دانلود پایان نامه با موضوع اضافه وزن، کودکان و نوجوان، کودکان و نوجوانان، هورمون رشد

دانلود پایان نامه ارشد

– نسبت دور کمر به دور لگن (5WHR): تقسيم دور کمر به دور لگن به عنوان نسبت دور کمر به دور لگن تعريف شد (36).
1-7-13- CDC6: مرکز کنترل و پيشگيري از بيماريها، موسسه ملي بهداشت عمومي از ايالات متحده امريکا است (31).

فصل دوم
مبانی نظری و پیشینه پژوهش

2-1- مقدمه
سلامتي يکي از بنياديترين نيازهاي زندگي و شالودهاي بنيادين براي بالندگي و پيشرفت انسانهاست. به طوريکه نبود آن عاملي مهم در سستي و فروپاشي ملي شمرده ميشود. طبق اساس نامه WHO حق مسلم هر انساني است که فارغ از نژاد، مذهب، عقايد سياسي و موقعيت اجتماعياش از بالاترين حد استانداردهاي منطقي و قابل حصول سلامت برخوردار شود. براي سلامت تعاريف متعددي وجود دارد که مقبولترين آنها تعريف WHO است که سلامتي را رفاه کامل جسمي، رواني و اجتماعي و نه تنها فقدان بيماري يا ناتواني تعريف کرده است. سلامتي داراي ابعاد مختلف جسمي، رواني، روحي، عاطفي و اجتماعي است که بعد بدني و جسمي سلامتي را از همه آسانتر ميتوان درک کرد. سلامت جسمي دال بر علمکرد کل بدن است و اينکه همه اعضاي بدن به اندازه عادي و با عملکرد معمولي باشند. در همين راستا، سلامتي کودکان محور فعاليتهاي بسياري از سازمانهاي بين المللي همچون WHO و يونسيف است که تامين آن در فرايند توسعه ملي و بسيار مهم و تعيين کننده محسوب ميشود. بنابراين ميتوان گفت: حمايت از کودکان و ارتقاي سلامت جسمي و رواني آنان پيش شرطي براي توسعه آتي بشريت است (25).
به گزارش WHO ، در سال 1995 در سراسر جهان حدود 18 ميليون کودک کمتر از 5 سال داري اضافه وزن و 200 ميليون بزرگسال چاق بودند که در سال 2005 اضافه وزن در کودکان زير 5 سال حداقل به 20 ميليون و چاقي در بزرگسالان به 400 ميليون رسيد (26). در اکثر کشورهاي اروپايي در طي سالهاي 1995 تا 2004 شيوع چاقي در دوران کودکي بين 10-40 درصد افزايش يافته است، البته چاقي در طول سالهاي اول زندگي بين پنج و شش سالگي شايعتر است (37).
براساس تعريف بلوغ بيولوژيکي تمام کودکان از الگوي رشد مشابهي پيروي ميکند؛ اما، هم زماني اين الگو با سن تقويمي در کودکان متفاوت است، چنانچه در هر سن معيني تفاوتهاي آشکاري در ميزان بلوغ بيولوژيکي نمود مييابد. قد، وزن، ترکيب بدني و عوامل آمادگي جسماني از جمله ويژگيهايي هستند که همزمان با رشد تغيير ميکنند. سرعت اين تغييرات ممکن است در افراد متفاوت باشد (38). در کودکان با افزايش سرعت رشد، وزن افزايش مييابد، سپس قد و بلوغ استخوانها ثابت باقي ميماند؛ اما، افزايش وزن ادامه مييابد و موجب چاقي ميشود. اگر بلوغ زودتر آغاز شود به دليل بسته شدن زودتر غضروف صفحات رشد به کاهش ارتفاع نهايي نيز منجر ميشود (37).
با توجه به اهميت پيامدهاي چاقي بر سلامت جامعه و روند افزايشي آن، ارزيابي دقيق، پايش و پيگيري وضعيت چاقي در کودکان و نوجوانان اهميت فراواني دارد (39). امروزه، تقريبا در تمام کشورهاي توسعه يافته، شيوع چاقي با روشي مشابه در کودکان و نوجوانان رو به افزايش يافته است (26). در کشورهاي در حال توسعه نيز به دليل کاهش دسترسي به مواد غذايي سالم مانند ماهي، گوشت بدون چربي و ميوههاي تازه و سبزيجات، عدم آموزش و کمبود درآمد موجب افزايش شيوع چاقي در اين کشورها شده است. اثرات وضعيت اقتصادي اجتماعي، استفاده از آموزش و پرورش و درآمد به الگوهاي خاص رفتاري تبديل شده که بر شيوع چاقي، ميزان کالري مصرفي، انرژي مصرف شده و سرعت سوخت و ساز موثر است (37).
2-2- مبانی نظری
2-2-1- تعريف چاقي
تعريف چاقي و اضافه وزن بسيار ساده است (37)؛ اما، تعريف چاقي در طول زمان تغيير ميکند، مثلا ويليامز و همکاران با اندازهگيري ضخامت چين پوستي 3320 کودک 5-18 سال نشان دادند که اگر درصد چربي بدن پسران و دختران به ترتيب حداقل 25 و 30 درصد باشد، آنها به عنوان چاق طبقهبندي ميشوند (40) و محققان اروپايي BMI با صدک بالاتر از 85 درصد را اضافه وزن و BMI با صدک بالاتر از 95 را به عنوان چاقي طبقهبندي کردند (41). در مطالعات ديگر BMI با صدک بالاتر از 95 را به عنوان چاق، بين صدک 85 تا 95 در معرض خطر اضافه وزن، بين 85 تا 5 را داراي وزن نرمال و کمتر از 5 را لاغر تعريف کردند (31،42،43). يک راه براي برقرار کردن ارتباط بين افراد و گروه استفاده از صدک است. صدک، درصدي از افراد گروه است که به يک مقدار خاصي از کميت و يا به مرحله مهمي از رشد و نمو دست يابند. CDC در سال2000 يک نمودار رشد را منتشر شد که جايگزين نسخه سال 1977 بود. دادههاي آن زمان تا اکنون تغيير نکرده است (31). نمودارها رشد شامل نمودار قد، وزن و BMI است. هر کدام از اين نمودارها داراي صدکهاي 5، 10، 25، 50، 75، 85، 90 و 95 براي سنين 2 تا 20 سال هستند. تعریف چاقي عبارتند از تجمع چربي اضافي در بدن است(44).
مکانيسم توسعه چاقي به طور کامل درک نشده است؛ اما، تاييد شده است. چاقي زماني اتفاق ميافتد که دريافت انرژي بيش از مصرف انرژي باشد (44، 30). در بررسيهاي باليني و مطالعات اپيدميولوژيک، اندازهگيري محتواي چربي بدن با دقت قابل قبول، نيازمند استفاده از روشهاي پيچيده آزمايشگاهي است که به افراد متخصص نياز دارند، بسيار پرهزينه هستند و در عمل به ندرت به کار گرفته ميشود. ضمن آنکه استاندارد قابل قبولي هم براي تعريف چاقي بر اساس چربي بدن در کودکان در دست نيست. با توجه به اين دلايل معمولا در مطالعات ايپدميولوژيک و بررسيهاي کلينيکي از جايگزينهاي سادهاي مثل اندازه شاخصهاي تن سنجي و عموما اندازه وزن بدن و ضخامت چين پوستي استفاده ميکنند (45). متداولترين روش براي تعيين اضافه وزن و چاقي در کودکان استفاده از BMI است (39).
2-2-2- علل و عوامل چاقي کودکان
علل چاقي پيچيده و چند عاملي است، از جمله ميتوان به عوامل ژنتيکي، متابوليکي، هورموني و رواني اشاره کرد (30). يکي از عوامل موثر بر چاقي کودکان چاقي والدين است. پدر و مادر ژن را به فرزند منتقل کرده، در دوران رشد کودک محيط شرايط را براي وي فراهم ميسازد و در حقيقت الگوي چاقي خانوادگي حاصل تداخل ژن و محيط است (5). عوامل ژنتيکي بر استعداد تعيين شده کودک در يک محيط مساعد چاق کننده موثر است (30). بسياري از عوامل ژنتيکي شناخته شده در چاقي در درجه اول نقش افزايش مصرف انرژي ايفا ميکنند. شواهد نشان ميدهد که هورمونها و سايتوکاينهاي متعدد غدد عصبي که عمدتا از بافت چربي ترشح ميشوند، نقش مهمي را در چاقي دوران کودکي، تعادل انرژي هم در کوتاه مدت و هم در بلند مدت، سوخت و ساز بدن و پاسخهاي التهابي دارند و داراي عوارض جانبي قابل توجهي بر سلامت دوران کودکي هستند (30،46). لپتين و گرلين دو هورمون هستند که محصول چاقي هستند و ژن واقع بر روي کروموزوم انسان که بر تعادل انرژي تاثير ميگذارند (46،47). گرلين و لپتين که به طور مستقل از يکديگر ترشح ميشوند، تحريک و سرکوب سلول هاي عصبي هيپوتالاموس حاوي نوروپپتيدهاي مختلف منجر به اثرات بي اشتها يا ميل به غذا در تعادل انرژي ميشود. درکودکان چاق سطح سرمي لپتين افزايش مييابد (46). لپتين مسئول تعادل انرژي در طولاني مدت است و عملکرد گرلين به عنوان يک علامت تحريکي براي گرسنگي است. پاسخ گرلين پس از صرف غذا در افراد چاق است در مقايسه با افراد سالم، مستقل از محتواي کالري و اجزاي ريز مغذي از وعده غذايي است. کاهش پاسخ گرلين و يا عدم حساسيت کامل براي سرکوب غذا ممکن است به مقاومت در برابر از دست دادن وزن در برخي از افراد چاق کمک کند (47).
بسياري اوقات، انتخاب شيوه زندگي و محيط زندگي به طور قابل توجهي چاقي افراد را تحت تاثير قرار ميدهد. عواملي همانند عدم تحرک کافي، مصرف بيش از حد غذا، چاقي والدين خصوصا مادر، تحصيلات والدين، رفتارهاي بهداشتي تغذيهاي، وضعيت اقتصادي، اجتماعي (30) و ابتلا به بيمارهايهايي نظير آسم و غيره ميتواند در کودکان موجب چاقي ميشود (48). تغيير رژيم غذايي به صورت گرايش به انواع چربيهاي اشباع شده (مانند انواع روغن جامد)، کلسترول، مواد قندي، غذاهاي پرانرژي با ظاهر جذاب ولي با ترکيبات کم ارزش غذايي، ميان وعدههاي غذايي چرب يا شيرين و کاهش مصرف مواد غذايي فيبردار به شدت بر خطر ابتلا به چاقي ميافزايد (49). البته مصرف انرژي بستگي به متابوليسم پايه7 (RMR)، اثر حرارتي غذا و فعاليت بدني نيز دارد. تاثير حرارتي غذا يعني انرژي مورد نياز براي هضم غذا، براي هر کيلو اضافه وزن، حدود 7000 کالري مورد نياز است، پس دريافت فقط 50-100 کالري اضافه در روز 5-5/2 کيلو اضافه وزن در هر سال را ايجاد ميکند. نتيجه اينکه يک عدم تعادل جرئي بين دريافت و مصرف انرژي سبب افزايش وزن ميشود و مهم اينکه اغلب کودکان آهسته چاق ميشوند؛ اما، در طول سالها چاقي آنها باقي ميماند (50).
در تعداد کمي از موارد، چاقي در دوران کودکي به دليل کمبود هورمون رشد يا اثرات جانبي ناشي از داروها (به عنوان مثال استروئيد) است (44). نشانههايي وجود دارد که بخشي از اضافه وزن ممکن است به علت تغيير در مصرف انرژي زمان استراحت باشد که ناشي از يک تغيير هورموني محيطي است براي مثال هورمون رشد ناکافي جايگزيني هورمون رشد در بزرگسالان ميشود که ميتواند منجر به تغييرات زيادي در مصرف انرژي در حالت استراحت شود. هيپرانسولينمي8 نيز ممکن است پس از صرف غذا منجر به افزايش وزن بيش از حد شود. شاخص قند خون در يک رژيم غذايي ميتواند از طريق اثر بر ترشح انسولين، مصرف انرژي در حال استراحت را تحت تاثير قرار دهد که اين يک قضاوت کلي است اما سند محکمي است؛ زيرا، ميتواند توضيح دهد چگونه شيوع چاقي ميتواند بدون افزايش همزمان در کالري افزايش يابد (51).
عوامل رواني از جمله عوامل استرسزا که باعث غذا خوردن احساسي، زورگويي، ابتلا به غفلت و بد رفتاري ميشود و يا زندگي کردن در وضعيتي که در آن ثبات، حدود، نظم و نظارت وجود ندارد به چاقي کودکان کمک میکند. خوردن بيش از اندازه مواد غذايي به راحتي و در حالت عادي جذب نميشود، کودکان پريشان بيشتر در معرض ابتلا به پرخوري يا خوردن هيجاني هستند. نمونههايي از عوامل استرسزا که معمولا به پرخوري منجر ميشود، شامل، جدايي والدين (طلاق)، قلدري، بد رفتاري فيزيکي و رواني يا سوء استفاده و زندگي در پرورشگاه و تغيير دادن مکرر پرستاران است. اين چالش ميتواند يک کودک يا نوجوان را براي استفاده از مواد غذايي به عنوان يک مکانيسم مقابلهاي مستعد کند. استرس مزمن نيز ميتواند ترکيبي از عادات خواب نامناسب، خستگي و بي ميلي به شرکت در فعاليت بدني منظم در مدرسه و خانه باشد. خواب ناکافي عامل خطر شناخته شده براي چاقي است. استرس ميتواند اثرات منفي بر سيستم ايمني بدن، افزايش خطر ابتلا به عفونتهاي ويروسي دستگاه تنفسي فوقاني و مانع سازگاري به فعاليت بدني شود. شرايط زندگي استرسزا از جمله فقر، اضطراب عمومي و افسردگي ميتواند پاسخهاي غدد عصبي را تحريک کنند. فعال شدن محور هيپوتالاموس – هيپوفيز و سيستم عصبي سمپاتيک ممکن است از طريق توليد بيش از حد کورتيزول منجر به چاقي شکمي، مقاومت به انسولين و سندرم متابوليک شود (52).
يکي ديگر از دلايل چاقي عدم تحرک است از آنجايي که جامعهي امروزي سالهاست با شيوه ماشيني و تکنولوژي صنعتي ارتباط دارد، روز به روز مشکلات بيتحرکي، عدم فعاليت بدني، استفاده از بازيهاي کامپيوتري و نيز عادت خانوادگي خاص منجر به افزايش وزن در کودکان ميشود (53). در طول چند دهه گذشته، کودکان به طور پيشرونده به افراد کم تحرک تبديل شدهاند. اين تغيير در شيوه زندگي با افزايش قابل توجه در چاقي همراه است، به طوريکه 17 درصد از کودکان بين سنين 2 تا 19 سال چاق محسوب ميشوند (33). تاثير کاهش سطح فعاليت بدني در افزايش چاقي و اضافه وزن در کودکان و نوجوانان به مراتب بيشتر از عوامل تغييرات عادات غذايي است (54). عادتهاي بيتحرک، مانند تماشاي تلويزيون و انجام بازيهاي ويدئويي، به کاهش هزينههاي گرمايي روزانه کمک ميکند. زماني که کودکان يک برنامه تلويزيوني خاص را تماشا ميکنند، کاهش قابل توجهي در ميزان متابوليسم زمان استراحت مشاهده ميشود.

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه با موضوع اضافه وزن، کودکان و نوجوان، کودکان و نوجوانان، دختران نوجوان Next Entries دانلود پایان نامه با موضوع کودکان چاق، عوامل خطر، اضافه وزن، مصرف مواد