منابع اسلامي به منظور تحقق تربيت اسلامي را مي توان آموزه هاي تربيت اسلامي دانست. که اين آموزه ها ناظر به اهداف، روش، محتوا و برنامه هاي عملياتي اين حوزه است.( برگرفته از مباني نظري سند تحول بنيادين آموزش و پرورش،1390: 36)

فصل دوم
ادبيات پژوهش

بخش اول : تبيين رويکرد تفکر انتقادي؛
معنا،مباني،مؤلفه ها و رويکردها،آموزش و سنجش تفکرانتقادي
مقدمه
بدون ترديد نظام آموزشي ما، نقش اساسي در توسعه همه جانبه جامعه دارد. يکي از مهم ترين اهداف آموزش و پرورش تربيت دانش آموختگاني است که با استفاده از روش هاي مختلف تفکر به فعاليت علمي بپردازند. از ميان رويکرد هاي مختلف تفکر، در دوران متأخر به رويکرد تفکر انتقادي توجه بسياري شده است(امين خندقي،1390). به عنوان مثال در سراسر کشور آمريکا، دانشگاه ها، دبيرستان ها و حتي مدارس ابتدايي در حال آزمودن روشهاي مختلف آموزش تفکر و تجزيه و تحليل انتقادي با شاگردان خود هستند؛ براي مثال در نظام دانشگاهي کاليفرنيا، شاگردان موظفند که قبل از فارغ التحصيل شدن درسي را در تفکر انتقادي بگذارنند(چت مايرز ترجمه ابيلي، 1386،ص:8). با توجه به اين كه تفكر انتقادي به امري مهم در فرآيند آموزش تبديل شده، ايجاد فهم بنيادي مشترك از معاني مختلف اين رويکرد آموزشي لازم است. (امين خندقي،1390)
2-1-2- معنا و مفهوم تفکر انتقادي
واژه نقد در ميان عموم مردم، دو معناي متداول دارد. نخست، به معناي نگرستين در نکات منفي و در نهايت، “رد کردن” آنها، و ديگر، غلبه يافتن در بحثها و مجادلات کلامي. مراد از “تفکر نقادانه” هيچ يک از اينها نيست. مراد از تفکر نقادانه که بهتر است آن را تفکر سنجشگرانه بناميم:
” قصد دائمي و پيوسته براي ارزيابي و بازنگري باورها، و بهبود استدلالهاي شخصي در نسبت با دلايل رقيب و دادههاي جديد است. هدف تکنيکها و ترفندهاي ارايه شده در تفکر نقادانه، غلبه در بحث نيست؛ اين فنون تنها وقتي سودمند خواهند بود که ما نخست، آنها را درباره خود بکار گيريم.” هدف اساسي در تفکر نقادانه روشنساختن تعهدات ما در مقام يک متفکر؛ ” خوش درخشيدن در انديشيدن”؛ براي انديشيدني واقعبينانه، روشن، و مستدل است. هدف تفکر سنجشگرانه، بکارگيري روندي دقيق

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه با موضوع مباني، شناسي.، رويکرد، تطبيقي Next Entries دانلود پایان نامه با موضوع پردازش اطلاعات